Finansal Kiralama ve Finansman Şirketi Sigortaya Aracılık Edebilir mi? | 6361 m.9/4 (2026)
Kısa ve net cevap: Evet, ancak sınırlı şekilde. 6361 sayılı Kanun m.9/4 uyarınca finansal kiralama şirketleri ve finansman şirketleri, ana faaliyetleriyle bağlantılı sigorta sözleşmelerine aracılık edebilir. Bu yetki genel bir sigorta acenteliği yetkisi değildir. Finansal kiralama şirketinde kiralama konusu malın; finansman şirketinde ise finansmanı sağlanan mal veya hizmetle bağlantılı sigorta ürünlerinin aracılığı söz konusu olabilir. Aracılık faaliyetinde 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve sigorta dağıtımına ilişkin ikincil düzenlemeler de ayrıca uygulanır.
6361 m.9/4’ün amacı, finansal işlemle doğrudan bağlantılı risklerin sigortalanmasını kolaylaştırmaktır. Örneğin leasing konusu makinenin veya aracın sigortalanması, finansal kiralama ilişkisinin korunması için gerekli olabilir. Buna karşılık finansal kiralama şirketinin müşterilerine ana işlemden bağımsız sağlık, seyahat, konut veya başka sigortaları genel bir ürün kataloğu içinde satması m.9/4’teki bağlantı şartı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
6361 m.9/4 hangi şirketlere sigorta aracılığı yetkisi verir?
Kanun, finansal kiralama şirketleri ile finansman şirketleri bakımından özel bir sigorta aracılığı imkânı tanır. Hüküm, şirketlerin ana faaliyetleriyle bağlantılı sigorta sözleşmelerine aracılık edebilmesini kabul eder. Bu özel düzenleme, 6361 m.9/1-a’daki “ana faaliyet konusu dışında faaliyette bulunmama” kuralının sigorta alanındaki sınırını belirler.
Yetki sınırsız değildir. Öncelikle şirket türü önemlidir. m.9/4’ün açık lafzı finansal kiralama ve finansman şirketlerini esas alır. İkinci olarak sigorta sözleşmesinin ana finansal faaliyetle bağlantılı olması gerekir. Üçüncü olarak sigorta aracılığı yapılırken 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve ilgili dağıtım mevzuatındaki ruhsat, kayıt, mesleki yeterlilik ve bilgilendirme kuralları ayrıca gözetilir.
Dolayısıyla 6361 sayılı Kanunda aracılığa izin verilmiş olması, sigortacılık mevzuatındaki tüm şartların otomatik olarak yerine geldiği anlamına gelmez. Şirketin hangi sıfatla aracılık yaptığı, sigorta şirketiyle sözleşmesi ve satış kanalının mevzuata uygunluğu kontrol edilmelidir.
“Ana faaliyetle bağlantılı sigorta” nasıl belirlenir?
Bağlantı, sigortalanan risk ile finansal işlemin konusu arasındaki hukuki ve ekonomik ilişkiye göre belirlenir. Finansal kiralamada kiralanan aracın kasko veya zorunlu trafik sigortası, makinenin yangın ve makine kırılması sigortası ya da taşınmazın belirli rizikolara karşı sigortalanması doğrudan leasing konusu malın korunmasına hizmet edebilir.
Finansman şirketinde ise taşıt finansmanında araçla bağlantılı sigortalar, belirli mal finansmanında mala ilişkin koruma ürünleri veya kredi geri ödeme riskini ilgilendiren ve mevzuatın izin verdiği sigorta ürünleri bağlantılılık bakımından değerlendirilebilir. Buna karşılık müşterinin finansman işlemiyle ilgisiz başka malvarlığı veya kişisel riskleri için geniş sigorta paketi sunulması m.9/4’ün sınırını aşabilir.
Bağlantı değerlendirmesinde yalnız müşterinin aynı kişi olması yeterli değildir. Sigortanın konusu veya rizikosu, finansal kiralama veya finansman işleminin konusu ve riskiyle ilişkilendirilebilmelidir.
Finansal kiralama konusu malın sigortasına kim karar verir?
6361 m.24, finansal kiralama konusu malın sigortalanmasına ilişkin özel düzenleme içerir. Taraflar sözleşmede malın sigorta ettirilmesini kararlaştırabilir ve sözleşmedeki dağılıma göre prim yükümlülüğü belirlenebilir. Sigortanın amacı, mülkiyeti kiralayanda bulunan ancak kullanım ve belirli riskleri kiracıya geçen malın ekonomik değerini korumaktır.
Finansal kiralama şirketinin sigortaya aracılık etmesi, sigorta sözleşmesinin taraflarının ve lehtarın kim olduğunu açıkça göstermeyi gerektirir. Hasar hâlinde tazminatın kime ödeneceği, sigorta bedelinin finansal kiralama borcuna nasıl mahsup edileceği ve sigortanın karşılamadığı zarardan kimin sorumlu olacağı leasing sözleşmesiyle uyumlu olmalıdır.
