Reeskont Kredilerinde BSMV İstisnası 2026: Diğer Bankalar da Kapsamda

Reeskont kredilerinde BSMV istisnası 2026 yılında nasıl uygulanıyor? sorusu, 5 Eylül 2026 tarihli mevzuat değişikliğinden sonra ihracatçı şirketler, bankalar ve dış ticaret finansmanı kullanan işletmeler açısından doğrudan önem kazandı. 5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete’de aynı konuda hem 11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı hem de İhracat: 2026/3 sayılı Tebliğ yayımlandı. İki düzenleme de önceki metindeki “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Türk Eximbank’a açılan kısa vadeli senet reeskont kredileri” ifadesini değiştirerek kapsamı genişletti.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

5 Eylül 2026’da reeskont kredilerinde ne değişti?

Değişiklikten önce 99/13812 sayılı Kararın 4. maddesinin birinci fıkrasında istisna kapsamı tarif edilirken “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Türk Eximbank’a açılan kısa vadeli senet reeskont kredileri” ibaresi kullanılıyordu. 11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1. maddesi bu ibareyi “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca Türk Eximbank’a ve diğer bankalara açılan senet reeskont kredileri” şeklinde değiştirdi.

Aynı gün yayımlanan İhracat: 2026/3 sayılı Tebliğ de İhracat: 2017/4 sayılı Tebliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde aynı değişikliği yaptı. Böylece üst düzenleme ile uygulama Tebliği aynı yönde güncellendi.

Değişiklik iki unsuru birlikte içeriyor. Birincisi, yalnız Türk Eximbank yerine Türk Eximbank ve diğer bankalar denilerek banka kapsamı genişletildi. İkincisi, önceki metindeki “kısa vadeli” ibaresi kaldırıldı. Ticaret Bakanlığı 5 Eylül 2026 tarihli resmî duyurusunda da bu değişikliği, ticari bankalarca kullandırılan reeskont kredilerinde BSMV istisnasının uygulanması ve kısa vadeli kredilerin yanında Eximbank ile ticari bankalarca kullandırılan uzun vadeli reeskont kredilerinin de istisna kapsamına alınması olarak açıkladı.

Hukuki dayanak nedir?

11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; 261 sayılı Kanunun 1. maddesi, 474 sayılı Kanunun 2. maddesi ve 2976 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak çıkarıldı. Kararın değiştirdiği temel metin, 23 Aralık 1999 tarihli ve 99/13812 sayılı İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Karardır.

Uygulama tarafında ise İhracat: 2017/4 sayılı Tebliğ bulunuyor. İhracat: 2026/3 sayılı Tebliğ, bu metnin 4/1-a bendini 11723 sayılı Kararla uyumlu şekilde değiştirdi. Her iki düzenleme de 5 Eylül 2026 tarihinde yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Resmî Gazete sayısına 5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete üzerinden, sistemin genel açıklamasına ise Ticaret Bakanlığı Vergi, Resim ve Harç İstisnası sayfasından ulaşılabilir.

BSMV istisnası ne anlama gelir?

Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, bankacılık işlemlerinde finansman maliyetine etki eden vergisel unsurlardan biridir. 2026 değişikliğinin ihracatçılar bakımından en görünür sonucu, reeskont kredi programında istisna kapsamının genişlemesidir. Ticaret Bakanlığı açık biçimde, ticari bankalarca kullandırılan reeskont kredileri kapsamında BSMV istisnasının uygulamaya alındığını ve uzun vadeli reeskont kredilerinin de istisna kapsamına taşındığını duyurdu.

Ancak “reeskont kredisi kullanıyorum” ifadesi tek başına her kredi işleminin otomatik biçimde aynı istisnaya girdiği anlamına gelmez. Düzenlemede sözü edilen kredinin, TCMB tarafından Türk Eximbank’a veya diğer bankalara açılan senet reeskont kredisi niteliğinde olması ve vergi, resim ve harç istisnası sisteminin diğer şartlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bankanın ticari kredi adı altında kullandırdığı her ürün, yalnız adında ihracat veya döviz ibaresi bulunması nedeniyle bu hükme girmez.

