Faktoring Sözleşmesi Uzaktan veya Elektronik Ortamda Yapılabilir mi? | 6361 m.38 (2026)
Kısa ve net cevap: Evet. 6361 sayılı Kanun m.38 ve BDDK’nın ilgili düzenlemeleri çerçevesinde faktoring sözleşmeleri, kanuni kimlik doğrulama, müşteri tanıma, elektronik kayıt ve sözleşme şartları sağlanarak uzaktan veya elektronik ortamda kurulabilir. Elektronik sözleşme yapılması, faktoring şirketinin fatura, alacak, borçlu, temlik ve risk kontrolü yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Müşterinin kimliği doğrulanmalı, iradesi açık biçimde alınmalı ve sözleşmenin sonradan değiştirilemez/denetlenebilir kayıtları saklanmalıdır.
Uzaktan faktoring özellikle farklı şehirlerdeki işletmelerin alacak finansmanına hızlı erişimini sağlar. Ancak sözleşmenin dijital imzalanması ile fatura alacağının gerçekliği iki ayrı konudur. Şirket, elektronik sözleşme tamamlandıktan sonra da 6361 m.9/2 kapsamındaki fatura ve tevsik kontrolünü, mükerrer temlik sorgusunu ve borçlu risk analizini yapmak zorundadır. Sahte fatura veya gerçekte doğmamış alacak, dijital onayla geçerli faktoring alacağına dönüşmez.
6361 m.38 uzaktan faktoring sözleşmesine izin veriyor mu?
Kanun, finansal hizmetlerin dijital kanallardan sunulmasına uygun biçimde faktoring sözleşmesinin uzaktan iletişim araçlarıyla kurulmasına imkân verir. BDDK’nın kimlik doğrulama, elektronik sözleşme, bilgi sistemleri ve kayıt düzenine ilişkin ikincil kuralları uygulanır. Fiziksel şubeye gitmek veya kâğıt sözleşmeyi ıslak imzayla imzalamak her işlem için zorunlu değildir.
Ancak dijital kanal, kanuni şekil ve ispat kurallarını ortadan kaldırmaz. Şirket hangi müşterinin hangi metni, hangi tarihte, hangi cihaz/kanal üzerinden onayladığını sonradan ispatlayabilmelidir. Sözleşmenin müşteriye sunulan nihai versiyonu kayıt altına alınmalı ve müşterinin erişimine verilmelidir.
Elektronik süreç m.14 iç kontrol ve bilgi sistemleri yükümlülüklerinin de parçasıdır. Sahte hesap açma, kimlik hırsızlığı ve yetkisiz işlem riskleri teknik ve operasyonel kontrollerle yönetilmelidir.
Uzaktan kimlik doğrulamada hangi ilkeler uygulanır?
Faktoring şirketi müşterisini tanımadan sözleşme kurmamalıdır. Tüzel kişi müşteride şirketin ticaret sicili, vergi bilgileri, temsil ve imza yetkisi; işlemi yapan gerçek kişinin kimliği ve şirket adına işlem yapma yetkisi doğrulanmalıdır. Gerçek kişi müşteride resmî kimlik belgesi ve BDDK düzenlemelerindeki uzaktan doğrulama yöntemleri kullanılır.
Video görüşme, güvenli elektronik kimlik verisi, NFC/çip okuma, biyometrik karşılaştırma veya düzenlemenin kabul ettiği diğer teknik yöntemler kullanılabilir. Kullanılan yöntemin güncel BDDK düzenlemesine uygunluğu şirketin bilgi güvenliği ve uyum birimince kontrol edilmelidir.
Tüzel kişinin nihai faydalanıcısı ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki müşteri tanıma yükümlülükleri de ayrıca uygulanır.
Müşterinin faktoring sözleşmesine onayı nasıl ispatlanır?
Müşteriye sözleşme metni ve temel mali koşullar onaydan önce sunulmalıdır. Onay işlemi, tek kullanımlık şifre, güvenli elektronik imza, mobil uygulama doğrulaması veya BDDK’nın kabul ettiği başka yöntemle alınabilir. Hangi yöntemin yeterli olduğu işlem türü ve güncel düzenlemeye göre belirlenir.
Onay kaydı sözleşme metninin belirli sürümüyle eşleşmelidir. Şirket sonradan sözleşme metnini değiştirip eski onayı yeni metne bağlayamaz. Versiyon numarası, zaman damgası ve işlem logları bu nedenle önemlidir.
Müşteriye sözleşmenin kalıcı veri saklayıcısıyla gönderilmesi veya uygulama üzerinden indirilebilir şekilde sunulması ispat ve şeffaflık sağlar.
Güvenli elektronik imza her uzaktan faktoring sözleşmesinde zorunlu mudur?
