Daire Başkanı Olmak İçin Kaç Yıl Hizmet Gerekir 2026? 657 m.68/B’de 5 Yıl İstisnası Kaldırıldı
Kısa ve net cevap: 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanunun 2. maddesiyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B bendinin son paragrafı yürürlükten kaldırıldı. Böylece üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bunlara denk yönetici kadroları için 2018’den beri uygulanan yükseköğrenimden sonra 5 yıllık hizmet süresi istisnası sona erdi. Bu kadrolara yapılacak atamalarda artık 657 m.68/B’nin genel hizmet süresi şartları uygulanır.
Güncel 68/B’ye göre hizmet süresi, atanılacak kadronun derecesi ve ek göstergesine göre belirlenir: 1. derece ve ek göstergesi 5300 veya daha yüksek kadrolarda 12 yıl; 1. ve 2. derece olup ek göstergesi 5300’den düşük kadrolarda 10 yıl; 3. ve 4. derece kadrolarda 8 yıl. Ayrıca yükseköğrenim şartı vardır. Dört yıldan daha kısa süreli yükseköğrenim mezunlarında bu sürelere iki yıl eklenir.
Mevcut kazanılmış hak aylığı derece-kademenizi olağan hizmet yılıyla karşılaştırmak için Derece Kademe Hesaplama 2026 memur robotu ve tablosunu kullanabilirsiniz; 68/B ile üst derece kadroya atama şartları bu olağan ilerleme hesabından ayrıca değerlendirilir.
7590 Sayılı Kanun Tam Olarak Neyi Kaldırdı?
7590 m.2’nin metni kısa ve açıktır: “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinin son paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.” Kaldırılan paragraf 2 Temmuz 2018 tarihli 703 sayılı KHK ile eklenmişti.
Eski paragraf, Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesindeki hizmet süresi şartlarının aranacağını; üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bunlara denk yönetici kadrolarında ise 68/B’deki hizmet süresinin yükseköğrenimden sonra beş yıl olarak uygulanacağını düzenliyordu. Bu beş yıllık sürenin hesabında da memurun kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınıyordu.
31 Temmuz 2026’dan itibaren bu özel paragraf artık yürürlükte değildir. Dolayısıyla 5 yıllık istisna yeni atamalarda kanuni dayanak olarak kullanılamaz.
Güncel 657 m.68/B Hizmet Süreleri Nelerdir?
| Atanılacak kadro | Gerekli asgari hizmet |
|---|---|
| 1. derece, ek göstergesi 5300 ve üzeri | 12 yıl |
| 1. veya 2. derece, ek göstergesi 5300’den az | 10 yıl |
| 3. veya 4. derece kadro | 8 yıl |
Bu sürelerin yanında yükseköğrenim görmüş olma şartı vardır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler bakımından 12, 10 ve 8 yıllık sürelere iki yıl ilave edilir.
Bu nedenle “daire başkanı için her durumda 10 yıl gerekir” cümlesi ancak somut kadronun derecesi ve ek göstergesi 10 yıllık satıra giriyorsa doğrudur. Kadro 1. derece ve 5300 veya üzeri ek göstergeli ise 12 yıllık kural gündeme gelir. Atama dosyası unvan adıyla değil kadro derecesi ve ek gösterge bilgisiyle birlikte incelenmelidir.
5 Yıllık İstisna Hangi Kadrolara Uygulanıyordu?
Yürürlükten kaldırılan eski paragraf, üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda 68/B’deki hizmet süresini yükseköğrenimden sonra beş yıl olarak uyguluyordu. Bu nedenle 2018–31 Temmuz 2026 arasında bu kapsama giren atamalarda özel beş yıllık süre tartışılıyordu.
2026 değişikliği, bu özel süre hükmünü kaldırmıştır. Ancak “daire başkanı” unvanına ilişkin bütün diğer atama şartlarının da kaldırıldığı anlamına gelmez. Kadronun özel mevzuatında, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde, görevde yükselme mevzuatında veya kurumun kuruluş kanununda ayrıca şart bulunuyorsa bunlar da uygulanır.
