İşçiye Ait Eşyanın İşverenden İadesi Talep Dilekçesi

İşçiye ait eşyanın iadesi dilekçesi, hizmet sözleşmesi sona erdiğinde işverenin elinde kalan, işçiden hizmetle ilişkili olarak alınmış eşyanın geri verilmesini isteyen başvurudur. Doğrudan kanun dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.443 hükmüdür. Kişisel bilgisayar, işçiye ait ölçüm cihazı veya teslim edilmiş belge aslı ayrı kalemlerle tanımlanır. Başvuru, hangi eşyanın kimden alındığını ve nerede teslim edileceğini açıkça gösterir.

Kısa ve net cevap

TBK 443, sözleşmenin sona ermesinde hizmetle ilişkili alınan şeylerin geri verilmesini iki taraf için de düzenler. Bu nedenle geri verme borcu yalnız işçiye yüklenmiş değildir. İşverenin işçiden aldığı eşya da kapsamda değerlendirilir. Aynı maddede tarafların hapis hakları saklı tutulmuştur. Dilekçede iadesi istenen eşya belirlenir; alıkoyma gerekçesi ileri sürülmüşse bu gerekçe, ilgili alacak ve dayanak belgeler ayrıca açıklatılır.

Bu yazı, işverene ait şirket ekipmanını geri verme ihtarından ve işçinin kendi cihazını kullanmasının karşılığını istemesinden farklıdır. Buradaki sonuç, işçinin kendi eşyasını fiilen teslim almasıdır. Başvuruya ücret hesap tablosu yerine sahiplik ve teslim kayıtları eklenir. İşçilik alacaklarına ilişkin ibra metni, kişisel eşya teslim tutanağına karıştırılmaz.

TBK 443 neden işçiye de talep hakkı verir?

Geri verme yükümlülüğünün düzenlendiği TBK 443, hizmet sözleşmesinin sona ermesinde tarafların hizmetle ilişkili olarak aldıkları şeyleri esas alır. Maddenin ilk fıkrası karşılıklı yükümlülüğü, ikinci fıkrası işçinin özellikle geri vereceği bazı kalemleri, son fıkrası hapis haklarının korunmasını düzenler. İşçinin yükümlülüklerine verilen örnekler, işverenin elindeki işçi eşyasının başvurudan çıkarılması için gerekçe oluşturmaz.

Talep kurulurken üç bağlantı açık tutulur: sona ermiş hizmet ilişkisi, işçiye ait eşyanın işveren tarafından alınması ve alınmanın hizmetle ilişkisi. Sözleşmenin sona erdiği tarih, kullanılan belgeye dayanılarak yazılır. İşyerine giriş kartının kapanması tek başına bütün sözleşme belgelerinin yerine geçmez. Fesih bildirimi, istifa bildiriminin işleme alındığı kayıt veya sona ermeyi gösteren diğer belgeler dosyada bir arada değerlendirilir.

Hizmet ilişkisi henüz devam ediyorsa, TBK 443’teki sona erme koşulu gerçekleşmiş gibi metin hazırlanmaz. İşçinin ara dönemde kendi eşyasını istemesinin sözleşme ve teslim ilişkisi ayrıca incelenir. Bu örnek, sona ermiş sözleşmede geri verme işlemini düzenler. İşyerindeki her mülkiyet uyuşmazlığına aynı maddeyi yazmak, talebin gerçek hukuki temelini göstermeyecektir.

Kanun metni Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı Türk Borçlar Kanununda incelenebilir. Maddede bu başvuru için genel bir yedi, on beş veya otuz günlük cevap süresi belirlenmemiştir. Dilekçeye önerilen teslim tarihi yazılacaksa bunun tarafın önerisi olduğu açıkça belirtilir; kanundan geldiği ileri sürülmez.

Hangi eşya iade listesine yazılır?

İşçinin mülkiyetinde olup çalışma için işverene teslim edilen bilgisayar, el aleti, kamera, ölçüm cihazı ve ilgili aksesuarlar ayrı satırlarda gösterilir. Her satırda marka, model, seri numarası, adet, teslim tarihi ve teslim alan birim bulunur. Seri numarası kaydı yoksa varmış gibi numara üretilmez. Mevcut fotoğraf, alış belgesi ve ayırt edici özellikler aynı kalemin tanımlanması için kullanılır.

