11. YARGI PAKETİ ÖZETİ

yazar

📰 Kamuoyunda “11. Yargı Paketi” Olarak Bilinen Kanun Teklifi’nin Eksiksiz Özeti

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunulan ve kamuoyunda “11. Yargı Paketi” olarak bilinen Kanun Teklifi, Türk Ceza Kanunu (TCK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), İcra ve İflas Kanunu (İİK), Avukatlık Kanunu, Kamu İhale Kanunu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu dahil birçok alanda kapsamlı değişiklikler öngörmektedir.

Aşağıda, Kanun Teklifi ile getirilen tüm maddeler, ilgili kanun ve konular başlığı altında eksiksiz olarak sunulmuştur:

I. CEZA HUKUKU VE CEZA MUHAKEMESİ KANUNU (TCK ve CMK) DÜZENLEMELERİ

A. Görev, Yargılama Usulü ve Cezalara İlişkin Değişiklikler

  1. Dolandırıcılık Suçunun Yargılaması: Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) düzenlenen “dolandırıcılık” ve “nitelikli dolandırıcılık” suçlarına ilişkin yargılamaların, görev uyuşmazlıklarının önüne geçilmesi amacıyla asliye ceza mahkemelerinde yapılması hüküm altına alınmıştır.
    • Bu hükmün yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan davalarda veya kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalarda “nitelikli dolandırıcılık” suçlarına bakan mahkemenin görevinin bu düzenlemeyi ihdas eden Kanun ile değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemeyecektir. Bu davalara, kesin hükümle sonuçlandırılıncaya kadar bu hükmün yürürlüğe girdiği tarihten önceki göreve ilişkin kurallara göre bakılmaya devam edilecektir.
  2. Kısmi Akıl Hastalığı ve Güvenlik Tedbiri: TCK’nin “Akıl hastalığı” hükmünde yapılan değişiklikle, hukuk sisteminde cezai sorumluluğu kabul edilen kısmi akıl hastaları hakkında verilen cezanın infazı yanı sıra akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine de hükmolunması amaçlanmıştır.
    • Akıl hastalarının tedavi ve koruma amacıyla sağlık kurumunda geçirecekleri süre, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bir yıldan, üst sınırı 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 6 aydan az olamayacaktır.
  3. Hakaret Suçunda Ön Ödeme ve Uzlaştırma: Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen “hakaret” suçu (kamu görevlisinin görevinden dolayı işlenenler hariç) “ön ödeme” hükmünün kapsamına alınmıştır.
    • Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan hakaret suçu bakımından uzlaştırma yoluna gidilemeyecektir.
    • Uzlaşmanın sağlandığı hakaret suçuna ilişkin dosyalar, bu suçun uzlaştırma kapsamından çıkarıldığı gerekçesiyle ön ödeme kapsamında değerlendirilemeyecek ve uzlaştırmaya ilişkin hükme göre sonuçlandırılacaktır.
    • Soruşturma veya kovuşturma evresinde olan ve hükmün yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla uzlaşmanın sağlanmadığı dosyalar bakımından ön ödeme hükümleri uygulanacaktır.
  4. Taksirle Yaralama Cezalarının Artırılması: Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişiye verilecek hapis cezasının alt sınırı 3 aydan 4 aya, üst sınırı ise bir yıldan 2 yıla çıkarılacaktır.
    • Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde hapis cezasının alt sınırı 6 aydan 9 aya, üst sınırı ise 3 yıldan 5 yıla yükseltilecektir.
  5. Güveni Kötüye Kullanmada Nitelikli Hal: “Güveni kötüye kullanma” suçunun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması “nitelikli hal” kabul edilerek, bu durumda verilecek ceza bir kat artırılacak. Bu nitelikli hal, aynı zamanda uzlaştırma kapsamı dışında tutulmaktadır.
  6. Kurusıkı Silahlar ve Genel Güvenliğin Tehlikeye Sokulması: Kamuoyunda “kurusıkı” olarak tabir edilen ses ve gaz fişeği atabilen silahlar “Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması” suçu kapsamına alınmıştır.
    • Bu suçun ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş edilerek işlenmesi halinde 6 aydan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacaktır.
    • Bu suçun kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılacak.
    • Bu nitelikli haldeki suç, seri muhakeme usulü kapsamı dışında tutulacaktır.
  7. Örgüt Kurma Suçlarında Artış: “Suç işlemek amacıyla örgüt kurma” suçuna yönelik hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılıyor.
    • Örgüt kuranlar veya yönetenler hakkında verilecek hapis cezasının alt sınırı 4 yıldan 5 yıla, üst sınırı 8 yıldan 10 yıla çıkarılacaktır.
    • Örgüte üye olanlara verilecek hapis cezasının üst sınırı 4 yıldan 5 yıla çıkarılacak. Örgütün silahlı olması halinde verilecek ceza “dörtte birinden yarısına kadar” yerine “yarısı oranında” yükseltilecektir.
    • Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması halinde, örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılacaktır.
  8. Ulaşım Araçlarının Hareketinin Engellenmesi: Ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulmasının yanı sıra, ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi de cezaya tabi olacak ve bu suçlara ilişkin cezalar artırılacaktır.
    • Hukuka aykırı bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen veya durduran kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar, bu aracı başka yere götüren kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
    • Suçun deniz veya demiryolu ulaşım aracı olması halinde, 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacaktır.
    • Hava ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen kişi, 5 yıldan 10 yıla kadar, başka yere götüren kişi, 7 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
    • Söz konusu suçların işlenmesi amacıyla veya sırasında başka bir suçun işlenmesi halinde ayrıca bu suçtan dolayı ceza verilecektir.
  9. Bölge Adliye Mahkemelerinin Bozma Yetkisi: Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki düzenlemeyle, bölge adliye mahkemelerinin bozma yetkisinin kapsamı genişletilerek, ilk derece mahkemelerinin kararlarında hukuka aykırılıkların bulunması halinde de bölge adliye mahkemesi ceza daireleri tarafından bozma kararı verilebilmesine imkan tanınıyor.

