Arama Sonunda Belge ve Tutanak Verilmesi Zorunlu mu? CMK 121 (2026)
Kısa ve net cevap: Evet. CMK 121’e göre arama işlemi sonunda, hakkında arama yapılan kişinin istemesi hâlinde kendisine aramanın CMK 116 ve 117’deki hangi amaç ve nedenle yapıldığını, soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin niteliğini gösteren bir belge verilir. Arama sonunda muhafaza altına alınan veya el konulan eşyanın tam bir listesi düzenlenir ve ilgilisine bir örneği verilir. Arama sonucunda şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemişse, kişinin istemi üzerine bu durumu belirten belge de düzenlenir. El konulan veya koruma altına alınan eşya ayırt edilmeye elverişli biçimde işaretlenmeli, mühürlenmeli veya başka güvenli yöntemle belirlenmelidir. Bu belgeler, aramanın kapsamını ve ele geçen eşyanın zincirini sonradan denetlemek bakımından temel güvencedir.
Arama sonunda kişiye hangi belge verilir?
CMK 121, arama işleminin sonradan denetlenebilmesi için kişiye belge verilmesini düzenler. Hakkında arama yapılan kişi isterse, aramanın hangi kanuni amaçla gerçekleştirildiğini ve soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin niteliğini gösteren belgeyi alabilir.
Bu belge, kişinin “evim neden arandı?” sorusuna resmî cevap sağlar. Aramanın hukuki dayanağını, soruşturmanın hangi fiile ilişkin olduğunu ve işlemin hangi kapsamda yapıldığını sonradan müdafiyle değerlendirmesine imkân verir.
Belge verilmesi soruşturma dosyasındaki tüm gizli delillerin kişiye açıklanması anlamına gelmez. Kanunun amacı, aramanın dayanağı ve sonucu bakımından asgari şeffaflığı sağlamaktır.
CMK 121 belgesi otomatik mi verilir, istemek gerekir mi?
CMK 121’in belirli belge hükümleri istem üzerine uygulanır. Bu nedenle arama yapılan kişi veya müdafii, arama sonunda belge ve eşya listesinin bir örneğini açıkça talep etmelidir.
Uygulamada kolluk çoğu kez arama tutanağının ve el koyma listesinin örneğini verir. Ancak “zaten sistemde var” denilerek kişinin belgesiz bırakılması, özellikle el konulan eşyanın ne olduğunun sonradan tartışılmasına yol açabilir.
Talep mümkünse tutanağa yazdırılmalı; örnek verilmemişse “belge/listenin örneği tarafıma verilmedi” şeklinde şerh düşülmelidir. Müdafi de aynı hususu tutanağa kaydettirebilir.
El konulan veya muhafaza altına alınan eşyanın tam listesi neden gerekir?
Arama sırasında eşyanın muhafaza altına alınması veya el konulması hâlinde tam liste düzenlenmesi, hangi eşyanın devletin fiili hâkimiyetine geçtiğini kesinleştirir. Bu liste hem kişi hem soruşturma makamı için delil zincirinin başlangıç belgesidir.
Liste mümkün olduğunca ayrıntılı olmalıdır. “Bir adet telefon” yerine marka, model, renk, IMEI/seri numarası; “belgeler” yerine dosya veya evrakın ayırt edici özelliği; para için miktar ve para birimi yazılmalıdır.
Eksik veya genel liste, daha sonra eşyanın değiştirildiği, kaybolduğu ya da aramada bulunmayan bir şeyin dosyaya eklendiği iddialarına zemin hazırlar. Bu nedenle ayrıntı yalnız formalite değildir.
Aramada hiçbir suç unsuru bulunmazsa belge alınabilir mi?
Evet. CMK 121, arama sonunda soruşturma bakımından şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemişse, kişinin istemi üzerine bu durumu belirten belge verilmesini öngörür.
Bu belge özellikle işyeri, meslek veya itibar bakımından aramanın sonuçsuz kaldığının resmî kaydı olarak önem taşıyabilir. Arama yapılmış fakat hiçbir eşya veya delile el konulmamışsa bu durum tutanağa açıkça yazılmalıdır.
Belge, kişinin suçsuzluğunu kesin olarak tespit eden mahkeme kararı değildir; yalnız o arama işleminde şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmediğini gösterir.
El konulan eşya neden işaretlenir, mühürlenir veya güvenli biçimde belirlenir?
