Tanıklıktan Çekinebilecek Kişiyle İletişim Kaydının Yok Edilmesi Talep Dilekçesi | CMK 135/3 Word

Kısa cevap: CMK 135/3, şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimin kayda alınamayacağını açıkça düzenler. İletişim kaydedildikten sonra karşı tarafın bu kapsamda olduğu anlaşılırsa alınan kayıtlar derhâl yok edilmelidir. Başvuruda yalnız akrabalık ya da meslek unvanı yazmak yeterli değildir. Korunan ilişkinin CMK 45 veya 46’daki dayanağı, iletişimin tarafları, tarih aralığı, hedef hat ya da hesap, kayıt ve çözüm tutanağı, korunan bilginin kapsamı ve kaydın dosyada nerede bulunduğu somutlaştırılmalıdır. CMK 135/3’teki yok etme, CMK 137/3’te bazı hâller için öngörülen en geç on günlük imha süresinden farklı ve özel bir sonuçtur; burada kanun “derhâl” ifadesini kullanır.

CMK 135/3 hangi iletişimi korur?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 135. maddesi, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesini sıkı koşullara bağlar. Üçüncü fıkra ise tedbir kararı hukuka uygun biçimde verilmiş olsa dahi kayda alınamayacak özel bir iletişim alanı kurar. Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişim kayda alınamaz. Teknik uygulama sırasında ilişki baştan bilinmediği için kayıt gerçekleşmişse, durum anlaşılır anlaşılmaz kayıtların yok edilmesi gerekir.

Bu koruma, dinleme kararının bütünüyle geçersiz olduğu iddiasından farklıdır. Karar belirli bir katalog suç, kişi, hat ve süre bakımından usulüne uygun olabilir; buna rağmen kaydın karşı tarafı tanıklıktan çekinebilecek kişi ise o iletişim parçası özel yasağa girer. Bu nedenle talep, bütün dinleme arşivini soyut biçimde hedeflemek yerine korunan kişiyle yapılan görüşmeleri tarih, saat, numara, kullanıcı ve kayıt kimliği üzerinden ayırmalıdır.

Kanun “iletişimin tespiti” ile “dinleme ve kayda alma”yı aynı işlem saymaz. CMK 135/3’ün açık cümlesi kayda alma yasağına ve alınan kayıtların yok edilmesine ilişkindir. Bu yüzden salt HTS trafik verisinin aynı sonuçla otomatik yok edileceği iddia edilmemelidir. HTS verisinin toplanması veya kullanılması yönünden CMK 135/6’daki karar ve kapsam şartları ayrıca denetlenir. Ses kaydı, içerik çözümü ve bunlardan üretilen metinler bakımından ise üçüncü fıkra doğrudan önem taşır.

Tanıklıktan çekinebilecek kişiler kimlerdir?

CMK 45/1’e göre şüpheli veya sanığın nişanlısı; evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşi; kan veya kayın hısımlığından üstsoyu ve altsoyu; üçüncü derece dâhil kan hısımları; ikinci derece dâhil kayın hısımları ve evlâtlık bağı bulunanlar tanıklıktan çekinebilir. Dilekçede “yakınımdır” demek yerine ilişkinin hangi bentte yer aldığı yazılmalıdır. Eş için evlenme kayıt örneği, hısımlık için vukuatlı nüfus kayıt örneği, evlâtlık için ilgili karar veya kayıt gibi belge sunulabilir. Korunan kişinin kimlik bilgilerinin gereksiz bölümünün dosyada yayılmaması için ölçülü belge kullanılmalıdır.

CMK 46, meslek ve sürekli uğraşı nedeniyle çekinme hakkını konu ve koşullarıyla düzenler. Avukat, stajyer ve yardımcıları sıfatları veya yüklendikleri yargı görevi nedeniyle öğrendikleri bilgiler bakımından; hekim, diş hekimi, eczacı, ebe, yardımcıları ve diğer sağlık meslek mensupları hasta ve yakınları hakkında bu sıfatla öğrendikleri bilgiler bakımından; malî işlerde görevlendirilmiş müşavirler ve noterler de hizmet verdikleri kişi hakkında bu sıfatla öğrendikleri bilgiler bakımından çekinebilir. Burada yalnız kişinin meslek sahibi olması yetmez; iletişimdeki bilginin mesleki ilişki kapsamında öğrenilmiş olması gerekir.

