Kamu Görevlisi Bilirkişi Atamasına İtiraz Dilekçesi | CMK 64/3 Word

Kamu görevlisi bilirkişi atamasına itiraz dilekçesi, ceza kovuşturmasında atanan bilirkişinin bağlı bulunduğu kamu kurumu ile dosyanın konusu arasında gerçek ve belgelenebilir bağlantı varsa, CMK m.64/3’teki atama yasağının uygulanması, mevcut görevlendirmenin kaldırılması ve kurumsal bağı bulunmayan yeni bilirkişi seçilmesi için sunulur. Yalnız “bilirkişi kamu görevlisidir” demek yeterli değildir; kişinin görev yaptığı kurum, birim, görevlendirme tarihi ve ceza dosyasının o kurumun işlem, kayıt, personel veya sorumluluk alanıyla ilişkisi ayrı belgelerle gösterilir.

Kısa ve kesin cevap

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 64/3. maddesi iki ayrı kural içerir. Birincisi, kanunların belirli konularda görevlendirdiği resmî bilirkişilerin öncelikle atanmasıdır. İkincisi, kamu görevlilerinin bağlı bulundukları kurumla ilgili davalarda bilirkişi olarak atanamamasıdır. Resmî bilirkişi önceliği, aynı fıkradaki kamu görevlisi yasağını ortadan kaldırmaz. Kanunla belirli bir konuda resmî bilirkişilik görevi verilmiş olması ile bir kişinin kamu kurumunda çalışması aynı hukuki sıfat değildir; her iki durum ayrı ayrı incelenir.

Kovuşturmada dilekçe, davaya bakan ceza mahkemesine sunulur. Bilirkişinin adı, atama ara kararının tarihi ve numarası, görev yaptığı kamu kurumu ve birim ile dosyanın kurumla bağlantısını kuran kayıtlar açıkça belirtilir. CMK m.69/1, hâkimin reddini gerektiren sebeplerin bilirkişi için de geçerli olduğunu; m.69/2 ret hakkını Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafi ve kanuni temsilciye tanıdığını; m.69/3 ise ret nedeninin dayandığı olgularla açıklanmasını ve karar merciini düzenler. Bu nedenle atama yapılmışsa CMK m.64/3’teki maddi yasak, CMK m.69’daki ret usulüyle birlikte ileri sürülür.

CMK m.64/3 metni “bağlı bulundukları kurumla ilgili davalarda” ifadesini kullanır; metne “her kamu görevlisi her ceza dosyasında yasaktır” veya “aynı şehirdeki kamu görevlisi atanamaz” sonucu eklenemez. Aynı şekilde maddenin lafzında “soruşturma” kelimesi yoktur. Soruşturma evresindeki bilirkişi atamasında Cumhuriyet savcısının yetkisi CMK m.63/3’e, ret isteminin incelenmesi CMK m.69/3’e dayanır. Bu evrede m.64/3’teki kurumsal bağlantı gösterilerek savcıdan atamanın kaldırılması istenir; savcının kabul etmediği ret istemini sulh ceza hâkimi inceler. Dilekçede kanun metni genişletilmeden gerçek evre ve merci yazılır.

CMK 64/3’teki iki kural neden birbirinden ayrılmalıdır?

Fıkranın ilk cümlesi, kanunun belirli bir teknik konuda resmî bilirkişi olarak görevlendirdiği kişi veya kurumların önceliğini kurar. Bu öncelik, görevlendirme makamının dosyanın teknik konusunu ve özel kanundaki görev alanını karşılaştırmasını gerektirir. “Kamu kurumu” etiketi bulunan her kuruluş, her konuda resmî bilirkişi değildir. Öncelik ancak belirli konu için kanundan doğan görev varsa işletilir. Özel görev bulunmuyorsa CMK m.64/1-2’deki liste sistemi ve görevin uzmanlık alanı uygulanır.

İkinci cümle ise kamu görevlisinin kendi kurumu ile ilgili davada bilirkişi olarak atanmasını yasaklar. Bu yasak, bilirkişinin kişisel olarak dürüst davranıp davranmadığına ilişkin bir tahmin değildir; atama aşamasında uygulanacak kurumsal bağımsızlık güvencesidir. Kişinin raporu henüz yazmamış olması, dosyada açık taraflı davranışının görülmemesi veya teknik yeterliliğinin yüksek olması yasağı ortadan kaldırmaz. Buna karşılık yalnız kamu görevlisi olma sıfatı da tek başına sonuç doğurmaz; bağlı kurum ile somut dava arasındaki ilişki gösterilmelidir.

