Makinelerin Deftere Kaydedilmesi Talep Dilekçesi | HMK 406 Word
HMK 406 defter tutulması talep dilekçesi, dava konusu belirli malların kimlik, adet, yer ve fizikî durumunun mahkeme kararıyla kayıt altına alınması gerektiğinde kullanılır. Örnek, fason üretim sözleşmesi kapsamında karşı taraf tesisinde bulunduğu ileri sürülen üç makine için derdest asliye ticaret davasında yapılacak başvuruyu ele alır. Mühürleme, ihtiyati haciz ve mülkiyetin devri bu Word örneğinin istemi değildir.
HMK 406/1 defter tutulması hakkında ne söyler?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 406/1, mahkemenin gerekli hâllerde mal veya haklarla ilgili defter tutulmasına ya da mühürleme işleminin yapılmasına karar verebileceğini düzenler. Metindeki “karar verilebilir” sözü, tarafın dilekçeyi sunar sunmaz otomatik kayıt veya mühürleme yapılacağı anlamına gelmez. Hangi malın nerede bulunduğu, kayıt ihtiyacı ve ölçülecek olgular somut belgeyle açıklanmalıdır. Bu örnek yalnızca mahkemece defter tutulması talebine yöneliktir.
Maddenin ikinci fıkrası, ihtiyati haciz, muhafaza tedbirleri ve geçici düzenleme niteliğindeki kararlara ilişkin diğer kanunlardaki özel hükümleri saklı tutar. Defter tutulması istemine rehin hakkı tanınması, mülkiyetin hemen geçirilmesi veya karşı tarafın bütün mallarının haczi gibi sonuçlar yüklemek yanlış olur. Dilekçe, dava konusu belirli makinelerin seri numarası, adedi, bulunduğu bölüm ve mevcut durumunun mahkemenin kararlaştıracağı usulle kayda geçirilmesini ister.
Örnek olay: ortak kullanımda bulunan makineler
Örnek uyuşmazlıkta bir şirket, fason üretim sözleşmesi kapsamında karşı tarafın tesisinde tutulan üç üretim makinesinin kendisine iadesini talep ettiği derdest asliye ticaret davası yürütmektedir. Sözleşme eki ekipman listesi, teslim tutanağı ve son envanter yazışmasında seri numaraları vardır. Taraflar, hangi ekipmanın halen tesiste bulunduğu ve hangi aksesuarlarla birlikte teslim edildiği konusunda anlaşamamaktadır. Bu anlatım gerçek bir dava dosyasının kabul edilmiş vakıası değildir; Word’de köşeli alanlar bilerek boş bırakılmıştır.
İstenen işlem bütün üretim tesisinin kapatılması değildir. Üç makinenin ve sözleşme ekindeki belirli aparatların görüldüğü yerde sayımı, marka model ile seri numarasının tespiti, fizikî durumunun kısa açıklamayla kaydı ve hazırlanan defterin dosyaya alınmasıdır. Talep, alan ve mal bakımından sınırlı olduğundan mahkeme hangi işlem için kimin hazır bulunacağını ve kayıt biçimini belirleyebilir. Önceki teslim belgesinde olmayan malı sırf listeyi büyütmek için eklemek kabul edilemez.
“Gerekli hâl” somut verilerle nasıl gösterilir?
Gerekli hâlin gerekçesi, “karşı taraf malları kaçırabilir” biçiminde belgesiz bir korku değildir. Örnek dosyada teslim listesi ile daha sonraki sevk yazışması arasında iki aksesuarın yeri bakımından fark vardır; ayrıca tesiste yapılan hat değişikliğinin tarihi yazıyla bildirilmiştir. Bu kayıtlar, dava sonunda iade edilmesi tartışılan makinelerin ve aparatların bugünkü durumunun açıklığa kavuşturulması ihtiyacını destekleyebilir. Dilekçe her olay için tarihlendirilmiş belgeyi açıklar.
Hat değişikliği tek başına mülkiyet hakkının kaybedildiğini kanıtlamaz. Aynı şekilde karşı tarafın genel ticari faaliyeti var diye defter istemi haklı sayılamaz. Sözleşme eki, teslim tutanağı ve güncel seri numarası fotoğrafının birbirine nasıl bağlandığı açıklanmalıdır. Mahkeme takdirinde hangi kaydın hangi belirsizliği gidereceği görünürse m. 406/1’in “gerekli hâl” koşulu somutlaşır.
Defterde hangi bilgiler yer almalı?
Her mal için ayrı satır önerilir: sözleşme ekindeki sıra, marka ve model, seri numarası, adet, bulunduğu bölüm, üzerinde görülen aparat, gözlenen hasar veya eksik parça ve kayıt tarihi. Bir sanayi makinesinin “bir adet cihaz” diye yazılması, aynı modelden birden fazla varsa ayırt etmeye yetmez. Seri numarası okunamıyorsa uydurulmaz; plakanın okunamadığı ve bunun nedeni tutanağa geçirilir. Fotoğraf alınması isteniyorsa hangi açıların malı tanıtacağı belirtilir.
Defterin içeriği mahkemece belirlenecek usule tabidir. Talep eden taraf kendi hazırladığı çizelgeyi mahkemenin defteriymiş gibi dosyaya koyamaz. Kendi öneri tablosunu ek olarak sunabilir, fakat resmî kayıt ancak mahkemenin karar verdiği işlemle oluşur. Aksesuarın makineye takılı mı ayrı rafta mı olduğu, iade tartışmasında önemliyse yer bilgisi ayrıca gösterilir.
Talebin fizikî ve zamansal sınırları
Talep edilen tesisin açık adresi, bina ve bölüm adı, makinelerin tahmini konumu ve erişim bilgisi belirtilir. İcra edilecek kayıt için belirsiz “karşı tarafın tüm işyerleri” ifadesi hem ölçüsüzdür hem de işlemi uygulamayı zorlaştırır. Dava konusu üç makine ve sözleşme ekindeki belirli aksesuarlar listeyle sınırlandırılır. Defter tutulması için talep edilen tarih mümkün olduğunca mevcut üretim planı ve mahkemenin takvimine uygun gerekçelendirilir; taraf kendi başına resmî keşif günü tayin edemez.
İşlem sırasında üretim faaliyetinin bütünüyle durdurulması istenmiyorsa sonuçta böyle bir cümle bulunmaz. Gerektiğinde ilgili bölümün güvenli şekilde görülmesi ve kayıt sırasında tarafların hazır bulunması önerilir. İş güvenliği, ticari sır ve üçüncü kişilerin mülkiyeti bakımından yalnızca dava konusu mala temas edilmesi önemlidir. Sonuç isteminin kapsamı bu açıklamalarla aynı olmalıdır.
Sözleşme, teslim tutanağı ve fotoğraf ilişkisi
Ek-1 sözleşme ve ekipman listesi, hangi malın davanın konusu olduğunu gösterir. Ek-2 tarihli teslim tutanağı malın hangi seri numarasıyla karşı tarafa bırakıldığını gösterir. Ek-3 yazışma ve sevk kayıtları sonraki hareketi açıklayabilir. Ek-4 tarihli ve kaynağı belli fotoğraflar mevcut durumu gösterir. Her ek, dilekçede karşılık geldiği cümleyle işaretlenir. Aynı fotoğrafı farklı tarihe aitmiş gibi tekrar sunmak kayıt zincirini bozar.
Güncel erişim olmadığı için fotoğraf yoksa varmış gibi yazılmaz. Mahkemeden yerinde defter tutulması talebi tam da mevcut durumun taraflar arasında anlaşılmadığı durumda anlamlıdır. Tarafın kendi erişimiyle çektiği görüntü, mahkemenin tutacağı defterle eşdeğer değildir. Tarih ve cihaz plakasının okunabilirliği, ileride tutulan resmî kayıtla eşleştirmeyi sağlar.
Delil tespiti, defter tutulması ve mühürleme farkı
HMK m. 400, dava içindeki veya dava öncesindeki belirli vakıanın tespiti amacıyla keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlemesi gibi delil işlemlerine ilişkindir. HMK m. 406/1 ise gerekli hâlde mal veya hakla ilgili defter tutulması veya mühürleme olanağı tanır. Dava konusu makinelerin teknik performansını bilirkişiyle ölçmek ayrı sorudur; kimliklerini ve mevcut durumlarını resmî defterde göstermek ayrı işlemdir. Bir dilekçede ikisi isteniyorsa her birinin kapsamı ve kanun dayanağı ayrı açıklanmalıdır.
Mühürleme, fizikî erişimi ve işletme faaliyeti bakımından daha ağır etkiler doğurabilir. Örnek Word, mühürleme istemez; yalnızca sınırlı ekipman kaydı ister. İhtiyaç mühürleme ise bu dilekçedeki talebin başlığını değiştirip aynı gerekçeleri kopyalamak yeterli değildir. Mahkemenin karar vereceği gereklilik ve işin nasıl uygulanacağı somut olaya göre yeniden gerekçelendirilmelidir.
İhtiyati tedbir veya haciz talebi yerine geçmez
Bir taraf makinenin devrinin yasaklanmasını istiyorsa bu amaçla hangi geçici korumanın uygun olduğu ayrı incelenir. HMK m. 406/2 diğer özel hükümlerin saklı olduğunu açıkça söyler. Deftere makinenin kaydedilmesi, onun devrini kendiliğinden yasaklamaz, mülkiyeti değiştirmez veya alacaklıya icra tahsil yetkisi vermez. Yazıda bu sonuçları birbirine karıştırmak arama yapan kişinin gerçek ihtiyacını yanlış yönlendirir.
İhtiyati tedbirin koşulları ve uygulanması kendi maddelerinde düzenlenir. Buradaki örnek, dava konusu malların mahkeme denetiminde sayılıp tanımlanması arama niyetini karşılar. Muhafaza veya tedbir ihtiyacı ayrıysa o talebin dayanağı, kapsamı, teminat ve uygulanma yöntemi dosya özelinde araştırılır. Kanunda bulunmayan otomatik sonuçlar “defter” kelimesinden çıkarılmaz.
Hangi dosyaya ve mahkemeye sunulur?
Örnek, derdest asliye ticaret mahkemesi davasının esas numarasıyla o mahkemeye sunulur. Böylece dava konusu malların sözleşme ve teslim kayıtları aynı dosyada erişilebilir. HMK m. 406’nın kısa metni her olası dava öncesi başvuru için ayrıca bir yetki kuralı yazmadığından bu yazı dava açılmadan yapılacak işlemin mahkemesini otomatik belirlemez. Derdest dava örneğinde başlık, mahkemenin güncel adı ve esas numarasıyla doldurulur.
Dosyada daha önce keşif veya bilirkişi kararı varsa mahkemenin ara kararı incelenir. Önceki ara karar zaten aynı makinelerin seri numaralarını kayda bağlamışsa aynı işlemi yeniden istemenin gerekçesi açıklanmalıdır. Ara karar teknik incelemeyle sınırlı kalmışsa defter tutma ihtiyacının ayrı olduğu gösterilir. İşin daha önce hangi gün yapıldığı ve sonuç tutanağının hangi sayfada olduğu belirtilir.
Word dilekçenin olay örgüsü ve istemi
Word’de taraflar, dava konusu ekipmanın devredildiği sözleşmenin tarihi, teslim tutanağı, üç makinenin seri numarası, hat değişikliği yazışması ve belirli aparat uyuşmazlığı ayrı açıklama maddeleridir. “Gerekli hâl”, malın genel değerine değil mevcut sayım ve kimlik kaydındaki belirsizliğe bağlanır. Sonuçta HMK m. 406/1 uyarınca bu sınırlı mal grubu için defter tutulmasına, marka model, seri numarası, adet, yer ve görünen durumun kaydedilmesine karar verilmesi istenir.
Köşeli alanlar gerçek dosya bilgileriyle doldurulmadan mahkemeye sunulmamalıdır. Başka bir olayda üç değil tek makine varsa adet ve satırlar azaltılır. Gerçekten eklenmeyen bir hat değişikliği yazısı örnek listede bırakılamaz. Word’de imza sonrası “doldurma kontrolü” kişiselleştirme içindir ve sunulacak nüshadan çıkarılır. Böylelikle metin meslekî bir başvuruya dönüşür.
Karar verilirse uygulama nasıl izlenir?
Mahkeme olumlu karar verdiğinde kaydın kapsamı, işlemi yapacak kişi, tarih ve taraflara bildirimin içeriği karar metninden okunur. Tarafların hazır bulunup bulunamayacağına ilişkin karar ve uygulama usulü izlenir. Kayıt sırasında her malın plakasının okunup okunmadığı, aksesuarların ayrı sayılıp sayılmadığı ve fotoğrafların tutanağa bağlanıp bağlanmadığı kontrol edilir. Gözlemin ardından asıl dava dosyasındaki defter veya tutanak numarası kaydedilir.
Mahkemenin karar vermesi talep edilen malların davacıya ait olduğunu peşinen kabul ettiği anlamına gelmez. Mülkiyet ve iade talebi asıl davada delillerle karara bağlanır. Defter, mevcut durumun kaydına hizmet eder. Tutulan defter ile önceki teslim listesi arasında fark varsa hangi seri numarasında ve hangi tarihte fark oluştuğu gösterilerek sonraki beyan düzenlenir.
Sık yapılan yanlışlar
İlk yanlış, “bütün mallar deftere geçirilsin” gibi sınırı olmayan istemdir. İkincisi, sözleşme ekindeki seri numaralarını kontrol etmeden farklı makineleri aynı satırda göstermektir. Üçüncüsü, defter kararından otomatik haciz veya zilyetlik devri beklemektir. Dördüncüsü, önerilen özel çizelgeyi mahkemece tutulmuş defter gibi tanıtmaktır. Beşincisi, defter ve mühürleme işlemlerinin fizikî etkilerini ayırmamaktır.
Altıncı yanlış, malın bulunduğu bölümü veya karşı tarafın erişim bilgisini belirsiz bırakmaktır. Yedincisi, dava konusu olmayan üçüncü kişi mallarını istem listesine eklemektir. Sekizincisi, teknik bilirkişi incelemesiyle kayıt işlemi arasındaki farkı göstermemektir. Bunların düzeltmesi, HMK m. 406/1’in “gerekli hâl” koşuluna bağlanan dar ve denetlenebilir talep kurmaktır.
Başvuru öncesi denetim listesi
Mahkeme ve esas numarası, dava dilekçesindeki mal tanımıyla karşılaştırılır. Sözleşme eki ve teslim belgesindeki seri numaraları tek tek okunur. Hareket veya yer değişikliği iddiasının tarihli kaydı dosyada bulunur. Talep edilen kayıt sütunlarının her biri uyuşmazlıktaki bir belirsizliğe karşılık gelir. Tesis adresi ve bölüm bilgisi işlem yapılabilecek kesinliktedir. Kişisel veri ve ticari sır açısından gereksiz ayrıntı eklenmez.
İstem, “defter tutma” işlemiyle sınırlıysa metinde mühürleme, haciz veya mülkiyet hükmü bulunmadığı son kez kontrol edilir. Eklerin dosya adları, tarihleri ve içerikleri dilekçeyle eşleşir. Elektronik sunum sonrası evrakın kayda geçtiği izlenir. Önceden verilmiş ilgili ara karar varsa dilekçede doğru sayfa ve tarih belirtilir. Bütün bu denetimler, örneği somut dosyada kullanılabilir kılar.
Üçüncü kişiye ait mal görülürse kayıt sınırı
Üretim tesislerinde aynı türden makineler farklı finansman veya kiralama ilişkileriyle bulunabilir. Bu nedenle yalnızca renk ve model benzerliğiyle üçüncü kişiye ait ekipmanın dava konusu olduğu varsayılmaz. Deftere tutulacak listenin sözleşme sıra numarası ve okunabilir seri numarasıyla sınırlandırılması, işletmenin diğer mallarına gereksiz müdahale riskini azaltır. Plaka okunamıyorsa bu belirsizlik ayrıca yazılır; hangi makineyle eşleştirmenin neden yapılamadığı tutanakla görünür hâle gelir.
Dava dışı malın görüntüye girmesi hâlinde amaç onun mülkiyetini belirlemek değildir. Taraf, kendi teslim listesinde bulunan malın ayırt edilmesine yarayan veriyle yetinmelidir. Eğer başka eşya üzerinde de hak iddiası doğmuşsa onun sözleşme ve teslim dayanağı ayrıca gösterilmeden aynı defter istemine eklenmez. Keşif tutanağında gözlem veya fotoğraf eksikliği örneği, kayıt işlemi yapılmış ancak tutanak eksik kalmış farklı bir aşamaya ilişkindir.
Defter kaydı ile önceki envanterin karşılaştırılması
Mahkemenin düzenlettiği defter dosyaya girdikten sonra her satır, eski teslim tutanağı ve sözleşme ekiyle ayrı ayrı karşılaştırılır. Seri numarası eşleşiyorsa bulunduğu yer ve aksesuar durumu; eşleşmiyorsa plaka kaydı, fotoğraf ve varsa sevk belgesi incelenir. Bu karşılaştırma yalnızca “üç makineden ikisi yok” şeklinde baştan hazırlanmış bir sonuç değildir. Resmî kayıt ne gösteriyorsa onun üzerinden tarafların beyanı kurulmalıdır.
Kayıt sırasında bir makinenin faal olup olmadığı teknik ölçüm yapılmadan yalnızca dış görünüşle kesin belirlenemez. İhtiyaç teknik çalışma testi ise keşif yapılması talebi ve bilirkişi sorularının uygunluğu ayrı değerlendirilir. Defterde “gözle görülen kırık koruyucu kapak” yazılması başka, cihazın sözleşmedeki üretim kapasitesine sahip olmadığına teknik hüküm kurulması başkadır. Bu ayrım kayıt işleminin sınırını korur.
Resmî kaynak ve ilgili yazılar
Adalet Bakanlığı UYAP 6100 sayılı HMK metninde m. 406/1–2 güncel olarak okunmalıdır. TBMM kabul metni de bu düzenlemeyi gösterir; sonradan değişiklikler için UYAP kontrolü önemlidir. Genel delil tespiti usulü HMK 400–406 rehberinde, tespiti başlatan tarafın farklı istemi talep dilekçesinde açıklanır.
Bu içerik, 29 Eylül 2026 tarihinde kanun metni ve site yayınları taranarak düzenlendi. Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu; fizikî ofis Mersin’dedir ve Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir. HMK 406 defter istemi, gerçek makine ve belge listesiyle kişiselleştirilmeden başvuruya dönüşmez.
Makinelerin deftere kaydedilmesi talep dilekçesi Word (.docx) indir
Sık sorulan sorular
HMK 406/1 ile ne talep edilir?
Mahkeme gerekli hâlde mal veya hakla ilgili defter tutulmasına ya da mühürleme işlemine karar verebilir. Bu örnek belirli makineler için defter tutulmasına ilişkindir.
Defter kararı otomatik verilir mi?
Hayır. Kanun mahkemeye karar verme yetkisi tanır; hangi mal ve hak için neden gerekli olduğu somutlaştırılır.
Defter tutulması mülkiyeti geçirir mi?
Hayır. Kayıt, malın kimlik ve mevcut durumunun gösterilmesine yöneliktir; mülkiyet ve iade istemi asıl davada karara bağlanır.
Makinelerin tamamı için isteyebilir miyim?
Talep dava konusu ve belirlenebilir mallarla sınırlandırılır. Seri numarası, adet ve yer ayrı gösterilir.
Defter tutma ile mühürleme aynı işlem mi?
Hayır. HMK 406/1 her ikisini ayrı seçenekler olarak sayar. Örnek Word yalnızca defter istemi içerir.
Bu istek ihtiyati haciz sayılır mı?
Hayır. HMK 406/2 diğer geçici korumalara ilişkin özel hükümleri saklı tutar; defter işlemi otomatik haciz yaratmaz.
Dava açılmışsa nereye sunulur?
Bu örnek derdest asliye ticaret davasında ilgili mahkemenin esas numarasıyla sunulur.
Defterde hangi veriler olmalı?
Sözleşme sıra numarası, marka model, seri numarası, adet, bulunduğu yer ve görünen durum uyuşmazlıkla ilgiliyse ayrı yazılır.
Word’deki köşeli alanlar kalabilir mi?
Hayır. Taraf, mahkeme, seri numarası, belge tarihi ve ekler gerçek dosyaya uyarlanır; sunum öncesi doldurma kontrolü silinir.
Mahkeme kaydı asıl davayı bitirir mi?
Hayır. Defter tutulması asıl davadaki mülkiyet, iade veya alacak talebini kendiliğinden sonuçlandırmaz.
Yazar: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir. Yayın tarihi: 29 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
