Gemilerde Kalay İçerikli Zehirli Antifouling Boya Yasağı | GTY m.27 (2026)

Kalay İçerikli Antifouling Yasağının Hukuki Dayanağı Nedir?

Gemi karinası deniz suyuyla sürekli temas eder. Deniz canlılarının yüzeye tutunması geminin hidrodinamik direncini artırabilir ve bakım ihtiyacı doğurabilir. Bu nedenle deniz araçlarında yüzey tutunmasını azaltmaya yönelik kaplama sistemleri kullanılır. Ancak bu amaç, çevreye ve canlı sağlığına ciddi zarar veren kimyasal sistemlerin kullanılmasını hukuken meşru hale getirmez.

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.27, gemi ve su araçlarının su altında kalan karina ve faça kısımlarında kullanılan belirli tutunma önleyici sistemleri açıkça yasaklar. Yönetmelik, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 2, 3, 4, 5, 6 ve 11. maddelerine dayanır. Bu nedenle m.27 yalnız boya seçimine ilişkin ticari bir standart değil, geminin teknik ve çevresel uygunluğunun parçasıdır.

Madde yasağın gerekçesini de doğrudan belirtir: kalay içerikli zararlı organik tutunma önleyici sistemlerin çevreye, besin zinciri yoluyla bitki, hayvan ve insan sağlığına ciddi zarar vermesi. Uygulama esaslarını belirleme yetkisi İdareye bırakılmıştır. Donatan ve işletici, ürün seçimini yalnız satıcı beyanına değil teknik belgeye dayandırmalıdır.

GTY m.27 Tam Olarak Neyi Yasaklar?

Yasağın unsurları maddede nettir. Sistem, deniz canlılarının yüzeye tutunmasını önlemek amacıyla kullanılmakta; gemi veya su aracının su altında kalan karina ve faça kısımlarına uygulanmakta ve kalay içerikli zararlı organik nitelik taşımaktadır. Bu üç unsur birlikte değerlendirildiğinde m.27 kapsamındaki yasak oluşur.

Bir ürünün ambalajında yalnız “antifouling” yazması yasaklandığı anlamına gelmez. Tersine, ticari adı farklı olsa dahi teknik içeriği yasaklanan kalay içerikli zararlı organik sisteme karşılık geliyorsa ürün m.27 bakımından kullanılamaz. Hukuki değerlendirme ürünün pazarlama adından değil gerçek teknik niteliğinden hareket eder.

Bu ayrım SEO bakımından da önemlidir: “antifouling boya yasak mı?” sorusunun doğru cevabı hayırdır; Gemilerin Teknik Yönetmeliği tüm tutunma önleyici boyaları değil belirli zararlı kalay içerikli organik sistemi yasaklamaktadır. Diğer ürünlerin de kendi teknik, çevresel ve güvenlik şartlarını sağlaması gerekir.

Karina ve Faça Kısımları Neden Özellikle Düzenlenmiştir?

Karina, geminin suyla temas eden dış tekne yüzeyinin ana bölümüdür. Faça ise su hattı çevresinde, geminin yük ve deniz durumuna göre zaman zaman suya giren ve çıkan dış yüzey bölgesidir. Deniz canlılarının tutunmasının yoğunlaşabildiği bu alanlarda kullanılan kaplama deniz suyuyla doğrudan temas eder.

Bu nedenle sualtı kaplamasının kimyasal içeriği yalnız gemi sahibinin bakım tercihi değildir. Kaplama maddesinin deniz ortamına salınması, liman ve kıyı alanları dahil daha geniş ekosistemi etkileyebilir. m.27 bu çevresel bağlantıyı besin zinciri üzerinden bitki, hayvan ve insan sağlığına kadar açıkça kurar.

Karina bakımında eski boya tabakasının kazınması, raspa veya yüksek basınçla temizlenmesi sırasında oluşan artıklar kontrol altında tutulmalıdır. Yönetmeliğin m.27 hükmü doğrudan atık tekniğini ayrıntılandırmasa da çevre koruma amacı gereği bakım faaliyeti ilgili çevre ve atık kurallarına uygun yürütülmelidir.

Yeni Gemilerde Yasak Ne Zaman Başlar?

GTY m.27’ye göre hüküm Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren yeni gemi ve su araçlarını kapsar. Yeni inşa edilen gemide ilk karina kaplamasından başlayarak yasaklı sistem uygulanamaz. Geminin sonradan havuza girmesi veya boya yenilemesi de bu yasağı değiştirmez.

Yeni inşa dosyasında kullanılan primer, ara kat ve antifouling ürünlerinin teknik kimliği kayıt altına alınmalıdır. Ürün adı, üretici, parti bilgisi, teknik veri sayfası ve uygulanmış katmanların tersane raporunda gösterilmesi sonraki bakım dönemleri için izlenebilirlik sağlar.

