Dava Dilekçesinde Maddi Hata Nasıl Düzeltilir? | HMK 183

Kısa ve net cevap: HMK m.183 uyarınca dava dosyasında bulunan belgelerdeki açık yazı ve hesap hataları karar verilinceye kadar düzeltilebilir. Bu düzeltme için ıslah yapılması gerekmez. Ancak HMK m.183, talep sonucunu veya ileri sürülen vakıayı sonradan değiştirmek için kullanılan genel bir yol değildir. Düzeltilecek yanlışlığın gerçekten açık, maddi ve dosya kapsamından anlaşılabilir bir yazı veya hesap hatası olması gerekir.

1. HMK 183 hangi hataları kapsar?
2. Maddi hata ile talep değişikliği farkı
3. Maddi hata için ıslah gerekir mi?
4. Dava dilekçesindeki tarih hatası düzeltilebilir mi?
5. Parsel, plaka, hesap ve isim hataları
6. Mahkemenin yaptığı hata nasıl düzeltilir?
7. Karar verildikten sonra hangi yol kullanılır?
8. Maddi hata düzeltmesi iddia-savunma genişletme yasağına takılır mı?
9. Düzeltme yargılamayı uzatırsa gider sonucu
10. Dilekçe nasıl hazırlanır?
11. Sık sorulan sorular

HMK 183 Hangi Hataları Kapsar?

HMK m.183’ün kapsamı “açık yazı ve hesap hataları”dır. Kanun, tarafların sunduğu belgeler ile mahkemenin dava dosyasındaki belgelerini birlikte kapsar. Bu nedenle yalnız dava dilekçesindeki yazım yanlışı değil, cevap dilekçesi, beyan dilekçesi, hesap cetveli, ara karar veya dosyadaki diğer usul belgelerinde bulunan açık maddi hatalar da maddenin kapsamına girebilir.

Bir yanlışlığın HMK m.183 kapsamında değerlendirilebilmesi için düzeltmenin yeni bir irade açıklaması oluşturmaması gerekir. Dosyanın başından beri hangi şeyin kastedildiği açıkça anlaşılıyor, yalnız bunun yazıya veya hesaba aktarılmasında objektif bir yanlışlık bulunuyorsa maddi hata söz konusudur. Buna karşılık taraf sonradan hukuki stratejisini değiştiriyor, başka bir vakıaya dayanıyor veya talep sonucunu genişletiyorsa sorun maddi hata değildir.

Örneğin dava konusu taşınmaz dosyanın bütün belgelerinde 288 ada 36 parsel olarak görünmesine rağmen dava dilekçesinde sehven 288 ada 38 yazılmışsa, dosya kapsamı açık biçimde aynı taşınmazı gösteriyorsa parsel numarasının düzeltilmesi maddi hata niteliğinde olabilir. Yargıtay uygulamasında da parsel numarası ve soyadı gibi esasa etkili olmayan açık yanlışlıkların HMK m.183 kapsamında ıslahsız düzeltilebildiği kabul edilmiştir.

Maddi Hata ile Talep Değişikliği Arasındaki Fark

HMK m.183’ün en kritik sınırı burada ortaya çıkar. “Maddi hata” adı kullanılarak talep sonucu değiştirilemez. Bir taraf dava dilekçesinde 100.000 TL talep etmiş, bütün olay anlatımı ve hesaplamalar da bu iradeyi doğrulamışsa daha sonra “aslında 500.000 TL istemek istemiştim” demesi kural olarak açık yazı hatası değildir. Talep artırımının uygulanacak usul kuralına göre yapılması gerekir.

Buna karşılık toplama işlemi yanlış yapılmış, kalemlerin toplamı 100.000 TL olması gerekirken rakam sehven 10.000 TL yazılmış ve dosyanın bütün hesap tablosu bunu açıkça gösteriyorsa hata niteliği farklı değerlendirilebilir. Burada yalnız son rakama bakmak değil, dava dilekçesinin tamamı ve iradenin dışa yansıyan biçimi birlikte incelenmelidir.

Maddi hata düzeltmesi yeni bir talep oluşturmadığı için iddia veya savunmanın genişletilmesi değildir. Ancak “maddi hata” etiketi tek başına yeterli değildir. Mahkeme, düzeltme öncesi ve sonrası hukuki iradenin aynı kalıp kalmadığını denetler.

