Dava Dilekçesi Davalıya Nasıl Tebliğ Edilir? HMK m.122 | 2026
Kısa ve net cevap: HMK m.122’ye göre dava dilekçesi davalıya mahkeme tarafından tebliğ edilir ve tebliğ zarfında davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği gösterilir. Cevap süresinin ayrıntılı kanuni dayanağı HMK m.127’dir. Dava dilekçesinin usulüne uygun tebliği; davalının savunma hakkını kullanabilmesi, cevap süresinin başlaması, ilk itirazların zamanında ileri sürülmesi ve dilekçeler aşamasının sağlıklı yürütülmesi bakımından temel usul işlemidir.
HMK m.122’nin açık kuralı nedir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 122. maddesi iki cümlelik, ancak yargılamanın başlangıcı bakımından çok önemli bir düzenlemedir. Birinci cümlede dava dilekçesinin mahkeme tarafından davalıya tebliğ edileceği belirtilir. İkinci cümlede ise davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceğinin tebliğ zarfında gösterileceği düzenlenir. Böylece davalı, kendisine yöneltilen talebi ve cevap hakkının süresini resmî tebligatla öğrenir.
Bu hüküm, davanın yalnız mahkeme ile davacı arasında yürüyen bir işlem olmadığını; davalının da iddia ve taleplerden usulüne uygun şekilde haberdar edilmesi gerektiğini ortaya koyar. Hukuki dinlenilme hakkı bakımından davalının davanın varlığını, dava dilekçesindeki vakıaları, talep sonucunu ve dayanak belgeleri öğrenebilmesi gerekir. HMK m.122 bu bildirim zincirinin temel maddesidir.
Dava dilekçesini davalıya kim gönderir?
HMK m.122’ye göre dava dilekçesinin davalıya tebliği mahkeme tarafından yapılır. Davacı dava dilekçesini kendisi davalıya göndererek HMK m.122 anlamında usulî tebligatı tamamlamış olmaz. Davacı, dava açma işlemlerini ve gereken dilekçe ile ekleri mahkemeye sunar; mahkeme tebligat mevzuatına göre dava dilekçesini davalıya tebliğe çıkarır.
Bu ayrım özellikle tarafların daha önce ihtarname, e-posta, WhatsApp mesajı veya noter bildirimi göndermiş olduğu dosyalarda önemlidir. Davalının uyuşmazlıktan fiilen haberdar olması ile mahkemece dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmesi aynı şey değildir. Cevap süresinin başlaması bakımından kanunun öngördüğü mahkeme tebligatı esas alınır.
Mahkeme tebligatı 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat çerçevesinde yapılır. Davalının elektronik tebligat adresi bulunuyorsa elektronik tebligat rejimi; bulunmuyorsa koşullarına göre fiziki tebligat usulleri uygulanır. Davalı vekille temsil ediliyorsa tebligatın kime yapılacağı yönünden Tebligat Kanunu m.11 ayrıca önem taşır.
Tebliğ zarfında iki haftalık cevap süresi neden gösterilir?
HMK m.122, davalının iki hafta içinde cevap verebileceğinin tebliğ zarfında belirtilmesini emreder. Bu bildirim, davalıya yalnız dava dilekçesinin gönderilmesiyle yetinilmemesini, savunma hakkını kullanacağı sürenin de açıkça hatırlatılmasını sağlar. İki haftalık sürenin esas düzenlemesi HMK m.127’dir.
HMK m.127’ye göre cevap dilekçesini verme süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde cevap dilekçesinin hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olduğu durumlarda, yine cevap süresi içinde mahkemeye başvurularak bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir. Ek süre kararı taraflara derhâl bildirilir. Ayrıntılı açıklama için HMK m.127 cevap dilekçesi süresi rehberi incelenebilir.
HMK m.122’de tebliğ zarfında sürenin yazılması ile HMK m.127’de cevap süresinin düzenlenmesi birbirini tamamlar. İlk hüküm davalıya yapılacak bildirimi, ikinci hüküm sürenin hukuki rejimini düzenler. Bu nedenle dava dilekçesi tebliğ edildiğinde yalnız dilekçe içeriği değil, tebliğ evrakındaki ihtarlar da dikkatle incelenmelidir.
Cevap süresi ne zaman başlar?
