İşverenin Vazgeçtiği Patent İçin Devir Talep Dilekçesi | SMK 118

İşverenin vazgeçtiği patent için devir talep dilekçesi, hizmet buluşuna ilişkin patent başvurusunu veya patent hakkını devralmak isteyen çalışanın işverene yönelttiği yazılı başvurudur. Bu metnin doğrudan dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.118/2 hükmüdür. Dilekçede buluş, başvuru veya patent numarası, işverenin vazgeçme bildirimi, bildirimin alındığı tarih ve istenen devir açıkça gösterilir. Kanuni düzenlemenin uygulanması için işverenin, çalışanın hizmet buluşu nedeniyle talep ettiği bedeli ödemeden önce başvurudan veya patent hakkından vazgeçmek istemesi gerekir.

İşverenin vazgeçtiği patent için devir talebi hangi durumda hazırlanır?

İlk kontrol buluşun çalışan buluşları sistemindeki yeridir. SMK m.113/1, çalışanın yükümlü olduğu faaliyet gereği gerçekleştirdiği veya büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşu hizmet buluşu olarak tanımlar. İşverenin kendi adına patent başvurusu yapmış olması ile bu hukuki niteliğin bulunması ayrı ayrı incelenir. Dosyada çalışan bildirimi, görev ve proje kayıtları, işverenin hak talebi ve patent başvurusu bir araya getirilir. Buluş sahibi ile başvuru sahibi aynı kişi olmak zorunda değildir.

İkinci kontrol, işverenin hangi işlemden vazgeçtiğidir. Başvuru aşamasında araştırma veya inceleme işlemlerini sürdürmemek istemesi ile verilmiş patent hakkını terk etmek istemesi farklı dosyaları gerektirir. İşverenin yazısı yalnız belirli bir yabancı ülkedeki korumadan söz ediyorsa, Türkiye dosyasından da vazgeçtiği kabul edilmez. Bu dilekçede ülke, dosya numarası ve işverenin beyanının kapsamı birlikte yazılır. Birden fazla dosya bulunuyorsa her dosya ayrı satırla belirtilir.

Üçüncü kontrol, çalışan tarafından talep edilmiş hizmet buluşu bedelinin durumudur. M.118/2, işverenin bu bedeli ödemeden önce vazgeçmek istemesine ilişkin özel düzenlemedir. Bedel talebinin tarihi, kapsamı ve varsa ödeme kayıtları dilekçenin hazırlanmasında önemlidir. Tam ödeme yapılmış bir olay, hiçbir ödeme yokmuş gibi anlatılmaz. Kısmi ödeme veya bedelin hangi döneme ilişkin olduğu konusunda uyuşmazlık varsa gerçek ödeme tablosu hazırlanır; kanun hükmünün somut olaya uygulanması bu kayıtlar üzerinden değerlendirilir.

Üç aylık süre hangi bildirimle başlar?

M.118/2’deki üç aylık cevap süresi, işverenin patent başvurusundan veya patent hakkından vazgeçmek istediğine ilişkin bildirimine bağlıdır. Başlangıç kontrolünde çalışana yapılan bildirimin kendisi ve ulaşma kaydı esas alınır. Şirket içi toplantıda başvuru maliyetlerinin yüksek bulunması, tek başına çalışana yapılmış vazgeçme bildiriminin bütün unsurlarını göstermez. Dilekçede işveren yazısının düzenlendiği tarih ile çalışanın bu yazıyı aldığı tarih farklı alanlarda tutulmalıdır.

Üç ay, doksan gün şeklinde yazılmamalıdır. Takvim ayı üzerinden süre kontrolü yapılır ve bildirimin hangi tarihte alındığı belgeyle belirlenir. İletişimin elektronik ortamda yapıldığı dosyada yalnız ekran görüntüsündeki gönderim saati incelenmez; muhatap, ekler, ulaşma kaydı ve bildirimin tam içeriği de korunur. Sürenin son günü konusunda tartışma çıkmasını beklemek yerine, kimliği belirli dosya için açık devir iradesi gecikmeden iletilir.

