Rehinli Taşınır veya Alacak Devredilirse TARES Tescili Gerekir mi? | 6750 m.12/6 (2026)

6750 m.12/6 Devir Tescili İçin Ne Düzenliyor?

6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.12/6 açık bir yükümlülük getirir: rehin veren, rehinli taşınır varlığın devri ile alacağın devrini Sicile tescil ettirmekle yükümlüdür. Bu hüküm, TARES kayıtlarının yalnız rehnin kuruluş anındaki durumu değil, rehin ilişkisi devam ederken ortaya çıkan önemli değişiklikleri de yansıtmasını sağlar.

Kanun m.8/1 de Rehinli Taşınır Sicilinin amaçları arasında rehinli taşınır varlık ile alacağın devrinin tescilini açıkça sayar. Dolayısıyla devir tescili yalnız sözleşmesel bir iyi uygulama değil, Kanunun Sicil sisteminin temel fonksiyonlarından biridir.

Güncel Kanun ve Yönetmeliklere Ticaret Bakanlığının Taşınır Rehni mevzuat sayfasından ulaşılabilir. Sicilin aleniyeti için TARES Sicili Aleni mi? yazımız ayrıca incelenebilir.

Rehinli Taşınır Başka Bir Kişiye Devredilebilir mi?

6750 sistemi rehinli taşınırın devrini mutlak biçimde yasaklamaz. Nitekim Kanun m.12/6 devir gerçekleşebileceğini kabul ederek bunun Sicile tescilini zorunlu tutar. Ancak rehin sözleşmesindeki yükümlülükler, üçüncü kişinin iyiniyeti ve rehin alacaklısının hakları somut işlemde ayrıca değerlendirilir.

Rehinli bir makinenin satılması, bir stok grubunun devri veya başka bir ticari taşınırın mülkiyetinin üçüncü kişiye geçirilmesi rehin hakkını otomatik olarak yok etmez. Taşınır üzerindeki ayni teminat, Kanunun üçüncü kişi ve iyiniyet hükümleri çerçevesinde devam edebilir. Bu nedenle alıcı, malın fiziksel olarak kendisine teslim edilmiş olmasına güvenerek rehin kaydını göz ardı etmemelidir.

Satış öncesinde güncel TARES sorgusu yapılmalı, rehin tutarı ve alacaklı belirlenmeli, rehin devam edecekse bunun alıcıya etkisi sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Borç satış bedelinden kapatılacaksa ödeme ve terkin işlemleri eş zamanlı planlanmalıdır.

Rehinli Alacağın Devri de TARES’e Tescil Edilmeli mi?

Evet. m.12/6 yalnız fiziksel taşınırın devrini değil, alacağın devrini de kapsar. 6750 m.5 kapsamında alacak hakları doğrudan rehin konusu olabilir. Rehinli alacak başka bir kişiye temlik edildiğinde Sicil kaydının bu değişikliği göstermesi gerekir.

Alacak devri factoring, finansman, yeniden yapılandırma veya grup içi temlik işlemlerinde gündeme gelebilir. Devir sözleşmesinin Türk Borçlar Kanunundaki şekil ve geçerlilik kuralları ayrıca uygulanır; 6750 m.12/6 ise rehinli alacağın TARES üzerindeki görünürlüğüne ilişkin ek yükümlülük getirir.

Alacak hakkının doğrudan TARES rehni hakkında Alacak Hakkı TARES’te Rehnedilebilir mi? yazımıza bakılabilir. Üretim sürecinden doğan otomatik rehinli alacaklar için ise Üretim Süreci Rehninde Doğan Alacaklar içeriğimiz ayrı hukuki yapıyı açıklar.

Devir Yapılınca Rehin Hakkı Kendiliğinden Sona Erer mi?

Hayır. Rehin hakkının sona ermesi Kanun ve Yönetmelikte ayrı sebeplere bağlanmıştır. Mülkiyetin devri tek başına rehin hakkını otomatik olarak terkin etmez. Rehinli varlığın yeni malike geçmesi halinde rehin hakkının üçüncü kişiye karşı durumu, TARES kaydı ve m.7/3’teki iyiniyet koruması birlikte incelenir.

Rehin hakkının sona ermesi için güvence altına alınan borcun sona ermesi, rehnin terkin edilmesi, sözleşme süresinin hukuki sonucu veya varlığın tamamen yok olması gibi ilgili sona erme sebepleri ayrıca gündeme gelebilir. Devir ile terkin birbirinden farklı işlemlerdir.

