Tanık Davetiyesi Geç Tebliğ Edildiyse Yeni Dinleme Günü Dilekçesi | HMK 243/2

Tanık Davetiyesi Geç Tebliğ Edildiyse Yeni Dinleme Günü Talep Dilekçesi | HMK 243/2

Kısa cevap: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.243/2 uyarınca tanık davetiyesi duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmiş olmalıdır; acele hâllerde tanığın daha önce gelmesine karar verilebilir. Davetiyenin daha kısa süre kala tebliği, kendiliğinden yeni duruşma günü yaratmaz. Dava dosyasına verilecek dilekçede tebliğ ve duruşma tarihleri, tanığın hazır olup olmadığı, varsa acele hâl kararı ve istenen işlem açıkça gösterilmelidir. Bu sayfadaki Word örneği, önceden bildirilmiş bir tanığın geç tebliğ nedeniyle dinlenememesi veya dinlemenin planlanması için yeni gün istenmesi içindir.

Tanığın geç davet edilmesiyle tarafın kendi duruşma çağrısının geç tebliği aynı sorun değildir. Bu metin, hukuk yargılamasında tanığa çıkarılan davetiyeyi ele alır. Tanık listesi henüz verilmemişse önce tanık listesi sunma koşulları; tanık şehir dışındaysa istinabe yoluyla dinleme koşulları ayrıca incelenir. Bu örnek, süresi geçmiş bir tanık listesini yeniden açmak için kullanılmaz.

HMK 243/2 tam olarak neyi düzenler?

HMK m.243/1 tanığın davetiye ile çağrılmasını esas alır; tarafların davetiye olmadan hazır bulundurduğu tanığın da dinlenebileceğini belirtir. Maddenin ikinci fıkrası, davetiyenin duruşmadan en az bir hafta önce tebliğini öngörür ve acele hâllerde tanığın daha önce gelmesine karar verilebileceğini ekler. Üçüncü fıkra telefon, faks ve elektronik postayla çağrı olanağını tanır; böyle bir çağrıda gelmemeye bağlanan sonuçlar uygulanmaz. Bu üç fıkra birlikte okunmalıdır. Bir haftalık kuraldan söz ederken mahkemenin acele hâle ilişkin kararını veya tanığın fiilen hazır bulunduğunu görmezden gelmek doğru değildir.

HMK m.244, davetiyede tanığın kimliği ve adresi, taraflar, tanıklık konusu, hazır bulunacağı yer, gün ve saat, gelmeme veya tanıklıktan ya da yeminden çekinmenin sonuçları ve ücret bilgisinin bulunmasını ister. Tebliğ tarihi kadar tebliğ edilen evrakın içeriği de kontrol edilir. HMK m.245 ise usulüne uygun çağrılıp mazeretsiz gelmeyen tanık için zorla getirme, gider ve disiplin para cezası sonuçlarını düzenler. Geç tebliğ veya yalnızca telefonla çağrı iddiası ileri sürülürken bu yaptırımların dayanağı olan çağrı usulü somut dosyada incelenmelidir.

Dilekçenin temel talebi mahkemenin aynı tanık için uygun yeni dinleme günü belirlemesi ve bu güne ilişkin davetiyenin usulünce çıkarılmasıdır. Tanık gerçekten hazır olup dinlenmişse yalnız tebliğ süresindeki eksiklikten hareketle aynı kişinin tekrar dinlenmesini genel bir hak gibi ileri sürmeyin. Duruşma tutanağının içeriği ve dinlemede ortaya çıkan somut usul sorunu farklı değerlendirme gerektirir. Tanığın mahkemeye çağrılması rehberi davet sürecinin genel çerçevesini anlatır; bu yazı yeni gün talebinin delillendirilmesine odaklanır.

Bir haftalık süre nasıl saptanır?

Önce duruşma veya tanık dinleme gününün mahkeme ara kararındaki tarihini bulun. Ardından tanığa çıkarılan tebligatın gerçekten hangi tarihte teslim edildiğini tebliğ mazbatasından, elektronik tebligat kaydından veya dosyadaki eşdeğer resmî kayıttan belirleyin. Evrakın postaya verildiği tarih, mahkemenin davetiyeyi düzenlediği tarih ve tanığa tebliğ tarihi birbirinden farklıdır. HMK m.243/2, düzenleme ya da sevk tarihine değil tebliğe bakar. Dilekçeye yalnızca “geç gönderildi” yazmak bu nedenle eksiktir.

Örneğin dinleme günü 20 Ekim, tebliğ kaydı 17 Ekim ise aralık üç gündür; bu tarihler yalnız hesap yöntemini göstermek içindir, Word metnine gerçek dosya tarihleriniz yazılmalıdır. Duruşma tarihi ertelenmiş veya tanık için ayrı bir dinleme günü belirlenmişse son geçerli ara kararın tarihi esas alınır. Kayıtta birden çok tebligat görünüyorsa hangisinin aynı tanığa ve aynı dinleme gününe ilişkin olduğunu tek tek eşleştirin. Hatalı eşleştirme, usul itirazının maddi temelini ortadan kaldırır.

