İrtifak Tesisi Bakım Giderine Katılım Talep Dilekçesi

İrtifak tesisi bakım giderine katılım talep dilekçesi, taşınmaz lehine irtifak hakkının kullanılmasına yarayan tesis için yapılan bakımın gider paylaşımını diğer malikten istemek amacıyla hazırlanır. Dayanak Türk Medeni Kanunu m.790 hükmüdür. Kural olarak bakım yararlanan taşınmaz malikine aittir. Tesis yüklü taşınmaz malikine de yararlıysa iki malik bakım giderlerine yararları oranında katılır. Kanun herkes için sabit yüzde elli oranı koymaz.

Bu yazı, mevcut irtifak tesisi üzerinde yapılmış bakımın belgelenmesi ve diğer malikten somut katkı payının istenmesi hakkındadır. Yeni irtifak kurulması, güzergâhın değiştirilmesi, apartman aidatı ve intifa hakkındaki gider yükümlülükleri farklı işlemlerdir. İndirilebilir Word dosyasında talep dilekçesi, tesis ve gider hazırlık formu, belge ile ödeme takip sayfası bulunur. Hazırlık formu, faturanın tamamını gerekçesiz biçimde komşuya yüklemeyi önlemek için kalem bazında düzenlenmiştir.

TMK m.790’ın iki kuralı

Birinci kural, irtifak hakkının kullanılması için gerekli tesislerin bakımını yararlanan taşınmaz malikine yükler. İkinci kural ise bu tesislerden yüklü taşınmaz malikinin de yararlanması halinde bakım giderlerinin yarar oranında paylaşılmasıdır. Sadece tesisin komşunun toprağında bulunması, onun giderlere katılmasına yeterli değildir. Talep hazırlanırken bu tesisin yüklü taşınmaza hangi faydayı sağladığı somut olarak açıklanır ve dayanak belgelerle ilişkilendirilir.

Bir giderin gerçek olması ile o giderin muhataba yüklenebilmesi iki ayrı incelemedir. Fatura, işin bedelini gösterir; yarar oranını kendiliğinden belirlemez. Ödeme dekontu da gideri kimin karşıladığını gösterir; bütün tarafların eşit faydalandığını kanıtlamaz. İyi hazırlanmış başvuru bu belgeleri birbirine bağlar: tesisin hukuki ilişkisini, gerekli bakım işini, fiilen yapılan ödemeyi ve istenen payın hesabını ayrı başlıklarda ortaya koyar.

Hangi tesis ve hangi irtifak söz konusu?

Başvuruda yararlanan ve yüklü taşınmazın il, ilçe, ada ve parsel bilgileri yer alır. İrtifakın türü ve tapudaki kayıt bilgileri yazılır. Hakka ilişkin resmi senet, karar veya diğer dayanak belge belirlenir. Tesisin hangi parselden geçtiği veya nerede bulunduğu anlaşılır biçimde gösterilir. Birden fazla hat, kanal ya da yapı varsa yalnız ilgili irtifakın kullanılmasına hizmet eden bölüm başvurunun konusu yapılır.

TMK m.787, irtifaktan doğan yetki ve yükümlülükleri açıkça belirlediği ölçüde tescili kapsam bakımından esas alır. Tescilden açıkça anlaşılamayan hallerde, tescilin sınırları içinde kazanılma sebebi veya uzun süredir davasız ve iyiniyetli kullanım dikkate alınır. Bu nedenle mevcut kaydı okumadan yalnız günlük kullanım alışkanlığı üzerinden sınırsız bir bakım ve maliyet yetkisi kurulmaz. İstenen işin irtifakın kapsamıyla bağlantısı açıklanır.

Bakım ile yeni yatırım birbirinden ayrılır

TMK m.790 tesisin bakımını düzenler. Mevcut tesisin işlerliğini korumaya yönelik işlem ile yeni tesis yapılması veya kapasitenin artırılması aynı maliyet başlığında eritilmez. Faturada temizlik, parça değişimi, yeni hat kurulması ve kapasite artışı birlikte yer alıyorsa her kalem ayrıştırılır. İşin teknik adı kadar hangi ihtiyaç için yapıldığı da yazılır. Başvuran, bakım dışındaki harcamayı yalnız faturada bulunduğu için zorunlu katkı payına eklemez.