CMK 46/2’de avukatlar, stajyerleri ve yardımcıları dışındaki meslek grupları bakımından ilgilinin rızasının etkisi ayrıca düzenlenmiştir. Dolayısıyla bir sağlık çalışanı ya da mali müşavirle yapılan her kişisel görüşmenin tamamı otomatik olarak mesleki sır kabul edilmez. Başvuru, görüşmenin neden yapıldığını ve korunan bilginin hangi mesleki sıfat nedeniyle paylaşıldığını, mümkün olduğunca içeriği yeniden ifşa etmeden açıklamalıdır.

CMK 48, tanığın kendisini veya CMK 45’teki yakınını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinmesini düzenler. Bu hak, CMK 45 ve 46’daki kişi/meslek temelli çekinmeden farklı ve soruya bağlıdır. Bu nedenle yalnız CMK 48’e dayanılarak bütün bir iletişimin CMK 135/3 kapsamında otomatik yok edilmesi sonucu kurulmadan önce somut görüşme ve dosya ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaydın sonradan anlaşılması hâlinde ne yapılır?

CMK 135/3’ün ikinci cümlesi açıktır: Kayda alma gerçekleştikten sonra tanıklıktan çekinme ilişkisinin anlaşılması hâlinde alınan kayıtlar derhâl yok edilir. Bu sonuç için soruşturmanın bitmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat beklenmez. CMK 137/3’te hâkim onayının alınamaması, KYOK veya beraat hâllerinde öngörülen en geç on günlük imha usulü ayrı bir düzenlemedir. Üçüncü fıkra kapsamındaki kayıt için “dosya bitince bakılır” yaklaşımı kanundaki derhâl yükümlülüğü karşılamaz.

Uygulamada önce korunan görüşmenin güvenli biçimde ayrıştırılması gerekir. Talepte hedef hattın numarası, karşı tarafın hattı veya kullanıcı hesabı, görüşme tarih-saatleri, çözüm tutanağı sayfa ve sıra numarası, ses dosyası adı, varsa teknik kayıt kimliği ve rapordaki atıf yeri gösterilebilir. Bu bilgiler bilinmiyorsa dosyadaki dinleme/çözüm envanterinin ve teslim zincirinin yetkili makamca incelenmesi istenir. Korunan içeriğin dilekçeye aynen yazılması, yok edilmesi istenen sırrın yeniden çoğaltılmasına yol açabileceğinden kaçınılmalıdır.

Kanunun doğrudan emri “alınan kayıtlar” üzerindedir. Bu kayıttan üretilen çözüm metni, seçilmiş alıntı, ekran görüntüsü, bilirkişi eki veya iddianame anlatımı bulunuyorsa bunların kaynağı ve dosyadaki akıbeti de ayrı ayrı belirlenmelidir. Türevin otomatik olarak hangi teknik yöntemle silineceği varsayılmamalı; yetkili makamdan kaynağı korunan kayıtla bağlantılı her nüshanın saptanması, kullanılmaması ve hukuki durumunun açık karara bağlanması istenmelidir.

Yok etme işlemi denetlenebilir olmalıdır. İşlemi yapan görevli, tarih ve saat, etkilenen ses dosyası veya kayıt kimliği, saklama ortamı, kullanılan yöntem ve işlemin sonucu tutanakta gösterilmelidir. Tutanak korunan konuşmanın içeriğini yeniden üretmemeli; hangi teknik kaydın yok edildiğini içerik dışı kimlik bilgileriyle göstermelidir. İmha/yok etme tutanağının dosyaya konulması ve başvurana örnek verilmesi talep edilebilir.

Talep hangi makama sunulur?

