Kimler Mal Bildirimi Vermek Zorunda? 3628 Sayılı Kanun m.2 | 2026

3628 Sayılı Kanun m.2 Mal Bildirimi Yükümlülerini Nasıl Belirliyor?

3628 sayılı Kanun’un temel amacı, Kanunda sayılan kişilerin mal bildiriminde bulunmasını, bu bildirimlerin belirli dönemlerde yenilenmesini, mal edinmelerin denetlenmesini ve haksız mal edinme veya gerçeğe aykırı bildirim hâllerinde uygulanacak usul ve yaptırımları düzenlemektir. Bu nedenle Kanunun 2. maddesi, bütün sistemin kişi bakımından kapsamını belirleyen temel hükümdür. Bir kişinin mal bildirimi verip vermeyeceği değerlendirilirken önce bu maddede veya kişinin tabi olduğu özel kanunda açık bir yükümlülük bulunup bulunmadığı incelenir.

Madde 2 kapsamı yalnız “657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar” şeklinde dar yorumlanamaz. Hüküm; seçimle göreve gelenlerden noter ve kooperatif yöneticilerine, kamu yararına dernek yöneticilerinden belirli basın mensuplarına kadar farklı statülerdeki kişileri sayar. Kanunun ortak yaklaşımı, kamusal yetki, kamu kaynağı, yönetsel sorumluluk veya kamuya karşı özel güven ilişkisi bulunan görevleri mal bildirimi denetimi içine almaktır.

Öte yandan her kamuya temas eden görev otomatik olarak 3628 kapsamına girmez. Kanundaki kişi grupları ile özel kanunlardaki düzenlemeler esas alınır. Özellikle işçi statüsündeki personelle işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlilerinin ayrımı, yönetim kurulu üyeliğinin hangi kurumda yürütüldüğü ve bir kuruluşun “kamu yararına sayılan dernek” statüsüne sahip olup olmadığı somut dosyada belirleyici olabilir.

Seçimle İş Başına Gelen Hangi Kamu Görevlileri Mal Bildirimi Verir?

Kanun m.2/a, her tür seçimle iş başına gelen kamu görevlilerini mal bildirimi yükümlüsü sayar. Aynı bentte Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar da ayrıca kapsamda gösterilir. Ancak muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri açıkça bu bent kapsamının dışında tutulmuştur. Kanuni istisna açık olduğundan, yalnız seçimle göreve gelme olgusundan hareketle muhtar veya ihtiyar heyeti üyesi için m.2/a’ya dayalı mal bildirimi yükümlülüğü kurulamaz.

Seçimle gelen görevlerde bildirimin yalnız verilmesi değil, hangi sürede verilmesi de önemlidir. Kanun m.6/c’ye göre seçimle gelinen görevlerde mal bildirimi, seçimin kesinleşmesi tarihini izleyen iki ay içinde verilmelidir. Göreve devam edenler ise m.7 uyarınca sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda en geç şubat ayı sonuna kadar bildirimlerini yenilerler. Dolayısıyla ilk bildirim ile dönemsel yenileme birbirinden ayrı yükümlülüklerdir.

Seçilmiş kişinin belediye başkanı, belediye meclisi üyesi veya il genel meclisi üyesi olması hâlinde bildirimin verileceği merci de Kanun m.8’de ayrıca düzenlenmiştir. İl genel meclisi üyeleri valiliğe, belediye meclisi üyeleri belediye başkanlığına, belediye başkanları ise İçişleri Bakanlığına bildirim verir. Bu görevlerde “kurum insan kaynaklarına bırakmak yeterlidir” şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir; özel merci kuralı uygulanır.

Noterler, Memurlar ve İşçi Niteliği Taşımayan Kamu Görevlileri Kapsamda mı?

Noterler Kanun m.2/b’de bağımsız bir bent olarak açıkça mal bildirimi yükümlüsü sayılmıştır. Kanun m.8/e’ye göre noterlerin mal bildirimini vereceği merci Adalet Bakanlığıdır. Noterin kamu personeli olup olmadığı tartışmasına girmeye gerek bırakmayacak şekilde Kanun, mesleği ismen saymış ve yükümlülüğü doğrudan kurmuştur.

