Yaya Geçidinde Trafik Kazası: Kusur ve Tazminat | KTK 74 ve 85 (2026)

Trafik Kazaları · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.74 uyarınca sürücüler, görevli kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ancak trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak ve buralardan geçen veya geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Bu yükümlülüğün ihlali sonucu yayaya çarpılması, sürücünün trafik kusurunun temel dayanaklarından biridir. Bununla birlikte yayanın da KTK m.68’deki yaya kurallarına uyması gerekir; yayanın yasak noktadan aniden taşıt yoluna çıkması gibi kazaya nedensel katkı sağlayan açık ihlaller varsa kusur ayrıca değerlendirilir. Motorlu aracın işletilmesinden doğan bedensel zarar bakımından KTK m.85 işleten sorumluluğu, KTK m.98 sağlık hizmet bedelleri ve TBK m.54 ile m.56 tazminat hükümleri birlikte uygulanır. Yaya geçidinde sürücünün “yaya birden çıktı” savunması tek başına yeterli değildir; geçide yaklaşma hızı, görüş, fren imkânı, kamera ve geçit işaretleri somut olarak incelenir.

KTK m.74 Yayalara İlk Geçiş Hakkını Nasıl Düzenler?

KTK m.74, yayaların belirli geçiş noktalarındaki korunmasını açık ve emredici bir dille düzenler. Görevli kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan, ancak trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşan sürücüler önce yavaşlamak zorundadır. İkinci yükümlülük ise geçmekte olan veya geçmek üzere bulunan yayaya durarak ilk geçiş hakkı vermektir. Kanunun “durarak” ifadesi önemlidir; sürücünün yalnız hızını biraz azaltıp yayayı kendi riskine bırakarak geçmesi m.74’ün amacına uygun değildir.

Maddenin uygulanması için geçidin trafik işareti veya levhasıyla belirlenmiş olması gerekir. Işıklı geçitte ise sürücü ve yaya ışık işaretine uyar. Trafik görevlisi varsa görevlinin talimatı önceliklidir. Dolayısıyla her araç-yaya temasında doğrudan m.74 uygulanmaz; önce kazanın nerede ve hangi trafik düzeni içinde meydana geldiği belirlenir.

KTK m.74 sürücüye geçide yaklaşma aşamasından itibaren yükümlülük yükler. Yaya henüz aracın önüne çıkmamış olsa bile “geçmek üzere” ise sürücünün durarak yol vermesi gerekir. Bu nedenle kusur incelemesinde yalnız çarpışma anı değil, sürücünün geçidi ne zaman görebildiği ve hangi hızla yaklaştığı araştırılmalıdır.

Hangi Yaya Geçitlerinde KTK m.74 Uygulanır?

Maddenin açık kapsamı, görevli veya ışıklı işaret bulunmayan fakat trafik işareti ya da levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş-çıkışları ile yaya ve okul geçitleridir. Zemindeki yaya geçidi çizgileri, dikey trafik levhaları ve okul geçidi işaretleri olay yerinin niteliğini gösteren temel delillerdir.

Çizgilerin silinmiş olması veya levhanın ağaç, reklam veya başka bir engelle görünmez hâle gelmesi sürücünün ve yol idaresinin sorumluluğunu ayrı ayrı gündeme getirebilir. KTK m.13 uyarınca yolun yapım, bakım ve işletiminden sorumlu kuruluşların trafik güvenliğini sağlayacak durumda tutma yükümlülüğü vardır. Eksik işaretleme kazaya nedensel katkı sağlamışsa idarenin hizmet kusuru ayrıca incelenebilir.

Yaya geçidi ışıklıysa kırmızı-yeşil ışık düzeni uygulanır. Sürücü kırmızı ışığı ihlal ederek yayaya çarparsa KTK m.84/1-a’daki kırmızı ışık asli kusuru da gündeme gelir. Yaya kırmızı ışıkta geçiyorsa kendi ihlali ayrıca değerlendirilir; ancak sürücünün hız ve dikkat yükümlülüğü bütünüyle ortadan kalkmaz.

Yaya Geçidinde Sürücünün Kusuru Nasıl Belirlenir?