Bilirkişilik Yönetmeliği m.8, bilirkişinin görevlendiren mercie, davanın taraflarına ve kendi işverenine karşı bağımsız olduğunu ve görevini yalnız uzmanlık alanındaki bilimsel verilere göre yerine getireceğini emreder. Yönetmelik m.9/3, bilirkişinin yakınlarının veya iş ilişkisinin bulunduğu kişi, kurum veya kuruluşların tarafı olduğu ya da ilgili bulunduğu davalarda görevlendirmeyi kabul edemeyeceğini belirtir. Kamu görevlisinin kurumu ile dosya arasındaki bağ, CMK m.64/3’teki özel yasak yanında bu bağımsızlık ve tarafsızlık hükümleriyle de denetlenir.

“Bağlı bulunduğu kurumla ilgili dava” nasıl somutlaştırılır?

Başvuru, kurum adını yazmakla tamamlanmaz. Önce bilirkişinin görev yaptığı kamu tüzel kişisi, bağlı veya ilgili kuruluş, birim ve görev unvanı gerçek kayıtla belirlenir. Atama kararındaki kimlik bilgisi ile kurumun personel veya görevlendirme kaydı eşleştirilir. Kadro başka kurumda, geçici görevlendirme başka birimdeyse yalnız eski kadro kaydına dayanılmaz; atama tarihindeki fiilî ve hukuki bağlılık açıklanır. Emeklilik, kurumdan ayrılma veya görevlendirme sona ermesi varsa tarihleri de gösterilir.

İkinci adım, ceza davasının kurumla ilişkisinin tanımlanmasıdır. Suçlamaya konu işlem veya ihmalin kurum tarafından yürütülen hizmete ilişkin olması, incelenecek teknik kayıtların kurum tarafından üretilmesi, zarar gören veya işlem sahibi kurumun dosyada doğrudan ilgili konumunda bulunması, bilirkişinin bağlı biriminin kendi işlem ve kayıtlarını teknik bakımdan değerlendirecek olması ya da rapor sonucunun kurumun işlem ve sorumluluğu üzerinde doğrudan etkili olması bağlantıyı gösterebilecek kayıtlardır. Bu başlıklar soyut ihtimal listesi değildir; yalnız dosyada gerçekten bulunan unsur seçilip tarih ve evrak numarasıyla yazılır.

Üçüncü adım, bilirkişinin yapacağı teknik iş ile kurum bağlantısını eşleştirmektir. Dosya bir kamu kurumundan alınan yüzlerce belge içeriyor diye o kurumda çalışan her uzman yasak kapsamına girmez. Atama kararında bilirkişiye sorulan her soru numaralandırılır; hangi sorunun kurumun kendi faaliyeti, kaydı, cihazı, personeli veya denetim sistemi hakkında değerlendirme gerektirdiği açıklanır. Kurumun dosyayla yalnız uzak ve tesadüfi teması varsa bu durum da dürüstçe belirtilir; m.64/3 yasağı varsayımla kurulmaz.

Bağlantı incelemesi kişisel saldırı biçiminde yazılmaz. “Kurum çalışanı olduğu için mutlaka taraflıdır” denmez. Kanun, kurumla ilgili davada atama yapılamayacağını söylediği için nesnel personel bağı ve dava ilgisi gösterilir. Dilekçenin amacı bilirkişinin mesleki itibarı hakkında hüküm vermek değil, atama merciinin kanuni engeli denetlenebilir biçimde uygulamasını sağlamaktır.

Başvuruya hangi kayıtlar eklenmelidir?

Atama ara kararı veya savcılık görevlendirme yazısı temel belgedir. Belgede bilirkişinin adı, uzmanlık alanı, sorular, görevlendirme tarihi ve varsa rapor süresi görünmelidir. Bilirkişinin kamu görevi için hukuka uygun biçimde edinilmiş kurum personel sayfası, resmî görevlendirme yazısı, kurumun teşkilat ve birim bilgisini gösteren resmî kayıt veya dosyaya girmiş personel belgesi kullanılabilir. Kişisel veriler ilgisiz ayrıntılardan arındırılır; sosyal medya söylentisi ve doğrulanmamış ekran görüntüsü kanıt yerine konmaz.