Kanunun cevapsızlığa bağladığı sonuç, işverenin vazgeçebilmesidir. Bu sonuç, üç ay içinde sessiz kalındığında patentin kendiliğinden çalışan adına tescil edilmesi değildir. Devir talebi de sicil kaydının kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez. Çalışan cevap verdikten sonra devir belgeleri ve dosyanın korunması için gerekli işlemler ayrıca tamamlanır. Yazışma sürerken başvuruya ait bağımsız işlem veya ücret sürelerinin de takip edilmesi gerekir.

Patent başvurusu ile verilmiş patent için talep nasıl ayrılır?

Henüz patent verilmemiş dosyada talep, patent alınması için gerekli belgelerin devrine yöneltilir. Başvuru numarası, başvuru tarihi, buluş başlığı, başvuru sahibi ve işlemin mevcut aşaması belirtilir. Araştırma veya inceleme raporu bulunuyorsa bunların tarihleri de dosya listesine eklenir. Bir numaranın belge üzerindeki yayın numarası mı, başvuru numarası mı olduğu kontrol edilmeden dilekçeye aktarılmaz. Bu ayrım, devredilecek dosyanın yanlış belirlenmesini önler.

Patent verilmişse patent numarası ve sicildeki hak sahibi kontrol edilir. Başvuru tarihinden sonra gerçekleşmiş devirler, unvan değişiklikleri veya lisans kayıtları varsa mevcut durum esas alınır. İşverenin geçmişte başvuru sahibi olması, bugün sicilde hâlâ hak sahibi olduğunu tek başına kanıtlamaz. Devir talebine yanlış şirket unvanı yazılması, yetkili imzacı ve devir sözleşmesi hazırlığında ciddi karışıklığa yol açar.

Türkiye başvurusu, Avrupa patenti veya başka ülkelerdeki ulusal başvurular aynı numara altında tek bir kayıt gibi gösterilmez. Her koruma dosyasının işlemleri kendi merciinde yürütülür. Yabancı dosyalarda ilgili ülkenin devir, temsil ve kayıt şartları ayrıca kontrol edilir. M.118/2’deki talebi kullanan çalışan, yazısında bütün ülkelerdeki hakların kendiliğinden kendisine geçtiğini ileri sürmez. İşverenden her dosyanın güncel durumunu ve yürürlükteki sürelerini açıklayan liste istenmesi, devralma kararını somutlaştırır.

İşverenin vazgeçtiği patent için devir talep dilekçesi örneği

Aşağıdaki metin işverene gönderilecek başvuru içindir. Mahkemeye veya TÜRKPATENT’e sunulacak uyuşmazlık dilekçesi yerine kullanılmaz. Köşeli parantezler gerçek bilgilerle doldurulur. Başvuru aşamasına ilişkin seçenek ile verilmiş patent seçeneğinden dosyaya uyan bölüm bırakılır. Daha önce yapılmamış bedel talebi, yapılmış gibi gösterilmez; bildirim alınmamışsa alınma tarihi tahmin edilmez.

Devir dosyası kontrol tablosu

Dilekçe eklerinde hangi belgeler bulunmalıdır?

Vazgeçme bildirimi ile teslim kaydı ilk sırada bulunur. Bildirim ekinde birden fazla patent dosyası listelenmişse bu liste de eklenir. Yazının yalnız ilk sayfasını sunmak, sonraki sayfadaki ülke veya dosya sınırlamasını gizleyebilir. Eklerin okunabilir olması, yazıdaki atıfların ek numarasıyla uyuşması ve eksik sayfa bulunmaması kontrol edilir. İmzalı dilekçenin kendi nüshası da ekleriyle birlikte saklanır.

