Bulgar Kökeniyle Bulgaristan Vatandaşlığı: Üçüncü Derece Üstsoy ve m.15/2 | 2026

Kısa ve net cevap: Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.15/1-1, Bulgar kökenli kişilere genel naturalizasyondaki bazı ağır şartlardan muaf özel vatandaşlık yolu tanır. Başvurucunun Bulgar kökenini yalnız sözlü aile anlatımıyla değil, m.15/2 uyarınca resmî belgelerle ispatlaması gerekir. Bu belgeler başvurucunun, Bulgar kökenli en az bir üçüncü dereceye kadar ve üçüncü derece dahil üstsoyu ile akrabalık bağını göstermelidir. Doğrudan üstsoy hesabında anne/baba birinci, büyükanne/büyükbaba ikinci, büyük büyükanne/büyük büyükbaba üçüncü derecedir. Belgelerde hem Bulgar kökenli üstsoyun adı hem de başvurucuyla akrabalık zinciri bulunmalıdır. m.15 başvurularında beş yıllık sürekli/uzun süreli ikamet, Bulgaristan’da gelir/meslek, Bulgarca yeterlilik ve mevcut vatandaşlıktan çıkma şartları aranmaz; ancak erginlik ve ceza hukuku şartları devam eder. Başvuru şahsen Adalet Bakanlığına veya Bulgar dış temsilciliğine yapılır, Bulgarca hazırlanır ve mülakat yapılır. Bulgar kökenine ilişkin m.15/2 belgeleri hiç sunulmazsa m.29/5 gereğince işlem sona erdirilir.

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.15 Bulgar kökenli kişilere hangi yolu açar?

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.15/1, üç ayrı özel naturalizasyon grubunu düzenler. Bunlardan ilki Bulgar kökenli kişilerdir. İkinci grup Bulgar vatandaşı tarafından tam evlat edinilmiş kişiler, üçüncü grup ise ebeveynlerinden biri Bulgar vatandaşı olan veya Bulgar vatandaşı olarak ölmüş kişilerdir.

Bulgar kökeni başvurusunun hukuki dayanağı m.15/1-1’dir. Bu hüküm, genel naturalizasyonun m.12’deki bazı şartlarını kaldırır. Ancak “Bulgar kökenliyim” beyanı tek başına vatandaşlık hakkı doğurmaz. m.15/2 özel ispat kuralı getirir ve akrabalık bağının resmî belgelerle kurulmasını zorunlu kılar.

Güncel kanun metni Bulgaristan Adalet Bakanlığının Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu sayfasında yayımlanmaktadır. 2026 itibarıyla m.15/2, başvurucunun Bulgar kökenli en az bir üçüncü dereceye kadar üstsoyuyla bağını resmî belgelerle göstermesini açıkça aramaktadır.

Genel Bulgaristan vatandaşlığı ve göçmenlik bağlantıları için Bulgaristan–Türkiye çifte vatandaşlık rehberimiz temel çerçeveyi verir; bu yazı ise yalnız m.15/1-1 ve m.15/2 köken ispatına odaklanır.

“Üçüncü dereceye kadar üstsoy” kimleri kapsar?

Kanun “vazhodiasht do treta stepen vklyuchitelno”, yani üçüncü derece dahil üstsoy ifadesini kullanır. Doğrudan hısımlıkta her doğum bir derece sayılır. Buna göre anne ve baba birinci derece üstsoy; büyükanne ve büyükbaba ikinci derece üstsoy; büyük büyükanne ve büyük büyükbaba üçüncü derece üstsoydur.

Bu nedenle yalnız anne veya babanın Bulgar kökenli olması gerekmez. Bulgar kökeni resmî belgelerle büyükbaba, büyükanne veya üçüncü derece üstsoy düzeyine kadar kurulabiliyorsa m.15/2 kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak kanun “üçüncü dereceye kadar üstsoy” der; daha uzak kuzen, amca, dayı veya hala gibi yan hısımlar doğrudan bu hükmün saydığı üstsoy değildir. Ailede Bulgar kökenli bir amcanın bulunması, başvurucunun kendi doğrudan üstsoy zincirini göstermeden yeterli değildir.

Önemli olan iki unsurun aynı anda belgelenmesidir: Bulgar kökenli kişinin kim olduğu ve bu kişiyle başvurucu arasındaki nesil zinciri. Yalnız eski bir Bulgar belgesinde aynı soyadının bulunması akrabalık bağının tamamını ispatlamaz.

