Ceza Duruşma Tutanağında Tercüman Adı Eksikliği Dilekçesi | CMK 221
Ceza duruşma tutanağında tercüman adı eksikliği dilekçesi, Türkçe bilmeyen sanık için ilgili celseye katılan tercümanın CMK m. 221/1-a’ya aykırı biçimde tutanakta ad-soyadla gösterilmemesi hâlinde resmî kayıtların korunması, karşılaştırılması ve eksikliğin izlenebilir biçimde düzeltilmesi için kullanılır.
- Kısa ve net cevap
- Somut örnek olay ve kayıt uyuşmazlığı
- CMK 221 birinci fıkra a bendinin açık emri
- CMK 202 uyarınca tercüman yardımının kapsamı
- Tercüman kimliğinin nasıl doğrulanacağı
- Görevlendirme kararı ve dil bilgisinin eşleştirilmesi
- Fizikî veya teknik katılımın kayıtları
- Hangi işlemlerin tercüme edildiği yazılmalıdır
- Ad eksikliği ile tercümansız duruşma ayrımı
- Özgün tutanak ve UYAP geçmişinin korunması
- CMK 222 bakımından ispat işlevi
- Başvuru zamanı ve kanun yolu süreleri
- Mahkemeden istenecek somut işlemler
- Dilekçeye eklenecek belgeler
- Sık yapılan hukuki ve teknik hatalar
- İlgili site içi yazılar
- Word dilekçenin dosyaya uyarlanması
- Resmî kaynaklar
- Word indir
- Sık sorulan sorular
Kısa ve net cevap
Sanık Aleksandr Ivanov Türkçe bilmediği için 2 Ekim 2026 tarihli duruşmada mahkemece görevlendirilen Rusça tercüman Elena Demir aracılığıyla savunma yapmış, ancak tercümanın adı tutanağın katılımcı bölümüne yazılmamışsa CMK m. 221/1-a’daki zorunlu tutanak unsuru eksiktir. Dilekçede yalnız tercüman bulunduğu ileri sürülmez; görevlendirme kararı, dil, celse zamanı, tercümanın kimliği, bağlantı veya salon kaydı ve tercüme edilen işlemler ayrı ayrı gösterilir.
Mahkemeden imzalı tutanağın özgün sürümünün ve UYAP işlem geçmişinin korunması, tercümanın gerçek katılımının resmî kayıtlarla tespiti ve ad-soyad eksikliğinin gerçek işlem tarihinde düzenlenecek ek tutanak veya ara kararla giderilmesi istenir. Celsede gerçekte tercüman bulunmadıysa sorun isim eksikliği değildir; CMK m. 202 kapsamındaki tercüman yardımının sağlanıp sağlanmadığı ve savunma hakkının kullanılıp kullanılmadığı ayrıca incelenir.
Somut örnek olay ve kayıt uyuşmazlığı
Öğretici senaryo Mersin 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/287 E. sayılı dosyasına ilişkindir. Sanık Aleksandr Ivanov’un Türkçe bilmediği önceki sorgu tutanağı ve 21 Eylül 2026 tarihli ara kararla belirlenmiş; mahkeme 2 Ekim 2026 celsesi için Rusça tercüman Elena Demir’in görevlendirilmesine karar vermiştir. Tercüman saat 09.56’da salonda hazır olmuş, kimliği kontrol edilmiş ve duruşma boyunca sanığa iddia ile savunmaya ilişkin esaslı noktaları çevirmiştir.
İmzalı celse tutanağında sanığın Rusça savunması ile “tercüman aracılığıyla soruldu” ibareleri bulunmasına rağmen katılımcı listesinde Elena Demir’in adı yoktur. Görevlendirme evrakı, salon yoklaması ve UYAP celse olayı aynı kişiyi gösterir. Başvuru, bu belirli kimlik eksikliğini gidermeye yöneliktir; celsede söylenmeyen bir savunmayı eklemeyi veya tercüman bulunmadığı hâlde sonradan katılım kaydı yaratmayı amaçlamaz.
CMK 221 birinci fıkra a bendinin açık emri
CMK m. 221/1-a, oturuma katılan sanığın, müdafiin, katılanın ve vekilinin, kanunî temsilcinin, bilirkişinin, tercümanın ve teknik danışmanın ad ve soyadının duruşma tutanağına yazılmasını zorunlu tutar. Tercüman bu bentte ayrıca sayıldığı için yalnız “tercüman hazır” veya “çeviri yapıldı” ibaresi yeterli değildir. Kimliği belirleyen ad-soyad kaydı, belirli bir kişinin belirli oturumdaki faaliyetiyle tutanak arasında denetlenebilir bağ kurar.