Kurumla dava arasındaki ilişki; iddianame, suç duyurusu, soruşturma tutanağı, kurum yazışması, denetim raporu, olay kaydı, görev emri, teknik cihaz veya veri sistemi kaydı ve atama sorularıyla gösterilebilir. Her ek için “hangi hukuki unsuru kanıtlıyor?” sorusu cevaplanır. Örneğin personel belgesi bağlılığı, iddianame kurumsal faaliyetin dava konusunu, atama yazısı ise bilirkişinin inceleyeceği teknik alanı kanıtlar. Dosyada bulunmayan belge ek listesine yazılmaz; mahkemeden getirtilmesi istenen kayıt ile başvuru sahibinin sunduğu kayıt ayrılır.

Bağlantı atama kararından sonra öğrenilmişse öğrenme tarihi ayrıca belgelenir. UYAP tebliğ kaydı, celse tutanağı, bilirkişi kimliğinin bildirildiği yazı veya kurum cevabının dosyaya giriş tarihi gösterilir. CMK m.69 günle hesaplanan özel bir ret süresi yazmaz; buna rağmen sebep öğrenildikten sonra gecikmeden başvurmak, hem usul dürüstlüğü hem de incelemenin gereksiz yere ilerlememesini sağlamak bakımından gereklidir. Hukuk yargılamasındaki HMK m.272 süreleri ceza dosyasına aynen taşınmaz.

Başvuru makamı ve karar usulü

Kovuşturmada ret ve atamanın kaldırılması istemini davayı görmekte olan hâkim veya mahkeme inceler. Dilekçe, mahkemenin gerçek adı ve esas numarasıyla verilir. Birden çok sanık veya katılan bulunması merciyi değiştirmez. Talep sonucu; CMK m.64/3 yasağının tespiti, mevcut bilirkişi görevlendirmesinin kaldırılması, inceleme için kurumla bağlantısı bulunmayan ve uygun uzmanlık alanına sahip yeni bilirkişi seçilmesi, henüz teslim edilmemiş dosya ve materyalin geri alınması ve yapılacak işlemlerin tutanağa bağlanması biçiminde kurulur.

Soruşturma evresinde başvuru, atamayı yapan Cumhuriyet savcısına yöneltilir. CMK m.63/3, Cumhuriyet savcısının bilirkişi atama yetkilerini kullanabileceğini düzenler. CMK m.69/3 uyarınca savcının kabul etmediği ret istemi sulh ceza hâkimince incelenir. Bu nedenle soruşturmada doğrudan yanlış hâkimliğe hitap eden tek aşamalı metin kullanılmaz; önce savcılık işlemi ve ret sonucu dosyaya alınır, ardından gerekli inceleme kanuni mercie taşınır.

Talep sahibi, belirli bir kişinin mutlaka atanmasını dayatmaz. Atama yetkisi Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemededir. Başvuru, gerekli temel ve alt uzmanlık alanını, kurum bağlantısından arınmış seçim ihtiyacını ve mevcut atamanın engelini gösterir. Yeni kişinin bölge listesinde bulunması, uzmanlık kaydı, bağımsızlık ve varsa resmî bilirkişi önceliği atama makamınca ayrıca denetlenir.

Rapor verilmişse ne yapılır?

Bilirkişi raporu sunulmadan önce yapılan başvuru, kurumsal engelin erken giderilmesini sağlar. Rapor sunulmuşsa dilekçede iki konu ayrılır: kişinin atanma engeli ve raporun teknik içeriği. CMK m.64/3 veya m.69’a dayalı kişi itirazı, rapordaki hesap, yöntem, veri veya sonuç itirazının yerine geçmez. Teknik eksiklikler CMK m.67 kapsamında somut başlıklarla ileri sürülür; yeni bilirkişi incelemesi veya ek açıklama talebi ayrı gerekçelendirilir.

Atama engelinin sonradan saptanması, raporu tarafın tek cümlesiyle kendiliğinden yok sayılmış hâle getirmez. Yetkili merci, görevlendirmenin kaldırılması, raporun değerlendirilmesi, yeni uzman seçimi ve önceki işlemlerin dosyadaki etkisi hakkında gerekçeli karar verir. Dilekçede “rapor hükümsüzdür” biçiminde otomatik sonuç ilan edilmez; kanuni engel, öğrenme zamanı, raporun aşaması ve istenen yeni işlem açıkça gösterilir.