TMK m.788 uyarınca yararlanan taşınmazın ihtiyaçlarının değişmesi, yüklü taşınmazın irtifaktan doğan yükünü ağırlaştıramaz. Sonradan artan kişisel veya ticari ihtiyaç için tesisin büyütülmesi bu sebeple ayrıca değerlendirilir. Gider hesabı, hakkın kapsamını fiilen genişletme aracı olarak kullanılamaz. Bakım sırasında yapılan ek işlerin neden gerekli olduğu, mevcut hakkın sınırında kalıp kalmadığı ve hangi onay veya düzenlemeye dayandığı açıkça belirtilir.

Yüklü taşınmazın yararı nasıl açıklanır?

Yararlanma, başvuruda soyut bir komşuluk avantajı olarak bırakılmaz. Tesisin yüklü taşınmazda hangi işlevi gördüğü, hangi bölümün ortak kullanıldığı ve kullanımın ilgili dönemde nasıl gerçekleştiği anlatılır. Aynı tesisin bir bölümü iki parsele hizmet ederken başka bölümü yalnız tek parsele hizmet ediyorsa ayrım yapılır. Yalnız başvuranın kullanımına hizmet eden bölümün gideri bütün tesis ortakmış gibi karşı tarafa dağıtılmaz.

Yararı göstermek için mevcut proje, kroki, bağlantı kayıtları, teknik açıklama ve kullanım verileri değerlendirilir. Her tesiste aynı ölçüt uygulanmaz. Yalnız parsellerin yüzölçümüne bakarak pay belirlemek, tesisin gerçek kullanımını açıklamayabilir. Sayısal ölçüt kullanılacaksa neden bu ölçütün ilgili tesis bakımından yararı yansıttığı belirtilir. Ölçülmemiş kullanım miktarı kesin veri diye yazılmaz; tahmin ile belgeli ölçüm birbirinden ayrılır.

Yarar oranı otomatik olarak yüzde elli değildir

İki malik bulunması, iki eşit pay bulunduğu anlamına gelmez. TMK m.790’ın ölçütü yarar oranıdır. Başvuranda eşit yararlanmayı gösteren veri yokken toplam bedelin yarısını istemek yeterli gerekçe oluşturmaz. Önerilen paylaşım oranı veya tutarı, hangi ortak bölüm ve hangi fayda üzerinden hesaplandığıyla birlikte yazılır. Önceden belirlenmiş bir paylaşım düzenlemesi varsa onun metni, kapsamı ve ilgili iş bakımından uygulanması ayrıca incelenir.

Kanun bu oranı bütün tesisler için tek bir matematik formülüne bağlamaz. Tarafların kabul ettiği veya somut verilerle açıklanan oran üzerinden hesap yapılırken, hangi toplam bedelin esas alındığı da gösterilmelidir. Bakım dışındaki işlerin ayıklanmadığı bir toplam üzerinden doğru oran uygulanması yine yanlış talep doğurur. Önce paylaşılabilir bakım kalemleri belirlenir; sonra bu kalemlere ilişkin yararlanma payı hesaplanır. Sonuç, belgelerden takip edilebilir olmalıdır.

Bakım işinin gerekli olduğu nasıl gösterilir?

Arıza, aşınma veya bakım ihtiyacının ne zaman fark edildiği yazılır. Teknik inceleme yapılmışsa raporun tarihi ve hazırlayan kişi belirtilir. Fotoğraflar ilgili bölümün kimliğini ve sorunu gösterecek biçimde numaralandırılır. İş öncesi durum ile iş sonrası sonuç ayrı belgelenir. Tesisin sadece yenilenmiş görünmesi, yapılan bütün harcamanın irtifakın kullanımı için gerekli bakım olduğunu tek başına göstermez.

