TESK Nasıl Kurulur? Merkezi Ankara ve Bakanlık Onayı | 5362 m.34 (2026)
Kısa ve net cevap: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 34. maddesine göre Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının ülke düzeyindeki en üst kuruluşudur. Konfederasyon ana sözleşmesinin Bakanlık tarafından onaylanmasıyla kurumsal yapı tamamlanır; merkezi Ankara’dadır ve kısa adı TESKtir. Konfederasyon, birlikler ve federasyonlar üzerinden ülke genelindeki esnaf ve sanatkâr teşkilatını temsil eder; kuruluş ve faaliyetleri 5362 sayılı Kanunun devam eden maddelerindeki organ, görev, gelir ve denetim hükümlerine tabidir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
5362 m.34 neyi düzenler?
M.34, 5362 sayılı Kanunun oda, birlik ve federasyonlardan sonra gelen en üst teşkilat kademesini düzenler. Kanunun sistematiğinde önce esnaf ve sanatkârlar odaları, sonra il düzeyindeki birlikler, ardından meslek dalı esaslı federasyonlar ve son olarak Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu yer alır. Böylece yerelden ülke düzeyine uzanan dört kademeli bir örgütlenme oluşturulur.
Konfederasyon, tek tek esnaf ve sanatkârların doğrudan üye olduğu bir oda değildir. Üyelik ilişkisi birlikler ve federasyonlar üzerinden kurulur. M.35 bu kuruluşların Konfederasyona kayıt zorunluluğunu, m.36 ise Konfederasyonun organlarını düzenler. Bu nedenle m.34 kurumsal kimliği ve merkez yapısını, devam eden maddeler ise üyelik ve işleyişi tamamlar.
Federasyon kuruluş sistemi için 5362 m.26 rehberi, birlik kuruluş sistemi için 5362 m.16 rehberi incelenebilir.
TESK nedir?
TESK, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunun kanunda kullanılan kısa adıdır. Konfederasyon, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının ülke düzeyindeki en üst çatı kuruluşudur. Oda, birlik ve federasyonların kanunla belirlenmiş görev alanlarını ortadan kaldırmaz; bunların üzerinde koordinasyon, temsil, düzenleme, eğitim, veri, mali takip ve mevzuat çalışmalarını yürütür.
TESK’in yapısı kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu sisteminin parçasıdır. Bu nedenle faaliyetleri özel hukuk şirketi serbestisine göre değil 5362 sayılı Kanunun amaç, organ, seçim, maliye, denetim ve amaç dışı faaliyet yasağı hükümlerine göre yürütülür.
Konfederasyonun ülke düzeyindeki rolü özellikle m.39’da ayrıntılı hâle gelir. Birlik ve federasyonların çalışmalarını inceleme, uyuşmazlıkları çözme, mesleki düzenlemeler için görüş hazırlama, mevzuat çalışmalarına katılma, Sicil Gazetesi, eğitim, uluslararası ilişkiler ve ekonomik destek gibi görevler yönetim kurulunun görevleri arasında yer alır.
Konfederasyonun merkezi neden Ankara’dadır?
M.34 Konfederasyonun merkezini Ankara olarak belirler. Bu kural, ana sözleşme veya genel kurul kararıyla başka bir şehre taşınabilecek bir tercih değildir; doğrudan kanundan kaynaklanan merkez hükmüdür.
Ankara merkez kuralı, Konfederasyonun faaliyetlerinin yalnız Ankara’da yürütüleceği anlamına gelmez. TESK ülke genelindeki birlik ve federasyonlarla çalışır, esnaf ve sanatkârları ulusal düzeyde temsil eder ve gerekli hâllerde uluslararası faaliyetlere katılır. Merkez, tüzel kişiliğin resmi idari merkezini ifade eder.
Federasyonlarda da m.26 uyarınca merkez Ankara’dır. Birliklerde ise her il merkezinde bir birlik bulunur ve çalışma bölgesi ilin idari sınırlarıdır. Bu farklı merkez ve çalışma bölgesi kuralları teşkilat kademelerinin fonksiyonuna göre ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Ana sözleşme ve Bakanlık onayı
Konfederasyonun kurumsal işleyişi ana sözleşme ile ayrıntılandırılır. Ancak ana sözleşme 5362 sayılı Kanuna aykırı hükümler içeremez. Organların sayısı, görev süreleri, seçim sistemi, gelir kaynakları veya amaç dışı faaliyet yasağı gibi kanunda açıkça düzenlenmiş konular ana sözleşmeyle değiştirilemez.