Elektronik tebligatta hesaba katılacak tebliğ günü, elektronik sistemin gönderim günüyle aynı kabul edilmez. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a uyarınca elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Dosyada elektronik tebligat varsa teslim ve kanunen tebliğ edilmiş sayılma kayıtlarını ayırın; bir haftalık karşılaştırmada ilgili hukuki tebliğ tarihini gösterin. Bu konu için 7201 sayılı Tebligat Kanunu resmî metni ile dosyanın e-tebligat delil kaydını birlikte okuyun.

Geç tebliğ iddiasını desteklemek için dosyadaki davetiye örneği, tebliğ mazbatası veya elektronik tebligat kayıt çıktısı ve duruşma günü belirleyen ara karar yeterince somut başlangıç belgeleridir. Tanığın gönderdiği mesaj veya telefon konuşması resmî tebliğ kaydının yerini otomatik olarak almaz; ancak fiilî bilgilendirme ve katılım güçlüğü gibi olguları açıklayabilir. Dosyada bulunmayan bir mazbatayı “ek” diye yazmayın. Önce mahkemeden tebliğ evrakının dosyaya kazandırılmasını istemek gerekebilir.

Başvuru kimin adına, hangi dosyaya yapılır?

Yeni dinleme günü talebi, tanığı dinletecek tarafın devam eden hukuk davasındaki esas dosyasına sunulur. Başlıkta ilgili mahkeme ve esas numarası, tarafın sıfatı, vekil varsa vekilin adı, konu ve kısa istem gösterilir. Dava dışındaki tanık, kendi koşullarını mahkemeye bildirebilir; ancak bu sayfadaki örnek tarafın delilinin dinlenmesi için yaptığı usul talebine göre düzenlenmiştir. Tanık adına hazırlanacak mazeret dilekçesiyle tarafın yeni gün talebi farklı metinlerdir.

Tanığın adı önceki tanık listesi veya mahkeme ara kararıyla eşleşmelidir. HMK m.240/2 tanık listesinde tanığın kimliği ve tebliğe elverişli adresiyle hangi vakıa için dinletileceğini belirtmeyi öngörür; aynı fıkra ikinci tanık listesine izin vermez. Bu nedenle geç tebliğ başvurusu, “yerine başka kişi dinlensin” veya “listeme ek tanık yazıyorum” biçimine dönüştürülmemelidir. Başvurudaki tanık, dosyaya daha önce usulünce bildirilen ve hakkında çağrı çıkarılan kişi olarak teşhis edilir.

Adres yanlışlığı tebliği engellediyse sorun yalnız bir haftalık süre değildir. Tanık listesindeki adres, mahkemenin verdiği kesin süre ve tebligatın iade nedeni ayrıca incelenir. HMK m.240/3, adres gösterilmeyen veya bildirilen adreste bulunamayan tanık için tarafa işin niteliğine uygun kesin süre verilmesini düzenler; bu sürede adres gösterilmemesinin sonuçları vardır. Geç teslim edilen doğru davetiye ile yanlış adrese gidip iade edilen davetiye aynı gerekçeyle anlatılmamalıdır.

Tanık gelmedi, hazır bulundu veya dinlendi: İstem nasıl değişir?

Tanık gelmemişse: Tebliğ tarihinin kısa aralığı, tanığın hazır bulunamaması ve bunun duruşma tutanağına yansıması somutlaştırılır. İstem, önce çağrı usulünün ve varsa acele hâl kararının değerlendirilmesi; ardından dinlenmesi gerekli görülürse yeni gün belirlenerek usulüne uygun davetiye çıkarılmasıdır. HMK m.245 uyarınca yaptırım gündeme gelmişse yalnızca “ceza kalksın” diye belirsiz bir cümle yazmayın. Kararın tarihi ve içeriğini belirtip geç tebliğin usulüne uygun çağrı değerlendirmesindeki etkisini ayrıca isteyin.

Tanık duruşmaya gelmiş ama henüz dinlenmemişse: Sırf bir haftalık süre dolmadı diye tanığın dinlenemeyeceği sonucu çıkarılmamalıdır. HMK m.243/1, davetiye bile gönderilmeden tarafça hazır bulundurulan tanığın dinlenebileceğini düzenler. Somut duruşmada tanığın dinlenememesinin başka nedeni varsa tutanak ve ara karar okunur. Tanık hâlen adliyedeyse duruşma sırasında mahkemeye durumu açıklamak ve tutanağa geçirmek, geçmişteki bir çağrı eksikliğini otomatik erteleme talebine dönüştürmekten daha isabetli olabilir.