Maddi Hata İçin Islah Gerekir mi?

Hayır. HMK m.183 kapsamındaki gerçek bir açık yazı veya hesap hatasının düzeltilmesi için ıslaha başvurulması gerekmez. Bu ayrım önemlidir çünkü HMK sisteminde ıslah sınırlı ve sonuç doğuran bir usul işlemidir. Gereksiz yere “ıslah” başlığı kullanılması, ileride gerçekten ihtiyaç duyulduğunda ıslah hakkının kullanılıp kullanılmadığı konusunda tartışma doğurabilir.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 8 Mayıs 2026 tarihli kararında da tarafların dilekçelerindeki açık yazı ve hesap hatalarının HMK m.183 uyarınca karar verilinceye kadar düzeltilebileceği ve bu tür maddi hatalar için ıslaha ihtiyaç bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.

Bu nedenle dilekçenin başlığında doğrudan “HMK m.183 uyarınca maddi hatanın düzeltilmesi talebidir” denilmesi ve neden ıslah gerekmediğinin somut hata üzerinden açıklanması daha doğru bir yöntemdir.

Dava Dilekçesindeki Tarih Hatası Düzeltilebilir mi?

Tarih hatası her durumda maddi hata değildir. Dosya kapsamı gerçek tarihi açıkça gösteriyor ve yanlış tarih yalnız yazım sırasında oluşmuşsa HMK m.183 uygulanabilir. Örneğin iş kazasının gerçekleştiği tarih tüm hastane, SGK ve işyeri belgelerinde 16 Mayıs 2009 olduğu hâlde dava dilekçesinde 18 Mayıs 2009 yazılmışsa, bu yanlışlığın niteliği dosyanın bütününden değerlendirilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli bir kararında, iş kazasının tarihine ilişkin maddi hata iddiası HMK m.183 kapsamında tartışılmıştır. Buradaki temel ölçüt, düzeltmenin yeni bir olay ileri sürmek mi yoksa baştan beri dava konusu yapılan tek olayın tarihini doğru yazmak mı olduğudur.

Tarih, zamanaşımı, faiz başlangıcı, hak düşürücü süre veya görev gibi sonuçları etkiliyorsa mahkemenin incelemesi daha sıkı olacaktır. “Tarih yanlış yazılmış” demek yerine gerçek tarihi gösteren resmi kayıtlar tek tek sunulmalıdır.

Parsel Numarası Yanlış Yazılmışsa

Taşınmaz davalarında ada, parsel, bağımsız bölüm veya tapu bilgileri maddi hata tartışmasının en sık görüldüğü alanlardandır. Dava konusu taşınmazın konumu, malik bilgisi, tapu kaydı, keşif yeri ve diğer belgeler aynı taşınmazı açıkça gösteriyorsa numaradaki yazım yanlışlığı HMK m.183 kapsamında düzeltilebilir.

Ancak düzeltme adı altında tamamen başka bir taşınmazın davaya sokulması mümkün değildir. 288 ada 36 parsel yerine 288 ada 38 yazılması dosyanın tümünden açıkça bir yazım hatası olarak anlaşılıyorsa başka; dava ilerledikten sonra uyuşmazlık konusu taşınmazın değiştirilmesi isteniyorsa başka bir usul sorunu vardır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin uygulamasında, esasa etkili olmayan parsel ve soyadı yanlışlıklarının maddi hata olarak düzeltilmesi gerektiği, bunun için ıslah yapılmasına ihtiyaç bulunmadığı kabul edilmiştir.

İsim, Soyadı, Plaka ve Dosya Numarası Hataları

Kişi doğru kişi olduğu hâlde soyadının bir harfi yanlış yazılmış, araç doğru araç olduğu hâlde plakada rakam hatası yapılmış veya atıf yapılan dosya esas numarası açıkça yanlış aktarılmış olabilir. Bu tür yanlışlıklar dosya bütününden tereddütsüz belirlenebiliyorsa HMK m.183 uygulaması gündeme gelir.

