Bilirkişi Kurulunda Görüş Ayrılığı Gerekçesi Eksikse Dilekçe | HMK 279/2

Kısa cevap: Birden fazla bilirkişiden oluşan kurul raporunda üyeler arasında görüş ayrılığı bulunduğu hâlde bunun nedeni açıklanmamışsa, HMK m.279/2 uyarınca eksik gerekçenin belirlenmesi ve raporun bu yönünün açıklattırılması istenir. Ayrı görüş raporu gerçekten mahkemeye sunulmuşsa onun dosya kaydı ve tebliği ayrıca kontrol edilir; kanun azınlıkta kalan üyenin ayrı rapor sunabileceğini söyler, her olayda ayrı rapor düzenlenmesini zorunlu kılmaz. Aşağıdaki örnek dilekçe, kurul raporunun tarihini, çelişen üyelerin teknik görüşlerini, eksik gerekçenin sonuca etkisini ve HMK m.281 kapsamındaki soruları somutlaştırır.

Bu başvuru, mevcut raporun hiç tebliğ edilmemesi veya tek bir hesap kaleminin eksik bırakılması ile aynı değildir. Burada kurul üyelerinin aynı teknik konuda farklı sonuçlara nasıl ve neden vardığının anlaşılması gerekir. Ayrı görüş usulünce dosyadaysa onun teknik dayanağı ile çoğunluk görüşü karşılaştırılır; henüz dosyaya girmemiş ayrı raporun içeriği uydurulmaz.

HMK 279/2 kurul raporunda hangi bilgileri ister?

HMK m.279/2’ye göre raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği konular, gözlem ve inceleme konusu maddi vakıalar, gerekçe, varılan sonuç, görüş ayrılığı varsa bunun sebebi, düzenleme tarihi ve bilirkişi imzaları bulunmalıdır. Fıkranın son cümlesi azınlıkta kalan bilirkişinin oy ve görüşünü ayrı bir rapor olarak mahkemeye sunabileceğini belirtir. Kurulun tüm üyelerinin aynı yönde olduğu raporda sırf ayrı görüş başlığı bulunmaması bu fıkranın görüş ayrılığı şartını kendiliğinden ihlal etmez.

Mahkeme HMK m.267 uyarınca gerekçesini göstererek tek sayıda birden fazla bilirkişiden kurul oluşturabilir. Bu bilgi, üç üyeli bir kurulun bütün raporlarına otomatik “ikiye bir karar” muamelesi yapılmasını haklı kılmaz. İmzalar, raporun sonuç kısmı, ek açıklamalar ve varsa ayrı görüş nüshası gerçek dosyada incelenir. Bir üyenin imzasının bulunmaması tek başına görüş ayrılığı anlamına gelmeyebilir; imza ve rapor eksikliği ayrı somut sorun olarak belirtilir.

HMK m.279/3, kurulun sözlü açıklaması istendiğinde üyelerin bilgi istenen meseleyi aralarında müzakere etmesine imkân tanınmasını ve açıklanan oy ve görüşün tutanakla tespit edilip bilirkişilere imzalatılmasını düzenler. Bu hüküm yazılı kurul raporundaki neden açıklaması eksikliğini gidermek için sözlü yöntem seçilirse de önem taşır. HMK m.282 gereğince hâkim bilirkişi görüşlerini diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir; çoğunlukta kalan teknik görüş mahkemeyi otomatik bağlamaz.

Gerçek görüş ayrılığı ile teknik seçenek farkı nasıl ayırt edilir?

Önce görevlendirme ara kararındaki teknik soruyu yazın. Kurul üyeleri aynı vakıayı ve aynı veri setini mi inceledi, yoksa biri farklı belge veya dönem mi aldı? Raporun “alternatif hesap” sütunları, üyeler arası görüş ayrılığı olmayabilir: mahkemenin iki farklı maddi kabulü için kurulun ortaklaşa yaptığı iki hesap da mümkündür. Bunun tersine raporun bir bölümünde üye A’nın metrajı 240 m², üye B’nin 210 m² bulduğu yazılmış ve neden fark çıktığı açıklanmamışsa HMK m.279/2 yönünden somut soru ortaya çıkar.