Kusurun temelinde m.74’teki yavaşlama ve durarak yol verme yükümlülüğü vardır. Sürücü geçidi görebilecek durumda olduğu hâlde hızını azaltmamış, yayayı fark ettiği anda güvenli durma imkânını ortadan kaldıran yüksek hızla yaklaşmış veya geçitteki yayaya rağmen geçmeye çalışmışsa açık trafik kuralı ihlali vardır.

Kamera görüntüsü varsa sürücünün geçide yaklaşma hızı, fren lambalarının ne zaman yandığı ve yayanın geçide ne zaman girdiği saniye bazında incelenebilir. Kamera yoksa fren izi, çarpma noktası, aracın durduğu mesafe, hasar bölgesi ve tanık anlatımları kullanılır. Bilirkişi raporunun m.74’ü soyut biçimde yazması yeterli değildir; sürücünün somut olarak ne zaman yavaşlaması ve durması gerektiği açıklanmalıdır.

Yaya geçidinde kaza olması sürücünün otomatik olarak yüzde 100 kusurlu olduğu anlamına gelmez. Ancak m.74 sürücünün yükümlülüğünü ağırlaştırdığı için yayanın açık ihlali iddia ediliyorsa bunun da somut delille gösterilmesi gerekir. “Yaya aniden çıktı” savunması geçidin bulunduğu ve sürücünün yaklaşırken yavaşlaması gereken yerde tek başına yeterli bir gerekçe değildir.

Yayanın Kusuru Olabilir mi?

KTK m.68 yayaların uyacağı trafik kurallarını düzenler. Yayalar, yaya yolu, banket ve geçiş noktalarını kullanmak; taşıt yoluna girerken trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek zorundadır. Işıklı geçitte kırmızı ışıkta geçme, geçit bulunmasına rağmen geçit dışından ve sürücünün görme/durma imkânını ortadan kaldıracak biçimde yola çıkma gibi davranışlar kusur incelemesine konu olabilir.

Yayanın kusuru tespit edilirse bu, işletenin ve sürücünün bütün sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. TBK m.52 uyarınca zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına katkısı tazminatta indirim sebebi olabilir. KTK m.86 bakımından işletenin tamamen sorumluluktan kurtulabilmesi için zarar görenin ağır kusuru yanında işletenin ve eylemlerinden sorumlu kişilerin kusursuz olması ve araçtaki bozukluğun kazaya etki etmemesi gibi ağır şartlar gerekir.

Bu nedenle “yaya kusurluysa tazminat alamaz” şeklindeki genelleme doğru değildir. Kusurun derecesi ve kazaya nedensel etkisi belirlenir. Zarar görenin kusurunun tazminata etkisi rehberimiz bu sistemi açıklar.

Yaya Geçidine Yaklaşırken Hız ve Durma Mesafesi

KTK m.74 özel olarak “yavaşlama” emri verir. Buna KTK m.52’deki hızın yol, görüş, hava ve trafik şartlarına göre ayarlanması yükümlülüğü eklenir. Şehir içinde hız sınırının altında olmak dahi her durumda yeterli değildir. Okul çıkış saati, yoğun yaya hareketi, gece görüşü veya yağmur gibi koşullar daha düşük ve güvenli hız gerektirebilir.

Bilirkişi, aracın tahmini hızını ve fren reaksiyon süresini kullanarak sürücünün geçidi gördüğü noktadan itibaren durup duramayacağını hesaplayabilir. Sürücü geçide hız sınırında fakat yayanın varlığını dikkate almadan yaklaşmış ve m.74’ün gerektirdiği yavaşlamayı yapmamışsa salt hız limitine uyduğunu söylemesi kusuru ortadan kaldırmaz.

Telefon kullanımı, dikkat dağınıklığı ve karanlıkta uygun olmayan far kullanımı da sürücünün yayayı geç fark etmesine neden olmuşsa ayrıca değerlendirilir. Kaza yalnız “hız” başlığı altında değil tüm dikkat ve özen yükümlülüğü çerçevesinde incelenmelidir.

