Tanığa Dinlenmeden Önce Hangi Uyarılar Yapılır? HMK 256 | 2026

HMK m.256 ne düzenler?

HMK m.256, tanık esas beyanına geçmeden önce hâkimin açıklaması gereken dört temel hususu düzenler.

Uyarıların yapılması, yemin işleminden ve esas anlatımdan önce gelir. Yeminsiz dinlenecek kişiler m.257’de ayrıca düzenlendiği için m.256 ile m.257 birlikte uygulanır.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Tanığa gerçeği söylemesinin önemi açıklanır. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı bildirilir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği açıklanır. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceği anlatılır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Gerekirse diğer tanıklarla yüzleştirilebileceği tanığa bildirilir. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Uyarılar esas tanık anlatımından önce yapılır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Madde metninin açık sonucu şudur: m.256 uyarıları tanığın beyanını belirli yönde yönlendirmek için değil, yükümlülüklerini anlatmak için yapılır. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Kanuni unsurlar

Uyarıların tamamı ve zamanlaması tanık dinleme tutanağından anlaşılmalıdır.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Tanığın kimliği m.254’e göre tespit edilmelidir. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Yeminsiz dinlenme sebebi bulunup bulunmadığı m.257’ye göre kontrol edilmelidir. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Gerçeği söyleme yükümlülüğü açıklanmalıdır. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Yalan tanıklık ceza sonucu bildirilmelidir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Yemin yükümlülüğü anlatılmalıdır. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Madde metninin açık sonucu şudur: Salonu izinsiz terk etmeme ve yüzleştirme ihtimali açıklanmalıdır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Mahkemede uygulama sırası

Kimlik tespitinden sonra uyarılar yapılır, sonra gerekiyorsa yemin ettirilir ve esas anlatıma geçilir.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Tanığın kimliği doğrulanır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Çekinme hakkı varsa ilgili usul tamamlanır. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: m.256’daki uyarılar tek tek tanığa açıklanır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Yeminsiz dinlenecek kişi olup olmadığı belirlenir. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Madde metninin açık sonucu şudur: Yemin gerekiyorsa m.258’e göre yemin ettirilir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Tanık olay hakkında m.260 uyarınca bilgilendirilerek dinlenir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hukuki sonuç

Uyarıların amacı tanığın ifade sürecinin hukuki sorumluluğunu bilmesini sağlamaktır.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Tanık gerçeğe aykırı beyanın ceza sorumluluğunu önceden öğrenir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Yemin yükümlülüğü sürpriz bir işlem olmaktan çıkar. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Salondan ayrılma ve yüzleştirme kuralları yargılama düzenini korur. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Madde metninin açık sonucu şudur: Uyarının tutanakta gösterilmesi usulün denetlenmesini sağlar. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: m.256 uyarıları tanığın hangi yönde ifade vereceğini belirlemez. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Diğer HMK hükümleriyle ilişki

m.256 kimlik tespiti ile yemin ve esas dinleme arasında yer alan geçiş hükmüdür.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: HMK m.254 kimlik tespitini düzenler. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: HMK m.257 kimlerin yeminsiz dinleneceğini belirler. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Madde metninin açık sonucu şudur: HMK m.258 yemin zamanı ve şeklini düzenler. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: HMK m.261 esas dinleme biçimini düzenler. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Uyarıları esas tanık anlatımından sonra yapmak maddenin sırasına aykırıdır. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Madde metninin açık sonucu şudur: Yalan tanıklık suçunu açıklamadan yalnız ‘doğruyu söyle’ demek m.256 içeriğini eksik bırakır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Yeminsiz dinlenecek kişiye yemin zorunluluğu uygulamak m.257’ye aykırıdır. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Tanığa salondan ayrılma yasağı ve yüzleştirme ihtimalini hiç bildirmemek maddenin bir bendini atlar. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Uyarıyı tehdit veya yönlendirme aracına dönüştürmek tanık anlatımının serbestliğini zedeler. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Dosya kontrol listesi

Madde metninin açık sonucu şudur: Kimlik tespiti yapıldı mı? Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Gerçeği söylemenin önemi anlatıldı mı? Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Yalan tanıklık sonucu açıklandı mı? Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Yemin yükümlülüğü bildirildi mi? Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Salondan izinsiz ayrılmama anlatıldı mı? Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Yüzleştirme ihtimali açıklandı mı? İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Uyarılar tutanakta görünüyor mu? Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

HMK m.256 uygulama analizi 1

Tanığa gerçeği söylemesinin önemi açıklanır. m.256’daki uyarılar tek tek tanığa açıklanır. Buna bağlı olarak yemin yükümlülüğü sürpriz bir işlem olmaktan çıkar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 2

Gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı bildirilir. Yeminsiz dinlenecek kişi olup olmadığı belirlenir. Buna bağlı olarak salondan ayrılma ve yüzleştirme kuralları yargılama düzenini korur. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 3

Doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği açıklanır. Yemin gerekiyorsa m.258’e göre yemin ettirilir. Buna bağlı olarak uyarının tutanakta gösterilmesi usulün denetlenmesini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 4

Mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceği anlatılır. Tanık olay hakkında m.260 uyarınca bilgilendirilerek dinlenir. Buna bağlı olarak m.256 uyarıları tanığın hangi yönde ifade vereceğini belirlemez. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 5

Gerekirse diğer tanıklarla yüzleştirilebileceği tanığa bildirilir. Tanığın kimliği doğrulanır. Buna bağlı olarak tanık gerçeğe aykırı beyanın ceza sorumluluğunu önceden öğrenir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 6

Uyarılar esas tanık anlatımından önce yapılır. Çekinme hakkı varsa ilgili usul tamamlanır. Buna bağlı olarak yemin yükümlülüğü sürpriz bir işlem olmaktan çıkar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 7

m.256 uyarıları tanığın beyanını belirli yönde yönlendirmek için değil, yükümlülüklerini anlatmak için yapılır. m.256’daki uyarılar tek tek tanığa açıklanır. Buna bağlı olarak salondan ayrılma ve yüzleştirme kuralları yargılama düzenini korur. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 8

Tanığa gerçeği söylemesinin önemi açıklanır. Yeminsiz dinlenecek kişi olup olmadığı belirlenir. Buna bağlı olarak uyarının tutanakta gösterilmesi usulün denetlenmesini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 9

Gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı bildirilir. Yemin gerekiyorsa m.258’e göre yemin ettirilir. Buna bağlı olarak m.256 uyarıları tanığın hangi yönde ifade vereceğini belirlemez. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 10

Doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği açıklanır. Tanık olay hakkında m.260 uyarınca bilgilendirilerek dinlenir. Buna bağlı olarak tanık gerçeğe aykırı beyanın ceza sorumluluğunu önceden öğrenir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 11

Mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceği anlatılır. Tanığın kimliği doğrulanır. Buna bağlı olarak yemin yükümlülüğü sürpriz bir işlem olmaktan çıkar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 12

Gerekirse diğer tanıklarla yüzleştirilebileceği tanığa bildirilir. Çekinme hakkı varsa ilgili usul tamamlanır. Buna bağlı olarak salondan ayrılma ve yüzleştirme kuralları yargılama düzenini korur. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 13

Uyarılar esas tanık anlatımından önce yapılır. m.256’daki uyarılar tek tek tanığa açıklanır. Buna bağlı olarak uyarının tutanakta gösterilmesi usulün denetlenmesini sağlar. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 14

m.256 uyarıları tanığın beyanını belirli yönde yönlendirmek için değil, yükümlülüklerini anlatmak için yapılır. Yeminsiz dinlenecek kişi olup olmadığı belirlenir. Buna bağlı olarak m.256 uyarıları tanığın hangi yönde ifade vereceğini belirlemez. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.256 uygulama analizi 15

Tanığa gerçeği söylemesinin önemi açıklanır. Yemin gerekiyorsa m.258’e göre yemin ettirilir. Buna bağlı olarak tanık gerçeğe aykırı beyanın ceza sorumluluğunu önceden öğrenir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığı HMK metni esas alınmalıdır.

• Tanıklıktan çekinme hakkı HMK 247-250
• Tanık duruşmaya gelmezse HMK 245
• İkinci tanık listesi verilebilir mi?

Sık sorulan sorular

Tanığa hangi uyarılar yapılır?

Gerçeği söyleme, yalan tanıklık cezası, yemin, salonu izinsiz terk etmeme ve yüzleştirme ihtimali anlatılır.

Uyarı ne zaman yapılır?

Tanık dinlenmeden önce.

Her tanık yemin eder mi?

Hayır. m.257’de yeminsiz dinlenecekler vardır.

Yalan tanıklık suçu bildirilir mi?

Evet.

Tanık salondan izinsiz çıkabilir mi?

Hâkimin veya başkanın açık izni olmadan çıkmaması gerektiği anlatılır.

Yüzleştirme nedir?

Gerekirse tanıkların karşılaştırılarak beyan farklılıklarının açıklığa kavuşturulmasıdır.

Uyarı beyanın içeriğini yönlendirir mi?

Hayır. Yalnız yükümlülükleri bildirir.

Uyarı tutanakta gösterilmeli mi?

Usulün denetlenebilmesi için yapılan uyarıların tutanakta yer alması gerekir.