Zorunlu kayıt yalnız dosyada genel olarak görevlendirilen kişiyi değil, ilgili oturuma gerçekten katılan tercümanı gösterir. Önceki celsedeki tercümanın adı yeni tutanağa otomatik taşınamaz; aynı oturumda tercüman değişmişse her kişinin katıldığı zaman aralığı ve çevirdiği işlem ayrılmalıdır. Fizikî katılım ile SEGBİS veya başka bir teknik bağlantı üzerinden katılım da gerçek yöntem ve zaman bilgisiyle yazılmalıdır.
CMK 202 uyarınca tercüman yardımının kapsamı
CMK m. 202/1, sanık veya mağdur meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmiyorsa mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların tercüme edilmesini emreder. Bu düzenleme, sanığın yalnız birkaç günlük ifadeyi anlayabilmesiyle bertaraf edilmez. Ölçüt, iddia ve savunmanın esaslı noktalarını anlayıp kendi savunmasını yeterli biçimde açıklayabilmesidir.
CMK m. 202/2, engelli olan sanık veya mağdura duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların anlayabileceği biçimde anlatılmasını düzenler. Somut olay Rusça sözlü tercüme hakkındadır; işaret dili veya başka iletişim desteği aynı kayıt içinde varsayılmaz. Dilekçe hangi dilde, hangi kişi aracılığıyla ve hangi işlemler sırasında çeviri yapıldığını gerçek tutanak ve görevlendirme belgelerinden belirler.
Tercüman kimliğinin nasıl doğrulanacağı
Tercümanın adı görevlendirme kararından, bilirkişi veya tercüman listesi kaydından, kimlik kontrolü tutanağından, UYAP katılımcı olayından ve varsa ücret müzekkeresinden karşılaştırılır. Tek bir telefon numarası, imzasız mesaj veya taraf beyanı kimlik tespiti için yeterli kabul edilmez. Ad-soyad yazımında görevlendirme evrakındaki resmî biçim esas alınır; benzer adlı kişiler karıştırılmaz.
Kimlik doğrulaması ile celseye katılım tespiti ayrı aşamalardır. Elena Demir’in listede kayıtlı olması veya önceki dosyada tercümanlık yapması, 2 Ekim celsesine katıldığını tek başına kanıtlamaz. Salon yoklaması, işlem zamanı, tutanak içindeki tercüman aracılığı ibareleri ve varsa teknik bağlantı kaydı birlikte değerlendirilir. Gerçek katılım doğrulanmadan isim eklenmesi CMK m. 221’in amacına aykırı yeni bir yanlış kayıt oluşturur.
Görevlendirme kararı ve dil bilgisinin eşleştirilmesi
Görevlendirme kararında dosya numarası, celse tarihi, çevrilecek dil, görevin kapsamı ve görevlendirilen kişinin kimliği bulunmalıdır. Örnek olayda 21 Eylül 2026 tarihli karar Rusça tercüme için Elena Demir’i belirler. Dilekçe bu kararı celse tutanağıyla karşılaştırır; başka dosyaya, başka tarihe veya başka dile ait karar delil olarak kullanılmaz.
Rusça görevlendirmesi, sanığın gerçekten Rusça tercüman aracılığıyla savunma yaptığı kayıtla desteklenir. Sanığın ana dili hakkında varsayım kurulmaz; mahkemenin belirlediği iletişim ihtiyacı ve celsede kullanılan dil esas alınır. Görevlendirme kapsamı yalnız savunma sorgusunu içeriyorsa diğer işlemler bakımından ayrıca tercüme yapıldığı ileri sürülmez. Kapsam, karar ve fiilî işlem birlikte okunarak belirlenir.
Fizikî veya teknik katılımın kayıtları
Fizikî katılım salon yoklama listesi, kimlik kontrolü, tercümana imzalatılan belge, duruşma başlangıç tutanağı ve ücret evrakıyla doğrulanabilir. Teknik bağlantıda ise bağlantının kabul zamanı, kullanıcı kimliği, oturuma giriş ve çıkış olayları ile kesinti kaydı incelenir. Yalnız bağlantı talebinin kabul edilmiş olması, kişinin bütün celse boyunca fiilen hazır bulunduğunu göstermez.