CMK 121, muhafaza altına alınan veya el konulan eşyanın karışmasını önlemek için uygun biçimde işaretlenmesini, mühürlenmesini veya başka güvenli tedbir uygulanmasını öngörür. Amaç, aramada alınan eşya ile daha sonra incelenen eşyanın aynı olduğunu güvence altına almaktır.
Fiziksel delilde poşetleme, mühür numarası, etiket, seri numarası ve teslim-tesellüm kayıtları kullanılabilir. Biyolojik veya kimyasal örneklerde özel delil torbası ve zincir kayıtları gerekebilir.
Dijital cihazlarda fiziksel cihazın seri numarası yanında adli kopya alınmışsa hash değeri, imaj alma tutanağı ve kopyanın hangi cihazdan üretildiği delil bütünlüğü bakımından önem taşır.
Arama tutanağında hangi bilgiler bulunmalıdır?
Aramanın tarih ve saatleri, karar/emir bilgileri, adres, aramaya katılan görevliler, savcı veya arama tanıkları, hazır bulunan kişi/müdafi, hangi bölümlerin arandığı ve bulunan eşyalar tutanakta yer almalıdır.
Arama sırasında kapalı dolap veya cihaz açılmışsa, zor kullanılmışsa veya kişi belirli itirazlarda bulunmuşsa bunların da kayda geçirilmesi sonradan denetimi kolaylaştırır.
Arama tutanağı ile el koyma/muhafaza listesi birbiriyle uyumlu olmalıdır. Tutanakta “üç telefon bulundu” yazarken listede iki telefon olması gibi çelişkiler açıklanmalıdır.
Arama tutanağını imzalamamak işlemi geçersiz kılar mı?
Hayır. İlgilinin tutanağı imzalamaması aramayı kendiliğinden geçersiz kılmaz. Görevliler imzadan kaçınıldığını tutanağa yazar.
Bununla birlikte kişi tutanağın içeriğine katılmıyorsa hiç imzalamamak yerine uygun olduğunda “şu hususlara itiraz ediyorum” şeklinde açıklayıcı şerh düşmeyi tercih edebilir. Somut durum müdafiyle değerlendirilmelidir.
Boş veya tamamlanmamış tutanağın imzalanması doğru değildir. İmza öncesinde eşya listesi, saatler ve beyanlar kontrol edilmelidir.
El koyma listesi eksikse ne yapılmalıdır?
Arama anında eksiklik fark edilirse derhâl tutanağa yazdırılmalı ve listenin düzeltilmesi istenmelidir. Örneğin iki telefon alınmış fakat biri listede yoksa cihazın marka/seri bilgisiyle eklenmesi talep edilmelidir.
İşlemden sonra fark edilen eksiklik için Cumhuriyet savcılığına yazılı başvuru yapılarak hangi eşyanın hangi tarihte alındığı açıklanabilir; kamera, tanık, seri numarası veya satın alma belgesi gibi deliller sunulabilir.
Eşyanın kaybolması, değiştirilmesi veya listede bulunmayan eşyanın dosyaya girmesi iddiası varsa delil zinciri, teslim kayıtları ve emanet bürosu kayıtları celp edilmelidir.
Telefon ve bilgisayar aramada alındığında listede ne yazmalıdır?
Telefon, tablet, bilgisayar, disk veya USB gibi dijital cihazlar yüksek miktarda kişisel veri içerir. Fiziksel cihazın el konulması ile cihaz içeriğinde arama/kopyalama işlemi hukuken ayrı değerlendirilir; CMK 134’ün özel şartları saklıdır.
Listede cihazın marka, model, renk, seri numarası/IMEI, varsa SIM kart bilgisi ve fiziksel durumu yazılmalıdır. Şarj cihazı, harici disk veya başka aksesuar ayrıca alınmışsa bunlar da ayrı kalem olarak gösterilmelidir.
Adli kopya alınmışsa imajın kim tarafından, hangi yöntemle ve hangi hash değerleriyle oluşturulduğu inceleme tutanağında yer almalıdır. Bu bilgiler verinin sonradan değiştirilmediğinin teknik denetimini sağlar.
CMK 121 belgeleri delil zincirinde neden önemlidir?
Ceza yargılamasında yalnız delilin içeriği değil, nereden, ne zaman ve nasıl elde edildiği de önemlidir. Arama ve el koyma listesi, delilin ilk ele geçirildiği andan laboratuvar veya mahkeme dosyasına kadar izlenebilirliğini başlatır.