Fakat isim düzeltmesi ile taraf değişikliği karıştırılmamalıdır. Dava başka bir gerçek veya tüzel kişiye yöneltilmek isteniyorsa HMK m.124 taraf değişikliği hükümleri değerlendirilir. Bu ayrım için HMK 124 taraf değişikliği rehberi esas alınmalıdır. Kişinin aynı olduğu açıkken ad-soyad yazımının düzeltilmesi ise farklıdır.

Hesap Hatası Nasıl Düzeltilir?

HMK m.183 açık hesap hatalarını da kapsar. Toplama, çıkarma, çarpma, oran uygulaması veya kalemlerin aktarımında yapılan aritmetik yanlışlık, dosyada yer alan verilerden doğrudan görülebiliyorsa düzeltilebilir.

Örneğin bilirkişi raporunda 20.000 + 30.000 TL toplamı yanlışlıkla 40.000 TL yazılmışsa bu aritmetik hata rapor bakımından ayrıca itiraz konusu yapılabilir; tarafın kendi hesap tablosunda aynı tür hata varsa HMK m.183 talebiyle düzeltme istenebilir. Ancak hesap yönteminin tamamen değiştirilmesi, yeni bir alacak kalemi eklenmesi veya farklı faiz türü talep edilmesi salt hesap hatası değildir.

Hesap hatasının düzeltilmesinde “doğru sonuç” kadar “doğru hesabın hangi dosya verilerinden çıktığı” da gösterilmelidir. Eski hesap ve yeni hesap yan yana tablo hâlinde sunulmalıdır.

Mahkemenin Yaptığı Maddi Hata Düzeltilebilir mi?

HMK m.183 yalnız tarafların hatasını değil, mahkemenin dava dosyasındaki belgelerinde bulunan açık yazı ve hesap hatalarını da kapsar. Karar verilmeden önce ara kararda, duruşma tutanağında veya başka bir mahkeme belgesinde bulunan açık maddi yanlışlık mahkemece düzeltilebilir.

Karar verildikten sonra ise m.183’ün “karar verilinceye kadar” sınırı nedeniyle hükümdeki maddi hatalar için HMK m.304 tavzih/tashih sistemi ve kararın niteliğine uygun diğer yollar değerlendirilir. Bu nedenle karar öncesi dosya belgesi ile nihai hükümdeki hata aynı usul hükmüne tabi değildir.

Hüküm fıkrasında talebin tamamen unutulması da yalnız yazı hatası değildir. Şartları varsa HMK 305/A hükmün tamamlanması gündeme gelir.

HMK 183 ile Islah Arasındaki Sınır

Islah, tarafın yaptığı usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân veren daha geniş bir kurumdur. HMK m.183 ise yalnız açık yazı ve hesap hatalarına özgü dar ve özel bir düzenlemedir. Bu nedenle gerçek maddi hata varsa ıslah tüketilmemelidir.

Islahın kapsamı ve 2026 itibarıyla güncel sonuçları için HMK 176-182 ıslah rehberi incelenebilir. Özellikle 2026 mevzuat değişiklikleri nedeniyle talep artırımı ve ıslah konusunda eski internet örnekleriyle işlem yapılmamalıdır.

Pratik test şudur: Düzeltmeden sonra tarafın hukuki talebi ve ileri sürdüğü olay aynı kalıyor, yalnız yanlış yazılmış sayı/kelime doğru biçime mi geliyor? Evetse HMK m.183 ihtimali güçlüdür. Düzeltme yeni talep, yeni vakıa veya farklı bir hukuki sonuç yaratıyorsa ıslah veya başka usul kurumu gündeme gelebilir.

Karar Verilinceye Kadar Ne Demektir?

HMK m.183 açıkça “karar verilinceye kadar” ifadesini kullanır. Bu nedenle taraf maddi hatayı fark ettiğinde yargılamanın sonunu beklememeli, derhâl düzeltme talebinde bulunmalıdır. Hatanın erken düzeltilmesi hem karşı tarafın savunma hakkını korur hem de gereksiz bilirkişi, keşif veya duruşma işlemlerinin önüne geçer.