İşi yapanın teklifi, iş emri, servis kaydı ve faturası arasında bağlantı kurulmalıdır. İlk tekliften farklı iş yapılmışsa değişen kalem ve sebebi açıklanır. Bir faturada birkaç taşınmaz veya başka işler bulunuyorsa bu talebe ait tutar ayrılır. Teknik raporu olmayan kişi, sorunun kesin sebebi ve zorunlu çözümü hakkında uzman görüşü varmış gibi yazmaz. Mevcut gözlemini aktarır; teknik değerlendirmeyi hazırlayan kaynağı ayrıca gösterir.

Önceden bildirim ve çalışma düzeni

TMK m.786, irtifak hakkının korunması ve kullanılması için gerekli önlemlere izin verirken hakkın yüklü taşınmaz malikine en az zarar verecek şekilde kullanılmasını emreder. Yüklü taşınmaz maliki de hakkın kullanılmasını engelleyecek veya zorlaştıracak davranışlarda bulunamaz. Bakım hazırlığında çalışma alanı, erişim yolu ve zaman planı bu iki yükümlülükle birlikte ele alınır. Masraf talebi, sınırsız araziye giriş veya istenilen müdahaleyi yapma yetkisi değildir.

Önceden yapılan yazışma, tarafların hangi işten haberdar olduğunu ve hangi tekliflerin değerlendirildiğini gösterir. Bildirim yapılmadıysa yapılmış gibi tarih oluşturulmaz. Aciliyet ileri sürülüyorsa buna yol açan somut durum ve yapılan zorunlu işlem kayda geçirilir. Muhatabın sessizliği bütün harcamaları kabul ettiği şeklinde sunulmaz. Çalışmanın gerekli oluşu, kapsamı, bedeli ve paylaşım oranı mevcut delillerle ayrıca açıklanır.

Gider tablosu nasıl hazırlanır?

Her satıra işin adı, hizmet tarihi, belgenin tarih ve numarası, ilgili tesis bölümü, tutar ve ödeme bilgisi yazılır. Aynı bedelin hem servis faturası hem ödeme dekontu nedeniyle iki kez toplama girmemesi sağlanır. İade, iskonto veya başkası tarafından karşılanan bedel varsa hesapta gösterilir. Başvuranın cebinden çıktığı ileri sürülen miktar ile gerçek ödeme kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Paylaşım hesabı, her iki malikin toplam katkısını anlaşılır kılmalıdır. Daha önce alınmış avans veya yapılmış kısmi katkı varsa talep bakiyesinden düşülür. Muhatabın ayrıca karşıladığı bir iş biliniyorsa bu durum gizlenmez; aynı bakım dönemiyle bağlantısı değerlendirilir. Dilekçenin sonuç bölümündeki tutar, ek tablodaki bakiye ile aynı olmalıdır. Rakamla ve yazıyla tutar kullanılıyorsa aralarındaki fark gönderimden önce giderilir.

Bakım giderine katılım dilekçesi örneği

Örnek, gerekli bakım giderini karşılayan yararlanan taşınmaz malikinin, tesisten yarar sağlayan yüklü taşınmaz malikine yönelteceği yazılı talep için düzenlenmiştir. Henüz yapılmamış bakımın teklif aşaması veya karşı taraftan bakımın bizzat yapılmasının istenmesi farklı metin gerektirir. Gerçekleşmeyen ödeme ve kabul edilmeyen paylaşım oranı tamamlanmış olay gibi yazılmaz. Gerekçe ve tutar belgelere göre doldurulur.

İrtifak tesisi bakım giderine katılım dilekçesini Word olarak indirin. Dosyanın ikinci sayfası tesis ve gider bilgilerini hazırlamaya, üçüncü sayfası gönderim, cevap ve ödeme sonucunu izlemeye ayrılmıştır. Kişisel takip notlarını muhataba gönderilen eklerden ayırın.

Kanunda belirlenmiş ödeme süresi var mı?