“Kurul kararı oy çokluğuyla alınmıştır” ifadesi, ayrılığın nedeni hakkında yeterli teknik bilgi vermeyebilir. Hangi üyelerin hangi veriyi benimsediği, farklı ölçüm yöntemleri, kullanılan belge ve farkın sonuç tutarına etkisi gösterilmelidir. Dilekçede yalnız “oyçokluğu hukuka aykırıdır” yazılmaz; kanun görüş ayrılığını dışlamaz, nedenin raporda yer almasını ister. İtirazın ağırlığı çoğunluk ile azınlık arasındaki farkın uyuşmazlıkta belirleyici olup olmamasına bağlıdır.

Üyelerin uzmanlık alanları farklıysa bir tıp uzmanının yalnız tıbbi bulguya, muhasebecinin yalnız hesabına imza attığı farklı iş bölümü olabilir. Bu, aynı soruya ilişkin karşıt oy anlamına gelmez. Kurulun görevlendirilme kapsamı ve imza düzeni incelenir. Her üyenin hangi bölümden sorumlu olduğu anlaşılmıyorsa bu belirsizlik ayrı bir soru olarak mahkemeye sunulur. Gerçek karşıt teknik kanaat saptanmadan sırf üç imza var diye “azınlık raporu kayıp” iddiası ileri sürülmez.

Raporun sonuç sayfasında “karşı oy vardır” denirken ekinde ayrı rapor görünmüyorsa önce azınlık görüşünün ana raporda açıklanıp açıklanmadığı kontrol edilir. HMK m.279/2, azınlık üyesine ayrı rapor sunabilme olanağı verir. Ayrı raporun zorunlu varlığı sonucu çıkarılmaz. Eğer UYAP dosyasında gerçekten ayrı evrak numarasıyla sunulmuş bir rapor varsa ve tebliğ edilen nüshaya eklenmemişse mahkemeye sunulan metnin tarafça incelenmesi ve tebliği için ayrıca HMK m.280/1 dayanağı gösterilir.

Tebliğden sonra hangi sürede başvurulur?

HMK m.280/1 bilirkişi raporu örneklerinin duruşmadan önce taraflara tebliğini düzenler. HMK m.281/1, raporda eksik görülen noktaların tamamlattırılması, belirsizliklerin açıklattırılması veya yeni bilirkişi atanması için tebliğden itibaren iki hafta öngörür. Görüş ayrılığının nedeni yazılmamışsa talebi raporun ve varsa gerçek ayrı görüşün tebliğ kaydı incelenerek bu süre içinde sunun. Rapordaki düzenleme tarihi ile tarafın tebliğ günü farklıdır; biri diğerinin yerine yazılmaz.

Dosya vekille takip ediliyorsa 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.11’deki muhatap kuralı; UETS ile gönderilmişse m.7/a uyarınca tebliğ edilmiş sayılma günü ayrıca kontrol edilir. İlk rapor tebliğ edilmiş ama sonradan gelen ek raporda yeni görüş ayrılığı ortaya çıkmışsa hangi belgenin ne zaman tebliğ edildiği açık yazılır. İlk raporun süresi, farklı içeriği olan sonraki evrak için varsayımsal tarih gibi kullanılmaz. HMK 281 süre anlatımı hesap yöntemini ayrıca ele alır.

Talep çok zor veya imkânsız hazırlanıyorsa ya da özel teknik çalışma gerekiyorsa HMK m.281/1’de düzenlenen bir defalık ve iki haftayı aşmayan ek süre, ilk iki haftalık sürede başvuruyla istenebilir. Kurulun görüş ayrılığını gösteren iki cümle ve üç soru zaten belirlenebiliyorsa gerekçesiz ek süre beklentisine girilmez. Başvuru günü, mahkemenin yeni bilirkişi veya sözlü açıklama günü belirleyeceği gün değildir; usul işlemlerini mahkeme kararlaştırır.