B. Bilişim Suçları ve Hesaplara İlişkin Tedbirler

  1. Hesabın Askıya Alınması ve Elkoyma: Ceza Muhakemesi Kanunu’na, bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın askıya alınması ve elkoymaya ilişkin hüküm ekleniyor.
    • Nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarının işlendiği hususunda makul şüphe bulunması halinde, ilgili mali kurum (banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı) tarafından suçta kullanılan her türlü hesabın 48 saate kadar askıya alınmasına karar verilebilecektir.
    • Askıya alma işlemi derhal Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilecek ve hesap sahibine de bildirilecektir. Hesap sahibi, askıya alma işleminin kaldırılması için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurabilecek ve savcı 24 saat içinde karar verecektir.
    • Mali kurum tarafından askıya alınan veya Cumhuriyet savcısının yazılı emri üzerine askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaate hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle askıya alma süresi içinde el konulabilecek.
    • Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi 24 saat içinde görevli hakimin onayına sunulacak. Hakim, kararını el koymadan itibaren 48 saat içinde açıklayacak, aksi halde el koyma kendiliğinden kalkacaktır. Rapor alma şartı aranmayacaktır.
    • Askıya alma işlemine karar veren gerçek ve tüzel kişiler, hukuki bakımdan sorumlu tutulamayacaktır.
  2. Bilgi ve Belge İstenmesi ve İdari Para Cezası: Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısından istenilen bilgi veya belgenin 10 gün içinde gönderilmesi zorunlu olacaktır.
    • İstenilen bilgi veya belgenin gönderilmemesi ya da eksik gönderilmesi halinde Cumhuriyet savcısı tarafından ilgili mali kuruma 50 bin liradan 300 bin liraya kadar idari para cezası verilecektir.