TMK m.790 bakım gideri paylaşımı için yedi veya on beş günlük sabit ödeme süresi koymaz. Başvuruda ödeme tarihi önerilmesi ile kanuni süre bulunması aynı şey değildir. Taraflar arasında bu işe ilişkin bir vade düzenlemesi varsa metni ve uygulanma şartları incelenir. Vade, temerrüt ve faiz konuları yalnız bakım maddesinin numarası yazılarak çözülmüş sayılmaz; ilgili borç ilişkisi ve bildirim ayrıca değerlendirilir.

Başvuruya cevap verilmemesi de hesabın kesinleştiği veya önerilen oranın kabul edildiği şeklinde gösterilmez. Gönderilen metin ve ekleri, ulaşma kaydıyla birlikte saklanır. Muhatap ek belge istediyse hangi belgenin ne zaman sunulduğu kaydedilir. Açık hesap hatası tespit edilirse düzeltilmiş tablo gönderilir ve eski tablonun yerine geçtiği belirtilir. Böylece aynı gider için birbiriyle çelişen iki talep dolaşımda bırakılmaz.

Bakım, yer değiştirme ve komşuluk giderleri

Tesisin mevcut yerinde bakımının yapılması ile hattın başka yere taşınması farklı işlemlerdir. İrtifak yerinin değiştirilmesinde TMK m.791, mecranın naklinde ayrıca komşuluk hükümleri incelenir. Bu nedenle güzergâh değişikliği masrafı m.790’daki bakım paylaşımı içine kendiliğinden sokulmaz. Konu mevcut mecranın nakliyse mecra yerinin değiştirilmesi talep dilekçesi ve orada açıklanan özel gider düzeni değerlendirilir.

Hattın başlangıçta komşu taşınmazdan geçirilmesine ilişkin şartlar için mecra hakkının kurulması ve kapsamı rehberi incelenebilir. Kamu altyapısı, abonelik sözleşmesi veya özel kanuna tabi bir tesis varsa uygulanacak düzenleme ayrıca belirlenir. Her bakım faturası iki komşu arasındaki TMK m.790 paylaşımı değildir. Başvuruda tesisin hukuki statüsü bu nedenle en başta açıklanır.

Muhatap gideri veya yararı reddederse

İtirazın hangi noktaya yöneldiği ayrıştırılır: tesisin irtifakla ilgisi, bakımın gerekliliği, işin gerçekten yapılması, bedelin ödenmesi veya paylaşım oranı. Her itiraz için ilgili belge gösterilir. Muhatap tesisten hiç yararlanmadığını söylüyorsa yalnız faturayı tekrar göndermek bu tartışmayı cevaplamaz. Yararlanmanın dayanağı olan proje, bağlantı, teknik açıklama veya diğer somut veri üzerinde durulur. Hesap ve teknik konu birbirine karıştırılmaz.

Uzlaşma sağlanamazsa hukuki yol, tarafların sıfatı ve talebin niteliği üzerinden belirlenir. Bu yazıdaki metin özel kişiye yöneltilen gider talebidir; görev ve usul incelemesi yapılmadan dava dilekçesi yerine kullanılamaz. Ödeme uyuşmazlığı nedeniyle mevcut geçişi veya hattı tek taraflı kapatma yoluna gidilmez. TMK m.786’daki hakkın kullanılmasını engellememe ve en az zarar verme yükümlülükleri uyuşmazlık sırasında da dikkate alınır.

Ödeme ve bakım dosyasının kapanışı

Katkı ödemesi geldiğinde hangi bakım dönemi ve hangi gider tablosuna ait olduğu kaydedilir. Açıklamasız bir transfer başka borçlarla karıştırılmaz. Kısmi ödeme varsa kalan tutar güncellenir ve aynı miktar ikinci defa istenmez. Tarafların vardığı anlaşma yalnız belirli iş veya dönem içinse bunun sonraki bütün bakımlara otomatik olarak uygulanacağı yazılmaz. Yeni bakımda tesisin yararlanma durumu ve gider kapsamı tekrar değerlendirilir.