Okul Geçidinde Çocuk Yayaya Çarpma

KTK m.74 okul geçitlerini açıkça yaya geçidiyle birlikte korur. Sürücü okul geçidine yaklaşırken çevrede çocukların bulunma ihtimalini dikkate alarak yavaşlamak ve geçmekte ya da geçmek üzere bulunan yayaya durarak yol vermek zorundadır. Çocukların yaşları gereği trafik riskini yetişkin kadar doğru değerlendiremeyebileceği, sürücünün öngörü ve dikkat yükümlülüğünde önemlidir.

Çocuğun kendi kusuru değerlendirilirken yaşı ve ayırt etme gücü göz önünde bulundurulur. Küçük çocuğa yetişkin yaya ile aynı dikkat standardını uygulamak doğru değildir. Ebeveyn gözetimi veya okul güvenliği gibi üçüncü kişilerin olası kusuru da somut olayda ayrıca incelenebilir.

Okul geçidi işaretlerinin eksikliği veya görüşü kapatan park düzeni bulunması hâlinde yol idaresinin KTK m.13 kaynaklı sorumluluğu gündeme gelebilir. Sürücü, idare ve diğer sorumlular aynı zarardan farklı hukuki sebeplerle sorumlu olabilir.

Araç-Yaya Kazasında Hangi Deliller Toplanmalıdır?

Olay yeri fotoğrafları geçidin çizgilerini, levhaları, trafik ışığını, görüş engellerini ve aracın durduğu yeri göstermelidir. Kamera kayıtları belediye, MOBESE/PTS, işyeri, apartman veya araç içi kamera kaynaklarından hızlıca korunmalıdır. Yaya geçidindeki kamera kaydı çoğu zaman kusur tespitinin en güçlü delilidir.

Araç hasarının yeri ve yayanın düştüğü nokta çarpışmanın geometrisini gösterebilir. Fren izi, aracın son konumu, yol eğimi ve hava koşulları teknik hesapta kullanılır. Sağlık ve ambulans kayıtları da çarpışma anına ilişkin ilk anlatımları içerdiğinden delil değerine sahiptir.

Yaralanmalı kazada kolluk ve savcılık dosyasındaki ifade, kamera, bilirkişi ve keşif belgeleri tazminat dosyasında da kullanılabilir. Kusur raporu hatalıysa trafik kazası kusur oranına itiraz rehberimizdeki yöntemlerle teknik itiraz yapılmalıdır.

Yayanın Bedensel Zararları Hangi Kalemlerden Oluşur?

TBK m.54 uyarınca bedensel zararlar; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları kapsar. Trafik kazasına bağlı sağlık hizmet bedelleri bakımından KTK m.98’in özel sistemi ayrıca uygulanır.

Sürekli sakatlık varsa mevzuata uygun sağlık kurulu raporu gerekir. Geçici iş göremezlik ve bakım ihtiyacı gibi zarar kalemlerinin sigorta teminatındaki güncel durumu kaza tarihindeki mevzuata göre kontrol edilmelidir. Maluliyet raporuna ilişkin uyuşmazlık için maluliyet raporuna itiraz rehberimiz incelenebilir.

Bedensel zarar gören yaya TBK m.56 koşulları oluşmuşsa manevi tazminat da talep edebilir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının standart kapsamından farklı değerlendirilir ve sorumlu kişilere yöneltilir. Yaralanmalı trafik kazasında manevi tazminat yazımız bu talebi açıklar.

Yaya Kazasında Trafik Sigortasına Başvuru

Motorlu aracın zorunlu trafik sigortacısına karşı dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusundan önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru gerekir. Başvuru sağlık raporları, kaza tutanağı, kusur belgeleri, gelir ve diğer zarar belgeleriyle yapılmalıdır.

Sigortacı, gerekli belgelerin tamamlanmasından sonra KTK m.99 çerçevesindeki ödeme süresine tabidir. KTK m.97 sigorta başvurusu ve KTK m.99 ödeme süresi rehberlerimiz başvuru aşamasını açıklar.

Araç sigortasızsa veya araç tespit edilemiyorsa Güvence Hesabı rejimi ayrıca gündeme gelebilir. Sigortasız araç için sigortasız araç Güvence Hesabı, plakasız/bilinmeyen araç için plakası bilinmeyen araç Güvence Hesabı rehberlerimiz incelenebilir.