Delil zincirinde ciddi kopukluk varsa eşyanın aynı olup olmadığı, sonradan müdahale edilip edilmediği veya incelemenin doğru materyal üzerinde yapılıp yapılmadığı tartışılır.
CMK 121 belgesi bu nedenle savunma açısından da kritik kaynaktır. Müdafi, bilirkişi raporundaki seri numarasını ilk arama listesindeki cihazla karşılaştırabilir.
CMK 121 belgesi verilmezse ne yapılabilir?
Öncelikle Cumhuriyet savcılığına dilekçeyle başvurularak arama tutanağı, el koyma/muhafaza listesi ve CMK 121 kapsamındaki belgenin örneği istenebilir. Müdafi soruşturma dosyasını inceleme hakkı çerçevesinde mevcut belgeleri de kontrol eder.
Belgenin verilmemesi aramanın diğer yönleriyle birlikte hukuka aykırılık itirazında ileri sürülebilir. Özellikle eşyanın kapsamı veya delil zinciri tartışılıyorsa bu eksiklik maddi savunmayla doğrudan bağlantı kurabilir.
El konulan eşyanın iadesi gerekiyorsa ayrıca CMK 131 ve ilgili hükümler kapsamında iade talebi değerlendirilebilir. Belge istemi ile eşya iadesi farklı başvurulardır.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
CMK 121 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de konut, işyeri, araç veya diğer yerlerde yapılan adli aramalarda da kişi arama sonucunu ve el konulan eşyayı gösteren belge/listeleri talep edebilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki arama, el koyma ve delil hukuku dosyaları yetkili savcılık ve mahkemeler nezdinde Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Arama tutanağının bir örneğini alabilir miyim?
CMK 121 kapsamında arama sonucuna ve el konulan/muhafaza edilen eşyalara ilişkin belge ve listeyi isteme hakkınız vardır.
2. Polis eşya listesini vermek zorunda mı?
El konulan veya muhafaza altına alınan eşyanın tam listesi düzenlenmeli ve ilgilisine örneği verilmelidir.
3. Hiçbir şey bulunmadıysa belge alabilir miyim?
Evet. İstem üzerine arama sonucunda şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmediğini gösteren belge verilir.
4. Telefonun IMEI numarası yazılmalı mı?
Ayırt edilebilirlik için IMEI/seri numarası gibi bilgiler yazılması delil zinciri açısından önemlidir.
5. Tutanağı imzalamazsam arama geçersiz olur mu?
Hayır. İmza vermemek tek başına işlemi geçersiz kılmaz.
6. İtirazımı tutanağa yazdırabilir miyim?
Evet. Aramanın yürütülüşüne ve listeye ilişkin beyanınızın tutanağa geçirilmesini talep edebilirsiniz.
7. Eşya mühürlenmek zorunda mı?
CMK 121 eşyanın karışmasını önleyecek biçimde işaretlenmesini, mühürlenmesini veya uygun başka güvenli yöntem kullanılmasını öngörür.
8. Listede olmayan eşya sonradan dosyaya girerse ne olur?
Delil zinciri ve hukuka uygunluk ciddi biçimde tartışılır; teslim, emanet ve inceleme kayıtları incelenmelidir.
9. Arama kararının tüm dosyasını arama yerinde görebilir miyim?
CMK 121 aramanın dayanağı ve sonucu bakımından belge hakkı sağlar; soruşturma dosyasının tamamının açıklanması ayrı dosya inceleme kurallarına tabidir.
10. Arama belgesi verilmezse savcılığa başvurabilir miyim?
Evet. Yazılı başvuruyla belge ve tutanak örnekleri talep edilebilir.
11. El konulan eşyanın iadesi ayrı mı istenir?
Evet. Belge hakkı ile eşyanın iadesi farklı hukuki taleplerdir.
12. Dijital kopyada hash değeri neden önemlidir?
Adli kopyanın sonradan değişmediğini teknik olarak karşılaştırmaya yarar.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5271 sayılı CMK
- Arama kararını kim verir? – CMK 119
- Gece araması – CMK 118
- Haksız arama suçu – TCK 120
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki CMK 121 ve bağlantılı arama-el koyma hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Aramanın sonucuna ilişkin belge, el konulan eşyanın tam listesi ve eşyanın ayırt edilebilir şekilde işaretlenmesi güvenceleri kanun metnine göre açıklanmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