Şirketin sigorta poliçesini düzenletmesi, kiracının poliçe şartları ve prim konusunda bilgilendirilmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Poliçe nüshasının müşteriye verilmesi ve teminat kapsamının açık olması gerekir.
Finansman şirketi hangi sigortalara aracılık edebilir?
Finansman şirketi 6361 m.39 kapsamında mal veya hizmet alımını doğrudan satıcıya ödeme yapmak suretiyle kredilendirir. m.9/4 kapsamında aracılık edilecek sigortanın da bu finansman ilişkisiyle bağlantılı olması gerekir. Özellikle taşıt finansmanı gibi işlemlerde finansmanı sağlanan malın korunmasına yönelik sigorta ürünleri bu bağlantıyı taşıyabilir.
Finansman şirketi, müşterinin sigorta seçimini ve prim maliyetini kredi maliyetinden gizlememelidir. Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve finansal hizmetlere ilişkin bilgilendirme hükümleri de uygulanabilir. Ticari işlemlerde ise sözleşme serbestisi daha geniş olsa da 6361 ve sigortacılık mevzuatı sınırları devam eder.
Sigorta primi finansman tutarına ekleniyorsa, müşterinin borcuna hangi tutarın neden eklendiği ödeme planında ve sözleşmede görülebilmelidir.
Faktoring şirketi aynı hükme dayanarak sigorta aracılığı yapabilir mi?
m.9/4’ün lafzı finansal kiralama ve finansman şirketlerini belirtir. Faktoring şirketinin bu özel hükme dayanarak genel sigorta aracılığı yetkisi bulunduğu kabul edilmemelidir. Faktoring işlemlerinde alacak sigortası veya kredi sigortası ekonomik olarak ilgili olabilir; ancak faktoring şirketinin sigorta aracısı sıfatıyla hareket edip edemeyeceği 5684 sayılı Kanun ve ilgili lisans düzenlemeleri çerçevesinde ayrı değerlendirilmelidir.
Bir hizmetin faktoring müşterisine sunulması tek başına onu 6361 m.9/4 kapsamına sokmaz. Şirket türü ve açık kanuni yetki kontrol edilmelidir.
6361 m.9/4 sigorta acenteliği ruhsatının yerine geçer mi?
Hayır. Sigorta aracılığı kendi sektör mevzuatına tabidir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Sigorta Acenteleri Yönetmeliği ve diğer ilgili düzenlemeler aracının kaydı, teknik personeli, mesleki yeterliliği, organizasyonu ve sigorta şirketiyle ilişkisini belirler. 6361 m.9/4 faaliyet sınırı açısından izin verir; sigortacılık mevzuatındaki şartları kaldırmaz.
Şirketin doğrudan sigorta sözleşmesi kurması, yalnız yönlendirme yapması veya acente sıfatıyla teklif/poliçe sürecini yürütmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Komisyonun kime ödendiği, poliçeyi kimin düzenlediği ve müşteriye kimin bilgilendirme yaptığı uygulamada açıkça belgelenmelidir.
Finans şirketi müşteriyi belirli sigorta şirketine zorlayabilir mi?
Sigortanın finansal işlemin korunması için gerekli olması ile müşterinin belirli bir sigorta şirketinden poliçe almaya zorlanması aynı şey değildir. Özellikle tüketici işlemlerinde kredi veya finansman sözleşmesiyle bağlantılı sigortalarda tüketici mevzuatının sigorta tercihine, açık talebe ve bilgilendirmeye ilişkin hükümleri uygulanır.
Leasingde malın sigortalanması sözleşmesel yükümlülük olabilir; ancak poliçe şartları, teminat seviyesi ve sigortacının seçimi sözleşme hükümleri ile rekabet/tüketici kuralları çerçevesinde incelenmelidir. Şirket yalnız kendi komisyon gelirini artırmak amacıyla müşteriye finansal işlemle ilgisiz sigorta yükleyemez.
Müşterinin dışarıdan getirdiği poliçenin kabul edilip edilmeyeceği, poliçenin teminat şartlarını karşılayıp karşılamadığına göre objektif biçimde değerlendirilmelidir.
Sigorta komisyonu ve maliyet müşteriye açıklanmalı mı?
Müşteri sigorta primi ile finansman maliyetini birbirinden ayırt edebilmelidir. Poliçe primi, vergi ve diğer sigorta kesintileri ile finans kuruluşunun varsa komisyon gelirinin hangi mevzuat kapsamında açıklanması gerektiği işlem türüne göre belirlenir. Tüketici sözleşmelerinde ön bilgilendirme ve ücret şeffaflığı özellikle önemlidir.
Prim taksite dahil edilerek tahsil ediliyorsa ödeme planında sigorta maliyetinin finansman borcuna etkisi açıkça gösterilmelidir. Poliçenin yenilenmesi otomatikse yenileme koşulları ve iptal hakkı önceden açıklanmalıdır.