M.34’te Bakanlık onayı Konfederasyonun kurumsal kuruluş sisteminin temel idari unsurudur. Ana sözleşmenin güncel kanun hükümleriyle uyumlu olması ve Bakanlıkça onaylanmış metnin kurum arşivinde korunması gerekir.
Sonraki genel kurullarda ana sözleşme değişikliği gündeme geldiğinde genel kurulun m.37’deki görevleri ve ortak genel kurul hükümleri uygulanır. Değişiklik, kanunun emredici hükümlerini bertaraf edemez.
TESK’in en üst meslek kuruluşu niteliği
5362 sayılı Kanun, oda, birlik, federasyon ve Konfederasyonu birbirine bağlı fakat ayrı tüzel kişilikler olarak düzenler. TESK bu hiyerarşide en üst kuruluştur. Bu konum, bütün alt kuruluşların günlük işlemlerini TESK’in yapacağı anlamına gelmez; her kuruluş kendi kanuni organ ve görevleriyle çalışır.
Üst kuruluş niteliği, özellikle ortak mesleki meselelerin ülke düzeyinde ele alınması, alt kuruluşların koordinasyonu, Bakanlıkla ilişkiler, yönetmelik ve düzenleyici çalışmalar, mesleki teamül ve zorunlu kararlar, eğitim, ekonomik destek ve veri sistemlerinde görülür.
Konfederasyonun denetim ve inceleme görevleri de bu yapının parçasıdır. Ancak Bakanlığın m.58’deki kanuni denetim yetkisi ayrıca devam eder. TESK’in üst kuruluş olması, Bakanlık denetimini ortadan kaldırmaz.
Birlik ve federasyonlarla ilişki nasıl kurulur?
Birlikler il esaslı, federasyonlar meslek dalı esaslı üst kuruluşlardır. Konfederasyon ise bu iki üst kuruluş türünü ülke düzeyinde bir araya getirir. M.35 uyarınca birlik ve federasyonların Konfederasyona kayıt zorunluluğu vardır.
Birlikler kendi illerindeki odaların koordinasyonunu yürütürken federasyonlar aynı meslek dalındaki odaların mesleki gelişimini ve temsilini sağlar. Konfederasyon bu iki yapının ülke çapındaki ortak meselelerini ve mevzuat ilişkilerini yürütür.
Bu nedenle aynı odanın hem birliğe hem federasyona kayıtlı olması; birlik ve federasyonların da TESK’e kayıtlı bulunması teşkilat yapısının doğal sonucudur. Üyelik halkaları birbirinin alternatifi değil, farklı düzeydeki kurumsal bağlardır.
Birlik ve federasyonların TESK’e kaydı
M.35’e göre birlikler ve federasyonlar kuruluşlarını takip eden bir ay içinde Konfederasyona kayıt olmak zorundadır. Kayıt yapılmazsa Konfederasyon resen kayıt yapar ve sonucu ilgili birlik veya federasyona yazılı olarak bildirir.
Bu sistem, m.18’deki birliğe oda kaydı ve m.27’deki federasyona oda kaydıyla benzer yapıdadır. Ancak TESK kayıt ilişkisinin tarafları bireysel esnaf veya odalar değil birlikler ve federasyonlardır.
Kayıt tarihleri, kuruluş belgeleri, ana sözleşme ve iletişim bilgileri e-esnaf veri tabanı ile Konfederasyon kayıtlarında uyumlu tutulmalıdır. Kayıt sistemi hakkında ayrıntılı rehber m.35 için ayrıca yayımlanmıştır.
TESK organları nelerdir?
M.36’ya göre Konfederasyonun organları genel kurul, başkanlar kurulu, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Genel kurulun oluşumu birlik ve federasyon temsilcilerine dayanır. Yönetim kurulu başkan dahil on beş kişiden, denetim kurulu beş kişiden oluşur; denetim kurulunda kanunun izin verdiği ölçüde dışarıdan üyeler bulunabilir.
Başkanlar kurulu ise birlik ve federasyon başkanlarının katıldığı yüksek istişare organıdır ve m.38 uyarınca her yıl ekim ayında kendiliğinden toplanır. Yönetim kurulunun görevleri m.39, denetim kurulunun görevleri m.40’ta ayrıntılıdır.
