Aynı Taşınırda Birden Fazla Rehinde Öncelik | 6750 m.11 (2026)

6750 m.11 Birden Fazla Rehin İçin Hangi Kuralı Getiriyor?

6750 sayılı Kanun aynı taşınır üzerinde birden fazla rehin hakkı kurulmasını yasaklamaz. Aksine m.10 ve m.11, bu ihtimali açık biçimde düzenleyerek alacaklıların birbirine göre önceliğini belirler. m.11/1’e göre derece sırası belirtilmeden birden fazla rehin kurulmuşsa öncelik rehnin kurulma anına göre; derece belirtilmişse derece sırasına göre belirlenir.

Rehnin kuruluş anı 6750 m.4/1 gereğince rehin sözleşmesinin TARES’e tescil edildiği andır. Dolayısıyla derece belirtilmeyen sistemde sözleşmenin imza tarihi, kredi kullandırım tarihi veya faturanın tarihi tek başına öncelik yaratmaz. Rehin hakkının Sicilde hangi anda kurulduğu esas alınır.

Güncel Kanun ve Yönetmeliklere Ticaret Bakanlığının Taşınır Rehni mevzuat sayfasından ulaşılabilir. TARES tescilinin kuruluş etkisi için TARES’te Taşınır Rehni Ne Zaman Kurulur? yazımız ayrıca incelenebilir.

Derece Belirtilmeden Birden Fazla Rehin Kurulursa Öncelik Nasıl Belirlenir?

Derece belirtilmeyen rehinlerde m.11/1’in ölçütü rehnin kurulma anıdır. Rehin hakkı tescille kurulduğu için ilk tescil edilen rehin önce, daha sonra tescil edilen rehin sonraki sırada yer alır. Yönetmelik m.24-25’te düzenlenen ilerleme sistemi bu yapıyı ayrıntılandırır.

Taraflar rehin sözleşmesinde başka bir sistem belirtmezse Yönetmelik m.24/2 gereğince ilerleme sistemi uygulanır. İlerleme sisteminde Sicile tescil anı dikkate alınır ve alacaklılar ilk tescilden başlayarak sıralanır. Önceki rehin sona erip terkin edildiğinde sonraki alacaklılar sırayla ilerler.

Bu sistemi ayrıntılı olarak Taşınır Rehninde İlerleme Sistemi yazımızda açıklıyoruz. m.11 yazısının odak noktası ise aynı varlık üzerindeki birden fazla rehin arasındaki kanuni öncelik kuralıdır.

Derece Belirtilmişse Öncelik Nasıl Hesaplanır?

m.11/1’in ikinci cümlesi, derece belirtilmesi halinde derece sırasının esas alınacağını düzenler. Sabit derece sisteminde taşınırın değeri itibari değerlere ayrılarak birinci, ikinci veya sonraki dereceler oluşturulabilir. Öncelik tescil edilen derece ve sıraya göre belirlenir.

6750 m.10/1, ikinci veya sonraki derecede rehin kurulabilmesi için sırada kendisinden önce gelecek rehin miktarının tescilde belirtilmesini arar. Yönetmelik m.26 ise sabit derece sisteminde önceki derecelerin derece, sıra ve itibari değer bilgilerinin Sicilde gösterilmesini öngörür.

Taşınır Rehninde Sabit Derece Sistemi yazımız, derecelerin nasıl kurulduğunu ve boşalan derecenin neden arkadaki alacaklıyı kendiliğinden yukarı taşımadığını ayrıntılı açıklar.

Tescil Anı Neden Sözleşme Tarihinden Daha Önemlidir?

6750 sayılı Kanunun sistemi teslimsiz rehindir. Rehin veren malı kullanmaya devam eder; rehin hakkının görünürlüğü ve kuruluşu Sicil üzerinden sağlanır. Bu nedenle m.4/1 rehin hakkını tescile bağlamıştır. Derecesiz öncelik de m.11 gereğince rehnin kuruluş anını izler.

Örneğin A alacaklısı 1 Eylül’de rehin sözleşmesi imzalamış ancak 5 Eylül’de tescil ettirmiş olsun. B alacaklısı 3 Eylül’de sözleşme imzalayıp 3 Eylül’de TARES’e tescil ettirmişse, derece belirtilmeyen sistemde B’nin rehni daha önce kurulmuştur. Salt sözleşme imza tarihi önceliği değiştirmez.