İşçiye ait belge aslı bakımından belgenin türü, düzenleyen kurum, tarih ve varsa belge numarası yazılır. Belgenin aslının işverene verildiği kayıtla gösterilmelidir. İşçinin yalnız fotokopi verdiği dosyada, işverenin aslını elinde tuttuğu iddia edilmez. İade istemi, işverenin sonradan üretmesi istenen çalışma belgesi veya özlük dosyasının bütününün verilmesi talebiyle aynı değildir.

İşverenin satın aldığı şirket telefonu, şirkete ait dizüstü bilgisayar ve işyeri anahtarı işçinin kişisel eşya listesine konulmaz. Bu kalemlerin geri verilmesi için karşı yöndeki süreç, işten ayrılan çalışandan ekipman iadesi ihtarı yazısında ele alınır. İki tarafın teslim listeleri yan yana tutulabilir; ancak şirket malının teslim edilmesi işçinin kendi cihazını aldığına ilişkin kayıt yerine geçmez.

İşçinin adına düzenlenmiş alış faturası önemli bir sahiplik kaydıdır. Bununla birlikte eşyanın sonradan satılması, devredilmesi veya işverence satın alınması hakkında belge varsa o işlem de incelenir. İlk fatura tarihi üzerinden sonradan yapılmış devir yok sayılmaz. Ortak kullanım, kullanım giderinin karşılanması ve mülkiyet devri farklı işlemlerdir; dosyadaki anlaşmanın gerçek içeriği esas alınır.

Sahiplik, teslim ve mevcut bulunduğu yer nasıl belgelenir?

Başvurudan önce bir eşleştirme çizelgesi hazırlanır. Birinci sütunda eşya, ikinci sütunda sahiplik belgesi, üçüncü sütunda işverene teslim kaydı, dördüncü sütunda bilinen son yer, beşinci sütunda istenen iade işlemi bulunur. Bu yöntem, faturası olan fakat işverene hiç bırakılmamış eşyanın yanlışlıkla başvuruya eklenmesini önler. Listede yalnız dosyadan doğrulanabilen bilgiler yazılır.

Teslim belgesinde bir çalışanın imzası varsa imzalayanın adı, görevi ve hangi birim adına aldığı açıklanır. İşverenin tam unvanı ile eşyanın bulunduğu şube birbirinden ayrılır. Talep sözleşmenin tarafı olan işverene yöneltilirken fiilî teslim yeri de belirtilir. İnsan kaynaklarına yapılan başvuruda teknik serviste tutulan cihazın bilgileri de bulunmalıdır; birimler arası aktarım sözlü açıklamayla kayıtsız bırakılmaz.

Elektronik yazışmada eşyanın alındığı kabul edilmişse ilgili konuşmanın tarih ve bağlamı korunur. Yalnız “teslim aldım” cümlesinin ekran görüntüsü, hangi cihazın konuşulduğunu göstermeyebilir. Önceki ve sonraki ilgili mesajlar ile ek fotoğraf birlikte saklanır. Hukuka aykırı hesap erişimiyle belge toplanmaz; işçinin elindeki hukuka uygun kayıtlar dosyaya eklenir.

İşyerinden ayrılırken eşya teslimi yapılmışsa o tutanak mutlaka okunur. Tutanak, işçinin şirkete verdiği araçları mı, şirketin işçiye geri verdiği eşyayı mı gösteriyor? Aynı başlıklı iki form farklı yönlü teslimleri içerebilir. Önceden geri alınan kalem yeni talepte tekrar istenmez. Teslim alınmadığı hâlde formda alınmış görünen kalem için belgedeki kayıt ile fiilî durum arasındaki uyuşmazlık açıkça belirtilir.

Ölçüm cihazı ve takım çantasında kalem kontrolü

Birden fazla parçalı ölçüm setinde yalnız çantanın geri verilmesi yeterli bir sayım kaydı değildir. Cihaz, prob, bağlantı kablosu, adaptör ve kayıtlı diğer parçalar başlangıç listesiyle karşılaştırılır. Kalibrasyon belgesi teslim edilmişse belgenin hangi seri numarasına ait olduğu da kontrol edilir. İşçi, tek başına bir kalibrasyon belgesinin sahibi olduğu için aynı model bütün cihazları kendisine ait göstermez; cihazın kimliği ve belge bağlantısı birlikte korunur.

Takım çantası için başlangıçta parça listesi tutulmamışsa sonradan bütün içeriğin kesin olarak bilindiği ileri sürülmez. Teslim sırasında çekilmiş fotoğraf, tarafların envanter yazışması ve satın alma kaydı hangi parçayı gösteriyorsa o parça açıklanır. İşçinin kendi aletleri ile işverenin sonradan çantaya eklediği aletler ayrılır. Çantanın dışındaki isim etiketi, içindeki her parçanın mülkiyetini tek başına çözmez. Başvurudaki liste, istenen kalemi tanımlar; teknik veya mülkiyet uyuşmazlığını kesinleştiren karar yerine geçmez.