Açıklama, ek rapor ve yeni inceleme talepleri

İlk istem, kurulun farklı teknik kanaatlerinin dayandığı veri, yöntem ve sonuca etkisinin açıklanmasıdır. HMK m.281/2 gereğince mahkeme yeni sorular düzenleyerek ek rapor alabilir veya duruşmada sözlü açıklama isteyebilir. Talebin hangisi olduğu belirsiz bırakılmaz: iki kısa metodoloji sorusu varsa sözlü açıklama verimli olabilir; çok sayıda belge ve yeni hesap varsa yazılı ek rapor daha uygundur. Sözlü açıklama dilekçesi bu ikinci usulün ayrı şablonudur.

Raporda çoğunluk görüşü ve ayrı rapor arasındaki teknik farkın belgelerle çözülemeyecek kadar derin olması yeni bilirkişi incelemesini gündeme getirebilir. HMK m.281/1 ve m.281/3 yeni bilirkişi imkânını düzenler. Ancak sırf azınlık görüşü bulunması, kurul görüşünün toptan değersiz olduğu veya mutlaka yeni kurul kurulacağı anlamına gelmez. Dilekçe hangi belgelerin iki görüşü ayıramadığını, açıklama ile neden sorun giderilemeyeceğini ve yeni incelemenin hangi uzmanlık sorusunu çözeceğini gösterir.

İstem “azınlık görüşünün kabulü” şeklinde otomatik bir talimat hâline getirilmez. Taraf, azınlık görüşündeki teknik dayanağı destekleyen gerçek belgesini ve çoğunluk görüşündeki somut hatayı ortaya koyar. Hâkim HMK m.282 uyarınca tüm dosyayı değerlendirir. Dilekçede bir üyenin neden farklı düşündüğü bilinmiyorsa onun adına gerekçe icat edilmez; eksikliğin giderilmesi istenir. İmzalanmamış veya dosyaya girmemiş hayalî görüşe atıf yapılmaz.

Görüş ayrılığının sonuç üzerindeki etkisi nasıl gösterilir?

Bir örnekte üç bilirkişili kurulun iki üyesi teknik hasar alanını 30 m², üçüncü üye 45 m² bulmuştur. Birim fiyat aynıysa miktar farkı bedeli doğrudan değiştirir. Dilekçede metraj çizimleri ve fotoğraf numaraları karşılaştırılır: hangi alanın neden dışarıda bırakıldığı raporda açıklanmamışsa somut eksiklik odur. Gerçek dosyada bu rakamlar yoksa örnekteki sayılar aynen taşınmaz.

Başka bir dosyada iki üye bir makinenin bakım kayıtlarına dayanarak arızanın belirli tarihte başladığını, üçüncü üye farklı servis kaydını esas almış olabilir. Ayrılığın sebebi “farklı kanaat” cümlesiyle geçiştirilemez; hangi servis evrakının neden güvenilir kabul edildiği teknik yönden açıklanmalıdır. Kayıt dosyada yoksa öncelikle belgenin getirilmesi gerekir. Hukuki kusur değerlendirmesi bilirkişilere devredilmeden teknik tespitler açıklığa kavuşturulur.

Raporun nihai tutarı her iki görüşte de aynıysa ve farklılık yalnız tali bir yönteme ilişkinse bunun neden karar bakımından önemli olduğu açıklanmalıdır. Gerekçe eksikliğinin her durumda davayı otomatik uzatacağı varsayılmaz. Yine de HMK m.279/2 raporda ayrılığın sebebini aradığı için karşıt görüş gerçekse mahkemenin raporu denetlenebilir biçimde değerlendirebilmesi önem taşır. Taraf talebini uyuşmazlıkta etkili teknik sonuçla sınırlamalıdır.

Bilirkişi kurulunda görüş ayrılığı gerekçesi eksikse dilekçe örneği

Şablonda alternatif istemlerin hepsi aynı olay için zorunlu değildir. Kullanılmayan köşeli alanlar silinir; ayrı rapor gerçek dosyada yoksa tebliği istenmez. Kurulun farklı teknik görüşleri yoksa bu başlıkla dilekçe verilmez. İtiraz yalnız tarafın lehine olan görüşü seçmek değil, raporu açıklanabilir ve denetlenebilir kılmak içindir.