Her dijital sözleşmenin mutlaka nitelikli elektronik sertifikaya dayalı güvenli elektronik imzayla kurulması gerektiği şeklinde genel bir sonuç çıkarılmamalıdır. 6361 ve BDDK düzenlemeleri uzaktan sözleşme için farklı güvenli doğrulama ve irade tespit yöntemlerine izin verebilir.
Bununla birlikte Türk Borçlar Kanunu bakımından alacağın devri yazılı şekle tabidir. Faktoring süreci hem finansal hizmet sözleşmesini hem alacağın devrini içerdiğinden kullanılan elektronik yöntemin yazılı şekil sonucunu sağlayıp sağlamadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Güvenli elektronik imza, 5070 sayılı Kanun uyarınca kural olarak elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu sağlar.
Şirket, yalnız “SMS kodu geldi” gerekçesiyle bütün şekil sorunlarının çözüldüğünü varsaymamalı; işlem akışını BDDK ve özel hukuk şekil kurallarıyla birlikte tasarlamalıdır.
Fatura ve teslim belgeleri elektronik yüklenebilir mi?
Evet. E-fatura, e-arşiv fatura, elektronik irsaliye ve diğer dijital ticari belgeler faktoring incelemesinde kullanılabilir. Belgenin Gelir İdaresi veya ilgili güvenilir kaynaktan doğrulanabilmesi sahte belge riskini azaltır.
Kağıt belgenin taranmış görüntüsü de sisteme yüklenebilir; ancak şirket yalnız görüntüye dayanmak yerine belgenin gerçekliğini mümkün olan resmî/merkezî sistemlerden kontrol etmelidir. Mal teslimi veya hizmet ifasının ek belgeleri gerektiğinde istenmelidir.
Gelecek alacak sözleşmelerinde fatura sonradan doğduğunda elektronik dosyaya bağlanmalı; hangi çerçeve sözleşme kapsamında devredildiği sistemsel olarak gösterilmelidir.
Elektronik faktoring kayıtları ne şekilde saklanmalıdır?
Sözleşme metni, müşteri onayı, kimlik doğrulama kaydı, fatura, temlik listesi, ödeme talimatı, log ve iletişim kayıtları ilgili yasal saklama süresince bütünlüğü korunarak saklanmalıdır. Kayıtların sonradan değiştirilmesi mümkünse değişiklik kimin tarafından ne zaman yapıldığını gösteren log tutulmalıdır.
Yedekleme, felaket kurtarma ve erişim yetkileri m.14 iç sistemler ve BDDK bilgi sistemleri gerekliliklerine uygun olmalıdır. Tek bir personelin hem müşteri kaydını oluşturup hem sözleşmeyi onaylayıp hem ödeme yapabildiği sistem görevler ayrılığı ilkesine aykırı risk yaratır.
Denetimde BDDK m.17 kapsamında bu elektronik kayıtları talep edebilir.
Uzaktan faktoringde en önemli bilgi güvenliği riskleri nelerdir?
Kimlik hırsızlığı, sahte şirket temsilcisi, hesap ele geçirme, SIM değişikliği, zararlı yazılım, sahte fatura yükleme ve ödeme hesabının değiştirilmesi başlıca risklerdir. Çok faktörlü kimlik doğrulama ve olağandışı işlem analizi bu riskleri azaltır.
Müşterinin banka hesabı değiştirildiğinde yalnız uygulama içi talimat yeterli görülmeyip ek doğrulama yapılabilir. Yüksek tutarlı finansmanlarda ikinci kanal teyidi veya yetkili personel kontrolü uygulanabilir.
Şirket dış hizmet sağlayıcı kullanıyorsa siber güvenlik ve düzenleyici denetim yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Sözleşmede erişim, veri lokasyonu, olay bildirimi ve denetim hakkı düzenlenmelidir.
Müşteri verileri KVKK bakımından nasıl işlenir?
Uzaktan faktoring kimlik, iletişim, ticari işlem, finansal veri ve bazı durumlarda biyometrik veri işlenmesini gerektirebilir. 6698 sayılı KVKK uyarınca her veri kategorisi için hukuki işleme şartı belirlenmeli, aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmeli ve amaçla sınırlı veri toplanmalıdır.
Kanuni kimlik doğrulama ve mali suçlarla mücadele yükümlülükleri çoğu işlem için açık rıza dışında kanuni işleme dayanağı sağlayabilir. Ancak pazarlama ve zorunlu olmayan veri kullanımı ayrıca değerlendirilmelidir.
Biyometrik veri özel nitelikli kişisel veri olduğundan güncel KVKK hükümleri ve Kurul kararları dikkate alınmalıdır.
Alacağın temliki elektronik ortamda nasıl yapılır?