Hizmet buluşu bildirimi, çalışan ile buluş arasındaki ilişkiyi ve dosyanın geçmişini gösterir. İşverenin tam hak talebi bulunuyorsa bunun yazılı kaydı eklenir. İş sözleşmesinin bütün sayfalarını gereksiz yere göndermek yerine somut konuda gerekli görev veya hak talebi belgeleri ayrılır. Birden fazla çalışan katkıda bulunmuşsa bu durum belgelerden çıkarılır; yalnız dilekçeyi gönderen kişinin tek buluş sahibi olduğu yönünde dayanaksız beyan kurulmaz.

Bedel talebine ilişkin belgelerde talep tarihi, hangi buluşa ilişkin olduğu ve ödenen tutarlar açık görünmelidir. Ücret bordrosundaki normal maaş, açıklaması bulunmadan hizmet buluşu bedeli gibi kabul edilmez. Ödeme dekontu, sözleşme ve ilgili muhasebe açıklaması birlikte incelenir. Gerçek kayıtlar birbiriyle uyuşmuyorsa dilekçe kesin ödeme yokluğu iddiasına dayandırılmadan önce uyuşmazlığın kapsamı belirlenir.

Masrafları üstlenmek hangi anlama gelir?

M.118/2, devir masraflarının çalışana ait olacağını düzenler. Bu nedenle örnek dilekçede masrafları üstlenme iradesi açık gösterilir. Masraf kalemleri ise işlem bazında belirlenmelidir: sözleşme düzenlenmesi, gereken onaylar, sicil işlemi ve dosyanın gelecekte sürdürülmesine ilişkin ödemeler aynı kalem değildir. İşverenin geçmiş yıllardaki bütün Ar-Ge giderlerini otomatik olarak devir masrafına eklediği bir liste, kanun metninin yerine geçirilmez.

Devir giderleri ile patentin korunması için gelecekte yapılacak harcamalar ayrı bütçelenir. Çalışan devralmayı istemeden önce yaklaşan yıllık ücret ve işlem tarihlerini öğrenmelidir. Eksik bilgi yüzünden devri tamamlanan dosyanın korunmasına ilişkin bir sürenin kaçırılması, devir dilekçesi verilmiş olmasıyla giderilmez. Gelecek mali yükümlülükler dosya aşamasına göre değiştiğinden bu yazıda sabit ücret tutarı veya güncel olmayan tarife rakamı kullanılmamıştır.

İşverenin saklı tuttuğu kullanım hakkı nasıl ele alınır?

M.118/3, işverenin vazgeçme bildirimiyle birlikte hizmet buluşundan inhisari olmayan yararlanma hakkını makul bir bedel karşılığında saklı tutabilmesini düzenler. Bu yetki, patent hakkının tamamen işverende kalmasıyla aynı değildir. Devir işlemi hazırlanırken işverenin gerçekten böyle bir beyanda bulunup bulunmadığı, beyanın hangi buluşa ve hangi dosyaya ilişkin olduğu incelenir. Yazılı bildirimdeki hak saklı tutma ifadesi sözleşmede açık karşılığını bulmalıdır.

Kullanımın kapsamı, bedeli, ödeme düzeni ve ilgili ülkeler görüşülürken inhisari olmayan nitelik korunur. Çalışandan bütün üçüncü kişi lisanslarını yasaklayan yeni bir taahhüt istenmesi, m.118/3’teki hakkın otomatik sonucu olarak gösterilmez. Hazırlanacak sözleşme farklı bir lisans veya ek yükümlülük içeriyorsa bu hüküm ayrıca incelenir. Dilekçe örneği, henüz üzerinde anlaşılmamış kullanım koşullarını kabul edilmiş sözleşme şartları gibi sunmaz.

Talep hangi kanalla gönderilmeli ve nasıl takip edilmelidir?