Düzeltme, tahkikat sırasında veya sözlü yargılama aşamasına gelmeden yapılabilir; belirleyici olan kararın henüz verilmemiş olmasıdır. Bununla birlikte geç yapılan düzeltmenin yargılamayı uzatması, maddenin ikinci cümlesi gereğince yargılama giderleri bakımından sonuç doğurabilir.

Düzeltme Yargılamayı Uzatırsa Ne Olur?

HMK m.183, taraflardan birinin yazı veya hesap hatasını düzeltmesi sonucunda yargılama uzamışsa bunun yargılama giderlerinin belirlenmesinde dikkate alınacağını açıkça düzenler. Dolayısıyla “maddi hata düzeltilebilir” kuralı, hatanın hiçbir mali sonucu olmayacağı anlamına gelmez.

Yanlışlık nedeniyle ek bilirkişi raporu alınmış, yeniden keşif yapılmış, karşı tarafa yeni tebligat çıkarılmış veya duruşma ertelenmişse mahkeme yargılama giderlerini belirlerken bu gecikmeyi göz önünde bulundurabilir. Bu nedenle hata fark edilir edilmez başvurmak önemlidir.

HMK 183 Dilekçesinde Neler Yazılmalıdır?

• Mahkeme adı ve dosya esas numarası,
• yanlışlığın bulunduğu belgenin adı ve tarihi,
• yanlış yazılan ibare veya rakam,
• doğru ibare veya rakam,
• hatanın neden açık maddi hata olduğu,
• dosyanın hangi belgelerinin doğru bilgiyi doğruladığı,
• düzeltmenin talep sonucunu veya vakıayı değiştirmediği,
• HMK m.183’e açık atıf,
• gerekiyorsa düzeltilmiş hesap tablosu veya belge örneği,
• sonuç kısmında dosya kaydının buna göre düzeltilmesi talebi.

Dilekçede “sehven yazılmıştır” ifadesi tek başına bırakılmamalıdır. Hatanın maddi niteliği, dosyadaki hangi veriden açıkça anlaşılabildiğiyle birlikte açıklanmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• talep artırmayı maddi hata olarak sunmak,
• başka bir tarafı dosyaya almak için HMK m.183 kullanmak,
• yeni vakıayı “tarih düzeltmesi” adı altında ileri sürmek,
• gerçek maddi hata için gereksiz yere ıslah hakkını kullanmak,
• karar verildikten sonra HMK m.183’e dayanmak,
• doğru bilgiyi doğrulayan belgeyi göstermemek,
• hesap hatasında eski ve yeni hesabı karşılaştırmamak,
• düzeltmenin yargılamayı uzatmasının gider sonucunu göz ardı etmek.

Maddi Hata Talebine Karşı Taraf İtiraz Ederse

Karşı tarafın “bu maddi hata değil, talep değişikliğidir” şeklindeki itirazı mahkemeyi doğrudan bağlamaz. Hâkim düzeltmenin niteliğini dosya kapsamına göre belirler. Değişiklikten önce ve sonra dava konusu, taraf, vakıa ve talep sonucu aynı kalıyorsa; yalnız açık yazım veya hesap yanlışlığı gideriliyorsa HMK m.183 uygulanır. Buna karşılık düzeltme karşı tarafın savunmasını tamamen değiştirecek yeni bir iddia yaratıyorsa m.183 sınırı aşılmış olabilir.

Bu nedenle maddi hata talebine karşı itiraz geldiğinde tartışmayı soyut kavramlarla yürütmek yerine belge karşılaştırması yapılmalıdır. Dava dilekçesindeki yanlış ibare, ek sözleşme, fatura, resmi kayıt, tapu kaydı, SGK kaydı veya hesap cetveli ile yan yana gösterilmelidir. Dosyada doğru bilgi daha dava açıldığı anda mevcutsa bu durum maddi hata değerlendirmesini güçlendirir.

HMK 183 Talebinde Karar Verilmesini İstemek Gerekir mi?

Evet. Taraf, hatayı kendi dilekçesinde yeni bir dilekçeyle açıklasa bile mahkemenin dosya kayıtlarını ve sonraki usul işlemlerini hangi bilgiye göre yürüteceğinin netleşmesi gerekir. Dilekçenin sonuç bölümünde “HMK m.183 uyarınca … ibaresinin … olarak düzeltilmesine ve yargılamaya düzeltilmiş bilgi üzerinden devam edilmesine” şeklinde açık talep kurulmalıdır.