Madde 2/d ise kamu kesimindeki geniş personel grubunu kapsar. Genel ve katma bütçeli dairelerde, il özel idarelerinde, belediyelerde ve bunlara bağlı kuruluşlarda, kamu iktisadi teşebbüslerinde, bunların bağlı müessese ve ortaklıklarında, özel kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan ve kamu hizmeti gören kurum ve kuruluşlarda aylık, ücret veya ödenek karşılığında kamu hizmeti gören memurlar ile işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri yükümlüdür.

Bu hükmün önemli sınırı “işçi niteliği taşımayan” ifadesidir. Bir kamu kurumunda çalışmak tek başına bütün çalışanların 3628 m.2/d kapsamında olduğu anlamına gelmez. Personelin hukuki statüsü belirlenmelidir. Kadrolu memur, sözleşmeli veya özel statülü kamu görevlisi ile işçi statüsündeki personelin durumu aynı değildir. Tereddüt hâlinde atama işlemi, personel mevzuatı, sözleşme türü ve kurumun hukuki niteliği birlikte incelenmelidir.

Kamu Kurumlarının Yönetim ve Denetim Kurulu Üyeleri Mal Bildirimi Verir mi?

Kanun m.2/d yalnız personeli değil, kapsamdaki kurum ve kuruluşların yönetim ve denetim kurulu üyelerini de mal bildirimi yükümlüsü sayar. Bu nedenle kişinin kurumda günlük mesai yapan bir çalışan olmaması, yönetim veya denetim kurulu üyesi sıfatıyla getirilen yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Görev ücretli veya ödenekli yapılıyorsa ayrıca maddenin genel sistemi içinde değerlendirilir.

Yönetim ve denetim kurulu üyeliklerine seçim veya atama hâlinde Kanun m.6/e uyarınca bildirim, göreve başlama tarihini izleyen bir ay içinde verilmelidir. Bu süre seçim kararının alındığı tarihten değil, kanun metnindeki açık ifadeyle “göreve başlama” tarihinden hareketle uygulanır. Görev sona erdiğinde ise m.6/f uyarınca ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde yeni bildirim yükümlülüğü doğar.

Bir kamu görevlisinin asli görevi devam ederken ikinci bir yönetim veya danışma kurulu üyeliği yürütmesi hâlinde birden fazla bildirim meselesi ayrıca önem kazanır. Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik m.5’e göre asli görevi devam ederken ikinci görevi yürüten veya vekâleten başka görevi tedvir eden kamu görevlisi yalnız asli görevi nedeniyle tek mal bildiriminde bulunur. Böylece aynı kişinin farklı görevlendirmeler nedeniyle birden çok dosyada tekrar bildirim vermesi önlenmiştir.

Kooperatif Yöneticileri, Yeminli Mali Müşavirler ve Kamu Yararına Dernek Yöneticileri Yükümlü mü?

Kanun m.2/f, kamu personeli olmayan bazı özel kişi gruplarını da açıkça kapsam içine alır. Siyasi parti genel başkanları, vakıfların idare organlarında görev alanlar, kooperatiflerin ve birliklerinin başkanları, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürleri, yeminli mali müşavirler ile kamu yararına sayılan derneklerin yönetici ve deneticileri mal bildirimi vermek zorundadır.

Kooperatif bakımından yalnız başkan değil, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür de sayılmıştır. Buna karşılık sırf kooperatif ortağı olmak m.2/f’de sayılan bir sıfat değildir. Kişinin görev unvanı ile kooperatifin veya birliğin hukuki statüsü doğru belirlenmelidir. Bildirimin verileceği merci Kanun m.8/k uyarınca kooperatif ve birliklerin denetimlerinin yapıldığı kuruluştur.

Yeminli mali müşavirler Kanunda ayrıca sayılmıştır ve bildirim mercii m.8/l’de Maliye ve Gümrük Bakanlığı olarak tarihsel unvanla düzenlenmiştir. Güncel idari teşkilatta işlemler mevcut görevli bakanlık ve ilgili birimler üzerinden yürütülür. Kamu yararına sayılan derneklerde ise genel yönetim ve merkez denetleme kurulu üyeleri için İçişleri Bakanlığı, şube başkanları için bulundukları il valilikleri merci olarak gösterilmiştir.

Vakıf idare organında görev alanlara ilişkin özel rehberimiz mevcut olduğundan bu içerikte aynı arama niyetini tekrar etmiyoruz. Ayrıntı için Vakıf Yöneticisi Mal Bildirimi Ne Zaman Verilir? başlıklı içeriğimiz incelenebilir.