Bakımın tamamlandığını gösteren servis belgesi, önceki ve sonraki fotoğraflar, faturalar, ödeme kayıtları ve yazışmalar tek dosyada saklanır. Sonradan giderin bir kısmı iade edilmişse paylaşım hesabına etkisi ayrıca kaydedilir. İrtifak kaydında veya tesis kullanımında değişiklik olmuşsa tarihleri belgelenir. Böyle bir kayıt düzeni, sonraki talebin öncekiyle çelişmesini ve aynı işin farklı isimlerle yeniden faturalandırılmasını fark etmeyi kolaylaştırır.

Hesap ekindeki açıklamalar ne kadar ayrıntılı olmalı?

İlk sütunda işin adı yazılırken sadece hizmet bedeli denilmesi yerine yapılan bakımın konusu belirtilir. İkinci sütunda bu işin tesisin hangi kısmına ait olduğu gösterilir. Üçüncü sütun belge numarası ve tarihiyle faturaya bağlanır. Dördüncü sütunda ödenen tutar, beşinci sütunda paylaşımın dayanağı bulunur. Son sütun, muhataptan istenen kalem tutarını gösterir. Toplam satırı ise önceki ödemeler düşülmeden önceki katkıyla kalan bakiyeyi birbirinden ayırır.

Tek bir bakım işi için birden fazla belge bulunması halinde her belgenin işlevi açıklanır. Teklif bedeli gerçekleşen gider değildir; fatura tahakkuku ödeme dekontuyla aynı belge değildir; servis kaydı da kural olarak bedelin kimin tarafından karşılandığını tek başına göstermez. Bu belgeler aynı iş numarası altında eşleştirilir. İptal edilmiş teklif veya düzeltilmiş fatura kullanılmışsa, son geçerli belge açıkça işaretlenir ve eski rakam toplam hesabından çıkarılır.

Birden fazla bölüm aynı faturadaysa

Tesisin ortak yararlanılan bölümü ile yalnız bir parsele hizmet eden bölümü aynı bakım ziyaretinde işlem görmüş olabilir. Bu durumda faturanın tamamını tek oranla bölmek yerine işçilik, parça ve diğer kalemlerin hangi bölüme ait olduğu açıklatılır. Hizmeti verenin ayrıntılı dökümü bu ayrımı destekler. Belgesiz bir bölüştürme yapılmışsa kullanılan yöntem ve neden o yöntemin seçildiği açıklanır; hesap kesin teknik tespit gibi sunulmaz.

Bir kalemin bağlantısı açıklığa kavuşmamışsa bu belirsizlik başvuruda saklanmaz. Açıklanan ve belgelendirilen kalemlerle tartışmalı kalemler ayrı gösterilir. Muhatap belirli bir faturanın kopyasını istediğinde yalnız toplam tabloyu yeniden göndermek yerine ilgili okunabilir belge sağlanır. Paylaşım hesabında kişisel veya başka taşınmaza ait ilgisiz bilgiler varsa gereksiz bölümler ayrılır. Buna karşılık talebin denetlenmesi için gerekli tarih, iş tanımı, tutar ve belge bağlantısı korunur.

Resmi kaynak ve gönderim kontrolü

Temel dayanak TMK m.790; hakkın kullanımı için m.786, kapsam için m.787, ihtiyaç değişikliğinin sınırı için m.788 ve yer değişikliği ayrımı için m.791’dir. Maddeler TBMM’nin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu metninden okunabilir. Dilekçede her madde, gerçekten açıkladığı konu için kullanılır; bakım maddesine kanunda bulunmayan oran, süre veya yaptırım eklenmez.

Son kontrolde parsellerin güncel bilgileri, muhatabın malik sıfatı, ortak yararlanmanın açıklaması, bakım dışı kalemlerin ayrılması ve bakiye hesabı birlikte karşılaştırılır. Dilekçedeki tutar eklerle uyuşmalı; imza ve tarih tamamlanmalıdır. Gönderilen eklerin okunabilir nüshası başvuranda kalır. Talebin açık olması, muhatabın neye ve hangi belgeye cevap vereceğini anlamasını sağlar; uyuşmazlık devam ederse incelenecek konuları da somutlaştırır.