Bilirkişi Raporu Duruşmadan Önce Tebliğ Edilmediyse Dilekçe | HMK 280

Kısa ve net cevap: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.280/1, bilirkişinin raporu mahkemeye vermesini, verildiği tarihin rapora yazılmasını ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğini düzenler. Rapor dosyaya girdiği hâlde tarafa tebliğ edilmemişse, devam eden davaya bakan mahkemeden rapor örneğinin usulünce tebliği ve HMK m.281’deki rapora karşı talep imkânı kullanılmadan rapora dayanılarak hüküm kurulmasına ilişkin usul sorununun giderilmesi istenir. Aşağıdaki Word örneği, raporun mevcut olduğu fakat tebliğinin yapılmadığı somut durum içindir.

Mahkemenin bilirkişiden rapor beklemesiyle raporu dosyaya alıp henüz tebliğ etmemesi farklı aşamalardır. Rapor hiç verilmediyse HMK 274 kapsamında gecikme ve yeni bilirkişi talebi incelenir. Rapor tebliğ edilmiş ve içeriğinde teknik eksiklik varsa raporun tamamlattırılması örneği ayrı bir işlemdir. Bu yazı, tebliğ yapılmadan duruşmaya gidilen aradaki usul ihtiyacına odaklanır.

HMK 280/1 neyi zorunlu kılar?

Bilirkişi, varsa incelemesi için teslim edilen şeylerle birlikte raporunu bir dizi pusulasına bağlı biçimde mahkemeye verir. Verilme tarihi rapora yazılır ve birer örnek duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilir. Bu hükmün konusu raporun hazırlanması değil, tamamlanan raporun mahkemeye teslimi ve taraflara bildirilmesidir. Dilekçede raporun UYAP’a yüklendiği, mahkeme kalemince alındığı ve tarafa tebliğ edildiği işlemler ayrı ayrı gösterilir. “UYAP’ta gördüm” ifadesiyle hukuki tebliğ tarihi kendiliğinden eşitlenmez.

HMK m.281/1, tarafların rapor kendilerine tebliğ edildikten itibaren iki hafta içinde eksik konuların tamamlattırılmasını, belirsiz konuların açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilmesini düzenler. Bu taleplerin hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel teknik çalışma gerektirmesi hâlinde, aynı iki haftalık sürede başvuruya bağlı olarak kanunda belirtilen ek süre ayrıca değerlendirilebilir. Henüz tebliğ olmayan rapor için tarafın kanuni itiraz süresinin başladığı varsayılmaz. HMK 281 itiraz süresi rehberi sonraki aşamayı açıklar.

Talep, “rapor dosyada varsa tebliğ edilmeden hiç duruşma yapılamaz” biçiminde genel bir yasak iddiasına dönüştürülmez. Duruşmada başka usul işlemleri yürütülebilir. İstenen, raporun örneğinin tebliği, rapor hakkında görüş ve HMK m.281 talepleri için kanuni imkânın korunması ve raporun tarafça görülmeden doğrudan kararın dayanağı yapılması sorununa ilişkin ara karar verilmesidir. Duruşmanın başka bir güne bırakılması ancak somut iş akışında gerekli görülüyorsa istenir; mahkemenin duruşma yönetimi yetkisi devam eder.

Tebliğ yapılmadığı nasıl saptanır?

Önce raporun mahkemeye verildiği tarih, UYAP evrak numarası ve raporda yazan verilme günü belirlenir. Ardından rapor örneğine ilişkin tebligat çıkış ve tebliğ kayıtları incelenir. Taraf vekille temsil ediliyorsa tebligatın kime yöneltildiği ayrıca önemlidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.11 uyarınca vekille takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır. Raporun yalnız asile gönderilmiş olması ile hiç tebligat çıkmamış olması farklı iddialardır; dilekçe dosyada görülen gerçek yönteme göre yazılır. Vekille takipte tebligat rehberi bu ayrımı anlatır.

Elektronik tebligatta gönderim, muhatabın adresine ulaşma ve kanunen tebliğ edilmiş sayılma anları ayrılır. 7201 sayılı Kanun m.7/a elektronik tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılmasını düzenler. Rapora ilişkin UETS delil kaydı varsa doğru muhatap, ulaşma günü ve tebliğ edilmiş sayılma tarihi birlikte incelenir. Sırf UYAP’ta “gönderildi” görünmesi hukuken gerçekleşmiş tebliğ günü diye yazılmaz. Dosya kayıtları görülmeden “bana tebliğ yapılmadı” iddiası kesinleştirilmez.

Raporun başka bir evrak ekinde gönderildiği ileri sürülüyorsa tebligatın içeriği ve ek listesi kontrol edilir. Davetiyede yalnız duruşma gününün bildirilmesi, rapor örneğinin de eklenip tebliğ edildiğini kendiliğinden göstermez. Tersine elektronik tebligatın ekinde rapor bulunuyorsa yalnız raporun UYAP’ta ayrıca görünmemesine dayanıp tebliğ yokluğu iddia edilmez. Dilekçe, tebliğ evrakının ve eklerinin gerçek içeriğine dayanır.