Gemi tesliminde kaplama sistemine ait kayıtların donatana aktarılması önemlidir. Bir sonraki havuz döneminde mevcut boyanın hangi ürün olduğu bilinmezse yeni sistemin teknik uyumu ve mevzuat uygunluğu gereksiz belirsizlik yaratabilir. Kayıtlı bakım, hem sörvey hem de ürün sorumluluğu bakımından koruyucu işlev görür.

Mevcut Gemilerde İlk Havuz/Kara Sörveyi Neden Önemlidir?

Madde 27, mevcut gemi ve su araçlarını Yönetmeliğin yayımından sonraki ilk havuz/kara sörveyi geldiğinde kapsar. Bu geçiş hükmü tesadüfi değildir. Gemi karaya veya havuza alındığında sualtı yüzeyi erişilebilir hale gelir ve eski kaplamanın kontrolü ile gerekli işlemler teknik olarak yapılabilir.

Donatan, havuz planı öncesinde mevcut boya kayıtlarını incelemeli ve kullanılacak yeni ürünün uygunluğunu doğrulamalıdır. Eski kaplamanın içeriği bilinmiyorsa varsayıma dayalı “uygundur” kabulü yapılmamalı; uygulanabilir İdare esaslarına göre teknik değerlendirme yürütülmelidir.

Havuz dönemi yalnız boya yenileme zamanı değildir. Deniz suyu alıcıları, borda açıklıkları, valfler ve diğer sualtı elemanları da kontrol edilir. Bu bağlantılı teknik konu için GTY m.21 deniz suyu bağlantıları rehberimiz incelenebilir.

Boya ve Antifouling Ürününün Uygunluğu Nasıl Belgelenir?

Gemi bakım dosyasında kullanılan ürünün kimliği açık olmalıdır. Üretici adı, ticari ürün adı, teknik veri sayfası, güvenlik bilgi formu, parti veya lot bilgisi ve varsa uygunluk belgeleri uygulama raporuyla eşleştirilmelidir. Böylece denetimde hangi ürünün fiilen kullanıldığı somut biçimde gösterilebilir.

Satıcı veya uygulamacının “kalay içermez” şeklindeki sözlü beyanı teknik kayıt yerine geçmez. Ürünün içeriği ve kullanım şartı yazılı teknik belgelerden doğrulanmalıdır. Belge ile gemide kullanılan ürünün aynı parti veya ticari ürün olduğunun fatura ve uygulama kaydıyla izlenebilmesi önemlidir.

Bir ürünün teknik dokümanı belirsiz veya çelişkiliyse uygulamaya başlamadan üreticiden açıklama alınmalıdır. Boya sürüldükten sonra uygunluk araştırmasına geçmek, geminin yeniden havuza alınmasına kadar uzanan maliyetli sonuçlar doğurabilir.

Tersanede Karina Boyası Uygulaması Nasıl Yönetilmelidir?

Havuz programı başlamadan önce yüzeyin mevcut durumu, eski kaplama sistemi ve yeni ürünün teknik şartları belirlenmelidir. Kabarmış, ayrılmış veya korozyon altı oluşmuş kaplama yalnız üstten yeni boya ile kapatılmamalı; teknik kusurun kaynağı giderilmelidir.

Yüzey hazırlığı ve katlar arası uygulama süresi üretici talimatına göre yürütülmelidir. Ortam ve yüzey sıcaklığı, nem, kuru film kalınlığı ve kürlenme süreleri kaplamanın performansını etkiler. Uygulama kalite kayıtları, mevzuat uygunluğunu destekleyen bakım kanıtıdır.

Eski boya artıklarının çevreye dağılmaması için tersane veya çekek sahasının atık kontrol sistemi kullanılmalıdır. Karina temizliğinden çıkan tortu ve boya parçaları doğrudan denize bırakılmamalıdır. Bu konu m.27’nin çevre koruma amacıyla da uyumludur.

Havuz veya Kara Sörveyinde Antifouling Sistem Nasıl Kontrol Edilir?

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.8 kapsamındaki kara ve sualtı sörveyleri geminin dış kaplamasının, sualtı yüzeylerinin ve ilgili donanımın incelenmesine imkân verir. Mevcut gemiler bakımından m.27’nin ilk havuz/kara sörveyine atıf yapması bu denetim imkânıyla doğrudan bağlantılıdır.

Sörveyde kaplamanın fiziksel durumu ile ürün kayıtları birlikte değerlendirilebilir. İleri korozyon, boya ayrılması veya ürün bilgisinin bulunmaması teknik inceleme gerektirir. Karina üzerinde biyolojik tutunma bulunması tek başına yasaklı ürün kullanıldığını göstermez; m.27 bakımından asıl mesele kullanılan sistemin kimyasal niteliğidir.