Değişiklik Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
7590 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. 657 m.68/B değişikliğinin yürürlüğü için ileri bir tarih öngörülmediğinden hüküm yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Bu nedenle yeni atama işlemlerinde 31 Temmuz 2026 tarihi kritik sınırdır.
Bu tarihten önce tamamlanmış bir atama ile 31 Temmuz 2026’dan sonra tesis edilen yeni atama aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulamaz. İşlemin hangi tarihte tesis edildiği ve atama onayının hangi tarihte tamamlandığı dosyada açıkça belirlenmelidir.
31 Temmuz 2026’dan Önce Atanan Daire Başkanı Görevden Düşer mi?
7590 m.2, önceki atamaları kendiliğinden sona erdiren bir geçiş hükmü içermemektedir. Kanun yalnız 68/B’nin son paragrafını yürürlükten kaldırmıştır. Bu nedenle 31 Temmuz 2026’dan önce hukuka uygun şekilde tamamlanmış bir atamanın, sırf yeni kanun nedeniyle otomatik olarak hükümsüz veya sona ermiş sayıldığı söylenemez.
Ancak eski atama işleminin tesis edildiği tarihte dahi şartların taşınmadığı iddiası varsa bu ayrı bir hukuka uygunluk sorunudur. O işlem, kendi tarihindeki yürürlükte olan mevzuata göre incelenir.
Atama Süreci Başlamış Ama Onay 31 Temmuz Sonrasına Kalmışsa?
Atama sürecinde kurum içi teklif, uygun görüş, olur ve atama kararı farklı tarihlerde olabilir. Hukuki sonucu doğuran işlem tarihi belirlenmeden “eski kural uygulanır” veya “yeni kural uygulanır” denilemez. Özellikle atama onayının 31 Temmuz 2026 sonrasında tesis edildiği dosyalarda yürürlükteki 68/B hükmünün dikkate alınması gerekir.
İdari işlem tamamlanmadan önce mevzuat değişmişse, işlemin tesis tarihinde yürürlükte bulunan şartların uygulanması idare hukukunun genel yaklaşımıdır. Somut dosyada geçiş hükmü bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir; 7590 m.2 için eski beş yıllık sürenin gelecekteki atamalarda sürmesini sağlayan özel bir geçiş kuralı bulunmamaktadır.
657 m.68/B Hangi Hizmet Sınıflarında Uygulanır?
68/B’nin ilk paragrafı, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç olmak üzere sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın daha aşağı derecelerden atama yapılabilmesini düzenler. Bu istisnai atama yöntemi bütün hizmet sınıfları için sınırsız bir hüküm değildir.
Bu yüzden önce kadronun hangi hizmet sınıfında olduğu, sonra kadro derecesi ve ek göstergesi, ardından hizmet süresi hesabı incelenir.
68/B Hizmet Süresinde Hangi Süreler Sayılır?
657 m.68/B’deki hizmet süresi hesabı, yalnız memurun mevcut kurumunda geçirdiği süreye indirgenemez. Kanunun hizmet süresinin hesabına ilişkin hükümleri ile 657 m.36’daki kazanılmış hak aylığına sayılan hizmetler birlikte değerlendirilir. Özel sektörde geçen her çalışma süresinin otomatik olarak 68/B hizmet süresine eklendiği kabul edilemez.
Örneğin geçmişteki resmi Bakanlık görüşlerinde, eski beş yıllık daire başkanlığı istisnası bakımından da kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınmıştır. 2026 sonrasında özel beş yıllık paragraf kalksa da genel 68/B hizmet hesabında hangi sürelerin sayılacağı yine personelin statüsü ve kanunda sayılan hizmet türleri üzerinden belirlenmelidir.
Özel Sektör Tecrübesi Hizmet Süresine Eklenir mi?