İhracat finansmanında ödeme ve banka işlemlerinin sözleşmesel boyutu da önemlidir. Uluslararası satışta alıcının akreditif ve banka formalitelerine ilişkin yükümlülüklerini ele aldığımız CISG m.54 ve banka işlemleri rehberi, finansman ile ana satış sözleşmesi arasındaki bağlantının anlaşılması açısından yararlıdır.

“Diğer bankalar” nasıl kapsama alındı?

Eski metin yalnız Türk Eximbank’a açık bir atıf yapıyordu. Yeni metin ise “Türk Eximbank’a ve diğer bankalara” diyor. Bu değişiklik, TCMB reeskont mekanizmasının ticari bankalar üzerinden kullandırıldığı yapılarda vergi, resim ve harç istisnasının hukuki dayanağını açık biçimde genişletiyor.

Buradaki “diğer bankalar” ifadesinin kapsamı, TCMB tarafından senet reeskont kredisi açılan bankalar bakımından değerlendirilmelidir. Düzenleme, herhangi bir bankanın herhangi bir ticari kredisini istisna kapsamına almıyor. Hukuki bağlantı, TCMB tarafından açılan senet reeskont kredisi ve bunun ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler, transit ticaret veya döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanında kullanılması üzerinden kuruluyor.

Bu nedenle kredi sözleşmesi, banka tahsis yazısı, kredi türü ve varsa Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi birlikte incelenmelidir. Dış ticaret işlemlerinde gümrük idaresinin belge ve bilgi isteme yetkisi konusunda 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.11 rehberi de belge saklama ve ispat disiplini bakımından önem taşır.

Kısa vadeli şartının kaldırılması ne sonuç doğurur?

Değişiklikten önceki ifadede “kısa vadeli senet reeskont kredileri” deniliyordu. Yeni ifadede “kısa vadeli” sözcükleri yer almıyor. Bu, mevzuat metni bakımından vade yönünden açık bir genişlemedir. Ticaret Bakanlığının 5 Eylül 2026 tarihli duyurusu da uzun vadeli reeskont kredilerinin istisna kapsamına alınmasını düzenlemenin temel sonuçlarından biri olarak açıklamıştır.

Dolayısıyla 5 Eylül 2026 sonrasında somut bir reeskont kredisinin yalnız uzun vadeli olması, önceki metindeki vade sınırlamasına dayanılarak tek başına istisna dışında bırakılma gerekçesi değildir. Yine de kredi türünün gerçekten düzenleme kapsamındaki senet reeskont kredisi olması ve diğer uygulama şartlarının bulunması gerekir.

Bu nokta, kredi kullanan işletmelerin geçmiş sözleşme metinlerini otomatik olarak yeni rejime göre değerlendirmesi anlamına gelmez. Yürürlük tarihi, kredi tahsis ve kullandırım tarihi, vergiyi doğuran işlem ve ilgili istisna belgesi bakımından ayrı hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

Düzenleme kimler bakımından doğrudan sonuç doğurur?

Birinci grup, ihracatçı ve döviz kazandırıcı faaliyet yürüten şirketlerdir. İkinci grup, TCMB reeskont kredilerini kullandıran Türk Eximbank ve diğer bankalardır. Üçüncü grup ise finansman işlemi nedeniyle teminat, sözleşme ve diğer kâğıtları düzenleyen kredi borçluları ile ilgili taraflardır.

Şirket açısından asıl soru, kullanılan finansmanın 99/13812 sayılı Karar ve İhracat: 2017/4 Tebliği kapsamındaki işlemle bağlantısının kurulup kurulamadığıdır. Vergi istisnası sisteminde hukuki nitelendirme, yalnız şirketin “ihracatçı” sıfatına göre değil, somut kredi ve işlem türüne göre yapılmalıdır.

