Feragat ve Kabulde Yargılama Giderlerini Kim Öder? HMK 312 | 2026
Kısa ve net cevap: Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, kural olarak davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder; kısmi feragat/kabulde giderler buna göre oranlanır. Davalı davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada talebi kabul etmişse giderlere mahkûm edilmez.
HMK 312 Ne Düzenliyor?
HMK 312 feragat ve kabulde yargılama giderlerinin kime yükletileceğini düzenler. Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi giderleri ödemeye mahkûm edilir. Feragat veya kabul talep sonucunun yalnız bir kısmına ilişkinse giderlere mahkûmiyet buna göre belirlenir. Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada davacının talep sonucunu kabul etmişse yargılama giderlerine mahkûm edilmez.
Feragat ve kabul, tarafların dava sonucuna doğrudan etki eden usul işlemleridir. Şekil, zaman, kesin hüküm etkisi ve yargılama gideri sonuçları ayrı maddelerde düzenlendiği için beyanın tüm sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Kanuni Unsurlar
1. Feragat eden kural olarak aleyhine hüküm verilmiş gibi gider öder.
Feragat eden kural olarak aleyhine hüküm verilmiş gibi gider öder. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
2. Kabul eden de kural olarak aynı gider sonucuna tabidir.
Kabul eden de kural olarak aynı gider sonucuna tabidir. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
3. Kısmi beyan giderlerde oranlamayı etkiler.
Kısmi beyan giderlerde oranlamayı etkiler. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
4. Davalının davaya sebebiyet verip vermediği önemlidir.
Davalının davaya sebebiyet verip vermediği önemlidir. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
5. İstisna için kabul ilk duruşmada yapılmalıdır.
İstisna için kabul ilk duruşmada yapılmalıdır. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
6. Sebebiyet vermeyen ve ilk duruşmada kabul eden davalı gider ödemez.
Sebebiyet vermeyen ve ilk duruşmada kabul eden davalı gider ödemez. feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanunun açık unsurudur. Beyanın dilekçedeki veya duruşma tutanağındaki kapsamı, tarihi ve koşulsuzluğu dosya üzerinden belirlenmelidir. Feragat ve kabul güçlü sonuç doğurduğundan belirsiz veya varsayımsal yorumla genişletilmemelidir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme gider kararında beyanın tam/kısmi kapsamını, davaya sebebiyet durumunu ve kabulün ilk duruşmada yapılıp yapılmadığını ayrı ayrı değerlendirmelidir.
Mahkeme beyanı yorumlarken tarafın açık iradesiyle sınırlı kalmalı; kısmi beyanı tam beyana veya koşullu ifadeyi koşulsuz beyana dönüştürmemelidir.
Tarafların Kontrolü
Taraf feragat veya kabul kararı verirken yalnız esas sonucu değil yargılama gideri ve karşı vekâlet ücreti sonuçlarını da dosyaya özgü değerlendirmelidir.
Beyan verilmeden önce talep sonucu, kararın kesinleşme durumu, kanun yolu aşaması ve yargılama giderleri birlikte kontrol edilmelidir.
Maddenin Sınırı
HMK 312’deki istisna iki koşulu birlikte arar: davalının davanın açılmasına sebep olmaması ve ilk duruşmada talep sonucunu kabul etmesi. Yalnız erken kabul tek başına yeterli değildir.
Süre ve Zamanlama
Gider istisnası bakımından kabulün ilk duruşmada yapılması açık zaman şartıdır. Feragat ve kabulün genel zaman sınırı HMK 310’a göre hükmün kesinleşmesidir.
Kesinleşme, ilk duruşma veya beyan tarihi gibi kanunda önem verilen zaman noktaları dosya kayıtlarıyla belirlenmelidir.
Hukuki Sonuç
Kural giderlerin beyan sahibi üzerinde bırakılmasıdır; kısmi beyan oranlamayı değiştirir, iki şartlı istisnada davalı giderlere mahkûm edilmez.
Feragat ve kabul basit bir dilekçe açıklaması değildir; HMK 311’deki kesin hüküm benzeri etki ve HMK 312’deki gider sonucu sebebiyle beyan öncesi kapsam açık olmalıdır.
HMK 307–312 Sistematiği
HMK 307 feragati, 308 kabulü, 309 şekil ve koşulsuzluğu, 310 kesinleşmeye kadar yapılabilmesini, 311 kesin hüküm benzeri etki ve irade bozukluğunu, 312 ise yargılama giderlerini düzenler.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
İlk duruşmada yapılan her kabulde giderden otomatik muafiyet olduğunu sanmak veya davaya sebebiyet şartını göz ardı etmek yanlıştır.