Gazete Sahipleri, Sorumlu Müdürler ve Yazarlar Mal Bildirimi Verir mi?

Kanun m.2/g, basın alanında belirli kişileri açıkça mal bildirimi yükümlüsü sayar. Gazete sahibi gerçek kişiler, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri, sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları bu kapsamdadır. Buradaki düzenleme bütün gazetecileri, bütün internet yayıncılarını veya her tür medya çalışanını genel biçimde kapsam içine alan bir hüküm değildir; Kanunda sayılan sıfatlar esas alınmalıdır.

Bu kişiler için süre de ayrıca düzenlenmiştir. Kanun m.6/g’ye göre gazete sahibi gerçek kişiler ve gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri faaliyete geçme tarihini; sorumlu müdür, başyazar ve fıkra yazarları ise işe veya göreve başlama tarihini izleyen bir ay içinde mal bildirimi vermelidir.

Bildirim mercii Kanun m.8/p uyarınca kişinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirliğidir. İl düzeyinde bu merci valilik, ilçe düzeyindeki somut uygulamada ise görev ve yetki düzenine göre ilgili mülki idare makamı üzerinden yürütülür. Başvurunun kayıt altına alınması ve teslim belgesinin saklanması, süresinde bildirim yapıldığının ispatı bakımından önemlidir.

Özel Kanununa Göre Mal Bildirimi Vermek Zorunda Olanlar da 3628’e Tabi mi?

Evet. Kanun m.2’nin son cümlesi, özel kanunlarına göre mal bildiriminde bulunmak zorunda olanların da 3628 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğunu açıkça düzenler. Bu hüküm, kişi listesinin yalnız m.2’de yazılı bentlerle sınırlı olmadığını gösterir. Başka bir kanun belirli bir görev veya statü için mal bildirimi yükümlülüğü öngörüyorsa 3628’in bildirim, denetim, gizlilik ve yaptırım sisteminin ilgili hükümleri de uygulama alanı bulabilir.

Yönetmeliğin 3. maddesi de özel kanunlarına göre mal bildiriminde bulunmak zorunda olanları kapsama alır ve örnek olarak konfederasyon, sendika ve sendika şubesi başkan ve yöneticilerini belirtir. Bu nedenle mal bildirimi yükümlülüğü araştırılırken yalnız 3628 sayılı Kanun metninin okunması yeterli olmayabilir; kişinin tabi olduğu özel personel, meslek veya kuruluş kanunu da incelenmelidir.

Özel kanun ile 3628 arasında farklı usul veya merci düzeni bulunduğunda özel hükmün niteliği ayrıca değerlendirilir. Kanun m.9 da bildirimlerin gizliliğini düzenlerken özel kanunlardaki hükümleri saklı tutar. Somut dosyada hangi normun özel, hangisinin genel hüküm olduğu ve yürürlükteki idari teşkilat karşılığının ne olduğu belirlenmeden işlem yapılmamalıdır.

Mal Bildirimi Ne Zaman Verilir ve Ne Zaman Yenilenir?

Yükümlü kişinin kim olduğunun belirlenmesinden sonra ikinci kritik konu süredir. Kanun m.6’ya göre göreve atanmada bildirim göreve giriş için gerekli belgelerle birlikte verilir ve bu bildirim verilmedikçe atama yapılamaz. Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atamada bir ay; seçimle gelinen görevlerde seçimin kesinleşmesinden itibaren iki ay; yönetim ve denetim kurulu veya komisyon üyeliklerinde göreve başlamadan itibaren bir ay; görev sona erdiğinde ayrılmadan itibaren bir ay kuralı vardır.

Kanun ayrıca mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda bir ay içinde bildirim yapılmasını emreder. Bu yükümlülük dönemsel yenilemeyi beklemeye izin vermez. Yönetmeliğin ek mal bildirimi düzenlemesi, önemli değişikliğin hangi malvarlığı hareketleri bakımından ele alınacağını ayrıntılandırır. Taşınmaz edinimi veya belirli mali eşiklerin üzerinde mal, hak, alacak veya borç değişikliği gibi durumlarda ek bildirim gündeme gelir.

