Su Ürünleri Yetiştiricilik Tesisi Kurma İzni Nasıl Alınır? | 1380 m.13 (2026)

Su Ürünleri Yetiştiricilik Tesisi İzninin Kanuni Dayanağı Nedir?

1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 13. maddesi, su ürünleri yetiştiricilik tesislerinin kurulmasını Tarım ve Orman Bakanlığı iznine bağlar. Madde yalnız denizde kafes balıkçılığını değil, iç sulardaki yetiştiricilik tesislerini ve su ürünleri üretimi amacıyla kurulan diğer yetiştiricilik yapılarını kapsayan temel izin hükmüdür. Tesisin şirket tarafından kurulması, özel arazide bulunması veya su alanının kiralanmış olması bu izin zorunluluğunu kaldırmaz.

m.13’ün amacı, yetiştiriciliğin yalnız ekonomik yatırım olarak değil; sağlık, seyrüsefer, su kaynağı, teknik güvenlik ve bilimsel sürdürülebilirlik açısından önceden değerlendirilmesini sağlamaktır. Proje onayı olmadan kafes, havuz, üretim ünitesi veya diğer ana tesislerin kurulması, “sonradan izin alırım” yaklaşımıyla hukuka uygun hale gelmez.

Yetiştiricilik bölgesinin belirlenmesinde kurum görüşleri ve 60 gün kuralını yetiştiricilik bölgesi rehberimizde; su alanı üretim hakkının kiralanmasını ise 1380 m.4 kiralama rehberimizde açıkladık.

Hangi Yetiştiricilik Tesisleri m.13 Kapsamındadır?

Denizde ağ kafes sistemleriyle balık yetiştiriciliği m.13’ün tipik uygulama alanıdır. Bunun yanında göl, baraj gölü, gölet veya akarsu bağlantılı içsu yetiştiricilik tesisleri; karada kaynak, kuyu veya yüzey suyu kullanılarak kurulan havuz sistemleri; kuluçkahane ve yavru üretim tesisleri; tür ve üretim metoduna göre diğer su ürünleri yetiştiricilik işletmeleri de izin sistemine girer.

Yalnız ürün depolama veya işleme tesisi m.13 anlamında yetiştiricilik tesisi olmayabilir; bu tür işletmeler 5996 sayılı Kanun, işyeri açma ve gıda mevzuatı gibi başka düzenlemelere tabidir. Bir işletmenin hangi izin rejimine girdiği yaptığı fiili faaliyete göre belirlenir. “Depo” adı altında canlı büyütme veya üretim yapılması izin zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Deneme veya Ar-Ge faaliyeti de sürekli ticari yetiştiricilikten ayrılır; ancak bilimsel amaç, suya tür bırakma veya tesis kurma konusunda Bakanlığın gerekli izinlerini kendiliğinden kaldırmaz. Araştırma izni ile ticari yetiştiricilik izni birbirine karıştırılmamalıdır.

Yetiştiricilik Projesi Hangi Ölçütlerle İncelenir?

m.13, proje izninin sağlık, ülke ekonomisi, seyrüsefer, teknik ve bilimsel bakımlardan mahzur taşımaması koşulunu açıkça düzenler. Sağlık boyutu; üretim ortamının hayvan ve insan sağlığına etkisi, hastalık riskleri, su kalitesi ve biyogüvenlik tedbirlerini kapsar. Projenin tür seçimi, stok yoğunluğu ve hastalık kontrol planı bu başlıkta önem taşır.

Ekonomik değerlendirme, kamu kaynağının etkin kullanımı ve üretim planlamasıyla bağlantılıdır. Aynı bölgede aşırı kapasite verilmesi pazar ve çevresel sürdürülebilirlik açısından sorun yaratabilir. Seyrüsefer yönünden tesisin deniz ulaşım hatları, liman yaklaşma alanları, balıkçı güzergâhları ve güvenli geçiş mesafeleriyle çakışmaması gerekir.

Teknik değerlendirmede kafes, bağlama, şamandıra, ağ, su alma-deşarj, yemleme, atık ve güvenlik sistemleri incelenir. Bilimsel değerlendirme ise türün ekolojik uygunluğu, taşıma kapasitesi, akıntı, derinlik, sıcaklık, oksijen ve çevresel etkileşimleri kapsar. Bakanlık proje kapasitesini veya koordinatlarını bu verilere göre sınırlandırabilir.

Deniz veya İçsu Alanında Yetiştiricilik İçin Kira/Tahsis Gerekir mi?