Her özel sektör hizmeti eklenmez. 657 m.36 belirli meslek ve hizmet sınıflarında memuriyet öncesi bazı hizmetlerin kazanılmış hak aylığı bakımından değerlendirilmesine imkân verir. Teknik hizmetler, sağlık hizmetleri, avukatlık gibi alanlarda özel kurallar bulunabilir. Genel idare hizmetleri bakımından ise özel sektör çalışmasının tamamının kendiliğinden hizmet süresine katılması şeklinde genel bir kural yoktur.
Bu nedenle daire başkanlığı atamasında adayın SGK hizmet dökümündeki toplam çalışma yılı tek başına 68/B süresi olarak kabul edilmemelidir. Hangi sürenin hangi hukuki hükümle sayıldığı personel dosyasında gösterilmelidir.
4 Yıllık Üniversite Mezunu Olmayanlarda Süre Ne Olur?
657 m.68/B, dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için hizmet sürelerine iki yıl ilave edilmesini düzenler. Buna göre 12 yıllık süre 14, 10 yıllık süre 12, 8 yıllık süre 10 yıl olarak uygulanır. Bunun yanında atanılacak kadronun özel mevzuatında lisans düzeyi gibi ayrı bir öğrenim şartı varsa o şart da ayrıca aranır.
Görevde Yükselme Sınavı Şartı Var mı?
68/B, derece yükselmesi süre kaydı aranmaksızın üst dereceli kadroya atamaya ilişkin mali/personel statüsü hükmüdür. Bir kadronun görevde yükselme sınavına tabi olup olmadığı ise Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği mevzuatı ile kurumun özel düzenlemesine göre belirlenir. 68/B şartlarının sağlanması, sınav şartı bulunan bir kadroda sınavı otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Daire başkanlığı veya denk yönetici kadrosunun atama usulü, görevde yükselme kapsamı ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi bağlantısı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Belediye Daire Başkanları İçin de Değişiklik Önemli mi?
Büyükşehir belediyelerinde daire başkanı atamalarında da 657 m.68/B yıllardır temel hizmet süresi hükümlerinden biri olarak uygulanmaktadır. Nitekim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının geçmiş görüşlerinde eski beş yıllık paragraf belediye daire başkanlığı atamaları yönünden değerlendirilmiştir.
31 Temmuz 2026 sonrasında belediyedeki somut kadronun derecesi, ek göstergesi ve özel atama şartları üzerinden yeni genel 68/B süresi hesaplanmalıdır. Eski Bakanlık görüşündeki “5 yıl” sonucu, dayanak paragraf yürürlükten kalktığı için yeni atamalarda aynen kullanılamaz.
Atama İptal Davasında Hangi Belgeler Önemli?
- Atama kararının ve onayın kesin tarihi,
- Kadronun derece ve ek gösterge bilgisi,
- Adayın yükseköğrenim mezuniyet belgesi ve süresi,
- Hizmet cetveli ve kazanılmış hak aylığı kayıtları,
- Özel sektör veya diğer kamu hizmetinin hangi hükümle sayıldığına ilişkin kayıtlar,
- Kadroya ilişkin özel kanun/Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri,
- Varsa görevde yükselme veya sınav mevzuatı,
- Atama teklif, uygun görüş ve onay yazıları.
Hizmet Süresi Eksik Atama Yapılırsa Ne Olur?
Kanuni atama şartını taşımayan kişinin atanması idari işlemin hukuka uygunluğunu etkiler. İdare işlemi geri alabilir veya yetkili kişiler menfaat/ehliyet şartları çerçevesinde idari yargıda iptal davası konusu yapabilir. Ayrıca hukuka aykırı atamanın mali sonuçları somut olayda kamu zararı ve yersiz ödeme yönünden ayrıca tartışılabilir.
Ancak yalnız “10 yılı yok” şeklindeki genel iddia yeterli değildir. Kadronun hangi 68/B satırına girdiği, sayılabilir hizmetlerin toplamı ve özel öğrenim/atama şartları hesaplanmalıdır.
2026 İçin 7 Adımlık Kontrol
- Atama tarihini belirleyin: 31 Temmuz 2026 öncesi mi sonrası mı?
- Kadronun hizmet sınıfını kontrol edin.
- Kadro derecesini ve ek göstergesini tespit edin.
