İpotekli Uçak Sicilden Terkin Edilir mi? 30 Gün İtiraz | 2920 m.63

2920 sayılı Kanun m.63 neyi düzenler?

m.63, uçak sicilinden terkin işleminin kayıtlı ipotek alacaklısının teminatını habersiz biçimde ortadan kaldırmamasını sağlayan özel koruma hükmüdür. Uçak yüksek değerli finansman varlığı olduğu için sicildeki ipotek kreditör bakımından temel güvence olabilir.

m.61 re’sen terkin veya m.62 tam ziya/yok olma terkini gündeme geldiğinde sicilde kayıtlı ipotek varsa m.63 ayrıca devreye girer.

Terkin sebebi haklı olsa bile kreditörün haberdar edilmesi gerekir. Böylece alacaklı, teminatın başka sicile taşınması, sigorta tazminatı veya başka güvence konusunda hukuki pozisyon alabilir.

m.63 işlemin her durumda sonsuza kadar durmasını değil, bildirim, 30 günlük itiraz ve uyuşmazlık çözümü üzerinden düzenli kapanışını amaçlar.

İpotek alacaklısı neden özel olarak korunur?

Uçak ipoteği, alacaklının borç ödenmezse hava aracının değeri üzerinden alacağını tahsil etmesini sağlayan ayni teminattır. Sicil kaydı bu hakkın üçüncü kişilere karşı görünürlüğünü ve önceliğini destekler.

Uçak sicilden silinirse kreditörün teminatını takip edeceği hukuki rejim değişebilir. Özellikle yabancı sicile geçişte ipoteğin yeni devlette tanınması ve yeniden tescili zaman alabilir.

Tam ziya halinde ise fiziksel uçak artık teminat değeri taşımayabilir; ancak sigorta tazminatı veya salvage değeri kreditör açısından önemlidir.

Bu nedenle kanun malikin sicil işlemi kolaylığı ile kreditörün mülkiyet/teminat hakkı arasında usuli denge kurar.

Terkin öncesi bildirim nasıl yapılır?

Sicil makamı kayıtlı ipotek alacaklısını terkin işleminden haberdar eder. Bildirimde hava aracının kimliği, terkin sebebi ve alacaklının itiraz süresi anlaşılır olmalıdır.

İpotek alacaklısının sicildeki adresi güncel olmalıdır. Banka birleşmesi, adres değişikliği veya alacağın devri sicile yansıtılmadıysa tebligat sorunu çıkabilir.

Finans kuruluşu kendi portföyünde uçak ipoteği kayıtlarını düzenli kontrol etmeli ve iletişim bilgilerini güncel tutmalıdır.

Bildirimin hangi usulle ve hangi tarihte yapılmış sayıldığı 30 günlük sürenin başlangıcı açısından kritik olduğundan tebliğ belgesi dosyada saklanmalıdır.

İpotek alacaklısının adresi bilinmiyorsa ne olur?

m.63, adresi bilinmeyen ipotek alacaklısı bakımından ilan yoluyla bildirim mekanizması öngörür. Böylece adres sorunu terkin sürecini süresiz kilitlemez.

İlanın hangi mecrada ve hangi şekil şartlarıyla yapılacağı güncel sicil/usul mevzuatından kontrol edilmelidir. Kanuni ilan tamamlanmadan sürenin başladığı varsayılmamalıdır.

Alacaklı yurt dışında ise adresin yalnız yabancı olması “bilinmiyor” anlamına gelmez. Sicilde kayıtlı yabancı adres ve uluslararası tebligat koşulları ayrıca incelenebilir.

Sicil makamı yaptığı adres araştırması ve ilan belgelerini dosyada tutmalıdır.

30 günlük itiraz süresi ne zaman başlar?

Kanun, ipotek alacaklısına bildirim veya geçerli ilan sonrasında 30 günlük itiraz süresi tanır. Sürenin hesabında resmi tebliğ/ilan tarihi esas alınır; tarafların özel sözleşmede farklı süre yazması kanuni süreyi değiştirmez.

Kapanış planı yapılırken 30 günlük süre gerçek takvim günleri üzerinden hesaplanmalı; resmi tatil/usul etkisi güncel hukukla kontrol edilmelidir.

Alacaklı itiraz etmeyecekse açık muvafakat veya ipotek terkin belgesi süreci hızlandırabilir; ancak sicil makamının uygulayacağı kanuni usul ayrıca teyit edilmelidir.

Süre dolmadan yabancı sicile nihai geçiş veya satış bedelinin tamamen serbest bırakılması kreditör riski doğurabilir.

İpotek alacaklısı neye itiraz edebilir?

Alacaklı, terkinin ipotek hakkını veya teminatın devamını tehlikeye düşürdüğünü ileri sürebilir. Borcun ödenmediğini, yeni sicilde teminatın sağlanmadığını veya sigorta tazminatı üzerindeki hakkının korunmadığını belirtebilir.

İtirazın somut ipotek kaydı ve alacakla bağlantılı olması gerekir. Alacaklı sicildeki teminat hakkının korunmasını amaçlayan gerekçesini belgelemelidir.

Malik ile banka arasındaki kredi sözleşmesi terkin veya kayıt devleti değişikliği için önceden yazılı lender consent şartı taşıyabilir. Böyle durumda sözleşmesel ihlal ile m.63 sicil itirazı paralel gündeme gelir.