Düzeltme özellikle keşif, bilirkişi veya kurum müzekkeresi öncesinde yapılmışsa mahkemenin ara kararla düzeltmeyi dosyaya işlemesi sonraki işlemlerde aynı hatanın tekrarlanmasını önler. UYAP taraf veya taşınmaz kayıtlarında teknik düzeltme gerekiyorsa bunun da ara kararın kapsamına göre takip edilmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

1. HMK 183 ile maddi hata her zaman düzeltilebilir mi?

Dava dosyasındaki açık yazı ve hesap hataları karar verilinceye kadar düzeltilebilir. Karardan sonraki hüküm hataları için farklı hükümler uygulanır.

2. Maddi hata düzeltmesi ıslah sayılır mı?

Gerçek bir HMK m.183 maddi hata düzeltmesi ıslah değildir ve ıslah yapılmasını gerektirmez.

3. Yanlış parsel numarası düzeltilebilir mi?

Dosya kapsamı baştan beri aynı taşınmazı açıkça gösteriyor ve yanlışlık yalnız numaranın yazımından kaynaklanıyorsa HMK m.183 kapsamında düzeltilebilir.

4. Davalının adı yanlış yazılmışsa ne olur?

Aynı kişinin ad-soyadındaki açık yazım hatası maddi hata olabilir. Farklı bir kişinin davalı yapılması isteniyorsa HMK m.124 taraf değişikliği değerlendirilir.

5. Talep miktarı yanlış yazıldıysa HMK 183 uygulanır mı?

Yalnız açık aritmetik/yazım hatasında uygulanabilir. Yeni veya artırılmış talep yaratacak değişiklik otomatik olarak maddi hata kabul edilmez.

6. Faiz başlangıç tarihi düzeltilebilir mi?

Dosyanın başından beri talep edilen tek olay veya tarih açık olduğu hâlde yalnız yazım hatası varsa mümkün olabilir; faiz talebinin kapsamı sonradan değiştiriliyorsa durum farklıdır.

7. Mahkemenin ara kararındaki yanlışlık düzeltilebilir mi?

Karar verilmeden önce dava dosyasındaki mahkeme belgelerinde bulunan açık yazı ve hesap hataları HMK m.183 kapsamında düzeltilebilir.

8. Hükümdeki maddi hata HMK 183 ile düzeltilir mi?

HMK m.183 karar verilinceye kadarki dönemi düzenler. Hükümdeki açık hata için HMK m.304 ve ilgili karar düzeltme/tashih hükümleri değerlendirilir.

9. Düzeltme nedeniyle duruşma ertelenirse gider çıkar mı?

HMK m.183 açıkça, tarafın düzeltmesi yüzünden yargılama uzamışsa bu durumun yargılama giderlerinde dikkate alınacağını düzenler.

10. Maddi hata talebi ne zaman yapılmalı?

Hata öğrenildiği anda ve karar verilmeden önce yapılmalıdır. Erken başvuru, hem dosyanın doğru yürütülmesi hem ek giderlerin önlenmesi bakımından önemlidir.

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Yargıtay Karar Arama

Sonuç

HMK m.183, dava dosyasındaki açık yazı ve hesap hatalarını ıslaha gerek olmadan karar verilinceye kadar düzeltme imkânı verir. Ancak bu kurum, yeni talep veya yeni vakıa ileri sürmenin kısa yolu değildir. En güvenli yöntem; yanlış ve doğru bilgiyi karşılaştırmak, dosya kapsamının hangi bilgiyi baştan beri doğruladığını göstermek ve düzeltmenin hukuki iradeyi değiştirmediğini açıkça ortaya koymaktır.

Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Mevzuat kontrol tarihi: 21 Eylül 2026

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve usul kuralları çerçevesinde Mersin’den yönetilir ve koordine edilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut dosyada hatanın gerçekten maddi hata mı yoksa talep/vakıa değişikliği mi olduğu ayrıca incelenmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Dava Dilekçesinde Maddi Hata Nasıl Düzeltilir? | HMK 183 Hakkında Sık Sorulan Sorular