C. İnfaz Hukuku Düzenlemesi (“Kovid-19 Düzenlemesi”)

  • Kamuoyunda “Kovid-19 düzenlemesi” olarak bilinen ve kapalı cezaevinden açık cezaevine, açık cezaevinden de denetimli serbestliğe daha erken ayrılmayı öngören düzenlemeye, 31 Temmuz 2023 öncesinde suç işleyenler de dahil edilecektir.
  • Terör ve örgütlü suçlar hariç olmak üzere, 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası 10 yıldan az ise 1 ayını, 10 yıl ve daha fazla ise 3 ayını bu kurumlarda geçirip açık ceza infaz kurumlarına ayrılmasına 3 yıl veya daha az süre kalanlar, bu şartların oluştuğu tarih itibarıyla açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilecektir.
  • Bu hükümlüler ile 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler, talepleri halinde en az 3 ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla, denetimli serbestlik uygulamasından 3 yıl erken yararlandırılacaktır.

II. AVUKATLIK KANUNU DÜZENLEMELERİ

  1. Disiplin Cezalarının Yeniden Düzenlenmesi: Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda avukatlara verilecek disiplin cezaları yeniden düzenlenmektedir.
  2. Disiplin Cezaları Türleri: Avukatlar hakkında uygulanacak disiplin cezaları, “uyarma”, “kınama”, “para cezası”, “işten çıkarma” ve “meslekten çıkarma” olarak belirlenmektedir. Hangi hallerde hangi cezaların verileceği sıralanmaktadır.
  3. Tekerrür Hükümleri: Hakkında herhangi bir disiplin cezası verilen avukatın, bu cezanın kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde disiplin cezası gerektiren yeni bir fiil işlemesi halinde bu fiil için öngörülen disiplin cezasının bir derece ağır olanı uygulanacaktır.
  4. İşten Çıkarma ve Meslekten Çıkarma:
    • İlk defa verilen uyarma cezasının kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde işten çıkarma cezası gerektiren bir fiilin işlenmesi halinde meslekten çıkarma cezası yerine işten çıkarma cezasının üst haddi uygulanacaktır.
    • Bir defa işten çıkarma cezası alan avukat, bu cezanın kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıl içinde en az kınama cezasını gerektiren bir fiil işlerse meslekten çıkarılacaktır.
  5. Cezada İndirim: Meslekten çıkarma cezasını gerektiren haller hariç olmak üzere, ilk defa disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil işleyen avukata, verilecek disiplin cezasından bir derece hafif olanı uygulanabilecektir. Bu hüküm, hakkında verilen bir disiplin cezasının kesinleşmesinden itibaren 5 yıl geçenler bakımından da geçerli olacaktır.
  6. Zaman Aşımı: Baro Disiplin Kurulu tarafından kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmesi halinde, kesinleşen mahkeme kararının ilgili baroya bildirilmesinden itibaren 1 yıl geçmekle ceza verme yetkisi zaman aşımına uğrayacaktır.
  7. Sicilden Silinme: Meslekten çıkarma cezasından başka bir disiplin cezası verilen avukatlar, uyarma, kınama, para ve işten çıkarma cezalarının uygulanmasından itibaren 5 yıl geçtikten sonra disiplin kuruluna başvurarak bu disiplin cezalarının sicillerinden silinmesini isteyebilecektir. Tekerrür uygulanarak verilen işten çıkarma cezaları bu hükmün dışında olacaktır.
  8. Son Soruşturma Bildirimi: Avukatların, avukatlık veya Barolar Birliği/Baro organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında son soruşturma açılmasına karar verilirse, bu durum ve yargılama aşamalarında verilen nihai kararlar avukatın kayıtlı olduğu baroya bildirilecektir.