İhracat yapan şirketin yabancı ortaklı olması ayrıca engel değildir; ancak şirketin sermaye ve kurumsal yapısı kendi mevzuatına tabidir. Yabancı ortaklı şirketlerin sermaye yapısını inceleyen TTK m.332 ve m.580 rehberi, şirketin kurumsal tarafı için ayrıca okunabilir.

Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi her durumda gerekir mi?

Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre sistemde istisnadan yararlanma iki yolla gerçekleşebilir. Birincisi Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi düzenlenmesidir. İkincisi ise ilgili Tebliğde açıkça belirlenen işlemlerle sınırlı olmak üzere, işlemin ve bu işlem nedeniyle düzenlenen kâğıtların ihracata ilişkin olduğunun tevsiki halinde belgesiz istisna uygulanmasıdır.

Bu nedenle her dosyada “belge zorunludur” veya “belgeye hiç gerek yoktur” şeklinde tek cümlelik genelleme yapmak doğru değildir. Somut kredi işleminin 2017/4 sayılı Tebliğde hangi bent altında yer aldığı belirlenmeli ve belgesiz istisna öngörülen alanlardan biri olup olmadığı kontrol edilmelidir.

İhracat ve dış ticaret dosyalarında belge bütünlüğü önemlidir. Bir finansman işlemi, ana ihracat sözleşmesi, fatura, gümrük beyannamesi, ödeme belgeleri ve banka kayıtlarıyla birlikte ele alındığında hukuki nitelendirme daha sağlıklı yapılır. Uluslararası satışta esaslı ihlal ve sözleşmeden dönme boyutu için CISG m.25 rehberimize bakabilirsiniz.

İpotek, rehin ve diğer teminat işlemleri nasıl değerlendirilir?

Reeskont kredileri çoğu zaman yalnız kredi sözleşmesinden ibaret değildir. Banka, şirketin mali yapısına ve kredi şartlarına göre rehin, ipotek, garanti, kefalet veya farklı teminat yapıları isteyebilir. Vergi, resim ve harç istisnasının hangi teminat kâğıtlarına ne ölçüde uygulanacağı, kredi işlemiyle hukuki bağlantı ve ilgili düzenlemenin kapsamı üzerinden belirlenmelidir.

Bu nedenle uygulamada kredi kullandırımı ile teminat tesisinin aynı işlem zincirinin parçası olduğunun belgelenmesi önem taşır. İstisnanın amacı ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansman maliyetini düşürmektir; ancak kapsam dışı bağımsız işlemlere sırf aynı şirket tarafından yapılmaları nedeniyle istisna uygulanamaz.

Şirketlerin uygulamada kontrol etmesi gerekenler

5 Eylül 2026 sonrasında reeskont kredisi kullanan veya kullanacak şirketler, öncelikle kredi ürününün tam hukuki adını ve TCMB reeskont programıyla bağlantısını banka yazısından teyit etmelidir. Ardından kredinin hangi ihracat veya döviz kazandırıcı faaliyet için kullanıldığı belgelenmeli; istisnanın belgeye bağlı mı yoksa belgesiz mi uygulanacağı belirlenmeli; kredi sözleşmesi ve teminat kâğıtları aynı dosyada tutulmalıdır.

İşletmenin sırf finansman maliyetini hesaplamak için “BSMV artık her ihracat kredisinde yok” şeklinde bir varsayım yapması hatalıdır. Yeni düzenleme senet reeskont kredilerinin kapsamını genişletmiştir. Ürün türü farklıysa o ürünün tabi olduğu vergisel rejim ayrıca incelenir.

Dış ticaret ve ihracat uyuşmazlıklarında şirketin sözleşmesel altyapısının da kredi dosyasıyla tutarlı olması gerekir. Ticari sözleşmelerin hazırlanması ve risk dağılımı konusunda ticari sözleşmeler hukuku sayfamız; şirketin kurumsal süreçleri için ise şirketler hukuku danışmanlığı sayfamız tamamlayıcı bilgi sunar.