Soruşturma evresinde dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına başvurulur. Çünkü CMK 137 uyarınca iletişim kayıtlarının çözümlenmesi ve uygulamanın yürütülmesi Cumhuriyet savcılığı ile görevlendirilen kolluk birimleri üzerinden yapılır. Dilekçede ilgili sulh ceza hâkimliğinin karar numarası, tedbir tarihleri ve uygulayıcı birim de belirtilir. Savcılıktan korunan kayıtların kullanımının durdurulması, ayrıştırılması, yok edilmesi ve tutanağın dosyaya alınması istenir.

İddianamenin kabulünden sonra kayıt kovuşturma dosyasına girmişse talep davaya bakan mahkemeye sunulur. Mahkemeden CMK 135/3’teki yok etme hükmünün uygulanması yanında, korunan kaydın duruşmada ortaya konulmaması ve hükme esas alınmaması istenebilir. CMK 206/2-a kanuna aykırı elde edilen delilin reddini, CMK 217/2 ise yüklenen suçun hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispatını düzenler. Bunlar yok etme işlemiyle bağlantılı fakat delil değerlendirmesi yönünden ayrı taleplerdir.

CMK 135/3, ilgilinin başvurusu için gün veya hafta şeklinde özel bir süre koymaz; makamın derhâl hareket etmesi gereken maddi sonucu düzenler. Bununla birlikte kayıt çözülmeye, rapora aktarılmaya veya başka dosyada kullanılmaya devam edebileceğinden ilişki öğrenildiğinde gecikmeden başvurulmalıdır. Ayrı bir hâkim kararına karşı itiraz edilecekse kararın niteliği ve öğrenme tarihi üzerinden CMK 267 ve 268’deki genel kanun yolu ayrıca değerlendirilir.

Başvuru için hangi kayıt ve ekler hazırlanmalıdır?

• Soruşturma veya esas numarası, tedbir kararının tarih ve değişik iş numarası.
• Hedef hat, iletişim aracı, hesap veya bağlantıyı belirleyen kod.
• Korunan karşı tarafın adı ve iletişim aracı; gereksiz kişisel veri olmadan.
• CMK 45’teki yakınlığı gösteren nüfus veya evlilik kaydı ya da evlâtlık belgesi.
• CMK 46’ya dayanılıyorsa mesleki sıfat ve hizmet ilişkisinin belgesi.
• Görüşme tarih-saatleri, çözüm tutanağı sayfa/sıra numarası ve ses dosyası kimliği.
• Kaydın rapor, iddianame, bilirkişi eki veya başka belgeye aktarıldığını gösteren sayfa.
• Varsa daha önce yapılan sözlü/yazılı bildirimin evrak kayıt numarası.
• Yok etme işleminin tamamlandığını gösterecek ayrıntılı tutanak talebi.

Belge eksikliği, gerçek dışı bilgiyle kapatılmamalıdır. Dinleme evrakı tedbir süresince gizli tutulduğundan başvuran her teknik ayrıntıyı bilmiyor olabilir. Böyle bir durumda “ses dosyası adı şudur” diye tahmin yürütmek yerine, bilinen tarih ve taraf bilgileri verilerek Cumhuriyet savcılığı veya mahkemeden ilgili kayıtların envanter üzerinden belirlenmesi istenir. Kayıt gizliliği, kanunun yok etme emrinin hiç uygulanmamasına gerekçe değildir.

CMK 135/3 ile müdafi iletişimi aynı koruma mı?

CMK 135/3, tanıklıktan çekinebilecek kişilerle iletişim için genel bir kayıt yasağı getirir. CMK 136 ise şüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçlarına CMK 135’in uygulanamayacağını ayrıca düzenler. Avukatın CMK 46 kapsamındaki mesleki sırrı ile müdafiin CMK 136 kapsamındaki iletişim araçları bağlantılı olsa da aynı norm değildir. Dilekçede hangi hükmün somut olaya uygulandığı açıkça ayrılmalıdır.