Organ yapısı genel kurul seçimleri, görev süreleri ve yedek üyeler bakımından ortak hükümlere tabidir. Genel kurul ve seçimlerde m.42–50 hükümleri ayrıca uygulanır.
TESK’in temel görev alanları
Konfederasyonun temel görev alanları m.37–40 arasında farklı organlara dağıtılmıştır. Genel kurul; organ seçimleri, faaliyet ve mali hesaplar, ibra, çalışma programı ve bütçe, yönetmelikler, sosyal ve eğitim yardımları, iştirakler ve temel politika kararları üzerinde yetkilidir.
Başkanlar kurulu ülke çapındaki mesleki, ekonomik ve sosyal meseleleri değerlendirerek yönetim kuruluna tavsiye sunar. Yönetim kurulu alt kuruluşların çalışmasını izler, mevzuat görüşü hazırlar, Bakanlıkla koordinasyon sağlar, uluslararası ilişkiler ve eğitim çalışmaları yürütür ve Sicil Gazetesi dahil kanuni görevleri yerine getirir.
Denetim kurulu ise yönetim faaliyetlerinin kanuna, ana sözleşmeye ve genel kurul kararlarına uygunluğunu kontrol eder; mali tahsilatları inceler ve gerektiğinde olağanüstü genel kurul çağrısı yapabilir.
TESK kurumsal belgelerinde hangi bilgiler kontrol edilmelidir?
Konfederasyonun ana sözleşmesi, Bakanlık onayı, Ankara merkez bilgisi ve resmi unvanı temel kurumsal belgelerdir. Birlik ve federasyon kayıtları, organ seçim tutanakları, genel kurul kararları, yönetim ve denetim kurulu kayıtları güncel ve birbirleriyle uyumlu tutulmalıdır.
TESK kısa adının kullanıldığı yazışma, internet sitesi veya tanıtım materyallerinde tüzel kişinin resmi unvanıyla çelişen bir yapı oluşturulmamalıdır. Resmi işlemlerde Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu unvanı ve yetkili imza düzeni esas alınır.
Temsil ve ilzamda m.54; genel sekreterlikte m.57; defter ve belgelerde m.60; gelir ve mali yükümlülüklerde m.41 ve m.61 hükümleri birlikte uygulanmalıdır. Kurumsal yapı tek bir maddeye indirgenemez.
Mevzuat değişiklikleri özellikle seçim, ücret, fiyat tarifeleri ve kayıt sistemini etkileyebildiği için kullanılan ana sözleşme ve iç düzenlemeler güncel kanun metniyle periyodik karşılaştırılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
TESK’in açılımı nedir?
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonudur.
TESK’in merkezi nerededir?
5362 m.34’e göre Ankara’dadır.
TESK bir esnaf odası mıdır?
Hayır. Oda, birlik ve federasyonların üzerinde yer alan ülke düzeyindeki en üst meslek kuruluşudur.
TESK’e bireysel esnaf doğrudan kayıt olur mu?
Hayır. Konfederasyona kayıt ilişkisi birlikler ve federasyonlar üzerinden kurulur.
Birlikler TESK’e kayıt olmak zorunda mı?
Evet. M.35’e göre kuruluşlarını takip eden bir ay içinde kayıt olurlar.
Federasyonlar TESK’e kayıt olmak zorunda mı?
Evet. Aynı bir aylık kayıt kuralı federasyonlar için de geçerlidir.
TESK’in organları nelerdir?
Genel kurul, başkanlar kurulu, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.
TESK yönetim kurulu kaç kişidir?
M.36’ya göre başkan dahil on beş kişidir.
TESK denetim kurulu kaç kişidir?
Beş kişidir.
TESK’in faaliyetleri kim tarafından denetlenir?
İç denetim denetim kurulu tarafından yapılır; Bakanlığın m.58 kapsamındaki denetim yetkisi ayrıca vardır.
Hukuki dayanak ve resmî kaynak
Bu rehber 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun güncel 34. maddesi esas alınarak hazırlanmıştır. Resmî ve bağlayıcı metin için Mevzuat Bilgi Sistemi 5362 sayılı Kanun kontrol edilmelidir. Konfederasyonun Ankara merkezli yapısı ve TESK kısa adı doğrudan m.34’e dayanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