Evet. m.13 tesis izni, kamu su alanında kullanım hakkının yerine geçmez. Hazineye, DSİ’ye veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki deniz ve içsularda yetiştiricilik yapılacaksa m.4 ve ilgili ikincil düzenlemelere göre su alanının kiralanması veya gerekli kullanım hakkının edinilmesi gerekir.

Kira dosyasında tesisin koordinatları, yüzölçümü, kapasitesi, süre ve yıllık bedel açık olmalıdır. İzin projesindeki koordinat ile kira sözleşmesindeki koordinat farklıysa faaliyete başlamadan önce çelişki giderilmelidir. Kiralanan alanın dışına kafes taşırmak veya ek ünite kurmak proje ve kira ihlali doğurur.

Yetiştiricilik bölgesinin planlama düzeyinde belirlenmiş olması da bireysel kira hakkı yaratmaz. Bölge kararı geniş alanı yetiştiriciliğe uygun kabul eder; yatırımcıya özel kullanım hakkı ayrı işlemle verilir.

Kıyıdaki veya Karadaki Alan İçin Ayrı İzin Gerekir mi?

Deniz kafes tesisi dahi karada yem deposu, soğuk hava, servis alanı, iskele bağlantısı, ofis, işleme ünitesi veya teknik ekipman alanına ihtiyaç duyabilir. Bu taşınmazın mülkiyeti veya kamu tasarruf statüsü su alanından farklıdır. Özel mülkiyette malik hakkı; Hazine taşınmazında Milli Emlak ve ilgili kamu taşınmazı mevzuatı uygulanır.

1380 m.4, projeli yatırımlarda gerekli karasal alanların kiralanmasına ilişkin özel bağlantı kurar. Taşınmaz tescilli olarak başka kamu kuruluşuna aitse malik kuruluş; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlarda ise Milli Emlak birimleri yetkili süreçleri yürütür. Su alanı kirası karadaki alanı otomatik kapsamaz.

İmar, kıyı ve yapı mevzuatı ayrıca değerlendirilmelidir. Su ürünleri yetiştiricilik izni, ruhsatsız bina veya mevzuata aykırı iskele yapma hakkı vermez. Proje başlangıcında bütün izin zinciri tek tabloda takip edilmelidir.

ÇED, Seyrüsefer ve Diğer Kurum İzinleri m.13 İzninin Yerine Geçer mi?

Hayır. Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci, kıyı/imar işlemleri, liman veya seyrüsefer görüşleri ve m.13 yetiştiricilik izni farklı hukuki işlevlere sahiptir. Birinin olumlu sonuçlanması diğerini kendiliğinden verilmiş hale getirmez. İzinlerin birbirine bağlı sıralaması somut proje ve yürürlükteki mevzuata göre planlanmalıdır.

m.13 izin değerlendirmesinde seyrüsefer açıkça kanuni ölçüt olarak sayılmıştır. Bu nedenle Ulaştırma ve Altyapı idaresi veya ilgili liman başkanlığının güvenli deniz trafiğine ilişkin değerlendirmesi proje dosyasında önem taşır. Tesisin gemi rotasına, demirleme alanına veya liman yaklaşımına taşması proje iznini etkiler.

Çevre yönünden su kalitesi, dip birikimi, yem/atık yükü ve çevresel taşıma kapasitesi değerlendirilir. ÇED kararı bulunan tesis de Bakanlığın su ürünleri teknik şartlarına uymak zorundadır.

Yetiştiricilik Tesisinde Kullanılan Servis ve Hasat Tekneleri İçin Ruhsat Gerekir mi?

1380 m.3, su ürünleri yetiştiricilik faaliyetinde kullanılacak gemiler ve diğer su vasıtaları için de Tarım ve Orman Bakanlığından ruhsat tezkeresi veya izin alınmasını zorunlu tutar. Bu nedenle m.13 tesis izni, tesiste kullanılan teknenin belge yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Servis, yem, hasat veya dalış operasyonunda kullanılan teknenin hangi amaçla ve hangi ruhsat/izin türüyle çalışacağı Bakanlık düzenlemelerine göre belirlenir. Denizcilik sicili veya bağlama kaydı da su ürünleri mevzuatındaki iznin yerine geçmez.

Ruhsat sisteminin ayrıntıları için Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresi Kimler İçin Zorunlu? rehberimiz incelenebilir.

Kapasite Artışı veya Koordinat Değişikliği İzin Gerektirir mi?