Ek rapor veya bilirkişi kurulu raporunda kontrol

Dosyada ilk rapordan sonra ek rapor alınmışsa her belgenin teslim ve tebliğ kaydı ayrı incelenir. İlk raporun aylar önce tebliğ edilmiş olması, sonradan sunulan ek raporun da kendiliğinden tebliğ edildiğini göstermez. Hangi raporun eksik bildirildiği, bilirkişinin adı veya kurul bilgisi, rapor tarihi ve UYAP evrak numarasıyla yazılır. Dilekçede “bilirkişi raporu” gibi genel bir söz, dosyadaki üç ayrı teknik metinden hangisine ilişkin istem yapıldığını belirsiz bırakır.

Kurul raporunda çoğunluk görüşü, karşı oy veya ayrı rapor varsa mahkemeye sunulan dosya kapsamı kontrol edilir. HMK m.279/2, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa bunun sebebinin raporda bulunmasını ve azınlıkta kalan bilirkişinin ayrı rapor sunabilmesini düzenler. Tarafa tebliğ edilen nüsha mahkemeye sunulmuş ayrı görüşü içermiyorsa eksik kalan belgenin tam adı ve sayfa veya evrak numarası gösterilir. Tebliğ eksikliği iddiası teknik görüşe peşin üstünlük tanınması anlamına gelmez; amaç tarafın dosyaya giren görüşün tamamını bilerek beyanda bulunmasıdır.

Bir taraf raporu usulüne uygun tebellüğ etmiş, diğer tarafın kaydı eksik kalmış olabilir. Bu durumda “hiçbir tarafa tebliğ edilmedi” cümlesi gerçek değildir. Dilekçede yalnız başvuran tarafın veya vekilinin durumu yazılır. Karşı tarafın tebligat kaydı da aynı dosyada görülebiliyorsa ayrım açık yapılır. HMK m.280/1 rapor örneğinin taraflara tebliğini düzenler; hangi muhataba hangi ekin ulaştığı kişiye özgü tebligat belgesiyle belirlenir.

Tebligat parçasında yalnız genel bir ek sayısı bulunuyorsa raporun tam nüshasıyla gönderilen sayfaların sayısı karşılaştırılır. Fark tespit edilirse “eksik tebliğ” iddiası hangi sayfanın veya tablonun görünmediğiyle somutlaştırılır. Tam metin tarafın elinde yoksa içeriği varsayarak rakam veya sonuç yazılmaz. Mahkemeden tebliğ evrakının ekleriyle birlikte dosyada incelenmesini istemek, maddi durumu saptamak için yerinde bir ilk taleptir.

Duruşma yakınsa hangi işlem istenir?

Duruşma tarihi belli ve raporun teslimi duruşmaya çok yakınsa mahkemeye en erken aşamada esas dosyası üzerinden yazılı talep sunulur. Raporun tebliğe çıkarılması, tebliğ kaydının dosyaya alınması ve tarafın raporu inceleyip HMK m.281 taleplerini sunmasına imkân tanınması açıkça istenir. Duruşmada bu husus ortaya çıkmışsa tarih ve rapor evrak numarası belirtilerek tutanağa geçirilmesi ve mahkemenin ara karar vermesi talep edilir. Dilekçede gerçekleşmemiş tebligat tarihi uydurulmaz.

Raporun teknik ekleri veya hesap tabloları eksik gönderildiyse bu da tebliğ edilen içeriğin belirlenmesini gerektirir. Mahkemeye sunulan rapor ve ekler ile tarafın tebellüğ ettiği evrak karşılaştırılır. Yalnız özet sayfanın iletilmiş olduğu somut tebligat kaydıyla gösteriliyorsa tam örneğin tebliği istenir. Hangi ekin bulunmadığı dosyadaki rapor sayfa veya ek numarasıyla yazılır. Hiç görmediği eki tarafın içeriğini biliyormuş gibi anlatması doğru değildir.

Rapor duruşmadan önce usulünce tebliğ edilmiş ama taraf incelemek için daha fazla zamana ihtiyaç duyuyorsa bu sayfadaki “tebliğ edilmedi” dilekçesi kullanılmaz. HMK m.281’in ek süre koşulları ve başvurunun ilk iki haftalık sürede yapılması ayrıca değerlendirilir. Teknik inceleme için ek süre dilekçesi bu farklı olaya yöneliktir. Tebliğ yokluğu ile raporun uzunluğu nedeniyle hazırlık güçlüğü birbirine karıştırılmamalıdır.

Raporun mahkemeye sunulması ile tarafa tebliği arasındaki fark

Rapor mahkemenin dosyasına girdikten sonra hâkim ve taraflar açısından farklı işlemler doğar. Mahkemenin raporu alması, tarafın HMK m.281 kapsamındaki itiraz süresini tek başına başlatmaz; kanun bunu taraflara tebliğ tarihine bağlar. Taraf raporu UYAP’ta daha erken okuyabilir ve beyan sunabilir, ancak bu fiilî erişimin resmî tebliğ tarihine dönüştüğü genel olarak ileri sürülmez. İtiraz süresi hesabında somut tebligat türü ve yasal kayıt esas alınır.

Raporu hiç görmemiş tarafın hangi hesap kalemine itiraz edeceğini ayrıntılı biçimde yazması beklenemez. Dilekçenin konusu bu nedenle rapor içeriğine girmeden önce usulî eksikliğin giderilmesidir. Aynı zamanda dosyada raporun verilme tarihi ve tebligat kaydı saptanır. Mahkeme tebliğ edilmesine karar verirse raporun tam örneğinin doğru muhataba ve usule göre ulaştığı izlenir. Sonrasında teknik beyan ayrı bir dilekçeyle oluşturulur.

Bilirkişi raporu tebliğ edilmediyse dilekçe örneği

Örnekte raporun gerçekten dosyaya girdiği doğrulanmadan “sunulmuştur” cümlesi bırakılmaz. Vekil yoksa vekile ilişkin alan, elektronik tebligat yoksa UETS açıklaması temizlenir. Dosya raporu tam ekleriyle tebliğ etmişse dilekçe bu başlıkla sunulmaz. Rapor içeriğine itiraz edilecekse tebliğ tarihine bağlı HMK m.281 istemi ayrı somutlaştırılır.

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Bilirkişi raporu tebliğ edilmediyse dilekçe Word indir (.docx). Dosyada raporun verilme tarihi ve evrak numarası, duruşma günü, tebligatın muhatabı, UETS veya fiziki tebliğ kaydı, eksik rapor ekleri, HMK m.280/1 ve m.281 dayanakları ile gerçek ihtiyaca uygun sonuç istemi için ayrı alanlar vardır. İmzalamadan önce tebliğ durumunu son kez kontrol edin.

Duruşma yapıldıktan sonra tebliğ eksikliği fark edilirse

Önce duruşma tutanağı ve verilen ara karar okunur. Mahkeme raporu daha sonra tebliğe çıkarmaya karar vermişse işlem izlenir. Rapor tartışılıp hükme esas alınmışsa o gün tarafın hangi beyanda bulunabildiği, raporun fiilen ve hukuken ne zaman ulaştığı ve kararın türü kayıtlarla belirlenir. Tek bir şablonla geçmiş duruşmanın kendiliğinden geçersiz olduğu söylenmez. Devam eden dosyada tebliğ ve değerlendirme imkânının sağlanması için somut usul talebi yapılır; hüküm verilmiş dosyada başvuru yolu ve süresi ayrıca incelenir.

Tarafın duruşmaya katılmaması, raporun kendisine veya vekiline tebliğ edildiği sonucunu tek başına doğurmaz. Tersine tarafın duruşmada rapor hakkında ayrıntılı konuşmuş olması, hukuki tebliğ kaydının içeriğinin hiç incelenmemesi gerektiği anlamına gelmez. Tutanak, tebligat delil kaydı ve raporun tam metni birlikte değerlendirilir. Dilekçeye gerçekleşmeyen sözlü itiraz veya mahkemenin vermediği ara karar eklenmez.

Sunmadan önce altı kayıt kontrolü

1. Rapor mahkemeye gerçekten hangi tarihte ve hangi evrak numarasıyla verildi?
2. Duruşma günü raporun tesliminden önce mi sonra mı belirlendi?
3. Tarafa veya varsa vekile çıkarılan tebligatın ekinde raporun tam örneği var mı?
4. Elektronik tebligat varsa hukuken tebliğ edilmiş sayılma günü hesaplandı mı?
5. Teknik eklerin hangilerinin eksik olduğu gerçek rapor listesiyle gösterildi mi?
6. İstem raporun tebliğine mi, yoksa tebliğ edilmiş rapora içerik itirazına mı ilişkin?

Bu kontrol tebliğ eksikliğini doğru olayla sınırlar. Rapor hiç yazılmamışsa HMK m.274; rapor tebliğ edilmişse HMK m.281 uygulanacak aşamadır. Sırf duruşma yakın diye tüm dosya işlemlerinin duracağını varsaymak yerine mahkemenin hangi kararının raporu esas alacağını ve tarafın hangi beyan imkânına ihtiyaç duyduğunu gösterin.

Sık sorulan sorular

Resmî dayanak ve yazar

Adalet Bakanlığı UYAP 6100 sayılı HMK metninde m.280-281; tebligat muhatabı ve elektronik tebliğ tarihi için PTT’nin 7201 sayılı Kanun m.11 ve m.7/a mevzuat bilgileri incelenebilir. Konuyla ilgili diğer başvurular dilekçe örnekleri kategorisinde yer alır. Bu örnek, gerçek rapor teslim ve tebligat kaydına göre doldurulmalıdır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’deki ofisten yönetilir. Yazar: Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Kontrol tarihi: 28 Eylül 2026.