Eşya farklı birimlere aktarılmışsa kayıt zinciri

İlk teslim insan kaynaklarına, sonraki teslim teknik servise yapılmışsa iki işlem ayrı tarihlerle kaydedilir. İşçinin bilgisi dâhilindeki aktarım belgesi dilekçeye eklenir. Son yer bilinmiyorsa çizelgeye “bilinmiyor” yazılır ve işverenden bulunduğu yerin açıklanması istenir. Şirketin birden fazla şubesi bulunması, işçinin bütün şubeleri kendiliğinden gezip arama yükümlülüğü olduğu şeklinde sunulmaz. Teslimi organize edecek muhatap ve fiziki yer yazılı cevapta netleşmelidir.

İşveren cihazın dış servis tarafından tutulduğunu bildirirse servis adı, gönderim tarihi ve sevk kaydı istenir. Dış servise gönderilen cihazın başvurudaki seri numarasıyla aynı olup olmadığı karşılaştırılır. İşçinin yapmadığı bir tamir siparişi, kendisinin kabul ettiği servis borcu şeklinde dilekçeye yazılmaz. Üçüncü kişideki eşya için talebin hukuki yönü ayrıca değerlendirilir; bu örnekte sözleşme tarafı olan işverene yöneltilen geri verme talebi ve mevcut yerin açıklanması korunur.

Kişisel cihazdaki şirket verisi ve belge asılları

İşçiye ait cihazda işverenin iş dosyaları bulunması, cihazın mülkiyeti ile dosyalar üzerindeki hakların ayrı değerlendirilmesini gerektirir. Cihazın geri verilmesi talebi, bütün müşteri dosyalarını kopyalama veya şirket sistemine erişmeye devam etme talebi olarak kurulmaz. TBK 396’daki sır saklama yükümlülüğü ve hizmet sonrasında korunan haklı menfaatler gözetilir. Teslim işlemi, cihaz ve veri bakımından ayrı kayıtlarla yapılır.

Başvuruda cihazın mevcut durumda korunması ve teslim için yetkili kişinin bildirilmesi istenir. Şirket dosyalarının ayrılması konusunda işlem yapılacaksa kapsamı önceden yazılılaştırılır; kişisel dosyaların gelişigüzel silinmesini isteyen belirsiz yetki verilmez. Aynı şekilde işçiye ait cihaz üzerinde şirketin güvenlik kontrolünün bütün özel verilere sınırsız erişim verdiği kabul edilmez. İşlem kapsamı, tarafların hakları ve somut kayıtlar üzerinden belirlenir.

Cihaz tesliminde kasa seri numarası, çalışır durum, şarj cihazı ve taşınabilir parçalar karşılaştırılır. Veri meselesi ayrıca tutanağa bağlanır. “Cihaz alındı” cümlesi dosyaların eksiksiz aktarıldığını kanıtlayan teknik kayıt değildir. Veri kaybı iddiası varsa hangi klasörün, dosyanın veya kaydın etkilenmiş olduğu ve önceki durumun dayanağı açıklanır; soyut biçimde bütün dijital varlığın kaybolduğu yazılmaz.

Belge asıllarında ise belgeyi düzenleyen kurum ve asıl nüshanın ayırt edici özellikleri kontrol edilir. İşçinin gönderdiği fotokopinin geri verilmesi, teslim edilmiş asıl belgenin iadesi yerine geçmez. Kopyası hiç verilmemiş belge hakkında dosyada kayıt bulunmuyorsa bu eksiklik belirtilir. İşverenin saklamak zorunda olduğu iş kayıtlarının kapsamı ile işçiden teslim aldığı kişisel asıllar tek başlık altında eritilmez.

İşverene verilecek başvuru metni

Aşağıdaki örnekte köşeli parantezler gerçek dosya bilgileriyle tamamlanır. İade listesi dilekçenin eki olarak düzenlenir. Her kalem için teslim belgesi numarası yazılır. İleri sürülmüş bir hapis hakkı açıklaması varsa tarihi ve içeriği eklenir; böyle bir açıklama yokken işverenin gerekçesi varmış gibi metne eklenmez.