Örnek olayda Elena Demir’in saat 09.56’da salonda hazır bulunduğu ve 11.18’de celsenin bitimine kadar tercüme yaptığı salon yoklaması ile tutanak akışında görülmektedir. Başka bir olayda tercüman 10.40’ta değişmişse ilk ve ikinci tercüman ayrı zaman aralıklarıyla kaydedilir. Düzeltme dilekçesi kesintiyi gizlemez, tek kişiye tüm oturum için gerçeğe aykırı katılım yüklemez.
Hangi işlemlerin tercüme edildiği yazılmalıdır
CMK m. 202 bakımından iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların tercümesi önemlidir. İddianamenin özeti, sanığın kimlik ve sorgu soruları, delillere ilişkin açıklamalar, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki görüşü, müdafi beyanı ve sanığın son sözü gibi işlemlerden hangilerinin aynı celsede gerçekleştiği tutanak üzerinden belirlenir. Gerçekleşmeyen işlem dilekçeye eklenmez.
Örnek celsede iddianamenin ilgili bölümü açıklanmış, sanığa savunması sorulmuş, iki belge okunmuş ve ara karar bildirilmiştir. Tutanakta her aşamada tercüman aracılığı ibaresi vardır. Bu içerik Elena Demir’in celseye katılımını destekler; ancak tercümenin kalitesine ilişkin ayrıca bir iddia kurulmaz. Çevirinin yanlış veya eksik olduğu ileri sürülecekse hangi cümle ve hangi kayıtla uyuşmazlık bulunduğu ayrı başvuruda somutlaştırılır.
Ad eksikliği ile tercümansız duruşma ayrımı
Tercüman celsede hazır olup çeviri yapmış, yalnız adı katılımcı listesine yazılmamışsa sorun CMK m. 221/1-a kapsamındaki kayıt eksikliğidir. Buna karşılık sanık Türkçe bilmediği hâlde tercüman görevlendirilmemiş, bağlantı kurulmamış veya esaslı noktalar çevrilmemişse yalnız sonradan bir isim eklenerek ihlal giderilemez. Bu durumda CMK m. 202’ye uygun tercüman yardımının fiilen sağlanıp sağlanmadığı incelenir.
Aynı ayrım tercümanın celsenin yalnız bir bölümünde bulunması hâlinde de uygulanır. Kişi 10.40’tan sonra katılmışsa 09.30’daki sanık sorgusunu çevirmiş gibi gösterilemez. Dilekçe, gerçek katılım zamanını ve tercüme edilen işlem aralığını açıklar. Kayıt düzeltmesi geçmişte yapılmayan çeviriyi yapılmış hâle getirmez; yalnız gerçekleşmiş işlemi doğru ve izlenebilir biçimde kayda bağlar.
Özgün tutanak ve UYAP geçmişinin korunması
CMK m. 219 uyarınca duruşma için tutanak tutulur; tutanak mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır. Teknik araçlarla kayda alınan işlemler gecikmeden yazılı tutanağa dönüştürülür. Tercüman adı eksikliği fark edildiğinde imzalı özgün sürüm, evrak numarası, oluşturma, imza ve erişime açılma zamanları ile sürüm geçmişi korunmalıdır.
Sessizce eski metni değiştirmek, ilk tutanakla sonraki işlem arasındaki bağı görünmez kılar. Doğru yöntem, özgün belgeyi saklamak; incelenen görevlendirme, yoklama ve oturum kayıtlarını belirtmek; düzeltmeyi gerçek tarihinde düzenlenen ek tutanak veya ara kararla açıklamaktır. Yeni kayıtta hangi celse tutanağının hangi unsurunun tamamlandığı ve hangi delile dayanıldığı açıkça gösterilmelidir.
CMK 222 bakımından ispat işlevi
CMK m. 222’ye göre duruşmanın nasıl yapıldığı ve kanundaki usul ve esaslara uygun yürütülüp yürütülmediği kural olarak yalnız tutanakla ispat olunabilir; tutanağa karşı ancak sahtecilik iddiası yöneltilebilir. Tercümanın adının eksik bırakılması, sanığın hangi kişi aracılığıyla savunma yaptığı ve tercüman yardımının nasıl sağlandığı konusunda sonraki incelemeyi doğrudan etkiler.
Bu nedenle başvuru biçimsel bir yazım talebi değildir. Görevlendirme kararı, salon veya bağlantı kaydı, tutanak içindeki tercüman aracılığı ibareleri ve ücret evrakı birlikte incelenir. CMK m. 222’nin ispat işlevi geçmişe dönük yeni bir katılım yaratılmasına izin vermez; gerçekleşmiş oturumun resmî kayıtlarla doğru gösterilmesini ve düzeltmenin izlenebilir olmasını gerektirir.