Sörvey bulguları ve yapılan düzeltmeler kayıt altına alınmalıdır. Denize Elverişlilik Belgesinin beş yıllık süresi yıllık teknik uygunluk yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Belge sistemi için Denize Elverişlilik Belgesi ve yıllık sörvey yazımız incelenebilir.

Antifouling Boya Markası Değiştirilebilir mi?

Marka veya ürün değişikliği mümkündür; ancak yeni ürünün m.27’de yasaklanan kalay içerikli zararlı organik sistem olmadığı teknik belgeden doğrulanmalıdır. Ayrıca yeni ürünün mevcut primer ve ara katlarla kimyasal ve mekanik uyumu üretici talimatına göre kontrol edilmelidir.

Yeni sistem eski kaplamanın tamamen kaldırılmasını, özel ara kat uygulanmasını veya farklı yüzey hazırlığını gerektiriyorsa tersane iş emri buna göre düzenlenmelidir. Yalnız “aynı renk” veya “aynı amaç” benzerliği teknik eşdeğerlik oluşturmaz.

Ürün değişikliğinden sonra geminin bakım planı ve kaplama kayıtları güncellenmelidir. Eski ürün adıyla devam eden kayıtlar sonraki sörvey ve bakım döneminde yanlış ürün kullanımına yol açabilir.

Yasağın Çevre ve İnsan Sağlığı Gerekçesi Nedir?

GTY m.27 çevresel gerekçeyi açıkça hükmün içine almıştır. Yasaklanan kalay içerikli zararlı organik sistemlerin çevreye, besin zinciri yoluyla bitki, hayvan ve insan sağlığına ciddi zarar verdiği belirtilmektedir. Bu nedenle teknik düzenlemenin amacı yalnız geminin performansı değildir.

Karina geniş bir yüzeyle deniz suyuna temas eder. Kaplamadan çevreye salınan zararlı bileşiklerin etkisi liman, marina ve kıyı ekosistemlerinde birikebilir. Çok sayıda geminin aynı zararlı sistemi kullanması toplam çevresel etkiyi büyütebilir.

Donatanın çevresel sorumlulukları antifouling ile sınırlı değildir. Türk limanına girişte 5312 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim ve deniz kirliliği yükümlülükleri için Türk limanına girişten önce 48 saat bildirimi rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Bir Uyuşmazlıkta Hangi Kayıtlar Belirleyicidir?

Yasaklı sistem kullanıldığı iddiasında tersane sözleşmesi, iş emri, boya faturası, ürün teknik veri ve güvenlik formları, parti numarası, uygulama raporu, fotoğraflar ve sörvey kayıtları birlikte önem taşır. Belgelerin tarih ve gemiyle açık ilişki kurması gerekir.

Mevcut gemilerde ilk havuz/kara sörveyi tarihi ayrıca kritik olabilir. Geminin hangi tarihte karaya veya havuza alındığı ve o bakım döneminde karina için hangi işlemin yapıldığı sörvey dosyasından belirlenmelidir. Sonradan oluşturulmuş genel beyan yerine dönemsel teknik kayıt tercih edilir.

Numune veya laboratuvar incelemesi yapılmışsa numunenin nereden, ne zaman ve kim tarafından alındığı ile laboratuvar raporu dosyalanmalıdır. Uygunsuzluk giderilmişse yeni sistemin teknik belgeleri ve uygulama raporu da aynı zincire eklenmelidir.

Mersin’de Gemi İşletmeleri İçin Uygulama

Mersin ve Doğu Akdeniz’de deniz suyu sıcaklığı ve yoğun liman operasyonu karina bakımını önemli hale getirir. Biyolojik tutunmanın hızlı olması, m.27’de yasaklanan kimyasal sisteme yönelmeyi haklı kılmaz. Mevzuata uygun ürün seçimi ile bakım periyodu ayrı ayrı planlanmalıdır.

Çekek, tersane veya bakım alanında karina temizliği yapılırken atık boya ve yıkama suyunun kontrolü, ilgili çevre kurallarına uygun altyapıyla sağlanmalıdır. Kullanılan yeni ürünün teknik kaydı donatan dosyasına teslim edilmelidir.

Havuz veya kara sörveyinde tespit edilen ağır uygunsuzluk denize elverişlilik ve liman çıkış işlemlerini etkileyebilir. Genel liman çıkış prosedürü için Liman Çıkış Belgesi rehberimiz incelenebilir.

Karina bakımı sırasında demirleme, borda açıklıkları ve diğer güverte/tekne donanımlarının da bakım kayıtları güncellenmelidir. Demir ve bağlama donanımı için GTY m.26 demirleme ve bağlama yazımız bağlantılı kaynaktır.