Bulgar kökeni hangi resmî belgelerle ispatlanabilir?

m.15/2, belgelerin Bulgar veya yabancı makamlar tarafından düzenlenmiş resmî belgeler olmasını arar. Belgelerde Bulgar kökenli üstsoyun adı ve başvurucuyla akrabalık ilişkisi bulunmalıdır.

Türkiye’deki doğum kayıtları, tam tekmil/vukuatlı nüfus kayıt örnekleri, evlenme kayıtları, isim değişikliği kayıtları ve ölüm belgeleri nesiller arasındaki zinciri kurmak için kullanılabilir. Bulgaristan’daki doğum, nüfus veya vatandaşlık kayıtları ise üstsoyun Bulgar kökeni veya vatandaşlık geçmişinin ispatında önem taşır.

Birden fazla nesil varsa tek belge genellikle yeterli olmaz. Örneğin başvurucu büyük büyükbabasına dayanıyorsa başvurucudan ebeveyne, ebeveynden büyükanne/büyükbabaya ve oradan üçüncü derece üstsoya kadar kesintisiz resmî bağ kurulmalıdır.

İsimlerin zaman içinde Türkçeleştirilmesi, Bulgarca/Kiril yazımı, evlilikle soyadı değişikliği veya göç sonrası yeni soyadı alınması zinciri bozabilir. Bu durumda isim denklik ve kimlik bağlantı belgeleri ayrıca sunulmalıdır. Bulgaristan’daki isim değişikliğinin Türkiye kayıtlarıyla ilişkisi için Bulgaristan ad/soyadı değişikliği rehberimize bakılabilir.

m.15 başvurusunda hangi genel vatandaşlık şartları aranmaz?

m.15/1, başvurucuyu m.12/1’in 2, 4, 5 ve 6 numaralı şartlarından muaf tutar. Buna göre Bulgar kökenli başvurucuda beş yıldır Bulgaristan’da sürekli veya uzun süreli ikamet iznine sahip olma şartı aranmaz.

Bulgaristan’da geçimini sağlayacak gelir veya meslek sahibi olma şartı da m.15 kapsamında aranmaz. Bu nedenle Türkiye’de yaşayan ve Bulgaristan’da çalışmayan bir kişi sırf bu nedenle m.15 başvurusundan dışlanmaz.

Ayrıca m.12/1-5’teki Bulgarca dil yeterliliği şartı m.15 başvurularında uygulanmaz. Başvurucunun Bulgarca dil sertifikası sunması genel m.15 koşulu değildir. Bununla birlikte başvuru formu Bulgarca düzenlenir ve vatandaşlık prosedüründe mülakat yapılır.

Son olarak mevcut vatandaşlıktan çıkma şartı da m.15’te aranmaz. Türk vatandaşı Bulgar kökenli başvurucu, Bulgar vatandaşlığını kazanmak için Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda değildir. Böylece iki vatandaşlığın birlikte taşınması mümkündür.

m.15 başvurusunda hangi şartlar devam eder?

m.15, m.12/1’in bütün şartlarını kaldırmaz. Başvurucunun ergin olması şartı devam eder. Ayrıca m.12/1-3 kapsamındaki ceza hukuku engeli korunur: Bulgaristan’da kasten işlenen genel nitelikli suçtan mahkûmiyet ve bu tür suçtan devam eden ceza kovuşturması, rehabilitasyon istisnası saklı olmak üzere önem taşır.

Adalet Bakanlığının güncel belge listesi, başvurucunun vatandaşı olduğu ülkeden adli sicil belgesi ister. Kişi Bulgaristan’da veya üçüncü bir devlette sürekli/uzun süreli yaşıyorsa oradaki yetkili makamdan da adli sicil belgesi gerekir.

Ayrıca m.19, davranışları nedeniyle kamu düzeni, kamu ahlakı, kamu sağlığı veya millî güvenlik için ciddi tehdit oluşturduğuna ilişkin ciddi sebepler bulunan kişinin naturalizasyon başvurusunun reddedileceğini düzenler. Dolayısıyla Bulgar kökenini ispatlamak tek başına mutlak vatandaşlık hakkı yaratmaz.

Başvurucunun belge zincirini doğru kurması ve her resmî belgenin gerçek/doğru olması önemlidir. Yanlış veya gizlenmiş veriye dayanarak vatandaşlık kazanılması sonradan naturalizasyonun iptali sonucunu doğurabilir.

m.15 başvurusu nereden yapılır ve mülakat zorunlu mudur?