Bu nedenle kredi kullandırımı, teminatın tescili ve mevcut rehin sorgusu mümkün olduğunca eş zamanlı yönetilmelidir. Özellikle yüksek değerli ticari finansmanlarda birkaç günlük tescil gecikmesi alacaklının sıra konumunu değiştirebilir.

Üç Rehin Alacaklısı Varsa Sıralama Nasıl Yapılır?

Aynı makine üzerinde A Bankası 1 Haziran saat 10.00’da, B Finansman 2 Haziran saat 14.00’te, C Tedarikçi 5 Haziran saat 09.00’da derece belirtilmeksizin rehin kurmuş olsun. İlerleme sisteminde öncelik sırası A, B, C olur. Makinenin değeri bütün alacakları karşılamıyorsa önce A’nın alacağı, kalan değerden B’nin alacağı, daha sonra C’nin alacağı karşılanır.

A’nın borcu sona erip rehni TARES’ten terkin edilirse B birinci sıraya, C ikinci sıraya ilerler. B’nin rehin tutarı A’nın daha yüksek rehin tutarına dönüşmez; yalnız öncelik sırası değişir. Her rehnin güvence kapsamı kendi tescilindeki tutar ve borç ilişkisiyle sınırlıdır.

Taraflar sabit derece sistemi kurmuş ve A birinci, B ikinci, C üçüncü dereceye tescil edilmişse A’nın terkini B’yi kendiliğinden birinci dereceye çıkarmaz. Bu farklılık, aynı taşınır üzerindeki çoklu rehin yapısının hangi sistemle kurulduğunun neden mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini gösterir.

Boşalan Dereceye Geçme Hakkı Önceliği Nasıl Etkiler?

6750 m.11/2’ye göre sonraki sırada yer alan rehinli alacaklılara boşalan dereceye geçme hakkı verilmişse ilk sıradaki rehin alacaklısı alacağını tamamen almadan sonraki rehin alacaklısına ödeme yapılmaz. Bu hüküm, boşalan dereceye ilerleme hakkının önceki alacaklının mevcut alacağını zedelemeyeceğini açıkça güvence altına alır.

Boşalan dereceye geçme hakkının kurulması m.10/2 ve ilgili Yönetmelik hükümlerine tabidir. Hak ayrı bir sözleşmeyle tanınırsa Sicile tescil şartı özellikle önemlidir. Sabit derece sisteminde arkadaki alacaklı sırf öndeki rehin terkin edildi diye otomatik olarak yukarı geçmez.

Öncelik incelemesinde bu nedenle yalnız derece numaralarına değil, boşalan dereceye geçme hakkına ilişkin TARES kaydına da bakılmalıdır. Finansman kuruluşu sonradan bir üst dereceye geçeceğini düşünüyorsa bu beklentinin hukuken tescilli olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Rehinli Varlığın Getirisi Üzerinde Öncelik Nasıl Belirlenir?

6750 m.11/4, getirisi üzerinde ayrıca bir rehin kurulmamışsa varlığın getirisi üzerindeki önceliğin asıl rehinli varlığın öncelik sırasıyla aynı olacağını düzenler. Bu hüküm sigorta bedeli, faiz veya diğer hukuki getirilerle ilgili m.7 kapsamıyla birlikte uygulanır.

Örneğin rehinli makine hasar görür ve sigorta tazminatı doğarsa, tazminat üzerinde ayrıca bağımsız bir rehin yoksa m.11/4 gereğince asıl makine üzerindeki rehin öncelik sırası dikkate alınır. Birden fazla rehin alacaklısının bulunması halinde sigorta bedelinin paylaşımı bu sıra ve her alacaklının güvence sınırı üzerinden değerlendirilir.

Sigorta ve hukuki getirilerin neden rehin kapsamına girdiğini Rehinli Taşınırın Sigorta Tazminatı ve Hukuki Getirileri Rehne Dahil mi? yazımızda açıkladık.

Sıra Üstünlüğü Ekonomik Olarak Yeterli Teminat Anlamına Gelir mi?

