Bilirkişi Görev Almak İçin Mahkemeye veya Taraflara Başvurabilir mi? Yönetmelik m.10/3 | 2026
Bilirkişinin görev almak için başvuramamasının hukuki dayanağı
Bilirkişilik Yönetmeliği m.10 bilirkişilik mesleğinin saygınlığı ve güven ilkesini düzenler. Maddenin üçüncü fıkrası, bilirkişinin görev almak amacıyla kişi, kurum veya görevlendirme yapabilecek mercilere başvurmasını yasaklayan özel bir etik kural getirir. Bilirkişilik sisteminde görev, kişisel pazarlama veya talep üzerinden değil mevzuatta öngörülen görevlendirme mekanizmasıyla verilir.
6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu, bölge kurulları tarafından oluşturulan sicil ve listeler ile yargı mercilerinin görevlendirme usulünü düzenler. Kanunun Resmî Gazete metni ve Yönetmelik birlikte değerlendirildiğinde amaç, uzman seçiminin kişisel ilişki ve iş talebi yerine şeffaf ve denetlenebilir sistem içinde yapılmasıdır.
Bu yasak bağımsızlık ve tarafsızlıkla da bağlantılıdır. Görev almak için bir mahkeme, savcılık, idari merci, taraf veya vekille kişisel ilişki kurmaya çalışan bilirkişinin sonradan aynı dosyada tarafsız görünümü zarar görebilir. Bu nedenle etik sistem, görevlendirme öncesindeki davranışları da kapsamına alır.
Bilirkişi görevlendirmesi nasıl yapılır?
Yönetmelik m.50’ye göre bilirkişi resen veya taraflardan birinin talebi üzerine görevlendirilebilir. Ancak bilirkişinin seçimi kural olarak bilirkişilik bölge kurullarınca hazırlanan listeden yapılır. İşin niteliğine göre gerekçesi gösterilerek birden fazla bilirkişi görevlendirilebilir. Listede uygun uzman bulunmaması gibi mevzuatta belirtilen hâllerde başka bölge listesi veya liste dışı görevlendirme imkânları ayrıca düzenlenmiştir.
Bu sistemde bilirkişinin rolü “beni görevlendirin” şeklinde talepte bulunmak değildir. Bilirkişi listeye kabul edilmişse uzmanlık alanı ve kayıt bilgileri görev verecek mercilerin erişimine açıktır. Görevlendirme, dosyanın uzmanlık ihtiyacına göre merci tarafından yapılır.
Bilirkişi görevlendirildikten sonra inceleme konusu, kapsamı, cevaplanacak sorular, ücret ve süre yazılı olarak bildirilir. bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar rehberimiz Yönetmelik m.51’deki bu zorunlulukları ayrıntılı açıklar.
Görev isteme yasağının kapsamına hangi davranışlar girer?
Görev almak amacıyla mahkeme veya başka görev veren merciye doğrudan başvurmak, belirli dosyalarda kendisinin görevlendirilmesini talep etmek, aracı kullanmak veya kişisel ilişki üzerinden görevlendirme istemek etik yasağın merkezindedir. Yasağın amacı yalnız yazılı dilekçeyi değil, aynı sonucu hedefleyen dolaylı girişimleri de önlemektir.
Bilirkişinin görevlendirme yapabilecek kişilerle mesleki etkinliklerde karşılaşması tek başına ihlal değildir. İhlal değerlendirmesinde davranışın amacı önemlidir. Kişinin bilirkişilik unvanını kullanarak belirli dosya veya iş için görev istemesi ile genel mesleki faaliyet kapsamında tanışması aynı değildir.
Aracı üzerinden görev talebi de etik ilkenin amacını aşamaz. Bir meslektaş, kurum çalışanı veya başka bilirkişi aracılığıyla “dosyaları bana yönlendirin” biçiminde girişimde bulunmak doğrudan talep yasağının dolanılması anlamına gelebilir. Bilirkişilik görevlendirmesi uzmanlık ve liste sistemi içinde yapılmalıdır.