Vatandaşlık Kanunu m.29 uyarınca naturalizasyon başvurusu şahsen Bulgaristan Adalet Bakanlığına veya Bulgaristan’ın diplomatik/konsolosluk temsilciliğine yapılır. Türkiye’de yaşayan başvurucular, Bulgar dış temsilciliklerinin yetki ve randevu düzenine göre başvuru yapabilir.

Başvuru Bulgarca hazırlanır. Kanunun m.32/3 hükmü, başvuru ve ek belgelerin Bulgarca sunulmasını öngörür. Türkçe resmî belgeler Bulgaristan’da kullanılmak üzere gereken tasdik ve Bulgarca tercüme işlemlerinden geçirilir.

m.29/3 uyarınca başvuru sırasında mülakat yapılır. Mülakat, dil yeterliliği sınavı değildir; m.15 başvurucuları m.12/1-5 dil şartından muaftır. Ancak vatandaşlık prosedürünün zorunlu bir parçası olarak başvurucu ile görüşme gerçekleştirilir.

Bulgaristan Adalet Bakanlığının m.15 belge listesi de başvurunun şahsen yapılacağını, Bulgarca form kullanılacağını ve mülakatın onaylı soru formuna göre yürütüleceğini açıkça belirtmektedir.

m.15/2 köken belgeleri eksikse ne olur?

Vatandaşlık Kanunu m.29/5 çok açıktır: m.15/1-1 kapsamında Bulgar kökenine dayanılan başvuruda m.15/2’deki belgeler başvuruyla birlikte sunulmazsa işlem sona erdirilir. Bu nedenle köken belgesini “sonradan araştırırız” yaklaşımı risklidir.

Belgeler sunulmuş ancak belirli olguların açıklığa kavuşturulması gerekiyorsa m.29/4 uyarınca Adalet Bakanı başvurucuya tebliğden itibaren 14 günlük süre içinde ek belge sunmasını isteyebilir. Ayrıca Devlet Ajansı bünyesindeki danışma organına kişinin Bulgar kökeni konusunda araştırma görevi verilebilir.

m.29/6’ya göre bu danışma organı iki ay içinde gerekçeli olumlu veya olumsuz görüş verir. İncelemede başvurucunun Bulgarca kullanıp kullanmadığı, kendisini Bulgar kökenli olarak tanımlayıp tanımlamadığı ve başka ülkedeki Bulgar topluluğu/azınlığıyla bağlantısı gibi kanunda sayılan unsurlar dikkate alınabilir.

Ancak bu araştırma, m.15/2’de açıkça istenen resmî üstsoy belgelerinin hiç sunulmamasını telafi eden otomatik bir yol değildir. Belgesiz başvurunun sona erdirileceği m.29/5’te ayrıca düzenlenmiştir.

Bulgar kökeni vatandaşlık başvurusu kaç ay sürer ve 2026 harcı nedir?

Vatandaşlık Kanunu m.35/1-2 uyarınca Bulgar kökeni temelindeki naturalizasyon başvurularında Adalet Bakanının Cumhurbaşkanına teklif sunma süresi dokuz aydır. Süre, başvurunun Adalet Bakanlığına ulaştığı veya varsa eksikliklerin giderildiği tarihten itibaren hesaplanır.

Vatandaşlık Konseyi ek belge veya kurum görüşü isterse m.33 ve m.35 sistemi gereğince sürelerin işlemesi durabilir. Bu nedenle dokuz ay, her başvurunun kesin vatandaşlık kararnamesiyle sonuçlanacağı garanti süre değildir.

Bulgaristan Adalet Bakanlığının güncel m.15 belge listesinde devlet harcı 300 leva / 153,39 avro; 26 yaşına kadar öğrenci olanlar için gerekli öğrenci belgesi sunulduğunda 100 leva / 51,13 avro olarak gösterilmektedir.

Vatandaşlık kazanımı Cumhurbaşkanı kararnamesiyle tamamlanır. Bakanlık incelemesi ve Vatandaşlık Konseyi görüşü, tek başına kişinin Bulgar vatandaşı olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’den hazırlanacak köken belgelerinde nelere dikkat edilmelidir?

Türk nüfus kayıtları nesiller arası bağı gösterecek şekilde alınmalıdır. Başvurucu, ebeveyn, büyükanne/büyükbaba ve gerekirse üçüncü derece üstsoy arasındaki zincirin her halkası resmî kayıtlarda açık olmalıdır.