Yaya Geçidinde Yaralama veya Ölümde Ceza Sorumluluğu

Sürücünün m.74’teki yavaşlama ve yol verme yükümlülüğünü ihlal etmesi sonucu yaya yaralanırsa TCK m.89 taksirle yaralama, ölüm meydana gelirse TCK m.85 taksirle öldürme hükümleri gündeme gelir. Sürücünün tehlikeyi öngörmesine rağmen kurala aykırı biçimde hareket etmesi somut olayda bilinçli taksir tartışmasına neden olabilir; ancak bu sonuç otomatik değildir ve dosyanın gerçeklerine göre belirlenir.

Ceza dosyasındaki kusur tespiti ile özel hukuk tazminat hesabı aynı şey değildir. Ceza mahkemesi gerçek kişinin ceza sorumluluğunu inceler; KTK m.85 uyarınca işleten ve sigortacı yönünden tazminat sorumluluğu ayrıca kurulur.

Adım Adım Kaza Sonrası Yapılacaklar

1. 112 ve kolluğa bildirim yapın; yaralının sağlık güvenliğini önceleyin.
2. Yaya geçidi, levha, ışık ve aracın konumunu fotoğraflayın.
3. Kamera kayıtlarının aynı gün korunmasını isteyin.
4. Kolluk tutanağı ve savcılık dosya bilgilerini alın.
5. Tüm tedavi, istirahat ve gelir kaybı belgelerini saklayın.
6. Sürekli zarar varsa uygun sağlık kurulu raporunu alın.
7. Sigortacıya KTK m.97’ye uygun yazılı başvuru yapın.
8. Kusur, aktüerya hesabı ve teminat kapsamını ödeme öncesi kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

1. Yaya geçidinde her zaman yaya mı haklıdır?

KTK m.74 yayaya güçlü bir ilk geçiş hakkı verir; ancak yayanın kazaya nedensel katkı sağlayan açık trafik ihlali varsa kusuru ayrıca değerlendirilebilir.

2. Sürücü geçitte tamamen durmak zorunda mı?

Geçmekte veya geçmek üzere bulunan yaya varsa Kanun “durarak ilk geçiş hakkı vermek” yükümlülüğünü açıkça düzenler.

3. Yaya henüz kaldırımdaysa sürücü yol vermeli mi?

Yaya geçmek üzere bulunuyorsa m.74 kapsamında sürücü yavaşlayıp durarak ilk geçiş hakkı vermelidir.

4. Yaya kırmızı ışıkta geçtiyse sürücü kusursuz olur mu?

Yayanın ışık ihlali kusur oluşturabilir; sürücünün hız ve dikkat yükümlülüğü de ayrıca incelenir. Otomatik kusursuzluk yoktur.

5. Yaya geçidi çizgileri silinmişse ne olur?

Kaza tarihindeki levha, işaretleme ve yol idaresinin bakım yükümlülüğü araştırılır. KTK m.13 kapsamında idare sorumluluğu doğabilir.

6. Yaya hangi tazminatları isteyebilir?

TBK m.54 bedensel zararları, koşulları varsa TBK m.56 manevi tazminat ve diğer kanuni zarar kalemleri istenebilir.

7. Trafik sigortası yayaya ödeme yapar mı?

İşletenin sorumluluğu ve poliçe kapsamı ölçüsünde zorunlu trafik sigortası bedensel zararı karşılar.

8. Sigortaya önce başvuru gerekir mi?

Evet. KTK m.97 uyarınca dava veya tahkimden önce yazılı başvuru yapılmalıdır.

9. Kamera kaydı yoksa dava kaybedilir mi?

Hayır. Tutanak, tanık, fren izi, araç hasarı, yol işaretleri ve bilirkişi incelemesi de delildir.

10. Zamanaşımı nedir?

KTK m.109’daki trafik kazası tazminat zamanaşımı uygulanır; ceza gerektiren fiilde daha uzun süre ihtimali ayrıca değerlendirilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – KTK m.13, 52, 68, 74, 85, 97, 98 ve 109
• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• SEDDK
• Sigorta Tahkim Komisyonu

Somut olayda geçidin işaretleme durumu, yaya ve araç hareketi, hız, görüş, kamera, sağlık raporu ve kusur birlikte incelenmelidir.