Önemli olan, yazının kim tarafından hangi muhataba iletildiğinin ve içeriğinin sonradan gösterilebilmesidir. Yetkili şirket yönetimi, personel birimi ve patent dosyasını takip eden birim farklı kişiler olabilir. Başvurunun yalnız teknik ekipteki bir çalışana gönderilmesiyle işverene ulaşmanın kesin olarak kanıtlandığı varsayılmaz. Şirketin resmi yazışma adresi ve dosyada kullanılan bildirim düzeni kontrol edilerek muhatap belirlenir.

Elden teslimde yazının tam nüshasını ve teslim tarihini gösteren kayıt korunur. Elektronik kanalda gönderilen metin ve ekler, ulaşma kaydıyla beraber saklanır. Noter veya KEP kullanılması içerik ve teslim bakımından kayıt sağlar; ancak her elektronik iletinin aynı hukuki özelliğe sahip olduğu söylenmez. Kişisel e-posta hesabındaki gönderilmiş klasörü, karşı tarafın aldığı içeriği tek başına her durumda kanıtlamaz.

İşveren cevap verdikten sonra bir işlem listesi hazırlanır. Birinci aşama devir belgesinin düzenlenmesidir. İkinci aşama, gerekli imza ve onayların tamamlanmasıdır. Üçüncü aşama ilgili sicil işlemleridir. M.148/4 uyarınca devir sözleşmelerinin geçerliliği noter onaylı şekilde yapılmasına bağlıdır. Başvuru ve hak sahibindeki değişikliğin sicil boyutu m.106 ile m.148 kapsamında ayrıca incelenir. Yalnız dilekçeye verilen olumlu cevapla bütün aşamalar tamamlanmış sayılmaz.

İş sözleşmesi sona ermişse başvuru yapılabilir mi?

SMK m.118/4, çalışan buluşundan doğan hak ve yükümlülüklerin iş sözleşmesinin sona ermesinden etkilenmediğini belirtir. Bu nedenle kişi işten ayrıldı diye hizmet buluşuna ilişkin bütün hakların sona erdiği kabul edilmez. Eski işverenin vazgeçme bildirimi ve buluş dosyasının geçmişi incelenir. Dilekçedeki görev alanına güncel olarak o şirkette çalışılıyormuş gibi bilgi yazmak yerine buluşun gerçekleştiği dönemdeki görev belirtilir.

İşten ayrılma tarihi, vazgeçme bildiriminin alınması tarihiyle karıştırılmaz. Üç aylık cevap süresinin kaydı vazgeçme bildirimi üzerinden tutulur. M.117/3’teki hakkaniyete aykırılık itirazına ilişkin altı aylık düzenleme ise başka bir hukuki talep içindir. Çalışanın farklı talepleri varsa bunların süreleri ayrı takip edilir. Bu dilekçe, bütün buluş uyuşmazlıklarının tek başvuruyla ve tek süre içinde çözülmesini sağlayan genel bir form değildir.

Yükseköğretim kurumu buluşlarında kapsam ayrımı

SMK m.121/5, yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar hakkında m.118 hükmünün uygulanmayacağını düzenler. Bu nedenle bu işveren devir talebi örneği, üniversite dosyasına yalnız kurum adı değiştirilerek uygulanmaz. Üniversitenin başvurudan veya patentten vazgeçmesi ve buluşu yapana devir teklifi m.121/6 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Önce buluşun tabi olduğu çalışma ve kurum ilişkisi belirlenir.

Sık sorulan sorular

Devir talebi işverene mi TÜRKPATENT’e mi gönderilir?

Bu örnekteki m.118/2 talebi işverene yöneltilir. TÜRKPATENT’teki kayıt işlemi, devir belgesi ve gerekli başvuru koşullarıyla ayrıca yürütülür. İşverene gönderilen talep yazısı tek başına sicil değişikliği yapmaz.

Başvuru henüz inceleme aşamasındaysa bu form kullanılır mı?

M.118/2 patent başvurusundan vazgeçme durumunu da kapsar. Patent verilmemiş dosyada talep, patent alınması için gerekli belgelerin devri şeklinde kurulur; verilmiş patent varmış gibi yazılmaz.