Cevap süresi dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğiyle bağlantılıdır. HMK m.127, iki haftalık sürenin dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren başlayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle dava dosyasının UYAP’ta görünmesi, davalının başka bir kişiden davayı duyması veya dava açıldığını haricen öğrenmesi tek başına HMK m.127’deki cevap süresini başlatan olay değildir.
Tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi özellikle son gün hesabı bakımından kritiktir. Süreler HMK m.90 ve devamındaki kurallara göre hesaplanır. Gün olarak belirlenen sürelerde tebliğ günü hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter. Son gün resmî tatile rastlarsa HMK m.93 uyarınca süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda sona erer.
Bu nedenle cevap dilekçesi hazırlanırken “dava açılış tarihi” ile “dava dilekçesinin davalıya tebliğ tarihi” birbirine karıştırılmamalıdır. Davanın açıldığı tarih davacı yönünden HMK m.118 kapsamında önem taşırken davalının cevap süresi bakımından tebligat tarihi belirleyicidir.
Elektronik tebligatta cevap süresi nasıl hesaplanır?
Elektronik tebligatın hukuki sonuç doğurduğu tarih, fiziki tebligattan farklı bir kurala tabidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a uyarınca elektronik yolla yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Bu nedenle UETS sisteminde iletinin teknik olarak hesaba ulaştığı gün ile hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı gün aynı olmayabilir.
Dava dilekçesi elektronik tebligatla gönderilmişse cevap süresi hesabında önce tebliğ edilmiş sayılma tarihi doğru tespit edilir; daha sonra HMK m.127’deki iki haftalık cevap süresi hesaplanır. Konuyla ilgili ayrıntılı açıklama için UYAP ve UETS elektronik tebligatta beşinci gün kuralı yazısına bakılabilir.
Elektronik tebligat dosyalarında yapılması gereken ilk işlem, tebligatın UETS’ye ulaştığı tarih ile hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi ayrı ayrı kaydetmektir. Süre hesabı varsayıma göre değil, tebligat kaydı üzerinden yapılmalıdır.
Dava dilekçesi usulsüz tebliğ edilirse ne olur?
Usulsüz tebligat, cevap süresinin hesabını doğrudan etkileyebilir. Tebligat Kanunu m.32’ye göre tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliği öğrenmişse tebliğ geçerli sayılır; muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Dolayısıyla “usulsüz tebligat hiçbir zaman sonuç doğurmaz” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.
Usulsüzlük iddiasında tebliğ mazbatası, adres araştırması, teslim alan kişinin sıfatı, elektronik tebligat kayıtları ve öğrenme tarihi ayrı ayrı incelenmelidir. Usulsüz tebligatta öğrenme tarihi ve başvuru yolu rehberi bu ayrımın ayrıntılarını açıklar.
Dava dilekçesinin tebliği savunma hakkının başlangıç noktası olduğundan tebligattaki hata, yalnız şekli bir eksiklik değildir. Cevap süresi kaçırılmış görünüyorsa öncelikle gerçekten usulüne uygun bir tebligat bulunup bulunmadığı ve hukuki tebliğ tarihinin ne olduğu incelenmelidir.
Dava dilekçesinin ekleri de davalıya gönderilir mi?
Davalının savunmasını hazırlayabilmesi için dava dilekçesindeki iddiaları ve dayanak belgeleri görebilmesi gerekir. HMK m.121 uyarınca davacının elindeki ve dava dilekçesinde dayandığı belgeler mahkemeye sunulur. Bu belgelerin usulüne uygun şekilde dosyaya kazandırılması, davalının savunma hazırlığının da temelidir.
Elektronik dosyada belgelerin erişilebilir olması, fiziki dosyada ise karşı tarafa gönderilecek örneklerin bulunması önemlidir. Davalıya yalnız talep sonucu ulaşmış, dayanak ekler hiç görünmüyorsa savunma hakkı bakımından dosyanın içeriği ve tebliğ evrakı ayrıca kontrol edilmelidir. Belge sunma yükümlülüğünün ayrıntısı için HMK m.121 dava dilekçesine belgelerin eklenmesi yazısı incelenebilir.
Davalı iki hafta içinde cevap vermezse ne olur?
HMK m.128’e göre süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Bu sonuç, davalının hiçbir usulî kayıp yaşamayacağı anlamına gelmez. Cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gereken savunma vakıaları, ilk itirazlar ve deliller bakımından ciddi sınırlamalar ortaya çıkar.