Bilirkişilik bölge kuruluna yapılacak etik veya denetim başvurusu, ceza dosyasındaki atama ve ret kararının yerine geçmez. Yönetmelik m.59 uyarınca bölge kurulu bilirkişinin görevle ilgili tutum ve davranışlarının mevzuata uygunluğunu denetleyebilir; raporun özel veya teknik bilgi yönünden içeriğini yeniden hesaplayamaz. Ceza dosyasında yeni bilirkişi seçimi ve raporun delil değeri hakkında kararı soruşturma veya kovuşturmanın kanuni mercii verir.

Resmî bilirkişi ile kamu görevlisi aynı kavram değildir

Resmî bilirkişi, belirli konuda kanunla bilirkişilik görevi verilen kişi veya kurumdur. Kamu görevlisi ise kamu hizmeti bağlantılı statüdür. Bir kamu görevlisi her konuda resmî bilirkişi sayılmaz; resmî bilirkişilik görevi bulunan bir kurumun mensubu hakkında da bağlı kurumla ilgili dava yasağı ayrıca kontrol edilir. Fıkranın ilk cümlesi öncelik, ikinci cümlesi yasak kurar. Öncelik gerekçesiyle yasağın uygulanmaması kanun metnindeki “ancak” bağlacını etkisiz bırakır.

Dilekçede özel kanunun resmî bilirkişiye verdiği görev varsa kanun adı ve madde numarası yazılır. Bu görev dosyanın teknik konusuyla karşılaştırılır. Ardından kamu görevlisinin bağlı olduğu kurum ve dava bağlantısı incelenir. Özel görev başka bir kurum veya birimi işaret ediyor, atanan kişi ise dava konusu kurumun çalışanıysa bu fark da açıklanır. Genel ifadeler yerine mevzuat, personel kaydı ve atama soruları yan yana konur.

Kamu görevlisi bilirkişi atamasına itiraz dilekçesi örneği

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Kamu görevlisi bilirkişi atamasına itiraz dilekçesini Word olarak indirin. Köşeli parantezli alanlar gerçek dosya kayıtlarıyla doldurulmalı; bulunmayan olay, belge, kurum bağlantısı veya öğrenme tarihi metne eklenmemelidir. Soruşturma ve kovuşturma seçeneklerinden dosyaya uymayan başlıklar silinmelidir.

Başvurudan sonra dosya nasıl takip edilir?

UYAP evrak kaydından dilekçenin dosyaya işlendiği, eklerin tam olduğu ve bilirkişi raporu için sürenin devam edip etmediği kontrol edilir. Kovuşturmada mahkemenin ara kararı ve celse tutanağı; soruşturmada savcılık kararı ve kabul edilmeyen ret isteminin sulh ceza hâkimliğine gönderilip gönderilmediği izlenir. Yeni bilirkişi atanırsa uzmanlık alanı, kurum bağlantısı, liste kaydı, görevlendirme soruları ve teslim edilen materyal yeniden kontrol edilir.

Başvuru yapılmış olması, verilen diğer usul sürelerini kendiliğinden durdurmaz. Rapor tebliğ edilmişse mahkeme veya savcılığın CMK m.67/5 uyarınca verdiği süre izlenir; teknik itirazlar yalnız ret dilekçesine bırakılmaz. Duruşma günü varsa başvurunun karara bağlanması ve kararın tutanağa geçirilmesi açıkça istenir. Karar kurulmadan bilirkişinin görevden çıktığı veya yeni uzmanın seçildiği varsayılmaz.

Somut hata denetimi

Birinci hata, her kamu görevlisini bütün ceza dosyalarında yasaklı saymaktır. İkinci hata, kurumla dava arasındaki bağlantıyı belgelememektir. Üçüncü hata, resmî bilirkişi ile kamu görevlisini aynı kavram sanmaktır. Dördüncü hata, CMK m.64/3 metnine “soruşturma” kelimesini ekleyerek yanlış alıntı yapmaktır. Beşinci hata, soruşturmada savcılık ve sulh ceza hâkimliği sırasını karıştırmaktır.