İtirazın yapılması bütün borç ilişkisini çözmez; yalnız sicil terkin sürecinde kanunun öngördüğü koruma sonucunu doğurur.

İtiraz haksız bulunursa ne olur?

m.63, itirazın yargı yoluyla haksız olduğunun belirlenmesi halinde terkin işleminin devam edebilmesini sağlar. Sicil makamı karmaşık özel hukuk alacak uyuşmazlığını nihai olarak çözmek yerine gerekli yargısal sonuca dayanır.

Malik, alacaklı itirazının yalnız işlemi geciktirmek amacıyla yapıldığını düşünüyorsa ilgili yargı yolunda uyuşmazlığın çözümünü talep edebilir.

Finansman sözleşmesinde yetki/tahkim şartı bulunması, hangi merciin uyuşmazlığı çözeceğini etkileyebilir; ancak Türk sicil işlemi bakımından kararın tanınması/uygulanması ayrıca değerlendirilir.

Haksız itiraz nedeniyle doğan zararların tazmini ayrı hukuki talep olabilir; m.63 tek başına otomatik tazminat vermez.

Terkin kaydında ipotek alacağı nasıl saklı tutulur?

Kanun, belirli durumda terkin yapılırken ipotek alacağının saklı tutulmasına yönelik özel kayıt koruması öngörür. Amaç, sicilin terkin edilmesi ile kreditörün teminat iddiasının görünmez hale gelmesini önlemektir.

Bu kayıt, uçağın yeni sicilde ipoteğinin otomatik olarak aynı sırayla kurulduğu anlamına gelmez. Yabancı sicilde yeni mortgage registration veya international interest işlemleri ayrıca yapılabilir.

Terkin belgesinde veya resmi kayıtta alacağın saklı olduğuna ilişkin notun doğru yazılması finansör açısından kritik olabilir.

Taraflar, yeni kayıt devletinde ipoteğin kurulduğunu belgeleyene kadar satış veya leasing bedelinin bir bölümünü escrow’da tutabilir.

Uçak satışı ve yabancı sicile geçişte m.63 nasıl planlanır?

Satış öncesi güncel sicil alınır ve tüm ipotekler listelenir. Her kreditörden payoff statement ve release şartları istenir.

Kapanışta satış bedelinin gerekli kısmı doğrudan kreditöre gönderilebilir; karşılığında ipotek terkin belgesi veya muvafakat sağlanır.

Türk sicil terkin belgesi ile yeni yabancı sicil başvurusu birbirine bağlanır. Yeni finansman varsa yeni ipotek/teminat tescili aynı kapanışta yapılır.

m.63’teki 30 günlük süreç dikkate alınmadan imzalanan kesin teslim tarihi, sözleşmesel temerrüt yaratabilir. Takvim kanuni süreye göre kurulmalıdır.

Tam ziya halinde ipotek alacaklısı neyi korur?

Uçak fiziksel olarak tam ziya olmuşsa mortgage teminatının maddi değeri ortadan kalkabilir; ancak sigorta poliçesinde kreditör lehine loss payee/mortgagee hakkı bulunabilir.

Sicilden terkin öncesi alacaklıya bildirim, sigorta tazminatının ve kalan borcun nasıl yönetileceğini koordine etme fırsatı sağlar.

Enkaz veya salvage değeri de teminat hesabında önem taşıyabilir. Poliçe ve finansman sözleşmesi hangi tarafın salvage üzerinde hak sahibi olduğunu gösterebilir.

m.62 malik talebiyle terkin sürecinde m.63 adımı atlanmamalıdır.

Finansman-terkin kontrol sistemi nasıl kurulmalı?

Şirket her uçak için sicildeki ipotek, kreditör, adres ve kredi sözleşmesi bilgilerini merkezi teminat tablosunda tutmalıdır. Re-registration veya satış projesi başlatıldığında otomatik lender consent iş akışı açılmalıdır.

Hukuk ekibi m.63 bildirim/30 gün takvimini; finans ekibi payoff ve ödeme akışını; teknik/operasyon ekipleri yeni sicil ve teslim planını paralel yürütmelidir.

Terkin sonrası yeni sicilde ipotek kurulacaksa completion evidence kreditöre gönderilmeden dosya kapatılmamalıdır.

Tam ziya dosyasında ise sigorta tazminatı, ipotek bakiyesi ve sicil terkin tek mutabakat tablosunda izlenmelidir.

m.63 için 12 maddelik kontrol listesi

• Güncel sicilde kayıtlı ipotek var mı?
• İpotek alacaklısının adresi güncel mi?
• Terkin sebebi kreditöre bildirildi mi?
• Adres bilinmiyorsa kanuni ilan yapıldı mı?
• 30 günlük süre doğru tarihten hesaplandı mı?
• Kreditör itiraz etti mi?
• İtirazın hukuki dayanağı incelendi mi?
• Haksız itiraz için yargısal çözüm gerekiyor mu?
• Terkin kaydında ipotek alacağı saklı tutulacak mı?
• Yeni sicilde yeni ipotek/teminat tescili planlandı mı?
• Satış bedelinden payoff/escrow akışı kuruldu mu?
• Tam ziya halinde sigorta/loss payee hakları kontrol edildi mi?

Site içi ilgili içerikler

Tam ziya halinde terkin – m.62 · Re’sen terkin – m.61 · Yabancı işleticiye bırakma – m.59 · Sicil aleniyeti – m.51

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.63
• SHGM – Güncel sektörel mevzuat
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu

Sık Sorulan Sorular