Özellikle ilk itirazların cevap dilekçesinde ileri sürülmesi zorunludur. HMK m.117, ilk itirazların hepsinin cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiğini, aksi hâlde dinlenmeyeceğini düzenler. Bu nedenle dava dilekçesinin tebliğiyle başlayan iki haftalık dönem yalnız “cevap verip vermeme” kararı için değil, yetki veya tahkim gibi ilk itirazların da incelenmesi için kritik dönemdir.
Cevap verilmemesinin sonuçları hakkında HMK m.128 cevap dilekçesi verilmezse ne olur yazısına bakılabilir.
HMK m.122 ile ilk itirazlar arasındaki bağlantı
Dava dilekçesi tebliğ edildiğinde davalı önce mahkemenin görev ve yetki durumunu, varsa tahkim anlaşmasını ve usulî itirazları incelemelidir. Görev itirazı dava şartı niteliğindeki görev konusu nedeniyle farklıdır; buna karşılık kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı HMK m.116-117 kapsamında ilk itirazdır. Tahkim itirazı da ilk itirazlar arasındadır.
İlk itirazların cevap dilekçesinde birlikte ileri sürülmesi gerekir. Ayrıca HMK m.131 uyarınca cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi henüz dolmamış olsa bile ilk itirazlar ileri sürülemez. Bu nedenle cevap dilekçesini erken sunmadan önce ilk itirazlar yönünden dosyanın tamamı kontrol edilmelidir.
Dava dilekçesi tebliğ edildiğinde yapılacak kontrol listesi
- Tebliğin fiziki mi elektronik mi olduğu belirlenmelidir.
- Hukuki tebliğ tarihi kesin olarak tespit edilmelidir.
- HMK m.127 uyarınca iki haftalık cevap süresinin son günü hesaplanmalıdır.
- Cevabın iki haftada hazırlanması çok zor veya imkânsızsa süre dolmadan ek süre talebi değerlendirilmelidir.
- Mahkemenin görev ve yetkisi ile tahkim anlaşması kontrol edilmelidir.
- İlk itirazlar varsa cevap dilekçesine mutlaka yazılmalıdır.
- Davacının ileri sürdüğü her vakıa ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
- Cevap dilekçesinin delilleri HMK m.129/2 ve m.121 uyarınca dosyaya hazırlanmalıdır.
Resmî kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Mevzuat Bilgi Sistemi – 7201 sayılı Tebligat Kanunu
Resmî Gazete – Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Sık Sorulan Sorular
Dava dilekçesini davacı doğrudan davalıya gönderirse cevap süresi başlar mı?
Hayır. HMK m.122 kapsamında dava dilekçesi mahkeme tarafından usulüne uygun tebligat yoluyla davalıya tebliğ edilir. Harici gönderim mahkeme tebligatının yerine geçmez.
Dava dilekçesine cevap süresi kaç haftadır?
HMK m.127 uyarınca dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır.
Tebliğ zarfında cevap süresinin yazılması zorunlu mu?
Evet. HMK m.122, davalının iki hafta içinde cevap verebileceğinin tebliğ zarfında gösterilmesini emreder.
UETS’ye geldiği gün tebliğ edilmiş sayılır mı?
Hayır. 7201 sayılı Kanun m.7/a uyarınca elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
Dava UYAP’ta görünürse cevap süresi başlar mı?
HMK m.127’deki cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren başlar. Dosyanın UYAP’ta görünmesi tek başına tebligat değildir.
İki haftalık sürede cevap yetişmezse ne yapılır?
HMK m.127’deki şartlar varsa cevap süresi içinde mahkemeden bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir.
Cevap verilmezse dava otomatik kabul edilmiş olur mu?
Hayır. HMK m.128’e göre süresinde cevap vermeyen davalı, dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır; ancak savunma ve delil bakımından usulî sınırlamalar ortaya çıkar.
Usulsüz tebligatta süre hangi tarihten başlar?
Tebligat Kanunu m.32 uyarınca muhatap tebliği öğrenmişse beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Somut tebligat evrakı ayrıca incelenmelidir.
Cevap dilekçesi verildikten sonra yetki itirazı eklenebilir mi?
İlk itiraz niteliğindeki yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. HMK m.131 gereğince cevap dilekçesinden sonra, cevap süresi henüz dolmamış olsa bile ilk itiraz ileri sürülemez.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