Başvuru zamanı ve kanun yolu süreleri
CMK m. 221 tercüman adının eksikliği için özel bir gün sayısı belirlemez. Eksiklik öğrenildiğinde gecikmeden başvurulur; böylece UYAP olayları, teknik bağlantı kayıtları, salon yoklaması ve görevlendirme belgeleri korunabilir. Dilekçede tutanağın erişime açıldığı tarih, eksikliğin fark edildiği tarih, bir sonraki celse günü ve başvuru tarihi ayrı ayrı yazılır.
Tutanak düzeltme istemi itiraz, istinaf veya temyiz süresini durdurmaz, kesmez ve uzatmaz. Tercüman yardımının sağlanmamasının hükme veya savunma hakkına etkisi kanun yolunda ileri sürülecekse süre ayrıca takip edilir. Düzeltme istemi henüz karara bağlanmamışsa başvuru ve ekleri kanun yolu dilekçesine eklenir; sonradan verilen karar ayrıca sunulur.
Mahkemeden istenecek somut işlemler
İlk talep, 2 Ekim 2026 tarihli imzalı tutanağın özgün UYAP sürümünün ve işlem geçmişinin korunmasıdır. İkinci talep, 21 Eylül tarihli tercüman görevlendirme kararı, kimlik kontrolü, salon yoklaması, UYAP katılımcı olayı, tutanaktaki tercüman aracılığı bölümleri ve ücret evrakının birlikte incelenmesidir. Üçüncü talep, tercümanın kimliği, dili, katılım yöntemi ve zaman aralığının tespitidir.
Elena Demir’in Rusça tercüman olarak celseye katıldığı doğrulanınca ad ve soyadının CMK m. 221/1-a uyarınca tutanağa eklenmesi istenir. Düzeltme özgün tutanağı ortadan kaldırmadan gerçek tarihli ek tutanak veya ara kararla yapılır. Celsede tercüman bulunmadığı anlaşılırsa isim eklenmemesi; CMK m. 202 yönünden savunma hakkına ilişkin işlemin ayrıca değerlendirilmesi talep edilir.
Dilekçeye eklenecek belgeler
Eksik katılımcı listesini içeren imzalı celse tutanağının tam nüshası, tercüman görevlendirme kararı, tercümanın kimlik veya liste kaydı, salon yoklaması ya da teknik bağlantı olayları, tercüman aracılığıyla alınan savunma bölümü ve mevcutsa ücret evrakı eklenir. Her ek numarası olay anlatımındaki atıfla aynı olmalıdır.
Başvuranın erişemediği sunucu kaydı veya iç sistem olayı varmış gibi ek listesine yazılmaz; mahkemeden getirtilmesi istenir. Tercümanın kişisel verileri yalnız kimlik ve görev tespiti için gerekli ölçüde kullanılır. Teknik kayıt yoksa yokluğu açıklanır. İmzasız ekran görüntüsü tek başına kesin kayıt olarak sunulmaz; tarih, saat, evrak kimliği ve kaynak bilgisi gösterilir.
Sık yapılan hukuki ve teknik hatalar
Birinci hata, dosyada tercüman görevlendirme kararı bulunduğu için ilgili celseye katılımı otomatik kabul etmektir. İkinci hata, yalnız “tercüman aracılığıyla” ibaresiyle kimliği belirlenmiş saymaktır. Üçüncü hata, önceki celse tercümanının adını yeni oturuma taşımaktır. Dördüncü hata, Rusça, Ukraynaca veya başka bir dili varsayımla seçmektir. Beşinci hata, bağlantı talebini kesintisiz fiilî katılım gibi göstermektir.
Altıncı hata, özgün imzalı tutanağın korunmasını istemeden sessiz değişiklik talep etmektir. Yedinci hata, yalnız isim düzeltmesi yoluyla yapılmamış bir çeviriyi yapılmış göstermektir. Sekizinci hata, celse içinde tercüman değişimini gizlemektir. Dokuzuncu hata, düzeltme başvurusunun kanun yolu süresini durdurduğunu sanmaktır. Onuncu hata, örnek Word belgesindeki kişi, dil ve dosya bilgilerini gerçek kayda uyarlamadan sunmaktır.
İlgili site içi yazılar
Müdafiin adı eksikse CMK 221 müdafi adı eksikliği dilekçesi; katılan ve vekili yazılmamışsa CMK 221 katılan ve vekil adı eksikliği dilekçesi; savcı adı yanlışsa CMK 220 savcı adı yanlışlığı dilekçesi incelenmelidir.