Bu ayrım özellikle ikinci el makine satışlarında önemlidir. Satıcı borcunu ödememişken makineyi devretmişse alıcı, rehin kaydının sonuçlarıyla karşılaşabilir. Satış sözleşmesinde rehinli olduğu açıklanan mal için rehin alacaklısının hakları, borç kapama ve terkin sırası işlem kapanışından önce belirlenmelidir.

Devir TARES’e Nasıl Yansıtılmalıdır?

Devir işleminde Sicil kaydının yeni hukuki durumu gösterecek biçimde güncellenmesi gerekir. Rehinli taşınırın devrinde devreden ve devralan bilgileri ile rehne konu varlığın ayırt edici bilgileri; rehinli alacağın devrinde ise alacağın yeni hak sahibi ve devir bilgileri ilgili Sicil usulüne göre işlenmelidir.

Devir tescilinin teknik ayrıntıları Rehinli Taşınır Sicili Yönetmeliği ve TARES işlem usulüne göre yürütülür. İşlem yapıldıktan sonra Sicil kaydının gerçekten güncellendiği kontrol edilmeli, yalnız başvurunun gönderilmiş olmasıyla yetinilmemelidir.

Özellikle seri numaralı makinede devir sözleşmesi, fatura ve TARES kaydındaki seri/model bilgilerinin aynı olması gerekir. Stok, hammadde veya değişken varlıkta ise rehin sözleşmesindeki tanımlama yöntemi ve devir kapsamı açık olmalıdır.

İyiniyetli Üçüncü Kişi Rehinli Taşınırı Satın Alırsa Ne Olur?

6750 m.7/3, taşınırın rehinli olduğunu bilmeyen veya bilmesi gerekmeyen iyiniyetli üçüncü kişinin iyiniyetini korur. Bu nedenle devir tescili yükümlülüğü ile iyiniyet koruması birlikte değerlendirilmelidir. Rehin veren Sicil kaydını güncellememişse bu durum üçüncü kişi uyuşmazlığını daha da karmaşık hale getirebilir.

Tacir veya profesyonel alıcı açısından TARES’in aleni olması araştırma yükümlülüğü bakımından önem taşır. Yüksek değerli makine veya işletme ekipmanı satın alırken Sicil sorgusu yapılması, alıcının sonradan iyiniyet iddiasını güçlendirebilir.

İyiniyetin şartlarını ayrıntılı olarak Rehinli Taşınırı Satın Alan İyiniyetli Üçüncü Kişi Korunur mu? yazımızda ele aldık.

Devir TARES’e Tescil Edilmezse Ne Olur?

Devir tescilinin yapılmaması yalnız kayıt düzensizliği değildir. 6750 m.16, rehinli varlığın devrini Sicile tescil ettirmeyen rehin veren bakımından belirli şartlarda yaptırım öngörür. Kanundaki yaptırımın uygulanması için rehin alacaklısının şikayeti ve alacağını tamamen veya kısmen tahsil edememesi gibi m.16’daki unsurlar güncel metin üzerinden birlikte değerlendirilir.

Bunun yanında rehin veren, Sicilin güncel olmamasından doğan zararlar nedeniyle sözleşmesel ve genel hükümlere göre sorumlulukla karşılaşabilir. Devir nedeniyle rehinli varlığın izlenmesi zorlaşmış, alacaklının teminatı zarar görmüş veya üçüncü kişi ihtilafı doğmuşsa tazminat tartışması gündeme gelebilir.

Bu nedenle “devir geçerli oldu, Sicil kaydını sonra düzeltiriz” yaklaşımı risklidir. Devir ve TARES tescili mümkün olduğunca aynı işlem planı içinde yürütülmelidir.

Makine veya Stok Satışında Devir Tescili Nasıl Yönetilmelidir?

Yüksek değerli makine satışında ilk olarak güncel TARES sorgusu yapılmalı, rehin alacaklısı ve rehin tutarı belirlenmelidir. Borç satış bedelinden kapatılacaksa ödeme akışı, alacaklıdan alınacak terkin belgesi ve Sicil işlemi satış sözleşmesinde açık planlanmalıdır.

Rehin devam ederek satış yapılacaksa alıcı rehin yükünü bilerek işlem yapmalı; devrin Sicile işlenmesi ve rehin ilişkisinin yeni malik bakımından sonuçları değerlendirilmelidir. Rehin alacaklısının sözleşmesel bildirim veya onay hakları da kontrol edilmelidir.

Stok satışında olağan ticari faaliyet ve m.7/3 iyiniyet hükümleri önem kazanır. Her perakende stok satışı ile işletmenin rehinli stok portföyünü topluca devretmesi aynı hukuki riskte değildir. Büyük ölçekli devirlerde TARES kaydı, alıcı özeni ve satış gelirinin teminat ilişkisi mutlaka analiz edilmelidir.