Düzenlenebilir Word dilekçesini ve eşya çizelgesini indir. Çizelgede yazılı kalemleri gerçek teslim belgeleriyle eşleştirin. Boş alanları doldurduktan sonra kullanmadığınız satırları kaldırın; bilinmeyen seri numarasını tahmin ederek yazmayın.

Dilekçe nereye ve nasıl gönderilir?

Muhatap, hizmet sözleşmesinin tarafı olan işverendir. Tüzel kişi işverende tam unvan ve başvuru adresi yazılır. Eşyanın farklı şubede bulunduğu biliniyorsa şube adresi açıklamalar bölümünde ayrıca gösterilir. Yalnız şube müdürünün kişisel telefonuna gönderilen mesajın şirketin bütün teslim birimlerine ulaştığı varsayılmaz. Başvurunun ulaştığını ve içeriğini gösterecek kayıtlar korunur.

İşyerine elden teslimde başvurunun bir kopyasına teslim tarihi, alan kişinin adı ve imzası alınır. Posta veya noter yoluyla gönderimde gönderilen metin ile teslim kayıtları birlikte saklanır. Elektronik başvuruda kullanılan adres, eklerin listesi ve ulaştığını gösteren kayıt dosyaya alınır. Noter gönderimi başvurunun içeriğini belgelendirir; eşyanın işverende bulunduğu ve mülkiyetin işçide olduğu konusunda tek başına kesin hüküm oluşturmaz.

Önerilen teslim gününde işçinin hazır bulunacağı yer ve irtibat yöntemi açıklanır. Temsilci teslim alacaksa temsil yetkisi işlem kapsamıyla birlikte belgelenir. Teslim yetkisinin işçilik alacaklarını ibra etme yetkisiyle aynı olduğu kabul edilmez. İşyerine erişimin kapalı olması hâlinde kapı veya güvenlik birimindeki sözlü yönlendirmeler yerine yetkiliyle yazılı teslim planı oluşturulur.

İşveren hapis hakkı ileri sürerse ne incelenir?

TBK 443’ün son fıkrasındaki saklı tutma göz ardı edilmez. İşverenin “borcun var, eşyayı vermiyorum” açıklamasıyla hangi alacağı ileri sürdüğü ve hangi eşyayı tuttuğu henüz belirlenmiş olmayabilir. Dilekçede bu açıklamanın kalem ve belge bazında yapılması istenir. Başvuruda açıklama istenmesi, hapis hakkının koşullarının gerçekleştiğine karar verildiği anlamına gelmez.

İnceleme dosyasında alacak iddiasının kaynağı, miktarı, dayanak sözleşme, eşyanın elde tutulma nedeni ve tarafların önceki yazışmaları bulunur. İşçinin kabul etmediği zarar hesabı, kabul edilmiş borç şeklinde yeniden yazılmaz. Alıkoyma gerekçesi hiçbir kayıtla açıklanmıyorsa bu durum da tarihli olarak dosyaya işlenir. Haklı veya haksız sonuç, sadece tek tarafın kullandığı ifadeye bakılarak ilan edilmez.

Bu başvuru kendi başına zorla teslim yetkisi vermez. İşçi, işyerine izinsiz girerek cihazı alma veya şirket kayıtlarını silme yoluna yönlendirilmez. İade anlaşmazlığında talebin niteliği, görev, yetki ve uygulanacak usul dosyaya göre belirlenir. Eşyanın kimliği veya mevcut durumu değişecekse deliller korunur; delil tespiti talep dilekçesi ayrı usulü açıklamaktadır.

Eşya teslim alınırken tutanak nasıl tutulur?

İlk kontrol, geri verilen eşyanın listedeki eşya olup olmadığıdır. Cihazın seri numarası, belge aslı ve aksesuar adedi tek tek karşılaştırılır. Fiilen alınan kalemler teslim tutanağında işaretlenir. Geri verilmemiş eşya teslim edilmiş gibi gösterilmez. Aynı model başka cihaz verilmesi hâlinde değişikliğin açıklaması ve tarafların beyanı ayrıca kaydedilir.

Tutanakta teslim tarihi ve yeri, teslim eden kişinin adı ve sıfatı, teslim alan kişi, eşya bilgileri ve görülen mevcut durum yer alır. Cihazın çalıştırılıp çalıştırılmadığı da açıklanır. Teknik inceleme yapılmadan “bütün işlevleri sağlam” yazılmaz. Dış görünüm kontrolü ile teknik test birbirinin yerine geçirilmez; yapılan kontrolün kapsamı açık olur.