Tanık dinlenmişse: HMK m.243/2’deki bildirim süresi, ifadenin kendiliğinden yok sayılmasını veya sınırsız yeniden dinlemeyi öngörmez. Tanığın hangi konuda hazırlıksız kaldığı, anlatımın ne şekilde eksik olduğu ve mahkemenin hangi işlemi yaptığı gerçekten dosyada görünüyorsa ayrı bir talep kurulabilir. Yazılı cevapların yetersizliği gibi farklı bir durum varsa HMK 246 kapsamında sözlü dinleme örneği incelenir. Bu iki gerekçeyi aynı başlık altında karıştırmayın.

Mahkeme acele hâl kararı vermişse: HMK m.243/2’nin son cümlesi açık bir istisna içerir. Dilekçede “bir haftadan kısa olduğu için işlem kesinlikle yapılamaz” denilmez. Ara kararın tarihi, gerekçesi ve tanığın daha erken gelmesine neden karar verildiği dosyadan okunur; itirazın dayandığı gerçek uygulama sorunu açıklanır. Acele hâl kararı yoksa sırf davetiyenin üzerinde kısa tarih bulunması, mahkemenin bu istisnayı kullandığının kanıtı değildir.

Telefon, e-posta ve fiziki davetiye aynı sonuçları doğurur mu?

HMK m.243/3 tanığın gerektiğinde telefon, faks veya elektronik postayla davet edilmesine izin verir. Aynı fıkra, böyle bir davete rağmen gelmemenin yaptırımlarının uygulanmayacağını söyler. Taraf dilekçesinde “tanığa e-posta gönderilmişti” derken bunu tebliğ mazbatası bulunan davetiye ile aynı işlem saymamalıdır. Telefon görüşmesi varsa aramanın kim tarafından, ne zaman ve hangi içerikle yapıldığı kayıtlı olduğu ölçüde anlatılır. Kanunun üçüncü fıkrasının yaptırım sınırı başvurunun önemli parçasıdır.

Öte yandan telefonla haber verilmiş olması, tanığın mahkemeye gelerek dinlenmesini yasaklamaz. HMK m.243/1 hazır getirilen tanığın dinlenebilmesine de yer verir. Bu nedenle amaç somut dosyada dinleme olanağını sağlamak olmalıdır. Tanık fiilen ulaşılabiliyor ve belirlenen gün katılabiliyorsa yeni gün talebinin neden gerekli olduğunu ayrıca açıklayın. Yalnız şekilsel bir eksikliği, oluşmamış bir katılım engeli gibi sunmak dilekçenin ikna gücünü azaltır.

Gider avansı, adres ve çağrı işlemi nasıl yazılır?

Mahkemenin ara kararında tanık için çağrı gideri veya ücret avansı yatırılması istenmişse ödeme dekontunun tarihi ve dosyada görünürlüğü kontrol edilir. Bu sayfa her dosyada aynı tutarın yatırılacağını söylemez; güncel tutar ve mahkemenin ara kararı esas alınır. Gider yatırılmadığı için davetiye hiç çıkarılmamışsa “mahkeme geç tebliğ yaptı” iddiası gerçek süreci yansıtmaz. Başvuruda çağrı çıkarılmışsa tebligatın takip numarası ve sonucu, çıkmamışsa bunun dosyadaki nedeni belirtilir.

Yeni gün için tanığın açık ve güncel adresi verilmelidir. Tanığın taşındığı biliniyorsa eski davetiyenin geç gelmesi ile yeni adrese çıkarılacak davetiyenin durumu birlikte açıklanır. Kişisel veri olarak gerekmeyen telefon ve adres ayrıntılarını herkese açık bir blog yorumuna yazmayın; dosyaya sunulacak Word metnindeki adresi yalnız gerçek tebligat ihtiyacı için doldurun. Tanığın şehir dışında olması halinde HMK m.259 kapsamında mahkemenin dinleme yerini belirlemesi ayrıca istenebilir.

Tanık davetiyesi geç tebliğ edildiğinde dilekçe örneği

Örnekte köşeli parantezli her alan gerçek dosya kaydıyla doldurulur. Tanık duruşmaya geldiyse üçüncü madde baştan yazılır; henüz duruşma yapılmadıysa “gelmedi” ifadesi kullanılmaz. Mahkemenin vermediği acele hâl kararı veya hükmetmediği yaptırım gerçekmiş gibi eklenmez. Talep yalnız mevcut tanığın dinlenmesi için olmalıdır. Metnin ayrıntılı, düzenlenebilir dosyası aşağıdadır.