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Bilirkişi kurulunda görüş ayrılığı gerekçesi eksikse dilekçe Word indir (.docx). Dosya, kurul üyeleri ve görevlendirme, raporun tebliği, üye görüşlerinin karşılaştırılması, hangi teknik sebebin eksik kaldığı, üç soru, ayrı raporun dosya kaydı, ek rapor veya sözlü açıklama seçenekleri, deliller ve sonuç istemi için ayrıntılı alanlar içerir. Gerçek evrak numaraları ve belgeler eklenmeden imzalamayın.

Çoğunluk görüşü ile azınlık görüşü nasıl okunur?

Önce her iki görüşün ortak kabul ettiği maddi verileri belirleyin. Ayrılık tek bir katsayı, başlangıç günü veya numune seçiminden doğuyorsa tartışmanın alanı daralır. Sonra raporda bu seçimin hangi kayda dayandığına bakın. Çoğunluk çok sayıda üyeden oluştuğu için gerekçe yükümlülüğü ortadan kalkmaz; azınlık da sadece farklı olduğu için kendiliğinden haklı sayılmaz. Her teknik görüşün dayanağı diğer dosya belgeleriyle karşılaştırılır.

Kurul üyelerinin her biri sonuç bölümünü imzalamış, ancak bir ek notta farklı yöntem önermişse bunun gerçek karşı oy mu yoksa seçenekli ortak hesap mı olduğu rapor dilinden anlaşılmalıdır. Mahkemeden yoruma açık metni açıklattırmasını isteyin. Ayrı rapor sunulmuş ve tebliğ edilmişse onun üzerinden somut teknik itirazı da süre içinde yazın. Raporu okumadan yalnız “azınlık görüşü dikkate alınsın” demek mahkemeye denetlenebilir neden vermez.

Bir ek rapor görüş ayrılığını açıklarsa taraflar yeni açıklamanın ilk rapordaki hangi noktayı değiştirdiğini izlemelidir. Sözlü açıklamada yanıt verildiyse tutanak HMK m.279/3 yönünden kontrol edilir. Açıklama yalnız başka bir hesap belirsizliği yaratmışsa o yeni sorunu mahkemeye sayfa veya tutanak satırıyla belirtin. Aynı itirazı içerik eklemeden tekrar etmek yerine ortaya çıkan yeni bilgiye göre talebi daraltın.

Dilekçeden önce yedi kayıt

1. Kurulun kaç kişiyle ve hangi uzmanlıklar için görevlendirildiğini ara karardan belirleyin.
2. Raporun tarih, evrak numarası ve tebliğ gününü doğrulayın.
3. Gerçek görüş ayrılığının bulunduğu sayfayı ve hangi üyeye ait olduğunu belirleyin.
4. Alternatif ortak hesap ile üyeler arası karşıt kanaati ayırın.
5. Ayrı görüş raporu varsa gerçekten dosyaya sunulup sunulmadığını ve tebliğini kontrol edin.
6. Eksik nedenin teknik sonuç veya tutar üzerindeki etkisini gerçek belgeyle gösterin.
7. Ek rapor, sözlü açıklama ve yeni bilirkişi seçeneklerini somut ihtiyaca göre seçin.

Bu kontrol, “kurulda oy ayrılığı var” cümlesini kanundaki rapor gerekçesi şartına bağlar. Ayrılığın nedeni raporda zaten açıklanmışsa yöntem veya verinin neden hatalı olduğu ayrıca kanıtlanmalıdır. Buna karşılık neden tamamen yoksa öncelikli amaç üyelerin teknik dayanaklarını ortaya çıkarmaktır. Yargısal nihai değerlendirme yine mahkemeye aittir.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynak ve yazar

Adalet Bakanlığı UYAP 6100 sayılı HMK m.267, 279–282; Adalet Bakanlığı HMK bilirkişi hükümleri PDF m.279/2 metni başlıca dayanaklardır. Sonraki değişiklik ve ek süre için güncel UYAP metnine bakın. İlgili diğer örnekler dilekçe örnekleri kategorisindedir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’deki ofisten yönetilir. Yazar: Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Kontrol tarihi: 28 Eylül 2026.