- 12/10/8 yıllık satırlardan hangisinin uygulanacağını belirleyin.
- Öğrenim süresinin dört yıldan az olup olmadığını kontrol edin.
- Hangi hizmetlerin kanunen sayılabildiğini hizmet cetvelinden çıkarın.
- Özel mevzuat, görevde yükselme veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesindeki ek şartları ayrıca uygulayın.
Üç Somut Kadro Üzerinden Hizmet Süresi Hesabı
Örnek 1: 1. Derece, 5300 Altı Ek Göstergeli Yönetici Kadrosu
Atanılacak kadro 1. derecede ve ek göstergesi 5300’den düşükse 657 m.68/B’deki genel süre 10 yıldır. Eski 5 yıllık paragraf 31 Temmuz 2026’da kaldırıldığı için, yalnız yükseköğrenimden sonra beş yıl hizmet bulunması artık bu kadro için tek başına yeterli değildir. Adayın kanunen sayılabilir hizmetlerinin toplamı 10 yılı karşılamalı ve diğer özel atama şartları da bulunmalıdır.
Örnek 2: 1. Derece, 5300 veya Üzeri Ek Göstergeli Kadro
Birinci derece kadronun ek göstergesi 5300 veya daha yüksekse genel süre 12 yıldır. Bu nedenle aynı “daire başkanı” veya “denk yönetici” nitelemesi altında farklı ek göstergeye sahip bir kadro için 10 yıl varsayımı yapılmamalıdır. Personel hareket onayı veya kadro cetvelindeki ek gösterge bilgisi görülmeden süre hesabı tamamlanamaz.
Örnek 3: 3. Derece Kadro
Atama 3. veya 4. derece bir kadroya yapılıyorsa genel süre 8 yıldır. Aday dört yıldan kısa süreli yükseköğrenim mezunu ise bu süreye iki yıl eklenir. Dolayısıyla 3. derece kadro için dört yıllık veya daha uzun yükseköğrenim mezununda 8 yıl, daha kısa yükseköğrenimde 10 yıl hizmet gündeme gelir.
Beş Yıllık Eski Kural ile Yeni Genel Kuralın Karşılaştırması
| Dönem | Üst kademe sayılmayan daire başkanı/denk yönetici için temel yaklaşım |
|---|---|
| 2 Temmuz 2018 – 30 Temmuz 2026 | Eski 68/B son paragrafındaki şartlarla yükseköğrenim sonrası 5 yıllık özel hizmet süresi uygulanabiliyordu. |
| 31 Temmuz 2026 ve sonrası | Özel 5 yıllık paragraf yoktur; kadro derecesi ve ek göstergesine göre genel 12/10/8 yıllık 68/B süreleri uygulanır. |
Bu tablo, yalnız hizmet süresi açısından karşılaştırmadır. Atamanın diğer şartları her iki dönemde de kadronun özel mevzuatından ve ilgili atama usulünden ayrıca doğabilir.
Atama Davasında Dava Süresi Nasıl Takip Edilir?
Atama işleminin iptalini isteyen kişi bakımından dava süresinin başlangıcı, işlemin niteliği ve kişiye ne zaman tebliğ veya öğrenildiğiyle bağlantılıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunundaki genel süreler ve varsa özel düzenlemeler dikkate alınmalıdır. Özellikle üçüncü kişinin atamasına karşı açılan davalarda menfaat ihlali ve öğrenme tarihi ayrıca tartışılabilir.
Bu nedenle personel hukukunda yalnız atama şartı hesabına odaklanıp süreyi kaçırmak ciddi hak kaybına yol açabilir. Atama kararı, ilan/duyuru, tebliğ belgesi ve kişinin işlemi öğrendiğini gösteren kayıtlar dosyada korunmalıdır.
Kadro Derecesi Sonradan Değiştirilerek Süre Şartı Aşılabilir mi?