Bir avukatla sosyal veya ailevi görüşme yapılması tek başına her konuşmayı mesleki sır hâline getirmez. Tersine müdafilik veya hukuki yardım ilişkisi içinde öğrenilen bilginin sırf aramanın başka bir isim altında yürütülmesiyle koruması ortadan kalkmaz. Talep, avukatın sıfatını, şüpheli/sanıkla bağlantısını ve görüşmenin savunma ya da mesleki hizmet kapsamını, sır içeriğini ifşa etmeden açıklamalıdır.

Benzer biçimde CMK 126 elkonulamayacak mektup ve belgelerin iadesi, yakın veya meslek sırrı ilişkisi içindeki fiziksel belge ve mektupları konu eder. Telekomünikasyon kaydının yok edilmesi ise CMK 135/3 üzerinden yürütülür. Fiziksel belge iadesiyle ses kaydının yok edilmesi aynı başvuruda birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Örnek CMK 135/3 iletişim kaydının yok edilmesi dilekçesi

[YER] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
SORUŞTURMA NO: [ ]
İLGİLİ TEDBİR KARARI: [Sulh ceza hâkimliği, değişik iş, tarih]

TALEPTE BULUNAN ŞÜPHELİ: [Ad-soyad, T.C. kimlik, adres]
MÜDAFİİ: [Ad-soyad, baro, sicil, adres]
KONU: CMK 135/3 uyarınca tanıklıktan çekinebilecek kişiyle aradaki iletişime ait kayıtların derhâl yok edilmesi, çözüm ve türevlerin tespiti, kullanımın durdurulması ve işlemin ayrıntılı tutanağa bağlanması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. [Tarih ve numara] sayılı karar uyarınca [hedef hat/iletişim aracı] hakkında CMK 135 kapsamında tedbir uygulanmıştır. Tedbirin uygulandığı tarih aralığı [ ] olup karar bilgileri Ek-1’dedir.

2. [Korunan kişinin adı], şüpheli/sanığın [CMK 45/1’deki kesin yakınlık türü] / [CMK 46/1’deki mesleki sıfatı ve hizmet ilişkisi] nedeniyle tanıklıktan çekinebilecek kişidir. Bu ilişkiyi gösteren, gereksiz kişisel verileri kapatılmış belge Ek-2’dedir.

3. [Tarih-saat] tarihli, [karşı hat/hesap] ile gerçekleştirilen iletişim [çözüm tutanağı sayfa-sıra / ses dosyası veya kayıt kimliği] altında kayda alınmıştır. Kimlik bilgisi bilinmiyorsa, tarih ve taraf bilgileri üzerinden uygulayıcı birim envanterinden belirlenmesi talep olunur.

4. Görüşme, [yakınlık ilişkisi nedeniyle bütün iletişim / CMK 46 bakımından mesleki sıfatla öğrenilen bilgi] kapsamındadır. Korunan içeriğin yeniden çoğaltılmaması için dilekçede görüşme metni aktarılmamıştır.

5. CMK 135/3 uyarınca şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişim kayda alınamaz. Bu durum kayıt sonrasında anlaşılırsa alınan kayıtların derhâl yok edilmesi gerekir. Yükümlülük soruşturma sonuna bırakılmamıştır.

6. Korunan kayda [çözüm tutanağı/bilirkişi raporu/iddianame/başka belge] içinde atıf yapılmıştır. Kaynağı bu kayıt olan metin ve eklerin dosyadaki yeri tespit edilerek kullanılmaması ve hukuki akıbetinin ayrıca karara bağlanması gerekir.

7. Yok etme işleminin; ses dosyası veya kayıt kimliği, saklama ortamı, işlem tarihi ve saati, yöntemi ve görevliyi gösterecek biçimde tutanağa bağlanması ve tutanağın bir örneğinin tarafımıza verilmesi talep olunur.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK 45, 46, 49, 135/3, somut duruma göre 136, 137, 206/2-a ve 217/2; Anayasa 20, 22 ve 38/6 ile ilgili mevzuat.