III. İCRA VE İFLAS KANUNU (İİK) DÜZENLEMELERİ

  1. İhalenin Feshi Talebinin Reddi: Nispi harç ve teminat yatırma yükümlülüğünü yerine getirmeyenlerin, ihalenin feshini talep etmesi halinde, mahkemece ihalenin feshi talebi dosya üzerinden ve kesin olarak reddedilecektir.
  2. İptale Tabi Tasarruflar (Bağışlamalar):
    • Geçici veya kesin aciz belgesinin ya da haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki 1 yıl içinde yapılan bütün bağışlamaların ve ivazsız tasarrufların iptale tabi olduğu hüküm altına alınmıştır (Alışılmış hediyeler dışında).
    • Alt soy ve üst soy, üçüncü derece dahil kan hısımları, son 1 yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eşi ve üçüncü derece dahil kayın hısımları, evlat edinenle evlatlık, ortak konutta yaşayan kişiler arasında yapılan tasarrufların gerçek değere uygun olarak ivazlı olduğu ispatlanmadıkça bağışlama sayılacaktır.
    • Kendi verdiği şeyin gerçek değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatla kabul ettiği sözleşmeler ile borçlunun kendisine veya üçüncü bir kişi yararına ömür boyu gelir sözleşmesi, intifa hakkı tesis ettiği sözleşmeler veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, uygun bir karşılığının sağlandığı ispatlanmadıkça bağışlama sayılacaktır.

IV. İNTERNET YAYINLARI VE ERİŞİM ENGELİ DÜZENLEMELERİ

  1. İçeriğin Çıkarılması/Erişim Engeli: Yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler tarafından içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi amacıyla sulh ceza hakimliğine başvurulabilecektir.
    • Sulh ceza hakimliğince, ayrıntılı bir inceleme yapılmasına gerek olmaksızın ihlalin “ilk bakışta anlaşılabildiği” hallerde 24 saat içinde karar verilecektir. İlk bakışta anlaşılamadığı hallerde başvuru reddedilecektir.
    • Hâkim, kural olarak yalnızca ihlalin gerçekleştiği yayın ile sınırlı olarak karar verecek ve internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemeyecektir.
    • Ancak URL adresi belirtilerek engelleme yöntemiyle ihlalin engellenemeyeceğine dair kanaat oluşması veya içeriğin çıkarılması kararının gereğinin yerine getirilmemiş olması halinde, gerekçesi açıkça belirtilmek kaydıyla internet sitesinin tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilebilecektir.
  2. Kararın İcrası: Sulh ceza hakimi tarafından verilen karar, Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek. Bildirim üzerine kararın gereği derhal ve en geç dört saat içinde yerine getirilecektir.
  3. Kararın Gereğini Yerine Getirmeme: Verilen kararların gereğini yerine getirmeyen erişim sağlayıcılar ile ilgili içerik ve yer sağlayıcının sorumluları 1000 günden 5 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacaktır.
  4. Bant Genişliği Daraltılması: Verilen içeriğin çıkarılması kararının gereğinin Türkiye’den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcı tarafından yerine getirilmemesi durumunda:
    • İlgili kişinin müracaatı üzerine, kararın uygulanmasını sağlamak için yeniden bildirimde bulunulmasına rağmen, kararın gereğinin 24 saat içinde yerine getirilmemesi halinde, internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurulabilecektir.
    • Yüzde 50 oranında daraltma uygulandıktan sonra 30 gün içinde içeriğin çıkarılmaması halinde, ilgili kişi tarafından, internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurulabilecektir. Hâkim, bu oranda yüzde 50’den düşük olmamak kaydıyla daha düşük bir oran belirleyebilecektir.

