Kimler Yemin Etmeden Tanık Olarak Dinlenir? HMK 257 | 2026

HMK m.257 ne düzenler?

HMK m.257 iki grubu yeminsiz dinlenecek tanık olarak sayar: dinlenme anında on beş yaşını bitirmemiş olanlar ve yeminin niteliği ile önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü bulunmayanlar.

Yaş ölçütü dinlenme anına göre uygulanır. İkinci grupta ise yalnız tanığın yaşı değil, yemin kavramını anlayabilme kapasitesi belirleyicidir.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: On beş yaşını bitirmemiş tanık yeminsiz dinlenir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Yaş hesabında tanığın dinlendiği an esas alınır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Yeminin niteliğini ve önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü bulunmayan kişi yeminsiz dinlenir. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Yeminsiz dinlenme tanık olma imkânını ortadan kaldırmaz. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Tanık yine gerçeği söyleme yükümlülüğü çerçevesinde dinlenir. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Beyanın delil değeri mahkemece diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Madde metninin açık sonucu şudur: Yemin uygulanmaması, tanık dinleme tutanağında sebebiyle birlikte gösterilmelidir. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Kanuni unsurlar

Mahkeme yemin aşamasına geçmeden önce tanığın m.257 kapsamında olup olmadığını belirlemelidir.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Tanığın doğum tarihi tespit edilmelidir. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Dinlenme anındaki yaşı hesaplanmalıdır. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Ayırt etme gücü yönünden gerekli değerlendirme yapılmalıdır. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Yeminin niteliğini ve önemini kavrama kapasitesi esas alınmalıdır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Yeminsiz dinleme sebebi tutanakta gösterilmelidir. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Madde metninin açık sonucu şudur: Esas tanık anlatımı genel usule göre alınmalıdır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Mahkemede uygulama sırası

Kimlik tespiti ve m.256 uyarılarından sonra m.257 kontrolü yapılır; kapsamda olan kişi yemin ettirilmeden dinlenir.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Doğum tarihi m.254 kapsamında kaydedilir. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Dinlenme günündeki yaş belirlenir. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Gerekliyse ayırt etme gücü değerlendirilir. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: m.257 sebebi varsa yemin aşaması uygulanmaz. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Madde metninin açık sonucu şudur: Tanık olay hakkında bilgilendirilir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Beyan m.261 usulüne göre alınır ve tutanağa geçirilir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hukuki sonuç

Yeminsiz dinleme, tanık beyanını otomatik değersiz yapmaz; yalnız yemin delil güvencesi bu kişiler için uygulanmaz.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: On beş yaş altındaki kişi yine tanık olarak dinlenebilir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Ayırt etme gücü nedeniyle yeminsiz dinlenen kişinin beyanı dosyada yer alır. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Mahkeme beyanın güvenilirliğini yaş, algı kapasitesi ve diğer delillerle birlikte değerlendirir. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Madde metninin açık sonucu şudur: Yemin formülü bu kişiler için uygulanmaz. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Yeminsiz dinleme sebebinin kayda geçirilmesi kanun yolu denetimini sağlar. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Diğer HMK hükümleriyle ilişki

m.257, m.256’daki uyarılar ile m.258’deki yemin arasında özel istisna kurar.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: HMK m.254 kimlik ve doğum tarihini belirler. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: HMK m.256 tanığa yapılacak uyarıları düzenler. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Madde metninin açık sonucu şudur: HMK m.258 genel yemin zamanı ve şeklini düzenler; m.257 kapsamındakilere uygulanmaz. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: HMK m.261 tanığın esas dinlenme biçimini düzenler. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: On beş yaş altındaki kişiyi hiç tanık olamaz kabul etmek yanlıştır. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Madde metninin açık sonucu şudur: Yaşı dava açılış tarihine göre hesaplamak m.257’nin ‘dinlendiği sırada’ ölçütüne aykırıdır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Ayırt etme gücü ile sırf eğitim düzeyini aynı şey saymak doğru değildir. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Yeminsiz dinleme sebebini tutanağa yazmamak usulü belirsiz bırakır. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Yeminsiz dinlenen kişinin beyanını otomatik olarak yok saymak kanunda olmayan sonuç yaratır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Dosya kontrol listesi

Madde metninin açık sonucu şudur: Doğum tarihi doğru mu? Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Dinlenme anındaki yaş hesaplandı mı? Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Ayırt etme gücü yönünden sorun var mı? Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Yeminin önemini kavrama kapasitesi değerlendirildi mi? Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Yeminsiz dinleme sebebi tutanakta mı? Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Beyan genel tanık usulüne göre alındı mı? İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

HMK m.257 uygulama analizi 1

On beş yaşını bitirmemiş tanık yeminsiz dinlenir. Gerekliyse ayırt etme gücü değerlendirilir. Buna bağlı olarak ayırt etme gücü nedeniyle yeminsiz dinlenen kişinin beyanı dosyada yer alır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 2