Onaylı projenin kapasitesini, türünü, kafes sayısını, koordinatını veya teknik sistemini değiştiren yatırımcı önce Bakanlık mevzuatındaki proje değişikliği usulünü uygulamalıdır. Mevcut izin, yalnız onaylanan proje kapsamı için geçerlidir. İdareye bildirilmeden kapasiteyi iki katına çıkarmak veya kafesleri başka koordinata taşımak izin sınırını aşar.

Değişiklik su alanı kirasının yüzölçümünü etkiliyorsa kira/tahsis işlemi de revize edilir. Çevresel eşikler aşılırsa ÇED süreci yeniden gündeme gelebilir. Seyrüsefer alanı değişiyorsa ilgili kurum görüşü güncellenir. Tek bir “proje revizyonu” dilekçesi bütün izinleri otomatik değiştirmez.

İşletme satın alındığında veya şirket değiştiğinde ruhsat/izin devri hükümleri ayrıca kontrol edilir. Hisse devri ile işletme ruhsatı devri aynı hukuki işlem değildir. Devir tamamlanmadan eski izinle farklı tüzel kişinin faaliyet göstermesi risk yaratır.

İzinsiz Su Ürünleri Yetiştiricilik Tesisi Kurmanın 2026 Cezası Nedir?

1380 m.36/e, m.13’ün birinci fıkrasına aykırı şekilde kurulduğu Bakanlıkça tespit edilen tesis sahiplerine kanuni 10.000 TL ile 100.000 TL arasında idari para cezası verilmesini düzenler. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 güncel cetvelinde bu aralık 94.811 TL ile 948.169 TL arasındadır.

Kanun ceza sonrasında tesise 90 gün süre verilmesini, aykırılık devam ederse ilk verilen idari para cezasının iki kat uygulanmasını ve aykırılığın giderilmesi veya faaliyete son verilmesi için 30 gün daha süre tanınmasını öngörür. İkinci sürenin sonunda aykırılık sürerse ilk cezanın üç katı uygulanır ve tesisin mülki amir tarafından kapatılmasına karar verilir. Bu yaptırım zinciri ayrı bir uygulama rehberinde ayrıntılı ele alınmalıdır.

m.13’e dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerine aykırılık için ayrıca kanuni 5.000–50.000 TL aralığında ceza vardır; bunun 2026 güncel karşılığı 47.397–474.079 TL’dir. Dolayısıyla “hiç izin almadan tesis kurma” ile “izinli tesiste yönetmelik şartına aykırılık” aynı yaptırım değildir.

Sık Sorulan Sorular

Özel arazide balık çiftliği kurmak için Bakanlık izni gerekir mi?

Evet. Özel mülkiyet m.13 kapsamındaki yetiştiricilik tesisi iznini kaldırmaz.

Denizde kafes kurmak için yalnız su alanı kirası yeterli mi?

Hayır. Kira kullanım hakkını, m.13 izni ise yetiştiricilik projesinin hukuka uygunluğunu düzenler.

ÇED olumlu kararı alınca m.13 izni otomatik çıkar mı?

Hayır. Her izin kendi mevzuatına göre ayrı tesis edilir.

İzinsiz tesisin 2026 cezası ne kadar?

m.36/e’nin güncel ilk ceza aralığı 94.811 TL ile 948.169 TL’dir.

İzinli tesiste yönetmelik kuralı ihlal edilirse ceza ne kadar?

2026’da m.36/e kapsamındaki yönetmelik ihlali ceza aralığı 47.397 TL ile 474.079 TL’dir.

Ceza kesilince tesis hemen kapatılır mı?

m.36/e, ilk tespitten sonra 90 günlük düzeltme süresi; devam halinde ikinci ceza ve 30 günlük ek süre; sonrasında üçüncü ceza ve kapatma sistemi kurar.

Yetiştiricilik teknesi için ayrıca ruhsat gerekir mi?

Evet. m.3 yetiştiricilikte kullanılan gemi ve diğer su vasıtalarını da ruhsat/izin sistemine bağlar.

Kapasite artışı mevcut izinle yapılabilir mi?

Onaylı proje kapsamını aşan kapasite artışı için Bakanlık ve bağlantılı diğer izin süreçleri tamamlanmalıdır.

Tesis başka şirkete satılırsa izin otomatik geçer mi?

Devir ve izin sahibinin değişmesi ilgili mevzuata göre ayrıca tamamlanmalıdır; özel sözleşme idari izni kendiliğinden devretmez.

Yetiştiricilik bölgesi kararı tek başına yatırım hakkı verir mi?

Hayır. Bölge kararı planlama işlemidir; bireysel kira/tahsis ve m.13 izinleri ayrıca alınır.