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Tanık davetiyesi geç tebliğ edildiğinde yeni dinleme günü talep dilekçesi Word indir (.docx). Dosyada mahkeme başlığı, dosya bilgileri, önceki tanık listesi, tebliğ ve dinleme tarihlerinin karşılaştırılması, acele hâl kontrolü, çağrı usulü, deliller ve olaya uygun sonuç istemi için ayrı alanlar bulunur. İlgisiz alternatifleri temizleyip imzalamadan önce tebligat kaydını ve duruşma tutanağını doğrulayın.

Başvuru zamanı ve duruşmada sözlü bildirim

Geç tebliğ duruşmadan önce öğrenilmişse dilekçe mümkün olan en erken aşamada esas dosyasına verilir. Duruşmada ortaya çıkmışsa taraf veya vekili tebliğ tarihini göstererek tutanağa geçirilmesini ve mahkemenin ara karar vermesini isteyebilir. Kanunda bu özel talep için bütün dosyalara uygulanacak bağımsız bir “üç gün” veya “yedi gün” başvuru süresi yazılı değildir; bu nedenle böyle bir son gün uydurulmaz. Erken bildirim, mahkemenin tanığın dinlenmesi için usulî tedbiri zamanında değerlendirmesine yarar.

Duruşma zaten yapılmışsa tutanak okunmadan sonraki adım seçilmez. Tanık için yeni gün verilmiş olabilir; tebligat iadesi bekleniyor olabilir; mahkeme tanık delilinden vazgeçilmiş sayılmasına karar vermiş olabilir. Her bir ara kararın gerekçesi farklıdır. Dilekçe, gerçekleşmiş işlemi yok sayarak “ilk defa gün verilsin” dememelidir. Gerekirse mevcut ara kararın somut tarih ve tebliğ kaydı ışığında yeniden değerlendirilmesi açıkça istenir.

Tanığın gelmemesi için yaptırım kararı varsa

HMK m.245’in metni, zorla getirme ve disiplin para cezasını “usulüne uygun olarak çağrıldığı hâlde” mazeret bildirmeden gelmeyen tanıkla ilişkilendirir. Tanık için bu yönde karar varsa davetiyenin içeriği, tebliğ tarihi, çağrının yöntemi ve mahkemenin acele hâle ilişkin kararı dosyadan çıkarılır. Geç tebliğ tek başına her yaptırım kararını kendiliğinden kaldıran bir mekanizma diye sunulmaz; usule uygun çağrı koşulunun bu olaydaki gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelenmesi istenir.

Kanunun aynı maddesi, zorla getirilen tanığın önceki gelmemesini haklı gösteren sebepleri sonradan bildirmesi halinde hükmedilen giderler ile disiplin para cezasının kaldırılacağını düzenler. Bu hüküm, tanığın somut mazeretini ve verilmiş kararı gerektirir. Tarafın yeni dinleme günü talebiyle tanığın kendi mazeret ve yaptırım başvurusu tek metinde gelişigüzel birleştirilmemelidir. Tanık disiplin para cezasının kaldırılması örneği ayrı başvuru ihtiyacına yöneliktir.

Word dosyasını sunmadan önce yedi kayıt kontrolü

1. Mahkeme, esas numarası ve taraf sıfatları dosya kapağıyla aynı mı?
2. Tanık, önceki tanık listesi veya mahkeme ara kararındaki kişiyle aynı mı?
3. Duruşma günü ile hukuken tebliğ edilmiş sayılma tarihi karıştırılmadan yazıldı mı?
4. Bir haftadan kısa aralık hesaplanırken son geçerli dinleme günü kullanıldı mı?
5. Mahkemenin acele hâl kararı ve tanığın hazır bulunması incelendi mi?
6. Duruşma tutanağındaki katılım ve yaptırım bilgileri doğru aktarıldı mı?
7. Gerçekten mevcut belgeler ekler listesine alındı, uygulanmayan seçenekler çıkarıldı mı?

Bu kontroller bir şablonu somut dosyanın usul kaydına dönüştürür. Tarih veya belge bilinmiyorsa boşluğu varsayımla doldurmak yerine ilgili kayıt görülür. Özellikle “tebliğ edilmedi” ile “bir haftadan az önce tebliğ edildi” iki ayrı maddi iddiadır. Resmî tebliğ kaydı olmadığı hâlde tarafın duyumunu kesin tebliğ tarihi gibi yazmak, HMK m.243/2 hesabını güvenilmez kılar.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar ve yazar

6100 sayılı HMK’nın Adalet Bakanlığı resmî PDF metninde özellikle m.240 ve m.243-245; elektronik çağrı için 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a okunmalıdır. Mahkeme ara kararı ve gerçek tebliğ kaydı, başvurunun olgusal temelidir. İlgili örnekler dilekçe örnekleri kategorisinde yer alır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’deki ofisten yönetilir. Yazar: Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Kontrol tarihi: 28 Eylül 2026.