Mesleki tanıtım ile bilirkişilik görevi istemek arasındaki fark
Bilirkişi aynı zamanda mühendis, mali müşavir, hekim, mimar veya başka bir mesleğin mensubu olabilir. Kendi asli mesleği kapsamında mevzuata uygun tanıtım yapması ile bilirkişilik görevini pazarlaması birbirinden ayrılmalıdır. Bilirkişilik Yönetmeliği m.14 ayrıca bilirkişilik sıfatının reklam ve iş sağlama amacıyla kullanımına ilişkin özel sınırlamalar getirir.
Bir kişinin mesleki özgeçmişinde hukuka uygun biçimde uzmanlık ve deneyimini belirtmesi ile mahkemelerden bilirkişilik görevi almak için reklam kampanyası yürütmesi aynı şey değildir. Değerlendirmede kullanılan ifade, hedef kitle, amaç ve görevlendirme sağlamaya yönelik çağrı bulunup bulunmadığı dikkate alınır.
Bilirkişilik kayıt bilgileri zaten resmî liste ve sistemlerde görev veren mercilerin erişimine sunulur. Bu nedenle uzmanlık alanının görünürlüğünü sağlamak için görevlendirme yapabilecek kişilere özel tanıtım veya iş isteme girişiminde bulunulması gerekli değildir.
Bilirkişi taraflardan bilirkişilik görevi isteyebilir mi?
Mahkeme bilirkişisini taraflar belirli bir kişiye özel iş vermek üzere seçmez. Taraflar bilirkişi incelemesi talep edebilir ve usul kanununun izin verdiği çerçevede uzmanlık alanına ilişkin görüş bildirebilir; görevlendirme kararı ve bilirkişinin seçimi yargı merciine aittir. Bilirkişinin taraf veya vekile ulaşıp “beni bilirkişi olarak önerin” demesi tarafsızlık bakımından ciddi sorun yaratır.
Aynı nedenle bilirkişi, devam eden dosyanın taraflarından özel danışmanlık veya uzman görüşü işi de alamaz. Bu konu bilirkişi taraflardan danışmanlık alabilir mi? rehberimizde Yönetmelik m.9/2 kapsamında ayrıca açıklanmıştır.
Taraflar kendi seçtikleri uzmandan HMK m.293 kapsamında uzman görüşü alabilir. Ancak taraf uzmanı ile mahkeme bilirkişisi farklı kurumlardır. Bilirkişinin mahkeme görevi kazanmak için taraf uzmanlığı ilişkisini kullanması iki rolü birbirine karıştırır.
Bilirkişi daha fazla dosya almak için liste bilgilerini yayabilir mi?
Resmî bilirkişi listesi kamuya ve ilgili mercilere mevzuatta belirtilen şekilde sunulur. Bilirkişinin kendi kayıt bilgisini “daha çok adli dosya alma” amacıyla özel pazarlama aracına dönüştürmesi Yönetmeliğin saygınlık ve reklam yasağı hükümleri bakımından değerlendirilir. Özellikle görevlendirme yapabilecek kişilere hedefli tanıtım yapılması risklidir.
Bu durum internet sitesi ve sosyal medya bakımından da önemlidir. “Mahkemeler için bilirkişi hizmeti verilir”, “dosyanızda beni bilirkişi seçtirebilirsiniz” veya benzeri iş teminine dönük ifadeler etik kurallarla bağdaşmaz. Bilirkişilik, tarafların satın aldığı özel bir hizmet değildir.
Görev isteme yasağına aykırılığın sonuçları nelerdir?
Bilirkişilik Yönetmeliği m.48, temel ve etik ilkelere aykırı bilirkişilik faaliyetini sicil ve listeden çıkarılma sebepleri arasında düzenler. İhlalin niteliğine göre uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma gibi daha hafif yaptırımların uygulanabilmesi de Yönetmelikte öngörülmüştür.
Yönetmelik m.59 ve devamı kapsamında bölge kurulları bilirkişinin görevleriyle ilgili tutum ve davranışlarının mevzuata uygunluğunu resen veya başvuru üzerine denetleyebilir. Görev istemeye yönelik somut e-posta, mesaj, reklam veya başka kayıtlar bu incelemede önem taşıyabilir.
Etik yaptırım ile belirli bir raporun teknik doğruluğu farklı konulardır. Bilirkişinin uygunsuz iş talebi varsa bu davranış etik denetime konu olur; rapordaki hesap veya teknik görüşün doğru olup olmadığı ise görevlendiren merci tarafından yargılama içinde değerlendirilir.