Yaş hesabında tanığın dinlendiği an esas alınır. m.257 sebebi varsa yemin aşaması uygulanmaz. Buna bağlı olarak mahkeme beyanın güvenilirliğini yaş, algı kapasitesi ve diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 3

Yeminin niteliğini ve önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü bulunmayan kişi yeminsiz dinlenir. Tanık olay hakkında bilgilendirilir. Buna bağlı olarak yemin formülü bu kişiler için uygulanmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 4

Yeminsiz dinlenme tanık olma imkânını ortadan kaldırmaz. Beyan m.261 usulüne göre alınır ve tutanağa geçirilir. Buna bağlı olarak yeminsiz dinleme sebebinin kayda geçirilmesi kanun yolu denetimini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 5

Tanık yine gerçeği söyleme yükümlülüğü çerçevesinde dinlenir. Doğum tarihi m.254 kapsamında kaydedilir. Buna bağlı olarak on beş yaş altındaki kişi yine tanık olarak dinlenebilir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 6

Beyanın delil değeri mahkemece diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Dinlenme günündeki yaş belirlenir. Buna bağlı olarak ayırt etme gücü nedeniyle yeminsiz dinlenen kişinin beyanı dosyada yer alır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 7

Yemin uygulanmaması, tanık dinleme tutanağında sebebiyle birlikte gösterilmelidir. Gerekliyse ayırt etme gücü değerlendirilir. Buna bağlı olarak mahkeme beyanın güvenilirliğini yaş, algı kapasitesi ve diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 8

On beş yaşını bitirmemiş tanık yeminsiz dinlenir. m.257 sebebi varsa yemin aşaması uygulanmaz. Buna bağlı olarak yemin formülü bu kişiler için uygulanmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 9

Yaş hesabında tanığın dinlendiği an esas alınır. Tanık olay hakkında bilgilendirilir. Buna bağlı olarak yeminsiz dinleme sebebinin kayda geçirilmesi kanun yolu denetimini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 10

Yeminin niteliğini ve önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü bulunmayan kişi yeminsiz dinlenir. Beyan m.261 usulüne göre alınır ve tutanağa geçirilir. Buna bağlı olarak on beş yaş altındaki kişi yine tanık olarak dinlenebilir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 11

Yeminsiz dinlenme tanık olma imkânını ortadan kaldırmaz. Doğum tarihi m.254 kapsamında kaydedilir. Buna bağlı olarak ayırt etme gücü nedeniyle yeminsiz dinlenen kişinin beyanı dosyada yer alır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 12

Tanık yine gerçeği söyleme yükümlülüğü çerçevesinde dinlenir. Dinlenme günündeki yaş belirlenir. Buna bağlı olarak mahkeme beyanın güvenilirliğini yaş, algı kapasitesi ve diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 13

Beyanın delil değeri mahkemece diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Gerekliyse ayırt etme gücü değerlendirilir. Buna bağlı olarak yemin formülü bu kişiler için uygulanmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.257 uygulama analizi 14

Yemin uygulanmaması, tanık dinleme tutanağında sebebiyle birlikte gösterilmelidir. m.257 sebebi varsa yemin aşaması uygulanmaz. Buna bağlı olarak yeminsiz dinleme sebebinin kayda geçirilmesi kanun yolu denetimini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığı HMK metni esas alınmalıdır.

• Tanıklıktan çekinme hakkı HMK 247-250
• Tanık duruşmaya gelmezse HMK 245
• İkinci tanık listesi verilebilir mi?

Sık sorulan sorular

15 yaşından küçük tanık yemin eder mi?

Hayır. On beş yaşını bitirmemiş olanlar yeminsiz dinlenir.

Yaş hangi tarihe göre hesaplanır?

Tanığın dinlendiği sıraya göre.

Ayırt etme gücü olmayan kişi tanık olabilir mi?

Yeminin önemini kavrayamayacak derecede ayırt etme gücü yoksa yeminsiz dinlenir.

Yeminsiz tanık beyanı geçersiz mi?

Hayır. Beyan dosyada delil olarak değerlendirilir.

Mahkeme neden yeminsiz dinlediğini yazmalı mı?

Evet, usul sebebi tutanakta görülmelidir.

16 yaşındaki tanık otomatik yeminsiz mi?

Hayır. Yaş istisnası on beş yaşını bitirmemiş olanlara ilişkindir; diğer istisna ayırt etme gücüyle ilgilidir.

Yemin edilmese de doğruyu söyleme yükümlülüğü var mı?

Evet, tanık doğru bildiklerini açıklamakla yükümlüdür.

Beyan nasıl değerlendirilir?

Mahkeme bütün dosya ve diğer delillerle birlikte değerlendirir.