V. ELEKTRONİK HABERLEŞME KANUNU DÜZENLEMELERİ

  1. Abonelik Kaydı ve Kimlik Teyidi: İşletmeci, elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz olmayan kimlik belgeleriyle abonelik kaydı yapamayacaktır.
    • Abonelik kaydı için kişinin kimliği, kimlik belgesi ve yüz veya parmak izi özetine ilişkin biyometrik veriler ya da kimliği doğrulayıcı şifre vasıtasıyla teyit edilecektir.
    • Yabancı kişinin kimliği, yüz veya parmak izine ilişkin biyometrik verileriyle Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden teyit edilecektir.
  2. Aboneliklerin Periyodik Kontrolü: İşletmeci, 3 ayda bir tüm abonelerin ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi gibi hallerle aktifliğinin sona erip ermediğini ilgili resmi makamlardan teyit edecek. Teyit edemediği abonelere ait hatların elektronik haberleşme şebekesiyle bağlantısını kesecektir.
  3. Hat Sayısı Sınırlaması: İşletmeci, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından belirlenen sınırdan fazla abonelik kaydı yapamayacaktır.
  4. Abonelik Kayıtlarının Güncellenmesi: Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde yabancı uyruklu gerçek kişiler, abonelik kayıtlarını güncellemek için ilgili işletmeciye başvurmak zorunda olacaktır (BTK bu süreyi 6 ay daha uzatabilir).
    • Kayıtlarını güncellemek için başvurmayan veya kimliği teyit edilemeyen yabancı uyruklu gerçek kişilere ait mobil haberleşme hatlarının bağlantısı, başvuru süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde kesilecektir.
  5. Fazla Hatların Kapatılması: Adına BTK’nın belirlediği sayıdan fazla abonelik kaydı bulunan gerçek veya tüzel kişilere, fazla olan mobil haberleşme hattını kapatması veya devretmesi için 6 ay süre tanınacak (uzatılabilir). Süre içinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere ait fazla hatların bağlantısı, en eski tarihli abonelikler korunarak kesilecektir.
  6. İdari Para Cezası (İşletmecilere): Yükümlülükleri yerine getirmeyen mobil haberleşme hizmeti sunan işletmecilere, her bir mobil hat aboneliği başına 20 bin lira idari para cezası verilecektir.

VI. KAMU İHALE KANUNU (KİK) DÜZENLEMELERİ

  1. İtirazen Şikayet Başvuru Bedeli İadesi: İtirazen şikayet başvuru bedelinin, başvuru dilekçesindeki iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmı Kurul kararıyla başvuru sahibine iadesine karar verilecektir.
    • Ancak başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmeyecektir.

VII. SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI (GSS) AFFI

  1. GSS Prim Borcu Silinmesi: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen geçici hükümle , 1 Ocak 2016 tarihinden önceye ait olup ödenmemiş genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilecektir.
  2. İade ve Mahsup Yok: Bu hükmün yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primler iade ve mahsup edilmeyecektir

Av. Halil Bakırcı Notu: Bu özet, yasal metnin getirdiği temel yenilikleri kapsamaktadır. Uygulama ve detaylar için ilgili kanun maddelerinin ve Yönetmeliklerin incelenmesi kritik öneme sahiptir. Yürürlük tarihleri ve detaylı usuller için yasa metninin Resmi Gazete’de yayımlanması beklenmelidir.

Mersin Avukat – Ofis Konumu ve İletişim

Telefon:
+90 552 224 43 66

E-posta:
bakircipartners@gmail.com

Adres:
İhsaniye Mah. 4903 Sk. Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz / Mersin

11. Yargı Paketi özeti kapsamında; ceza ve infaz hukuku başta olmak üzere çeşitli alanlarda yapılan değişikliklerin uygulamaya etkisi, hangi düzenlemenin kimleri etkilediği ve geçiş hükümleri bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar somut olaya göre değerlendirilmelidir. Özellikle infaz rejimi, denetimli serbestlik uygulamaları ve usule ilişkin yenilikler, hak kaybı yaşanmaması için doğru şekilde yorumlanmalıdır. Mevzuattaki güncel değişikliklerin dosyanıza etkisini öğrenmek ve hukuki yol haritası oluşturmak için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Konum açılmadıysa: Google’da ofis konumunu aç