Altıncı hata, rapordaki teknik yanlış ile kişinin atanma engelini tek ve belirsiz iddiada birleştirmektir. Yedinci hata, sosyal medya veya doğrulanmamış internet bilgisini personel kaydı yerine kullanmaktır. Sekizinci hata, belirli bir yeni bilirkişinin atanmasını tarafın emri gibi yazmaktır. Dokuzuncu hata, bölge kuruluna şikâyeti ceza dosyasındaki ret kararı yerine koymaktır. Onuncu hata, ret istemiyle raporu kendiliğinden hükümsüz ilan etmektir. On birinci hata, öğrenme tarihini kayda bağlamadan gecikmeli başvuru yapmaktır. On ikinci hata, ilgisiz kişisel verileri dilekçe ekine koymaktır.

İlgili dilekçe ve rehberler

• CMK 64/2 liste dışından bilirkişi görevlendirilmesi dilekçesi
• CMK 69 ceza dosyasında bilirkişinin reddi dilekçesi
• CMK 70 bilirkişinin görevden çekinmesi dilekçesi
• CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi
• Yönetmelik 9/3 iş ilişkisi ve bilirkişi tarafsızlığı rehberi
• Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü rehberi

Sık sorulan sorular

Kamu görevlisi olan herkes bilirkişilikten yasaklı mıdır?

Hayır. CMK m.64/3 yasağı, kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kurumla ilgili davaya ilişkindir. Kamu görevlisi sıfatı ve kurum-dava bağlantısı birlikte kanıtlanır.

Kurumun adının dosyada geçmesi yeterli midir?

Hayır. Kurumun dava konusu işlem, kayıt, personel, teknik sistem veya doğrudan ilgili başka unsurla bağlantısı; bilirkişiye verilen sorularla birlikte gösterilmelidir.

Resmî bilirkişi kamu görevlisi yasağından muaf mıdır?

Hayır. Resmî bilirkişi önceliği fıkranın ilk cümlesidir; kamu görevlisinin bağlı kurumuyla ilgili davada atanamaması ikinci ve ayrı kuraldır.

Kovuşturmada dilekçe nereye verilir?

Dilekçe, davayı görmekte olan ceza mahkemesine dosyanın esas numarasıyla sunulur. Atama kararının kaldırılması ve yeni bilirkişi seçimi o merciden istenir.

Soruşturmada ret istemini kim inceler?

İstem atamayı yapan Cumhuriyet savcısına sunulur. Savcı istemi kabul etmezse CMK m.69/3 uyarınca sulh ceza hâkimi inceler.

CMK 64/3 “soruşturma” kelimesini içerir mi?

Hayır; fıkra “bağlı bulundukları kurumla ilgili davalarda” der. Soruşturmadaki atama için CMK m.63/3 ve ret usulü için m.69/3 birlikte yazılır; kanun metni değiştirilerek aktarılmaz.

Bilirkişi raporu verilmişse ret istenebilir mi?

Atama engelinin öğrenme tarihi ve belgeleri gösterilerek istem sunulur. Raporun teknik içeriğine ilişkin itirazlar CMK m.67 kapsamında ayrıca somutlaştırılır.

Atama yasağı raporu otomatik olarak hükümsüz yapar mı?

Tarafın beyanı tek başına otomatik hükümsüzlük doğurmaz. Atama, rapor ve yeni inceleme hakkında yetkili merci gerekçeli karar verir.

Bölge kuruluna başvuru mahkeme kararının yerine geçer mi?

Hayır. Bölge kurulu etik ve mevzuata uygunluk denetimi yapabilir; ceza dosyasındaki ret, yeni bilirkişi ve rapor değerlendirmesi kararını kanuni soruşturma veya kovuşturma mercii verir.

Dilekçede hangi yeni bilirkişinin atanacağı yazılmalı mıdır?

Taraf gerekli uzmanlık alanını ve bağımsızlık şartını gösterebilir; belirli kişiyi seçme yetkisi yoktur. Seçim Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemeye aittir.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

Bu içerikte Adalet Bakanlığı güncel CMK PDF’sindeki m.63-64 ile CMK m.69; bağımsızlık ve tarafsızlık için Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Yönetmeliği m.8-9 esas alınmıştır. Güncel bölge listeleri ve kurumsal bilgiler Bilirkişilik Daire Başkanlığının resmî liste sayfasından kontrol edilir. Mevzuat kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.