Dönemsel yenileme m.7’ye göre sonu 0 ve 5 ile biten yılların en geç şubat ayı sonuna kadar yapılır. 2025 yenileme yılı geçmiş olduğundan, görevi devam eden ve arada başka bir bildirim yükümlülüğü doğmayan kişi için sıradaki olağan yenileme yılı 2030’dur. Ancak bu durum önemli malvarlığı değişikliğinde ek bildirim veya görevin sona ermesi gibi ara bildirimleri ortadan kaldırmaz.

Mal Bildirimi Hangi Makama Verilir?

Kanun m.8, görev türüne göre ayrıntılı merci listesi oluşturur. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personel için özlük işleriyle ilgili sicil ve belge raporlarının bulunduğu makam veya merci; genel müdürler ile yönetim ve denetim kurulu üyeleri için ilgili bakanlık; noterler için Adalet Bakanlığı; siyasi parti genel başkanları için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; kooperatif yöneticileri için denetimi yapan kuruluş; vakıf idare organı üyeleri için Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilidir.

Kişi görevinden ayrılmışsa, görevdeyken bildirim vermesi gereken aynı makam veya merciye ayrılış bildirimi sunulur. Birden fazla görev nedeniyle birden fazla mal bildirimi verme ihtimali bulunanlarda ise Kanun m.8’in son cümlesi ve Yönetmelik m.5 birlikte uygulanır. Kamu görevlisi asli görevi nedeniyle tek bildirim verir; kamu görevlisi olmayan fakat birden fazla nedenle yükümlü olan kişi, Yönetmelik uyarınca mercilerden birine verir ve bildirim alan merci diğer kuruma bilgi verir.

Mal bildirimi teslim edilirken evrak kayıt numarası veya teslim alındı belgesi alınması önemlidir. Kanun m.10, süresinde bildirim verilmemesi hâlinde ihtar ve devamında cezai sonuç öngördüğünden, bildirimin hangi tarihte ve hangi makama verildiğinin ispatı somut uyuşmazlıkta belirleyici olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Her kamu çalışanı mal bildirimi vermek zorunda mı?

Hayır. 3628 m.2’deki kapsam ve personelin hukuki statüsü esas alınır. Özellikle işçi statüsündeki personel ile işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri ayrılmalıdır.

Muhtar mal bildirimi verir mi?

3628 m.2/a, muhtarları ve ihtiyar heyeti üyelerini seçimle iş başına gelen kamu görevlileri grubundan açıkça hariç tutar. Başka özel bir kanuni yükümlülük bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir.

Noter mal bildirimi vermek zorunda mı?

Evet. Noterler m.2/b’de açıkça sayılmıştır ve bildirimlerini m.8/e uyarınca Adalet Bakanlığına verirler.

Kooperatif yönetim kurulu üyesi mal bildirimi verir mi?

Evet. Kooperatif ve birliklerin başkanları, yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürleri m.2/f kapsamında yükümlüdür.

Kooperatif ortağı olmak tek başına yeterli mi?

Hayır. M.2/f ortakları değil; başkan, yönetim kurulu üyesi ve genel müdür gibi görevleri açıkça sayar.

Yeminli mali müşavir mal bildirimi verir mi?

Evet. Yeminli mali müşavirler Kanun m.2/f’de açıkça yer alır.

Kamu yararına dernek yöneticisi bildirim vermek zorunda mı?

Evet. Kamu yararına sayılan derneklerin yönetici ve deneticileri m.2/f kapsamındadır.

Gazetede çalışan herkes mal bildirimi verir mi?

Hayır. Kanun, gazete sahibi gerçek kişileri, sahibi şirketin yönetim ve denetim kurulu üyelerini, sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarlarını sayar.

Bir kişi iki ayrı görev nedeniyle iki bildirim mi verir?

Kamu görevlisi asli görevi devam ederken ikinci görevi yürütüyorsa Yönetmelik m.5 gereğince yalnız asli görevi nedeniyle tek bildirim verir. Diğer durumlarda da Yönetmelik birden fazla bildirim yükümlülüğünü tek mercide toplama mekanizması öngörür.

Mal bildirimi kaç yılda bir yenilenir?

Göreve devam edenler bildirimlerini sonu 0 ve 5 ile biten yılların en geç şubat ayı sonuna kadar yeniler. Bunun dışında önemli malvarlığı değişikliği ve görevden ayrılma gibi hâllerde ara bildirim yükümlülükleri vardır.