İşveren üç ayı beklemeden cevap isteyebilir mi?

İşveren yazısındaki daha kısa tarih ile kanundaki üç aylık cevapsızlık sonucu aynı şey değildir. Yaklaşan bağımsız işlem süreleri de kontrol edilerek devir iradesi gecikmeden bildirilir; yazıdaki her tarih otomatik olarak kanuni süre kabul edilmez.

Devir talebi bedel alacağından vazgeçme sayılır mı?

Örnek metin hizmet buluşu bedelinden feragat içermez. İşverenin ayrıca sunduğu sözleşmede ibra veya feragat hükmü varsa bu ayrı hüküm değerlendirilir. Devir masraflarını üstlenmekle bedel alacağından vazgeçmek aynı beyan değildir.

İşveren patent hakkından vazgeçmişse kayıt düzelir mi?

Vazgeçme işlemi gerçekten yapılmış dosyada güncel hukuki durum ayrıca incelenir. Bu form, henüz vazgeçmek isteyen işverenin bildirimi üzerine devir istemeye yöneliktir. Sona ermiş hakkın sırf dilekçeyle yeniden doğacağı sonucu çıkarılmaz.

Birden fazla buluş sahibi varsa kim imzalar?

Her çalışanın sıfatı ve talebi açık gösterilir. Bir kişi diğer buluş sahipleri adına yetkisiz kabul veya feragat beyanı vermez. Ortak talepte başvuranlar ve imzalar ayrı belirtilir; mevcut hak sahipliği kayıtları kontrol edilir.

Patent numarası bilinmiyorsa uydurma numara yazılır mı?

Hayır. Buluş bildirimi ve işveren yazısı gerçek kayıtlarıyla tanımlanır; dosya numarasının açıklanması istenir. Mevcut numara başvuru numarasıysa bu bilgi patent numarası olarak adlandırılmaz.

İşveren sadece yabancı korumadan vazgeçiyorsa ne yapılır?

İlgili yabancı dosya ve ülke açık yazılır. İşverenin yabancı ülkelerde korumayı istemediği durumlara ilişkin m.116/6 ve m.116/7 hükümleri de dosyaya göre ayrıca incelenir. Türkiye dosyası bildirimin kapsamı dışında ise talebe otomatik eklenmez.

Çalışanın işi bıraktığı gün üç aylık süre başlar mı?

Hayır. M.118/2’deki cevap süresi vazgeçme bildirimine bağlıdır. İş sözleşmesinin bitmesiyle çalışan buluşundan doğan hak ve yükümlülüklerin etkilenmemesi m.118/4’te ayrıca düzenlenmiştir.

Dilekçeye patentin kesin verileceği yazılabilir mi?

Hayır. Başvuru belgelerinin devri, patent verilmesi kararı değildir. İnceleme sonucunu belirleyen koruma koşulları ve başvuru işlemleri devam eder. Talep, mevcut dosyanın gerçek aşamasına göre hazırlanır.

Resmî dayanak ve tamamlayıcı site içi kaynaklar

Bu yazının temel dayanağı, TÜRKPATENT tarafından sunulan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.118’dir. Devir sözleşmesinin şekli için m.148/4, sicil boyutu için m.106 ve m.148 birlikte kontrol edilir. Genel hukuki çerçeve işverenin çalışan buluşu patentinden vazgeçmesi rehberinde açıklanmıştır; bu sayfa ise işverene iletilecek somut devir talebini hazırlamaya odaklanır.

Dosyanın önceki aşamaları için hizmet buluşunda tam ve kısmi hak talebi, çalışan buluşunda sözleşme ve feragat sınırları ve fikri mülkiyet hukuku rehberi incelenebilir. Bu kaynaklar devir istemindeki dosya geçmişini anlamaya yardımcı olur; farklı hukuki taleplerin birbirinin yerine geçirilmesini önler.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki hukuki süreçler Mersin merkezli olarak yönetilir. Ofis adresi: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.