Sigorta aracılığında kişisel veriler nasıl işlenir?
Sigorta teklifi alınırken kimlik, iletişim, araç, taşınmaz, finansal durum ve bazı ürünlerde sağlık verileri işlenebilir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından veri sorumlusu ve veri işleyen rolleri, hukuki işleme şartı, aydınlatma ve aktarım açıkça belirlenmelidir.
Finansal kiralama veya finansman şirketinin elindeki müşteri verisini sigorta şirketine aktarması, sırf müşterinin mevcut finans müşterisi olması nedeniyle sınırsız değildir. Aktarılan veri, poliçe kurulması ve yürütülmesi için gerekli amaçla sınırlı olmalıdır. Özel nitelikli kişisel veriler bakımından KVKK m.6’daki özel şartlar ayrıca uygulanır.
Sigorta aracılığı dosyasında hangi belgeler tutulmalıdır?
Finansal işlem sözleşmesi, sigorta teklifi, müşterinin tercih/irade kaydı, poliçe, prim makbuzu, sigorta şirketi veya acente sözleşmesi, komisyon kayıtları ve yenileme bildirimleri dosyada saklanmalıdır. Sigortanın ana faaliyetle bağlantısının hangi gerekçeyle kurulduğu şirketin ürün onay dosyasında gösterilebilir.
BDDK denetiminde m.9/4 bağlantı şartı; sigortacılık denetiminde ise aracılık mevzuatına uyum ayrı ayrı incelenebilir. Aynı işlem iki sektör mevzuatına tabidir.
Mersin’de finansal kiralama ve sigorta uyuşmazlıkları
Mersin’de ticari araç, iş makinesi, liman ekipmanı ve üretim makinesi finansal kiralama işlemlerinde sigorta, yüksek değerli malın korunması bakımından önemli bir sözleşme unsurudur. Hasar hâlinde leasing şirketi, kiracı ve sigorta şirketi arasında tazminatın kime ve hangi borca mahsuben ödeneceği uyuşmazlık konusu olabilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde finansal kiralama, finansman ve sigorta bağlantılı ticari sözleşmelerin hukuki incelemesini yürütmektedir. Dosyada 6361 sayılı Kanun, 5684 sayılı Kanun, poliçe ve ana finansman sözleşmesi birlikte incelenir.
Sık Sorulan Sorular
1. Leasing şirketi sigorta satabilir mi?
Ana faaliyetiyle bağlantılı sigorta sözleşmelerine mevzuat şartları içinde aracılık edebilir.
2. Finansman şirketi kasko poliçesine aracılık edebilir mi?
Finanse edilen araçla doğrudan bağlantı varsa m.9/4 bakımından mümkündür; sigortacılık mevzuatı şartları ayrıca uygulanır.
3. Faktoring şirketi m.9/4’e dayanabilir mi?
Hükmün açık lafzı finansal kiralama ve finansman şirketlerini kapsar. Faktoring şirketi için sigorta aracılığı yetkisi ayrıca incelenmelidir.
4. 6361 m.9/4 tek başına acente ruhsatı mıdır?
Hayır. 5684 sayılı Kanun ve ilgili sigorta aracılığı düzenlemeleri ayrıca uygulanır.
5. Müşteri belirli sigorta şirketine zorlanabilir mi?
Sigorta gerekliliği ile belirli şirket dayatması ayrıdır. Tüketici ve sigortacılık mevzuatı ile sözleşme hükümleri birlikte incelenir.
6. Sigorta primi finansman taksitine eklenebilir mi?
Sözleşme ve ilgili mevzuata uygun şekilde eklenebilir; maliyet açıkça gösterilmelidir.
7. Leasing konusu malın sigortası zorunlu mudur?
6361 m.24 ve tarafların sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilir; sitedeki özel leasing sigortası rehberinde ayrıntılı açıklanmıştır.
8. Sigorta verileri KVKK’ya tabi midir?
Evet. Veri aktarımı ve işleme 6698 sayılı Kanunun şartlarına uymalıdır.
9. Hasar tazminatı kime ödenir?
Poliçedeki sigortalı/lehtar yapısı ve finansal kiralama sözleşmesi belirleyicidir.
10. Aracılık faaliyeti BDDK denetimine girer mi?
6361 kapsamındaki şirketin faaliyet sınırı bakımından BDDK denetimine tabidir; sigortacılık yönü ayrıca ilgili sigorta otoritesinin düzenlemelerine tabidir.
Resmî kaynaklar
- BDDK – 6361 sayılı Kanun
- SEDDK – Sigortacılık Mevzuatı
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
İlgili rehberler
- Finansal kiralama malının sigortası
- Leasing malında hasar ve sigorta dışı zarar
- Finans şirketlerinde faaliyet sınırı
- Finansal şirket faaliyet izni
Leasing, finansman ve sigorta sözleşmesi incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