Faktoring sözleşmesi hangi alacakların devredildiğini veya gelecekte devredileceğini açık biçimde göstermelidir. Elektronik alacak listeleri fatura numarası, borçlu, tutar ve vade ile sözleşmeye bağlanabilir. Her yeni alacak için sistemsel ek/onay mekanizması kurulabilir.
Türk Borçlar Kanunundaki yazılı şekil şartı nedeniyle elektronik temlik yönteminin şekil sonucunu sağladığı hukuken teyit edilmelidir. Güvenli elektronik imza en güçlü ispat araçlarından biridir; BDDK’nın izin verdiği uzaktan sözleşme yöntemleri de mevzuat bütününde değerlendirilir.
Borçluya elektronik temlik bildirimi yapılabilir; ancak bildirimin gerçekten borçluya ulaştığını ve sahte olmadığını ispatlayacak kayıt tutulmalıdır.
Müşteri “ben bu elektronik sözleşmeyi yapmadım” derse ne olur?
Uyuşmazlıkta şirket kimlik doğrulama kaydını, onay logunu, IP/cihaz bilgilerini, zaman damgasını, SMS/uygulama doğrulamasını, video kaydını ve sözleşmenin gönderildiği kanalı sunar. Deliller birlikte sözleşme iradesini göstermelidir.
Tek başına şirketin veri tabanında “onaylandı” yazması yeterli olmayabilir. Sistem loglarının güvenilirliği ve değiştirilemezliği önemlidir. Müşterinin cihazının ele geçirildiği veya temsilcinin yetkisiz olduğu iddiası varsa ek inceleme gerekir.
Sahte kimlikle kurulan işlemde müşteri, faktoring şirketi ve borçlu arasındaki zarar paylaşımı kusur ve güvenlik önlemlerine göre belirlenir.
Mersin’deki işletmeler uzaktan faktoring yapabilir mi?
Evet. Mersin’de lojistik, ihracat, tarım, gıda ve sanayi işletmeleri merkez veya şubeye gitmeden BDDK mevzuatına uygun dijital kanallardan faktoring başvurusu ve sözleşme işlemi yapabilir. İşletmenin yetkili temsilcisinin kimlik ve temsil yetkisi doğru doğrulanmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde elektronik faktoring sözleşmesi, e-imza, alacak temliki, fatura ve dijital delil uyuşmazlıklarını incelemektedir.
Sık Sorulan Sorular
1. Faktoring için şubeye gitmek zorunlu mu?
Hayır. 6361 ve BDDK düzenlemelerindeki şartlarla uzaktan sözleşme kurulabilir.
2. E-imza mutlaka gerekli mi?
Kullanılacak yöntem işlem ve güncel düzenlemeye göre belirlenir; alacağın devrindeki yazılı şekil ayrıca gözetilmelidir.
3. SMS koduyla sözleşme yapılabilir mi?
BDDK’nın kabul ettiği kimlik/irade doğrulama akışının parçasıysa kullanılabilir; tek başına her hukuki şekil sorununu çözmez.
4. E-fatura sisteme yüklenebilir mi?
Evet. Gerçekliği doğrulanarak faktoring dosyasına alınabilir.
5. Taranmış fatura yeterli mi?
Şirket gerekli gördüğünde resmî sistemden ve teslim/hizmet belgelerinden doğrulama yapmalıdır.
6. Elektronik kayıtlar BDDK’ya verilir mi?
Evet. m.17 denetimi elektronik sistem ve logları kapsar.
7. KVKK aydınlatması gerekir mi?
Evet. Kişisel verilerin işlenmesi ve saklanması KVKK’ya uygun olmalıdır.
8. Tüzel kişi temsilcisinin yetkisi nasıl kontrol edilir?
Ticaret sicili, imza/temsil kayıtları ve güncel yetki belgeleri elektronik süreçte doğrulanmalıdır.
9. Müşteri sözleşmeyi reddederse neye bakılır?
Kimlik doğrulama, onay, zaman damgası, cihaz ve diğer sistem logları incelenir.
10. Uzaktan sözleşme fatura şartını kaldırır mı?
Hayır. m.9/2’deki mal/hizmet ve tevsik şartı aynen devam eder.
Resmî kaynaklar
- BDDK – 6361 sayılı Kanun
- BDDK – uzaktan sözleşme ve faktoring düzenlemeleri
- KVKK – kişisel veri mevzuatı
İlgili rehberler
- Faktoring sözleşmesi ve gelecek alacaklar
- Faktoringde fatura ve tevsik
- Mükerrer fatura temliki
- Finans şirketinde iç kontrol ve bilgi sistemleri
Uzaktan faktoring ve elektronik sözleşme incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