2026 değişikliğinin önceki kredilere etkisi nedir?

11723 sayılı Karar ve İhracat: 2026/3 sayılı Tebliğ 5 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Önceki tarihlerde doğmuş vergi yükümlülüklerinin kendiliğinden ortadan kalktığı sonucuna yalnız yeni metinden hareketle varılamaz. Somut işlemde kredinin kullandırım tarihi, vergiyi doğuran olay ve istisna şartlarının hangi tarihte gerçekleştiği incelenmelidir.

Bu ayrım özellikle uzun vadeli kredilerde önemlidir. Kredi sözleşmesinin daha önce imzalanmış olması ile 5 Eylül 2026 sonrasında yeni bir kullandırım, komisyon, teminat veya başka bankacılık işleminin gerçekleşmesi aynı hukuki soruyu doğurmaz. Her işlem kendi tarihi ve niteliği üzerinden değerlendirilmelidir.

Bankanın BSMV tahsil etmesi halinde ne yapılabilir?

Öncelikle tahsilatın hangi işlem ve hangi kredi ürünü için yapıldığı bankadan yazılı olarak sorulmalıdır. Kredi gerçekten yeni düzenleme kapsamındaki TCMB senet reeskont kredisi ise 11723 sayılı Karar, İhracat: 2026/3 Tebliğ ve Ticaret Bakanlığının 5 Eylül 2026 açıklaması birlikte değerlendirilmelidir. Tahsilatın başka bir bankacılık hizmetine, kapsam dışı krediye veya ayrı bir komisyona ilişkin olması halinde sonuç değişebilir.

Uyuşmazlık çıkması halinde kredi sözleşmesi, tahakkuk dekontu, kredi türünü gösteren banka yazısı ve varsa Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi birlikte incelenmelidir. Banka ve finansman uyuşmazlıkları, soyut vergi oranından ziyade somut işlemin hukuki niteliği üzerinden çözümlenir.

Sık sorulan sorular

Reeskont kredilerinde BSMV istisnası 2026’da genişledi mi?

Evet. Ticaret Bakanlığı 5 Eylül 2026 değişikliğini ticari bankalarca kullandırılan reeskont kredilerinde ve uzun vadeli reeskont kredilerinde BSMV istisnasının kapsamının genişletilmesi olarak açıkladı.

Düzenleme yalnız Eximbank kredileri için mi?

Hayır. Yeni metin açıkça “Türk Eximbank’a ve diğer bankalara açılan senet reeskont kredileri” ifadesini kullanıyor.

Uzun vadeli reeskont kredileri kapsamda mı?

Yeni metinde eski düzenlemedeki “kısa vadeli” sınırlaması kaldırıldı. Ticaret Bakanlığı da uzun vadeli reeskont kredilerinin istisna kapsamına alındığını açıkladı.

Her ticari banka kredisi BSMV istisnalı hale geldi mi?

Hayır. Düzenleme TCMB tarafından Türk Eximbank’a ve diğer bankalara açılan senet reeskont kredilerine ilişkindir. Diğer kredi ürünleri kendi mevzuatına tabidir.

Yeni düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve İhracat: 2026/3 sayılı Tebliğ 5 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi her zaman zorunlu mu?

Hayır. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre sistemde belgeye bağlı istisnanın yanında, Tebliğde belirlenen işlemler için ihracat bağlantısının tevsikiyle belgesiz istisna da vardır. Somut işlem türü kontrol edilmelidir.

Banka tahsilat yaptıysa doğrudan iade alınır mı?

Önce tahsilatın hangi kredi veya bankacılık işlemine ait olduğu ve kredinin düzenleme kapsamındaki senet reeskont kredisi olup olmadığı belirlenmelidir. İade veya düzeltme süreci somut tahakkuka göre değerlendirilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →