Delil Tespiti Bilirkişisine İlave Sorular Dilekçesi | HMK 402 Word
Delil tespitinde bilirkişiye ilave sorular dilekçesi, karşı tarafa tespit kararı ve talep dilekçesi işlemden önce tebliğ edildiğinde HMK m. 402/3 kapsamındaki bir haftalık bildirim için hazırlanır. Örnek, ortak çatı su sızıntısının kaynağını inceleyecek bilirkişiye apartman yönetiminin ek teknik sorularını sunar. Kararın önceden tebliği ile tebligatsız acele tespit arasında süre ve istem farkı vardır.
HMK 402/3’teki ilave soru hakkı
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 402/3, delil tespiti talebi haklı bulunursa kararın talep dilekçesiyle birlikte karşı tarafa tebliğini düzenler. Kararda tespitin nasıl ve ne zaman yapılacağı, icra sırasında karşı tarafın hazır bulunabileceği ve varsa itiraz ile ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği belirtilir. Bu yazının Word örneği, bu ön tebliği alan karşı tarafın teknik incelemeye ek soruları süresinde sunmasına yöneliktir.
İlave soru, mevcut soruların tek taraflı veya eksik bıraktığı somut teknik noktayı tamamlar. Kararın tebliği yapılmadan, tespit icra edildikten sonra gelen dosyada HMK 402/3’ün ön bildirim örgüsü aynen uygulanmış gibi yazılmaz. Acele hâlde önceden tebligat yapılmadan tespit yapılmışsa HMK 403/1’in sonraki tebliğ ve karar itirazı ayrı değerlendirilir. İki maddenin “bir hafta” ifadesi aynı tarih üzerinden hesaplanmaz.
Örnek olay: çatı sızıntısında teknik soru kapsamı
Örnek dosyada bağımsız bölüm sahibi, ortak çatıdan kaynaklandığını ileri sürdüğü su sızıntısı için delil tespiti istemiştir. Tespit kararı apartman yönetimine önceden tebliğ edilmiş, bilirkişiden tavandaki ıslak alanı ve onarım bedelini incelemesi istenmiştir. Yönetim, sızıntının kaynağının belirlenmesi için çatı oluğu, yağmur iniş hattı ve daire içindeki tesisat hattının ayrı ayrı incelenmesini; müdahale tarihleri ve önceki onarım belgelerinin karşılaştırılmasını istemektedir.
Bu örnekte aranan işlem yeni bir dava açılması veya tespitin tümden reddi değildir. Yönetimin karşı taraf sıfatıyla bir hafta içinde bilirkişiye sorulacak ilave teknik soruları bildirmesidir. Soru listesi, “sızıntı çatıdan değildir” sonucunu bilirkişiye dikte etmek yerine her olasılığı yöntemle sınar. Word’de bina adresi, tebliğ günü, mahkeme dosyası, su izi ve bakım kayıtları kişiselleştirilecektir.
Bir haftalık sürenin başlangıcı
HMK m. 402/3 kararda “varsa itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi” gereğinin yer alacağını söyler. Ön tebliğ alınan dosyada tebliğ mazbatası, elektronik tebligat kaydı, karar ve tespit dilekçesi birlikte okunur. Bir haftayı bilirkişinin keşif yaptığı gün veya raporu imzaladığı gün olarak yazmak metnin ön bildirim işleviyle uyuşmaz. Somut dosyada tebliğin hangi gün hüküm doğurduğu ve son gün, gerçek kayıtlarla hesaplanır.
Karar ve talep dilekçesi farklı günlerde ulaştıysa, hangi evrakın ne zaman tebliğ edildiği dilekçede açık gösterilir; uydurma tek bir tarih kullanılmaz. İcra günü çok yakınsa soruların fiilen bilirkişiye ulaşması için başvuru geciktirilmez. Mahkemenin karardaki süre ve tespit günüyle ilgili işlemi ayrıca izlenir. Bu örnek, süre hesabındaki resmî tatil veya elektronik tebligat ayrıntıları görülmeden kesin takvim tarihi vermez.
İlave soru nasıl somut yazılır?
“Bilirkişi tüm hususları incelesin” cümlesi, neyin eksik olduğunu göstermez. İlk soruda suyun girdiği noktanın gözlem ve ölçümle nasıl belirlendiği sorulur. İkinci soruda çatı oluğu ve iniş hattının sızıntı tarihinde durumuna dair bulgular istenir. Üçüncü soruda daire içi tesisat bağlantısının ayrı kontrol edilip edilmediği ve sonucun hangi bulguya dayandığı sorulur. Dördüncü soru, eski onarım faturaları ile güncel zarar arasındaki ilişkiyi ayırır.
Her soru, karardaki mevcut sorunun neden yetmediğini ve hangi belgeye karşılık geldiğini bir cümlede açıklar. Bilirkişiden hukukî kusur oranı veya yönetimin tazminat yükümlülüğünü hükme bağlaması istenmez. Teknik kişi suyun kaynağı, hasarın kapsamı ve onarım yöntemi konusunda veri sunar; hukukî değerlendirme asıl yargılamada mahkemeye aittir.
Bakım kayıtları ve fotoğraflar sorulara nasıl bağlanır?
Apartman yönetiminin [tarih] tarihli çatı oluk temizliği tutanağı, incelemede o bölgenin geçmiş bakımını gösterir. [Tarih] tarihli su tesisatı faturası da daire içi bağlantıya müdahale yapıldığını gösterebilir. Hiçbir belge tek başına sızıntının kesin kaynağını belirlemez. Sorunun amacı, bilirkişinin tarihli kayıtları yerinde gözlemle karşılaştırmasını sağlamaktır. Dilekçedeki Ek-1 ve Ek-2 adları fiilen sunulan nüshalarla eşleşir.
Fotoğrafın çekildiği gün, açı ve görüntülenen bölüm belirtilirse teknik incelemede daha değerlidir. Tarihi belirsiz bir çatı fotoğrafı, olay günündeki oluk durumunu kendiliğinden kanıtlamaz. Kaynağı veya içeriği bilinmeyen görseli sonradan kesin delil gibi tanıtmak yerine eksik veri dürüstçe işaretlenir. Bilirkişinin erişebileceği fizikî alanlar ve onarım sonrası değişiklikler de sorunun sınırını etkiler.
Karşı tarafın tespitte hazır bulunması
HMK m. 402/3, kararda karşı tarafın tespitin icrası sırasında hazır bulunabileceğinin belirtilmesini öngörür. Dilekçede yönetimin temsilcisinin veya vekilinin işlemi izlemek istediği, varsa erişim ve belge göstermek için hazır olacağı yazılabilir. Hazır bulunmak bilirkişinin yerine ölçüm yapma veya diğer tarafın sözünü kesme yetkisi vermez. Tespit günü ve yeri kararda yazan bilgilerle kontrol edilir.
Yönetim bir bakım görevlisinin teknik alanı göstermesini istiyorsa ad ve görevi açıklanır; görevlendirilmemiş kişiyi resmî uzman gibi tanıtmaz. İşlem sırasında sunulmak istenen bakım tutanağının önceden dosyaya eklenmesi, bilirkişinin hangi belgeyi gördüğünü sonradan anlamayı sağlar. Karşı tarafın soru sunması, talep edenin dosyadaki iddialarına cevap hakkından bütünüyle vazgeçmesi anlamına gelmez.
Tespit talebine itiraz ile ilave soru ayrımı
HMK 402/3 aynı kararda varsa itirazın ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiğini söyler. Tespitin şartlarına karşı çıkmak başka, bilirkişi incelemesinin teknik kapsamını genişletmek başka istemdir. Apartman yönetimi yalnızca su kaynağının çok yönlü incelenmesini istiyorsa dilekçenin sonuç kısmını bu sorularla sınırlar. Tespit yapılmasına da itiraz edecekse kararın hangi koşulunun neden bulunmadığını ayrıca açıklar.
Soruların sunulması mahkemenin tümünü aynen kabul edeceğini garanti etmez. Mahkeme tespit konusu vakıa ve mevcut karar sınırı içinde hangilerinin bilirkişiye yöneltileceğine karar verir. Bu nedenle her sorunun talep dilekçesindeki sızıntı vakıasıyla bağı gösterilir. Apartmanın ilgisiz mali defterleri veya komşu binanın geçmiş bütün tadilatları gibi geniş istekler dosyayı dağıtır.
Acele tebligatsız tespit ile karıştırılmamalı
HMK m. 403/1, hakların korunması bakımından zorunlu acele hâlde karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan delil tespiti yapılabilmesini düzenler. İşlem sonrasında dilekçe, karar, tutanak ve varsa rapor karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf bu tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir. Bu olay örgüsü HMK 402/3’teki ön tebliğli ilave sorulardan farklıdır.
Tespit zaten yapılmış ve evrak sonradan ulaşmışsa sitedeki tebligatsız tespit kararına itiraz dilekçesi o işleme özgüdür. Bu Word dosyası, işlemden önce karşı tarafa iletilen karar üzerine bilirkişiye ek teknik soru iletmek için kullanılmalıdır. Fark, yalnızca dilekçe başlığında değil tebliğ tarihi, talep edilen işlem ve dayanak belgelerde de korunur.
Bilirkişi için hukukî sonuç sorusu kurmayın
“Yönetim kusurlu mudur?”, “Davacı ne kadar tazminat kazanır?” gibi sorular teknik inceleme talebinin sınırını aşar. Sızıntı kaynağının fizikî belirlenmesi, malzeme hasarı, önceki müdahalenin etkisi ve teknik onarım seçenekleri bilirkişiye yöneltilebilecek somut başlıklardır. Teknik uzmanlığın gerekli olduğu nokta tanımlanır; hukukî sonuç ve delil değerlendirmesi mahkemeye bırakılır.
Kararda bilirkişinin görev kapsamı yalnızca fotoğraf çekmekse, esaslı yeni test talebi kararın kapsamını değiştirir. Dilekçede bu ihtiyacın neden mevcut sızıntı vakıasını aydınlatmak için gerekli olduğu açıklanır ve mahkemeden uygun kapsam kararı istenir. Bilirkişiye doğrudan görev emri vermek veya mahkeme kararı yerine taraf listesini dayatmak doğru usul değildir.
Word şablonunda hangi alanlar var?
Word, apartman yönetiminin sulh hukuk mahkemesindeki delil tespiti dosyasına ön tebliğ sonrasında sunduğu ilave soru dilekçesi olarak düzenlendi. Karar tarihi, dosya numarası, tebliğ günü, tespitin planlandığı gün, mevcut bilirkişi görev tanımı, dört ilave teknik soru, bakım kayıtları, fotoğraf ve yönetim temsilcisi bilgisi için ayrı alanlar bulunur. Hukukî dayanak HMK m. 402/3’tür. Karşı tarafa haber verilmeden bitmiş tespit kurgusu bu Word’e eklenmez.
Köşeli alanlar gerçek dosyaya göre doldurulur. Oluk temizliği yapılmamışsa temizlik tutanağı varmış gibi eklenmez. Daire içi tesisat müdahalesi bulunmuyorsa bu sorunun dayandığı belge ve anlatım gözden geçirilir. Tarih ve ek numaraları, UYAP evrakıyla eşleştirilir. İmza sonrası doldurma kontrolü mahkemeye gönderilen nihai nüshadan çıkarılır.
Tespit gününde soru listesi nasıl kullanılır?
Mahkeme soruları bilirkişi görevinin kapsamına almışsa tespit gününde hangi sorulara hangi yöntemle cevap arandığı izlenir. Oluk bölümüne erişim sağlanmamışsa neden ve erişim koşulu tutanağa geçirilir. Daire içi hattın görülemediği durumda bilirkişi raporunda “incelendi” denilmesine dayanak olup olmadığı sonra kontrol edilir. Sunulan bakım belgelerinin hangilerinin uzmana ulaştığı dosya kayıtlarıyla karşılaştırılır.
Tespit tutanağı daha sonra eksik gözlem veya fotoğraf içeriyorsa bu, ilave soru sunma aşamasından farklı bir işlem doğurabilir. Keşif tutanağında eksik gözlem örneği tutanak oluştuktan sonraki kayıt sorununa ilişkindir. Mevcut yazının amacı, inceleme yapılmadan önce bilirkişinin soru çerçevesini somutlaştırmaktır.
Rapor geldiğinde ne kontrol edilir?
Bilirkişi raporunda her ek sorunun yanıtı, kullanılan ölçüm, görülmeyen bölüm ve dayanılan belgenin tarihi aranır. Bir soruya “yeterli veri yok” denmişse hangi verinin eksik olduğu rapordan anlaşılmalıdır. Mahkeme ek soruları kabul etmediyse bunun ara kararı ve kapsamı ayrıca izlenir. Soru listesi dosyaya girmiş diye raporun otomatik olarak bütün alternatif kaynakları incelediği varsayılmaz.
Mahkeme bilirkişi raporuna yönelik itirazın tebliğ ve süre düzeni ayrı konudur. HMK 281 bilirkişi raporuna itiraz süresi yazısı, rapor sonrasındaki başka usul aşamasını açıklar. Önceden verilen ilave soru dilekçesi, raporla ortaya çıkan yeni çelişkiye ilişkin sonraki itirazın kendiliğinden yerine geçmez.
Yaygın hatalar ve düzeltme
İlk hata, soruları sonuç emri gibi yazmaktır: “Çatı kusurludur tespit edilsin” yerine hangi gözlem ve ölçümün yapılacağı sorulur. İkinci hata, süreyi bilirkişinin rapor tarihinden başlatmaktır. Üçüncü hata, tebliğ edilen karar ile dilekçe ekini okumadan yeni soru yazmaktır. Dördüncü hata, yalnızca su lekesini gösteren fotoğraftan kaynağın kesin olarak belirlendiğini sanmaktır.
Beşinci hata, tespitin tümden iptalini isterken buna ilişkin ayrı somut itiraz nedeni sunmamaktır. Altıncı hata, bakım belgesini dilekçede sayıp gerçekte eklememektir. Yedinci hata, karşı tarafın hazır bulunma bilgisini karardaki yer ve saatle eşleştirmemektir. Sekizinci hata, ön tebliğli HMK 402/3 işlemiyle tebligatsız HMK 403/1 yolunu tek metinde karıştırmaktır. Düzeltme her istemin tarihini, kanun maddesini ve teknik amacını ayrı yazmaktır.
Başvuru öncesi beş kayıt denetimi
İlk olarak karar, tespit talep dilekçesi ve tebliğ mazbatası birlikte okunur. İkinci olarak bir haftalık bildirimin gerçek son günü dosyadaki tebligat türüyle hesaplanır. Üçüncü olarak bilirkişiye hâlihazırda sorulan sorular karşılaştırılır; yalnızca eksik teknik noktalara ilave soru hazırlanır. Dördüncü olarak çatı, oluk, iç tesisat ve bakım geçmişine ilişkin mevcut belgelerden hangisinin ekleneceği belirlenir. Beşinci olarak tespit günü ile başvurunun kayda girişi kontrol edilir.
Elektronik yüklemede dosya numarası, dilekçe başlığı ve ek listesi tutarlı olmalıdır. İmzalanacak nüshada genel öğretici cümleler ve köşeli alanlar bırakılmaz. Dilekçe gönderildikten sonra mahkemenin soru listesi hakkında verdiği ara karar, bilirkişi görevinin son kapsamı ve tespit tutanağı izlenir. Bu denetim, bir haftalık hakkın sırf şeklen kullanılmasını aşarak teknik incelemeyi somutlaştırır.
Ölçüm yöntemi raporda açıkça gösterilmeli
Çatı sızıntısı incelemesinde yalnızca ıslak lekenin çapını ölçmek, suyun geldiği hattı tek başına belirlemez. Bilirkişinin hangi alana eriştiği, yağış veya su verme denemesi yapılıp yapılmadığı, kullanılan nem ölçerin konumu ve önceki onarımın incelemeyi etkileyip etkilemediği teknik raporda ayrıştırılmalıdır. İlave soru bu yöntemleri sorgular; bilirkişiden imkânsız veya güvenli olmayan bir test talep edilecekse mahkemenin görev sınırı ve fizikî koşullar gözetilir.
Binada çatıya erişim sadece yetkili personelle mümkünse bu durum tespit gününden önce dosyaya bildirilir. Bilirkişi güvenli erişim sağlayamazsa raporda hangi bölümlerin görülmediği açık yazılmalıdır. Görülmeyen oluğun sağlam olduğu varsayımıyla kesin sonuç kurulması, sorunun yanıtı değildir. Yönetim temsilcisi, anahtar veya erişim sorunu için hangi gün hazır bulunacağını bildirerek incelemenin gerçekten yapılabilmesine katkı sağlar.