Görev isteme iddiası nasıl somutlaştırılır?
İddianın belirli davranışa dayanması gerekir. Görev veren merciye gönderilen mesaj, görev talebi içeren e-posta, reklam metni, aracı üzerinden iletilen talep veya belirli dosyaya görevlendirilme isteğini gösteren kayıtlar önemlidir. “Bu bilirkişi çok dosya alıyor” biçimindeki soyut değerlendirme tek başına görev isteme davranışını kanıtlamaz.
Aynı şekilde bilirkişinin uzmanlığı nedeniyle sık görevlendirilmesi etik ihlal değildir. İhlal, görevlendirme sayısından değil, görevi elde etmek için yasaklanan talep veya pazarlama davranışından kaynaklanır. Bu ayrım, gereksiz kişisel ithamları önler.
Bilirkişilik görevi ile özel mesleki faaliyet nasıl ayrılır?
Bilirkişi kendi asli mesleğinde hukuka ve meslek kurallarına uygun biçimde çalışabilir. Mühendis proje yapabilir, mali müşavir danışmanlık verebilir, hekim mesleğini icra edebilir. Ancak bu faaliyet sırasında bilirkişilik unvanını adli görev sağlamak için kullanmamalı ve somut dosyaların taraflarıyla çıkar çatışmasına girmemelidir.
Bilirkişilik görevi kendine özgü etik kurallara tabidir. Bağımsızlık için bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü, yakınlık ve iş ilişkileri için yakınlık ve iş ilişkisi bulunan bilirkişi rehberleri birlikte değerlendirilmelidir.
Pratik kontrol listesi
- Bilirkişi belirli bir dosyada kendisinin görevlendirilmesini istemiş mi?
- Görev veren kişiye doğrudan veya aracı üzerinden talep iletilmiş mi?
- Bilirkişilik unvanı adli dosya işi sağlamak amacıyla reklamda kullanılmış mı?
- Taraf veya vekilden kendisini önermesini istemiş mi?
- İddia belirli mesaj, reklam veya belgeyle destekleniyor mu?
- Davranış genel mesleki tanıtım mı, yoksa bilirkişilik görevi talebi mi?
- Davranış tarafsızlık veya bağımsızlık sorununa da yol açıyor mu?
- Teknik rapor itirazı ile etik şikâyet birbirinden ayrılmış mı?
Bu kontrol, bilirkişilik görevlerinin kişisel iş talebinden bağımsız ve resmî görevlendirme sistemi içinde kalmasını sağlamaya yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
1. Bilirkişi mahkemeye gidip görev isteyebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.10/3 görev almak amacıyla kişi, kurum veya mercilere başvurmayı sınırlar.
2. Bilirkişi taraflardan kendisini önermesini isteyebilir mi?
Bu davranış tarafsızlık ve görev isteme yasağı bakımından uygun değildir.
3. Bilirkişi kartvizitinde unvanını kullanabilir mi?
Kullanımın amacı ve biçimi önemlidir. Bilirkişilik sıfatının görev sağlama veya reklam amacıyla kullanımı Yönetmelik m.14 bakımından ayrıca değerlendirilir.
4. Çok sayıda dosyada görevlendirilmek etik ihlal midir?
Hayır. Sık görevlendirme tek başına ihlal değildir; görev elde etmek için yasaklanmış talep veya pazarlama davranışı aranır.
5. Aracı kullanarak görev istemek mümkün mü?
Yasağın amacı dolaylı görev talebini de kapsar; aracı kullanılması davranışı meşru hâle getirmez.
6. Bilirkişi kendi asli mesleğinde reklam yapabilir mi?
Asli mesleğin kendi mevzuatı ayrıdır. Ancak bilirkişilik unvanı adli görev temini amacıyla kullanılamaz.
7. Görev isteme davranışı bölge kuruluna bildirilebilir mi?
Somut etik ihlal iddiası Yönetmelik m.59 ve devamındaki denetim sistemi kapsamında incelenebilir.
8. Etik ihlal raporu otomatik olarak geçersiz yapar mı?
Raporun yargılamadaki etkisini görevlendiren merci ilgili usul hükümleri kapsamında değerlendirir; etik yaptırım süreci ayrıdır.
Resmî kaynaklar
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Bilirkişilik etik kuralları ve hukuk yargılaması rehberleri.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