DELİLLER VE EKLER: Tedbir kararı; çözüm ve kayıt envanteri; görüşme tarih-saat ve taraf bilgisi; nüfus/evlilik/evlâtlık belgesi veya mesleki hizmet ilişkisi belgesi; çözüm tutanağı, rapor ve dosya atıfları; UYAP kayıtları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) korunan görüşmelerin uygulayıcı birim ve dosya envanterinden belirlenmesine, (2) kullanım, çözümleme, çoğaltma ve aktarımın derhâl durdurulmasına, (3) CMK 135/3 gereği alınan kayıtların derhâl yok edilmesine, (4) kaynağı bu kayıt olan çözüm metni, rapor eki ve aktarımların belirlenip hukuki akıbetinin ayrı karara bağlanmasına, (5) işlem kimliği, ortam, yöntem, görevli ve tarih-saati gösteren yok etme tutanağının dosyaya konulmasına ve örneğinin tarafımıza verilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. [Tarih]

[Şüpheli / sanık / müdafi]
[Ad-soyad]
[İmza / E-imza]

Düzenlenebilir Word dilekçe örneğini indirin. Köşeli alanları gerçek dosya ve tedbir numarası, çekinme dayanağı, iletişim tarih-saatleri ve kayıt kimlikleriyle doldurun. Korunan konuşmanın içeriğini gereksiz yere yeniden yazmayın.

Başvuru sonrası takip nasıl yapılır?

Dilekçenin UYAP veya fiziki evrak kayıt numarası alınmalı, ilgili Cumhuriyet savcısına ya da mahkeme heyetine havalesi izlenmelidir. Uygulayıcı kolluk veya teknik birime müzekkere yazıldıysa yazının kapsamı ve cevabı dosyada kontrol edilmelidir. “Kayıt silindi” şeklindeki tek cümle yerine hangi kayıt kimliklerinin hangi tarihte, kim tarafından ve hangi yöntemle yok edildiğini gösteren tutanak istenmelidir.

Yok etme işleminden önce kaydın başka bir rapora, diske veya dosyaya aktarılmış olduğu saptanırsa teslim zinciri belirlenmelidir. Başka dosyada bağımsız bir hâkim kararı veya başka hukuki dayanak bulunduğu ileri sürülüyorsa makamdan bu dayanağı somutlaştırması istenir. Kanuna aykırı kaydın kullanılması yönünden kovuşturmada CMK 206 ve 217 kapsamında ayrıca beyanda bulunulur; hükme karşı kanun yolu süreleri yalnız yok etme talebi verilmiş olduğu düşüncesiyle kaçırılmamalıdır.

Genel çerçeve için CMK 135 telefon dinleme ve iletişimin tespiti rehberi, karar ve süre denetimi için telefon dinleme şartları ve katalog suçlar, HTS ayrımı için telefon dinleme ile HTS kaydı arasındaki farklar incelenebilir. Çekinme sebebinin dosyada açıklanmasına ilişkin ayrı başvuru için CMK 49 tanıklıktan çekinme sebebinin açıklanması dilekçesi kullanılabilir.

Sık yapılan somut hatalar

• “Yakınımdır” deyip CMK 45/1’deki bent ve dereceyi göstermemek.
• Meslek unvanını yeterli sayıp bilginin mesleki ilişki kapsamında öğrenildiğini açıklamamak.
• CMK 48’deki soruya cevap vermeme hakkını her iletişim için otomatik yok etme sebebi saymak.
• HTS trafik verisi ile ses veya içerik kaydını aynı teknik işlem kabul etmek.
• Görüşme tarih-saatini, taraf hattını ve çözüm tutanağı yerini göstermemek.
• Korunan görüşmeyi dilekçeye aynen yazıp gizli içeriği yeniden çoğaltmak.
• CMK 135/3’teki “derhâl” sonucu CMK 137/3’teki on günlük süreyle karıştırmak.
• Kaynak ses kaydı yok edilirken çözüm, rapor eki ve aktarım zincirini hiç araştırmamak.
• Yok etme işleminin kimlik, tarih, yöntem ve görevli içeren tutanağa bağlanmasını istememek.
• Kovuşturma dosyasında delilin reddi ve değerlendirilmesi hakkında ayrıca talep kurmamak.
• Müdafi iletişimi için CMK 136’daki özel yasağı hiç değerlendirmemek.
• Bilinmeyen teknik kayıt adını veya dosya içeriğini varsayımsal olarak yazmak.