Hizmet süresi, gerçek ve hukuken mevcut kadro üzerinden hesaplanır. Sırf belirli kişiyi atayabilmek amacıyla kadro derecesinin veya unvan yapısının mevzuata aykırı biçimde değiştirilmesi, atama işleminin yanında kadro işlemine ilişkin ayrı bir hukuka uygunluk sorunu doğurabilir. Kadro değişikliği kanuni/idari yetkiye dayanıyor ve usulüne uygun yapılmışsa yeni kadro özellikleri esas alınabilir; muvazaalı veya yetkisiz kadro işlemi ise yargısal denetime tabidir.
Kazanılmış Hak Aylığı ile Kadro Derecesi Aynı Şey mi?
Hayır. Memurun kazanılmış hak aylık derece/kademesi ile atandığı kadronun derecesi farklı kavramlardır. 68/B zaten belirli şartlarla kişinin kazanılmış hak aylık derecesinden daha üst dereceli kadroya atanabilmesini sağlayan özel bir mekanizmadır. Bu yüzden “memur henüz 1. dereceye gelmediği için 1. derece kadroya atanamaz” şeklindeki otomatik sonuç doğru değildir; 68/B’nin şartları bunun için ayrıca düzenlenmiştir.
Buna karşılık üst kadroya atanabilme, kişinin hizmet süresi ve öğrenim şartlarını taşımadığı hâlde serbest atama yapılabileceği anlamına gelmez. 2026 değişikliğinin önemi, eski beş yıllık özel istisnayı kaldırarak genel süreleri yeniden belirleyici hâle getirmesidir.
Sık Sorulan Sorular
Daire başkanı olmak için 5 yıl yeterli mi?
31 Temmuz 2026’dan sonraki atamalarda eski 5 yıllık istisna yürürlükte değildir. Genel 68/B süreleri uygulanır.
Daire başkanı için hizmet süresi kaç yıl?
Kadronun derece ve ek göstergesine göre 12, 10 veya 8 yıldır. Dört yıldan az yükseköğrenimde iki yıl eklenir.
Her daire başkanı için 10 yıl mı?
Hayır. Kadro 1. derece ve ek göstergesi 5300 veya üzerindeyse 12 yıl; 1 veya 2. derece ve 5300’den azsa 10 yıl; 3 veya 4. dereceyse 8 yıl kuralı uygulanır.
5 yıl kuralı ne zaman kaldırıldı?
7590 sayılı Kanunun 2. maddesiyle 31 Temmuz 2026’da.
Önceden 5 yılla atananların görevi otomatik biter mi?
Hayır. Kanunda önceki atamaları otomatik sona erdiren bir hüküm yoktur; eski işlemler kendi tarihindeki mevzuata göre değerlendirilir.
Özel sektör çalışması süreye eklenir mi?
Yalnız kanunen kazanılmış hak aylığında veya ilgili hizmet hesabında sayılabilen hizmetler dikkate alınır; bütün özel sektör çalışmaları otomatik eklenmez.
Önlisans mezununda süre artar mı?
Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenlerde 68/B hizmet sürelerine iki yıl ilave edilir.
68/B görevde yükselme sınavını kaldırır mı?
Hayır. Kadro özel mevzuata göre sınava tabi ise bu şart ayrıca uygulanır.
Belediye daire başkanlığı da etkilenir mi?
657 m.68/B’nin uygulandığı belediye daire başkanlığı atamalarında eski 5 yıllık paragraf artık yeni atamalara dayanak olamaz.
Hizmet süresi eksikse atama iptal edilebilir mi?
Kanuni atama şartının eksikliği işlemin hukuka aykırılığına yol açabilir; somut atama idari yargı denetimine tabidir.
İç Bağlantılar
- Memurun Görev Yeri Değişikliği – 657 m.76
- Aday Memurluk Süresi 2026
- Memur İstifa Ederse Ne Zaman Geri Dönebilir?
Resmî Kaynaklar
- TBMM – 7590 sayılı Kanun
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- Tarım ve Orman Bakanlığı – 657 m.68/B açıklaması
Güncelleme tarihi: 16 Eylül 2026. Rehber 7590 m.2 ile yürürlükten kaldırılan eski 68/B son paragrafı ve güncel 657 m.68/B esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