İade, işçilik alacaklarının tasfiyesinden ayrı tutulur. İşçiye ait ölçüm cihazının alınması, ücret ve kıdem hesabının kabul edildiğini göstermez. “Hiçbir alacağım kalmamıştır” cümlesi eşya teslimine ilişkin kayıt için gerekli değildir. Teslim belgesine başka hukuki beyanlar eklenmişse imza öncesinde kapsamı okunur; eşya teslimi üzerinden açıklanmamış geniş bir mutabakat kurulmaz.

Eksik aksesuar, hasar ve kullanım bedeli ayrımı

Eksik şarj cihazı, farklı adaptör, kırık parça veya belge üzerinde görülen eksiklik somutlaştırılır. İlk teslim kaydında aksesuarlar yazılıysa son durum bununla karşılaştırılır. Fotoğrafların tarihi ve hangi kalemi gösterdiği belirtilir. Hasar bedeli talebi kurulacaksa hangi zararın, ne zaman ve nasıl oluştuğu ile bedelin dayanağı ayrıca hazırlanır; iade listesi üzerinden kayıtsız toplu tazminat rakamı yazılmaz.

Eşya işçiye dönmüş fakat kullanım karşılığı ödenmemişse artık başka bir talep söz konusudur. işçinin kendi bilgisayarı için kullanım karşılığı talep dilekçesi, kullanım bedeli konusunu ele alır. Buradaki teslim tutanağı cihazın geri alınma tarihini gösterir; kullanım bedelinin tutarını veya ödendiğini kendiliğinden belirlemez.

İşçiye ait eşyanın iadesi hakkında sık sorulan sorular

TBK 443 yalnız şirket malını işçinin vermesini mi düzenler?

Hayır. İlk fıkra hizmetle ilişkili alınan şeylerin geri verilmesini tarafların her biri bakımından düzenler. İşverenin işçiden aldığı eşya da bu karşılıklı düzenleme kapsamında incelenir.

Çalışma devam ederken aynı örnek kullanılır mı?

Bu örnek sözleşmenin sona ermesine dayanır. Çalışma sürerken eşyanın istenmesi, mevcut sözleşme ve teslim amacı üzerinden ayrıca düzenlenir; sona erme tarihi gerçekleşmiş gibi yazılmaz.

Kişisel bilgisayar ile şirket bilgisayarı aynı listeye girer mi?

İadesi istenen kişisel eşya ile şirkete geri verilecek araçlar ayrı listelenir. Sahiplik ve teslimin yönü karıştırılmaz; her listenin hangi tarafın eşyasını gösterdiği yazılır.

İşveren borç iddiasıyla eşya tutabilir mi?

TBK 443 hapis haklarını saklı tutar. İddia edilen alacak ve alıkonulan kalem belgelerle açıklatılır; sadece “borcun var” ifadesiyle hukuki koşulların gerçekleştiği kabul edilmez.

Dilekçeye sabit otuz günlük süre yazılması zorunlu mu?

TBK 443 bu başvuru için genel otuz günlük cevap süresi koymaz. Önerilen teslim tarihi açıkça bir teslim önerisi olarak yazılır.

Belge fotokopisi aslın iadesi yerine geçer mi?

Teslim edilmiş belge aslının iadesi istenmişse gelen nüshanın asıl olup olmadığı kontrol edilir. Fotokopi teslimi, asıl belgenin teslim edildiğine ilişkin tutanakla aynı işlem değildir.

Cihazı alırken bütün işçilik alacakları için ibra gerekir mi?

Eşya teslim tutanağı fiilen geri alınan eşyayı kaydeder. Başka alacakların tasfiyesi bu kayda otomatik olarak eklenmez; eklenmiş beyanların kapsamı ayrıca incelenir.

Cihazdaki şirket dosyalarını kişisel kullanım için almak serbest mi?

Cihaz sahipliği şirket dosyaları üzerindeki haklarla aynı değildir. TBK 396’daki sır saklama yükümlülüğü dikkate alınır; iade talebi şirket verisini serbestçe kullanma izni oluşturmaz.

Word örneğinin ekinde hangi bilgiler bulunur?

Eşyanın kimliği, sahiplik kaydı, işverene teslim kaydı, bilinen son yer ve talep edilen iade işlemi bulunur. Önceden geri alınmış eşya yeni iade listesine eklenmez.

Resmî kaynaklar ve dosya incelemesi

Başvurunun doğrudan dayanağı TBK m.443; cihazdaki iş sırları yönünden ilgili hüküm TBK m.396’dır. Kaynaklar: Bakanlığın 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM kanun kaydı. Madde metinleri 30 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.