Sık sorulan sorular

1. Eşle yapılan telefon görüşmesi kayda alınabilir mi?

Eş, evlilik bağı sona ermiş olsa bile CMK 45/1-b kapsamında tanıklıktan çekinebilecek kişidir. CMK 135/3 uyarınca şüpheli veya sanıkla arasındaki iletişim kayda alınamaz; sonradan anlaşılırsa kayıt derhâl yok edilir.

2. Kardeşle yapılan görüşme koruma kapsamında mıdır?

Kardeş ikinci derece kan hısmıdır ve CMK 45/1-d kapsamındadır. Görüşmenin tarafı ile kayıt kimliği somutlaştırılarak CMK 135/3 talebi kurulabilir.

3. Avukatla yapılan her konuşma otomatik olarak yok edilir mi?

Avukatın sıradan sosyal konuşması ile mesleki sıfatla öğrendiği bilgi ayrılmalıdır. Müdafilik ilişkisi varsa CMK 136’daki özel yasak da ayrıca incelenir.

4. Doktorla yapılan bütün görüşmeler korunan kayıt mıdır?

CMK 46/1-b bakımından görüşmedeki bilginin doktorun mesleki sıfatıyla hasta veya yakını hakkında öğrendiği bilgi olması gerekir. Kişisel ve meslek dışı konuşma için yalnız unvan yeterli değildir.

5. HTS kayıtları da CMK 135/3 uyarınca otomatik yok edilir mi?

Maddenin açık metni iletişimin “kayda alınması” ve alınan kayıtların yok edilmesi üzerindedir. Salt trafik verisi olan HTS için CMK 135/6 ve somut kararın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.

6. Yok etme için soruşturmanın bitmesi beklenir mi?

Hayır. CMK 135/3, korunan ilişki kayıt sonrasında anlaşıldığında kayıtların derhâl yok edilmesini emreder. KYOK veya beraat bekleme şartı yoktur.

7. On günlük süre burada da uygulanır mı?

CMK 137/3’te bazı farklı sona erme hâlleri için en geç on gün düzenlenmiştir. CMK 135/3’teki özel kayıt bakımından metin “derhâl” yok etme sonucunu içerir.

8. Kayıt iddianameye aktarılmışsa ne istenir?

Kaynak kayıt ile ondan üretilen çözüm ve alıntılar belirlenmeli; kaydın yok edilmesi yanında türevlerin kullanımının durdurulması ve hukuki akıbetinin açık kararla belirlenmesi istenmelidir.

9. Dilekçeye görüşme metni eklenmeli mi?

Genellikle hayır. Korunan içeriği yeniden çoğaltmadan taraf, tarih-saat, kayıt kimliği ve çekinme dayanağı gösterilmelidir. Zorunlu açıklama en dar kapsamda yapılır.

10. Talep reddedilirse kayıt hükümde kullanılabilir mi?

Ret, kaydı kendiliğinden hukuka uygun yapmaz. Kovuşturmada CMK 206/2-a ve 217/2 kapsamında delilin ortaya konulmaması ve hükme esas alınmaması ayrıca ileri sürülmeli; ilgili kanun yolları süresinde kullanılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• Adalet Bakanlığı: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — CMK 45, 46 ve 135/3
• Telefon dinleme ve iletişimin tespiti — CMK 135
• Telefon dinleme şartları, süreler ve katalog suçlar
• Telefon dinleme ve HTS kaydı ayrımı
• Tanıklıktan çekinme sebebinin açıklanması dilekçesi — CMK 49
• Elkonulamayacak mektup ve belgelerin iadesi — CMK 126