Rehinli varlığın yeni zilyet tarafından korunması da önemini sürdürür. Alacaklının üçüncü kişi zilyetliğindeki malı denetleme hakkı için Rehin Alacaklısının Denetleme Hakkı yazımıza bakılabilir.

Devir Dosyasında Hangi Belgeler Bulunmalıdır?

Taşınır devrinde güncel TARES sorgusu, rehin sözleşmesi, mülkiyet veya satın alma faturası, devir/satış sözleşmesi, seri numarası veya envanter listesi, banka ödeme kayıtları ve gerekiyorsa rehin alacaklısının yazılı açıklaması saklanmalıdır. Devir tescilinden sonra güncel Sicil çıktısı dosyaya eklenmelidir.

Alacak devrinde temlik sözleşmesi, temel alacağın dayanak sözleşmesi, fatura veya cari hesap kayıtları, borçlu bildirimi, TARES rehin kaydı ve devir tescil belgesi önemlidir. Aynı alacak üzerinde başka rehin veya temlik bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

Devir tamamlandıktan sonra eski ve yeni kayıt karşılaştırılmalı, taşınır kimliği veya alacak tutarı bakımından hata varsa gecikmeden Sicil düzeltme prosedürü işletilmelidir. Hatalı kayıt üçüncü kişiyle yeni finansman veya icra aşamasında daha ağır uyuşmazlığa dönüşebilir.

Birden fazla rehin varsa devir sonrasında da öncelik yapısı korunur. Önceliğin nasıl belirlendiği için Aynı Taşınırda Birden Fazla Rehinde Öncelik yazımız incelenebilir.

Devir işlemi ile borcun nakli birbirine karıştırılmamalıdır. Bir rehinli makinenin mülkiyetini devralan kişi, sırf malı satın aldığı için temel kredi borcunun borçlusu haline gelmez. Borcun devri veya borca katılma ayrı sözleşmesel kurumlara tabidir. Ancak rehinli varlık üzerindeki ayni yük, Kanun ve iyiniyet hükümleri çerçevesinde yeni malik bakımından etkisini sürdürebilir.

Satış bedelinin doğrudan rehin alacaklısına ödeneceği işlemlerde ödeme talimatı, borç kapama yazısı ve terkin başvurusu birbirine bağlanmalıdır. Ödeme yapıldıktan sonra rehin kaydının açık kalması alıcının yeni finansmanını veya sonraki satışını engelleyebilir. Bu nedenle kapanış dosyasının son belgesi güncel TARES kaydı olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Rehinli mal satılabilir mi?

Kanun devri tamamen yasaklamaz; ancak rehin hakkı, sözleşme hükümleri ve TARES tescil yükümlülüğü dikkate alınmalıdır.

Satışla rehin otomatik silinir mi?

Hayır. Devir ve rehin terkin işlemi birbirinden farklıdır.

Devir TARES’e kaydedilmek zorunda mı?

Evet. 6750 m.12/6 rehin verene rehinli taşınır ve alacak devrini Sicile tescil ettirme yükümlülüğü getirir.

Alacak devri de bu kurala dahil mi?

Evet. Kanun açıkça hem rehinli taşınır varlık hem alacak devrini kapsar.

Alıcı TARES sorgusu yapmalı mı?

Özellikle yüksek değerli ve profesyonel ticari işlemlerde güncel TARES sorgusu yapılması önemlidir.

İyiniyetli alıcı korunur mu?

6750 m.7/3 şartları varsa rehni bilmeyen ve bilmesi gerekmeyen iyiniyetli üçüncü kişi korunabilir.

Tescil yapılmazsa ceza var mı?

6750 m.16, rehinli varlığın devrini Sicile tescil ettirmeme fiili için belirli şartlarda adli para cezası öngörür.

Rehinli makineyi alan kişi borcu da devralır mı?

Mülkiyet devri, temel borcun kendiliğinden devri anlamına gelmez. Borcun devri ayrı sözleşme ve şartlara tabidir.

Rehin alacaklısının onayı her durumda şart mı?

Kanun devri mutlak olarak alacaklı onayına bağlamaz; ancak rehin sözleşmesindeki yükümlülükler ve somut işlem yapısı ayrıca kontrol edilmelidir.

Devirden sonra hangi belge alınmalı?

Güncellenmiş TARES Sicil kaydı, satış/temlik sözleşmesi, ödeme belgeleri ve varlığın veya alacağın kimliğini gösteren belgeler birlikte saklanmalıdır.