Antifouling Ürün Tedarik Zincirinde Hangi Kontroller Yapılmalıdır?

Ürünün gemiye ulaşıncaya kadar izlenebilirliği korunmalıdır. Satın alma siparişinde ürünün tam ticari adı ve teknik kodu yazılmalı; teslim alınan ambalajın bu siparişle aynı olduğu kontrol edilmelidir. Etiketi silinmiş, açılmış veya ürün kimliği doğrulanamayan kutular karina uygulamasında kullanılmamalıdır. Tedarikçinin faturası, üretici teknik dokümanı ve tersane uygulama kaydı aynı ürün zincirini göstermelidir.

Birden fazla parti kullanılıyorsa parti numaraları ayrı ayrı kaydedilmelidir. Böylece daha sonra üretici geri çağırması, teknik sorun veya içerik uyuşmazlığı ortaya çıkarsa hangi partinin hangi gemide kullanıldığı belirlenebilir. Ürün başka bir kaba aktarılıyorsa kimlik ve güvenlik bilgilerinin kaybolmaması gerekir; gelişi güzel etiketsiz aktarım denetim ve iş güvenliği bakımından sakıncalıdır.

Donatan ile tersane arasındaki sözleşmede kullanılacak sistemin mevzuata uygun olacağı ve ürün değişikliğinin yazılı teknik onaya bağlanacağı açıkça düzenlenebilir. Bu kayıt, m.27 kapsamındaki yükümlülüğün sorumlular arasında belirsiz kalmasını önler; ancak sözleşme yapılmış olması donatanın geminin teknik uygunluğunu koruma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Havuz Bakım Sözleşmesinde Antifouling İşlemi Nasıl Tanımlanmalıdır?

Havuz bakım iş emrinde yalnız “karina boya yapılacak” yazılması yeterli teknik açıklık sağlamaz. Yüzey hazırlığının kapsamı, uygulanacak primer ve ara katlar, antifouling ürünün tam tanımı, kat sayısı, hedef kuru film kalınlığı ve üretici uygulama aralıkları iş kapsamına yazılmalıdır. Böylece işin kabulünde hangi teknik şartın yerine getirildiği ölçülebilir hale gelir.

Eski sistemin sökülmesi gerekiyorsa söküm yöntemi ve atıkların nasıl yönetileceği ayrıca belirlenmelidir. Boya kalıntılarının deniz veya tersane zeminine kontrolsüz yayılması önlenmeli; iş tamamlandığında uygulama raporu ile kullanılan ürün miktarları donatana teslim edilmelidir.

Bakım kabulü sırasında yalnız görsel renk bütünlüğüne bakılmamalıdır. Uygulanan sistemin sipariş edilen ürünle aynı olduğu, teknik belgelerin dosyada bulunduğu ve varsa sörveyde istenen düzeltmelerin kapatıldığı doğrulanmalıdır. Bu belge zinciri sonraki havuz döneminin başlangıç verisini oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

Her antifouling boya yasak mı?

Hayır. m.27 kalay içerikli zararlı organik tutunma önleyici sistemleri yasaklar.

Yasak geminin hangi yüzeylerine uygulanır?

Su altında kalan karina ve faça kısımlarındaki tutunma önleyici sistemlere uygulanır.

Yeni gemide yasaklı sistem kullanılabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğin yayımından itibaren yeni gemi ve su araçları kapsam içindedir.

Mevcut gemi ne zaman kapsama girer?

Yönetmeliğin yayımından sonra ilk havuz veya kara sörveyi geldiğinde.

Antifouling ürünün uygunluğu nasıl doğrulanır?

Üretici teknik veri, güvenlik ve uygunluk belgeleri ile uygulama kayıtları üzerinden doğrulanmalıdır.

Eski boyanın içeriği bilinmiyorsa ne yapılır?

Varsayım yerine uygulanabilir İdare esaslarına göre teknik inceleme ve gerekli düzeltme yapılmalıdır.

Boya markası değiştirilebilir mi?

Evet; yeni ürünün yasal ve teknik uygunluğu ile eski sistemle uyumu doğrulanmalıdır.

Havuz sörveyinde boya kayıtları önemli midir?

Evet. Mevcut gemiler bakımından m.27 ilk havuz/kara sörveyiyle doğrudan bağlantı kurmaktadır.

Kalay içermeyen her ürün otomatik uygun mudur?

Hayır. m.27 yasağı dışında ürünün diğer teknik ve çevresel gerekleri de sağlanmalıdır.

Yasağın temel amacı nedir?

Çevreye ve besin zinciri üzerinden bitki, hayvan ve insan sağlığına ciddi zarar veren sistemi engellemektir.