Göçmen ailelerde eski Bulgar isimleri ile Türkiye’de kullanılan isimler farklı olabileceğinden yalnız güncel nüfus kayıt örneği yeterli olmayabilir. İsim değişiklikleri, evlilik kayıtları, doğum yerleri ve tarihleri birlikte karşılaştırılmalıdır.

Türk belgelerinin Bulgaristan’da kullanılmasında iki ülke arasındaki uluslararası anlaşmalar, Apostil Sözleşmesi ve Bulgaristan’ın tercüme/tasdik kuralları uygulanır. Bakanlığın m.15 belge listesi yabancı belgelerin ilgili anlaşma veya Apostil rejimine uygun hazırlanmasını ve Bulgarca tercümelerinin yapılmasını ister.

Bir Türk belgesindeki kaydın Bulgar kökenini doğrudan göstermediği durumlarda Bulgaristan belediye/nüfus arşivleri ve vatandaşlık kayıtlarından tamamlayıcı belge temin edilmesi gerekebilir. Ölen üstsoyun vatandaşlık durumunun tespiti için m.39–40 vatandaşlık durum belgesi rehberimiz kullanılabilir.

Bulgaristan doğumlu olmak tek başına m.15 için yeterli midir?

Hayır. Bulgaristan’da doğmuş olmak ile Bulgar kökenli olmak aynı kavram değildir. m.15/1-1 Bulgar kökenini; m.13 ise belirli şartlarda Bulgaristan’da doğmuş olmayı ayrı naturalizasyon sebebi olarak düzenler.

Bir kişinin Bulgaristan’da doğmuş olması, ebeveynlerinin yabancı olması halinde kendiliğinden Bulgar kökeni ispatlamaz. Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.10 da doğum yeri yoluyla vatandaşlığı yalnız Bulgaristan’da doğup soybağıyla başka vatandaşlık kazanamayan kişi bakımından düzenler.

Bu nedenle başvuru dayanağı doğru seçilmelidir. Köken iddiası varsa m.15/2 belgeleri; doğum yeri ve ikamet temelli m.13 yolu kullanılacaksa o hükmün ikamet ve diğer şartları uygulanır.

Yanlış hukuki dayanakla hazırlanan dosya hem belge listesini hem de süreyi etkiler.

Sık Sorulan Sorular

Bulgar kökeniyle vatandaşlık için kaçıncı dereceye kadar üstsoy kabul edilir?

m.15/2, üçüncü dereceye kadar ve üçüncü derece dahil doğrudan üstsoyu kabul eder.

Üçüncü derece üstsoy kimdir?

Doğrudan üstsoy hesabında anne-baba birinci, büyükanne-büyükbaba ikinci, büyük büyükanne-büyük büyükbaba üçüncü derecedir.

Kuzenimin veya amcamın Bulgar olması yeterli mi?

Hayır. m.15/2 başvurucunun kendi doğrudan üstsoy zincirini arar; yan hısımlık tek başına yeterli değildir.

Bulgaristan’da beş yıl yaşamam gerekir mi?

Hayır. m.15, m.12/1-2’deki beş yıllık sürekli veya uzun süreli ikamet şartından muafiyet sağlar.

Bulgarca dil sertifikası gerekir mi?

m.15 başvurusunda m.12/1-5 dil şartı aranmaz. Ancak başvuru Bulgarca hazırlanır ve mülakat yapılır.

Türk vatandaşlığından çıkmam gerekir mi?

Hayır. m.15, m.12/1-6’daki mevcut vatandaşlıktan çıkma şartını aramaz.

Köken belgesini başvurudan sonra sunabilir miyim?

m.29/5 uyarınca m.15/2 belgeleri başvuruyla sunulmazsa işlem sona erdirilir. Mevcut belgelerin açıklanması için m.29/4 kapsamında ek belge istenebilir.

Başvuru süresi kaç aydır?

m.35 Bulgar kökeniyle naturalizasyon başvurularında Adalet Bakanının teklif süresini dokuz ay olarak düzenler; eksiklik ve ek araştırma süreyi etkileyebilir.

2026 harcı ne kadar?

Adalet Bakanlığının güncel listesinde 300 leva / 153,39 avro; 26 yaşına kadar öğrenciler için öğrenci belgesiyle 100 leva / 51,13 avro gösterilmektedir.

Bulgaristan doğumlu olmak Bulgar kökenini otomatik ispatlar mı?

Hayır. Doğum yeri ve Bulgar kökeni farklı hukuki kavramlardır; m.15/2’deki üstsoy belgeleri ayrıca gerekir.