Hâkim veya zabıt kâtibi imzası yoksa CMK 219 imza eksikliği dilekçesi; ret gerekçesi yazılmamışsa CMK 221 ret gerekçesi eksikliği dilekçesi kullanılmalıdır. Genel kavramlar için duruşma zaptı rehberi ve UYAP duruşma evrakı rehberi okunabilir.
Word dilekçenin dosyaya uyarlanması
İndirilebilir Word dilekçe Mersin 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/287 E. sayılı öğretici dosyasındaki 2 Ekim 2026 celsesine göre hazırlanmıştır. Belgede sanığın dili, CMK m. 202 ihtiyacı, Elena Demir’in görevlendirme ve katılım kayıtları, tercüme edilen işlemler, eksik katılımcı listesi ve istenen düzeltme karşılaştırılır. Gerçek dosyada her unsur resmî belgeden doldurulmalıdır.
Word metni tercümanın dosyaya atanması ile belirli celseye katılımını, kimlik kaydı ile tercüme kapsamını ve isim eksikliği ile tercümansız işlem iddiasını ayrı alanlarda gösterir. Sonuç bölümü özgün tutanağın korunması, kayıtların getirtilmesi, kimlik ve katılımın tespiti, şeffaf düzeltme ve CMK m. 202 ayrımını izler. Köşeli açıklamalar ve kullanılmayan ek satırları sunulacak nüshadan çıkarılır.
Resmî mevzuat ve sistem kaynakları
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi güncel CMK metni
- Resmî Gazete 17 Aralık 2004 tarihli ve 25673 sayılı nüsha
- UYAP Vatandaş Portalı
Resmî Gazete bağlantısı Kanunun ilk yayımını gösterir. Başvuru tarihinde yürürlükteki CMK m. 202, 219, 221 ve 222 metni UYAP Mevzuat veya Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.
CMK 221 tercüman adı eksikliği Word dilekçe indir
Ceza duruşma tutanağında tercüman adı eksikliği dilekçesi indir
Sık sorulan sorular
Tercümanın adı duruşma tutanağında zorunlu mudur
Evet. CMK m. 221/1-a oturuma katılan tercümanın ad ve soyadını zorunlu tutanak unsuru olarak sayar.
Görevlendirme kararı celseye katılımı tek başına kanıtlar mı
Hayır. İlgili celseye fiilî katılım salon, UYAP veya teknik bağlantı kayıtlarıyla ayrıca doğrulanır.
Tutanakta yalnız tercüman aracılığıyla denilmesi yeterli midir
Hayır. CMK m. 221/1-a uyarınca tercümanın ad ve soyadı da yazılmalıdır.
Tercüman hiç gelmediyse adı sonradan eklenebilir mi
Hayır. Gerçek katılım yoksa isim eklenmez; CMK m. 202 kapsamında tercüman yardımının sağlanmaması ayrıca değerlendirilir.
Celse içinde tercüman değişirse ne yapılır
Her tercümanın adı, dili ve katıldığı işlem veya zaman aralığı ayrı kaydedilir.
Tercüme edilen her cümle tutanağa yazılmak zorunda mıdır
CMK m. 202 iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların tercümesini düzenler; tutanak gerçekleşen işlemleri ve tercüman aracılığını denetlenebilir biçimde göstermelidir.
Eski tutanak silinerek düzeltme yapılabilir mi
Hayır. Özgün imzalı sürüm ve işlem geçmişi korunmalı, düzeltme gerçek tarihli ayrı kayıtla yapılmalıdır.
Düzeltme başvurusu istinaf süresini durdurur mu
Hayır. Kanun yolu süreleri ayrıca ve kesintisiz takip edilir.
Tercümenin yanlış yapıldığı aynı dilekçede ileri sürülebilir mi
Yanlış çeviri iddiası hangi ifade ve kayıtla uyuşmazlık bulunduğu açıklanarak ayrı ve somut biçimde kurulmalıdır; isim eksikliğiyle karıştırılmamalıdır.
Word dilekçe doğrudan mahkemeye sunulur mu
Hayır. Mahkeme, dosya, kişi, dil, celse, UYAP ve ek bilgileri gerçek kayıtlara göre tamamen uyarlanmalıdır.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil BAKIRCI tarafından 5271 sayılı CMK m. 202, 219, 221 ve 222 esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler görev ve yetki kurallarına göre Mersin merkezli olarak yönetilir. Örnek kişi, tarih, dil ve dosya bilgileri öğretici senaryodur; gerçek dosya kayıtları incelenmeden dilekçe sunulmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