Dosya Kontrol Listesi
- Feragat eden kural olarak aleyhine hüküm verilmiş gibi gider öder.
- Kabul eden de kural olarak aynı gider sonucuna tabidir.
- Kısmi beyan giderlerde oranlamayı etkiler.
- Davalının davaya sebebiyet verip vermediği önemlidir.
- İstisna için kabul ilk duruşmada yapılmalıdır.
- Sebebiyet vermeyen ve ilk duruşmada kabul eden davalı gider ödemez.
- Beyan açık ve koşulsuz mu?
- Kesinleşme durumu kontrol edildi mi?
- Gider sonucu değerlendirildi mi?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
HMK 312: Temel kural?
Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, kural olarak davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder; kısmi feragat/kabulde giderler buna göre oranlanır. Davalı davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada talebi kabul etmişse giderlere mahkûm edilmez. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Süre?
Gider istisnası bakımından kabulün ilk duruşmada yapılması açık zaman şartıdır. Feragat ve kabulün genel zaman sınırı HMK 310’a göre hükmün kesinleşmesidir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Sınır?
HMK 312’deki istisna iki koşulu birlikte arar: davalının davanın açılmasına sebep olmaması ve ilk duruşmada talep sonucunu kabul etmesi. Yalnız erken kabul tek başına yeterli değildir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Mahkeme ne yapar?
Mahkeme gider kararında beyanın tam/kısmi kapsamını, davaya sebebiyet durumunu ve kabulün ilk duruşmada yapılıp yapılmadığını ayrı ayrı değerlendirmelidir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Taraf ne yapmalı?
Taraf feragat veya kabul kararı verirken yalnız esas sonucu değil yargılama gideri ve karşı vekâlet ücreti sonuçlarını da dosyaya özgü değerlendirmelidir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Sonuç?
Kural giderlerin beyan sahibi üzerinde bırakılmasıdır; kısmi beyan oranlamayı değiştirir, iki şartlı istisnada davalı giderlere mahkûm edilmez. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır. HMK 309 uyarınca feragat ve kabul karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Şartlı feragat veya kabul olur mu?
Hayır. HMK 309 bu beyanların kayıtsız ve şartsız olmasını öngörür. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
HMK 312: Kaynak?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Bağlantılı feragat ve kabul hükümleri kendi şartlarıyla birlikte okunmalıdır.
Sonuç
Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, kural olarak davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder; kısmi feragat/kabulde giderler buna göre oranlanır. Davalı davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada talebi kabul etmişse giderlere mahkûm edilmez. HMK 312’deki istisna iki koşulu birlikte arar: davalının davanın açılmasına sebep olmaması ve ilk duruşmada talep sonucunu kabul etmesi. Yalnız erken kabul tek başına yeterli değildir.
HMK 312 İçin Ayrıntılı Beyan Analizi
HMK 312 feragat ve kabulde yargılama giderlerinin kime yükletileceğini düzenler. Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi giderleri ödemeye mahkûm edilir. Feragat veya kabul talep sonucunun yalnız bir kısmına ilişkinse giderlere mahkûmiyet buna göre belirlenir. Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada davacının talep sonucunu kabul etmişse yargılama giderlerine mahkûm edilmez. Mahkeme gider kararında beyanın tam/kısmi kapsamını, davaya sebebiyet durumunu ve kabulün ilk duruşmada yapılıp yapılmadığını ayrı ayrı değerlendirmelidir. Taraf feragat veya kabul kararı verirken yalnız esas sonucu değil yargılama gideri ve karşı vekâlet ücreti sonuçlarını da dosyaya özgü değerlendirmelidir. Gider istisnası bakımından kabulün ilk duruşmada yapılması açık zaman şartıdır. Feragat ve kabulün genel zaman sınırı HMK 310’a göre hükmün kesinleşmesidir. Kural giderlerin beyan sahibi üzerinde bırakılmasıdır; kısmi beyan oranlamayı değiştirir, iki şartlı istisnada davalı giderlere mahkûm edilmez. Bu unsurlar dilekçe, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtlarıyla birlikte kontrol edildiğinde feragat ve kabul hâlinde yargılama giderleri bakımından kanuni sonuç netleşir. Beyanın kapsamı sonradan varsayımla genişletilemez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