Hayır. Hukuki öncelik ile ekonomik teminat değeri ayrı konulardır. İkinci sıradaki alacaklı, hukuken geçerli rehin hakkına sahip olabilir; ancak taşınırın değeri ilk sıradaki borcu ancak karşılıyorsa ikinci rehin ekonomik olarak tahsil sağlamayabilir.

Bu nedenle yeni rehin kabul eden alacaklı üç veriyi birlikte incelemelidir: taşınırın güncel rayiç değeri, önceki rehinlerin TARES’teki güvence tutarı ve önceki borçların güncel bakiyesi. Sadece rehin derecesine bakmak yeterli değildir.

Taşınırın değer kaybı, fiziksel zarar veya piyasa koşulları da teminat kapasitesini düşürebilir. 6750 m.12, zilyede rehinli taşınırın değerini koruma yükümlülüğü verir ve alacaklıya değer azaltıcı davranışlara karşı koruma imkanları tanır.

Temerrüt Halinde Öncelik Nasıl Uygulanır?

Borçlu temerrüde düştüğünde 6750 m.14 ve uygulama Yönetmeliğinin temerrüt sonrası hükümleri devreye girer. Mülkiyet devri yoluna başvurulduğunda icra müdürlüğü rehinli taşınırın ekspertiz/değerleme raporundaki değerini esas alarak rehin alacaklılarının öncelik sırasını ve alacak miktarlarını gösteren sıra cetveli hazırlar.

Sıra cetvelinde derece belirtilmeyen rehinler için kuruluş anı; sabit derece sistemindeki rehinler için derece sırası esas alınır. Bu aşamada kuruluş sırasında yapılan TARES tescil hataları doğrudan tahsil sırasına yansıyabilir. Bu nedenle kredi dosyası ile Sicil kayıtlarının baştan uyumlu tutulması gerekir.

İlk sıradaki alacaklının alacağını tamamen almadan, m.11/2 kapsamındaki durumda sonraki sıraya ödeme yapılamaz. Rehinli varlığın değeri alacakların toplamından düşükse sonraki alacaklılar için açık doğabilir; ilgili Yönetmelik uyarınca rehin açığı belgesi ve diğer takip imkanları gündeme gelebilir.

Bir alacaklı aynı taşınır üzerinde yeni rehin kabul etmeden önce TARES sorgusu yapmalı, mevcut rehin sistemi ve sıra bilgilerini yazılı kayda bağlamalıdır. Sicilin aleniyeti konusunda TARES Sicili Aleni mi? yazımıza bakılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Aynı makine iki bankaya rehnedilebilir mi?

Evet. 6750 sistemi aynı taşınır üzerinde birden fazla rehin kurulmasına izin verir; öncelik m.10-11 ve TARES kayıtlarına göre belirlenir.

Derece yoksa kim önce gelir?

m.11/1 gereğince rehnin kurulma anı daha önce olan alacaklı önceliklidir.

Rehin ne zaman kurulmuş sayılır?

6750 m.4/1 uyarınca rehin sözleşmesinin TARES’e tescil edildiği anda.

Sözleşme tarihi öncelik verir mi?

Derece belirtilmeyen sistemde önceliği doğrudan sözleşme imza tarihi değil, rehnin tescille kuruluş anı belirler.

Derece belirtilmişse hangi kural uygulanır?

m.11/1 gereğince derece sırası esas alınır.

İlk rehin silinince sonraki rehin ilerler mi?

İlerleme sisteminde evet; sabit derece sisteminde ise otomatik ilerleme olmaz.

İlk alacaklı ödenmeden ikinci alacaklı ödeme alabilir mi?

m.11/2 kapsamındaki boşalan dereceye geçme hakkı durumunda ilk sıradaki alacaklı tamamen ödenmeden sonraki alacaklıya ödeme yapılmaz.

Sigorta tazminatında hangi sıra uygulanır?

Getiri üzerinde ayrıca rehin yoksa m.11/4 gereğince asıl rehinli varlığın öncelik sırası uygulanır.

İkinci sıra rehin her zaman güvenli midir?

Hayır. Taşınırın değeri ve önceki borç tutarı ikinci alacaklı için ekonomik teminat kalıp kalmadığını belirler.

Temerrütte sıra kim tarafından belirlenir?

Mülkiyet devri takip yolunda ilgili icra müdürlüğü Yönetmelik hükümlerine göre sıra cetveli hazırlar.