Onarım bedeli sorusu kapsamı değiştirmemeli
Tespit kararında hasar onarım bedeli zaten sorulmuşsa ek soru, önceki fatura ile yeni onarım kalemlerinin ayrılmasına yöneltilebilir. Örneğin tavandaki boya yenilemesi ile yağmur iniş borusunun değiştirilmesi farklı fizikî iş ve farklı maliyet kalemidir. Önceki müdahalenin hangi bölümde yapıldığı gösterilmeden aynı masrafın iki kez yazılıp yazılmadığı denetlenemez. Bilirkişi, kalemleri ölçü, miktar ve tarihli veriyle ayırmalıdır.
Bu teknik açıklama, apartman yönetiminin mali sorumluluğunun bilirkişi tarafından hükme bağlanması istemi değildir. Sorumluluk için yönetim planı, ortak yer niteliği ve taraf beyanları asıl yargılama kapsamında ayrıca değerlendirilir. Delil tespiti aşamasındaki ilave soru yalnızca mevcut hasarın teknik kaynağı ve onarım kalemlerinin denetlenebilir açıklamasına hizmet eder. Böyle sınırlı bir soru, mevcut tespit vakıasıyla doğrudan bağlantı kurar.
Resmî kaynak ve site bağlantıları
Adalet Bakanlığı UYAP 6100 sayılı HMK m. 400–405, özellikle 402/3, başvuru için resmî metindir. TBMM kabul metni kararın ön tebliği, hazır bulunma ve bir haftalık ilave soru bildirimini gösterir; güncel metin UYAP’ta kontrol edilir. Tespiti ilk talep eden kişi için ayrı talep dilekçesi vardır.
Genel koşullar delil tespiti HMK 400–406 rehberinde açıklanır. Bu içerik 29 Eylül 2026 tarihinde resmî madde ve mevcut site yayınları karşılaştırılarak yazıldı. Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu; fizikî ofis Mersin’dedir ve Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir. Somut tebliğ ve bilirkişi kararının ayrıntıları Word’e geçirilmelidir.
Delil tespiti bilirkişisine ilave sorular dilekçesi Word (.docx) indir
Sık sorulan sorular
İlave soruların bildirim süresi nedir?
HMK m. 402/3, kararda varsa itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiğinin yazılmasını öngörür. Somut tebliğ kaydıyla süre hesaplanır.
Süre keşif gününden mi başlar?
Ön tebliğli olayda karar ve talep dilekçesinin tebliğ kaydı esastır; keşif gününü otomatik başlangıç saymayın.
Karşı taraf tespitte hazır bulunabilir mi?
HMK m. 402/3, kararda karşı tarafın tespitin icrası sırasında hazır bulunabileceğinin belirtilmesini öngörür.
Soru listesi bilirkişiye doğrudan mı verilir?
Mahkeme dosyasına dilekçe sunulur; hangi soruların bilirkişiye yöneltileceğini mahkeme belirler.
Su sızıntısı için hangi soru anlamlıdır?
Oluk, yağmur inişi ve daire içi tesisatın ayrı gözlem ve yöntemle incelenip incelenmediği; hangi bulgunun kaynağı desteklediği sorulur.
Bilirkişiye kusur hükmü sordurulur mu?
Teknik inceleme sızıntı kaynağı ve hasar yöntemine yönelir; hukukî kusur ve tazminat sonucu mahkemeye aittir.
Tespit zaten tebligatsız yapılmışsa bu Word kullanılır mı?
Bu Word HMK 402/3 ön tebliğli işlem içindir. Acele tebligatsız tespitte HMK 403/1’in sonraki tebliğ ve karar itirazı ayrı incelenir.
Ek sorular otomatik kabul edilir mi?
Hayır. Mahkeme tespit konusu ve bilirkişi görevi kapsamına göre karar verir.
Rapor çıktıktan sonra aynı dilekçe yeterli mi?
Rapor sonrası eksik ve çelişkiler için ayrı usul ve tebliğ süreleri incelenir; önceki ek soru listesi tek başına rapor itirazının yerine geçmez.
Word örneği nasıl uyarlanır?
Mahkeme, dosya, tebliğ günü, tespit yeri, mevcut soru kapsamı, bakım belgeleri ve teknik soru listesi gerçek dosyaya göre doldurulur.
Yazar: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir. Yayın tarihi: 29 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
