Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararında Dayanak Nedenin Gösterilmesi Dilekçesi | CMK 230/3 Word

Kısa cevap: Ceza verilmesine yer olmadığı kararı düşünülüyorsa savunma, uygulanmasını istediği CMK m.223/3 veya m.223/4 nedenini ve bu nedeni destekleyen gerçek dosya kayıtlarını açıkça göstermelidir. Mahkeme böyle bir hüküm kurarsa CMK m.230/3 gereğince kararın gerekçesinde hangi fıkra ve bende dayandığını belirtmelidir. CMK m.223/3 kusurluluğun bulunmadığı hâlleri; m.223/4 ise fiil suç olma özelliğini sürdürmesine rağmen kanunun ceza verilmemesini öngördüğü hâlleri düzenler. Word örneğindeki kullanılmayan alternatifler silinmeli ve yalnız gerçek belgelere dayanılmalıdır.

CMK 230/3 dayanak neden talebi ne sağlar?

Bu başvurunun amacı yalnız “ceza verilmesine yer olmadığına karar verilsin” demek değildir. Amaç, tartışılan cezasızlık nedeninin doğru hukuki kategoriye yerleştirilmesi, bu kategoriye götüren kayıtların dosyada gösterilmesi ve hüküm kurulursa kararın denetlenebilir bir gerekçeye sahip olmasıdır. Dilekçede önce iddianamedeki fiil tanımlanır; sonra kusurluluğu kaldırdığı veya fiil suç olma özelliğini korusa bile ceza verilmesini engellediği ileri sürülen neden belirlenir. Her neden ilgili özel ceza normu ve gerçek belgeyle eşleştirilir.

CMK m.223/3 ile m.223/4 aynı sonuç başlığı altında yer alsa da aynı şeyi düzenlemez. Üçüncü fıkrada failin kusurunun bulunmaması nedeniyle ceza verilmez. Dördüncü fıkrada ise işlenen fiil suç olma özelliğini sürdürür; etkin pişmanlık, şahsî cezasızlık sebebi, karşılıklı hakaret veya haksızlık içeriğinin azlığı gibi kanuni bir nedenle faile ceza verilmez. Yanlış fıkra veya bendin kullanılması, kararın dayanağının anlaşılmasını ve kanun yolu incelemesini güçleştirebilir.

Dilekçe mahkemeyi savunmanın seçtiği bende bağlamaz. Mahkeme olayın hukuki niteliğini, delilleri ve uygulanabilir normu kendisi değerlendirir. Başvurunun işlevi, soyut bir cezasızlık isteği yerine gerçek kayıtlara dayalı hukuki tartışma kurmaktır. Dosyada olmayan sağlık raporu, tehdit kaydı, ödeme belgesi veya karşılıklı hakaret tutanağı varmış gibi yazılmaz; henüz getirtilmemiş kayıt varsa kaynağı, tarih aralığı ve ispatlanmak istenen olgu gösterilir.

Güncel kanuni dayanak CMK 223/3 223/4 ve 230/3

Adalet Bakanlığı UYAP’ta yayımlanan güncel Ceza Muhakemesi Kanunu m.223/3’e göre; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik veya geçici nedenler; hukuka aykırı fakat bağlayıcı emir, zorunluluk hâli, cebir veya tehdit; meşru savunmada sınırın heyecan, korku ve telaşla aşılması ile kusurluluğu ortadan kaldıran hata nedeniyle failin kusurunun bulunmaması hâllerinde ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir. Dördüncü fıkrada ise fiil suç olma özelliğini sürdürmesine rağmen etkin pişmanlık, şahsî cezasızlık sebebi, karşılıklı hakaret veya haksızlık içeriğinin azlığı nedeniyle ceza verilmemesi düzenlenir.

CMK m.230/3, ceza verilmesine yer olmadığı kararının gerekçesinde m.223/3 veya m.223/4’teki hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesini zorunlu kılar. Hükmün TBMM’de yayımlanan ilk kabul metni tarihsel kaynak olarak incelenebilir; sonraki değişikliklerde güncel UYAP metni esas alınmalıdır. CMK m.34 kararların gerekçeli olmasını, m.217 ise hükmün duruşmada ortaya konulup tartışılan hukuka uygun delillere dayanmasını düzenler. Yalnız bent numarasının yazılması değil, bende götüren somut değerlendirme de açıklanmalıdır.

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 18 Mart 2025 tarihli resmî UYAP kararında, meşru savunmada sınırın heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılması TCK m.27/2 ve CMK m.223/3-c kapsamında ele alınmıştır. Bu karar her olayda aynı sonucu göstermez; saldırının niteliği, savunmanın biçimi ve sınır aşımına yol açan ruhsal durum somut delillerle değerlendirilir. Kusurluluğu ortadan kaldıran hataya ilişkin resmî kararda TCK m.30/4 ile CMK m.223/3-d birlikte uygulanmıştır. Bu örnekler alt bent seçiminin olayın gerçek nedenine göre yapılması gerektiğini gösterir.

CMK 223/3 ile 223/4 arasındaki fark

CMK m.223/3’te ortak payda kusurluluğun bulunmamasıdır. Fiil hukuka aykırı ve tipik olabilir; ancak failin yaşı, akıl sağlığı, geçici durumu, zorlayıcı koşul, meşru savunmada sınırın korku veya telaşla aşılması ya da kaçınılmaz hata nedeniyle kişisel olarak kınanabilirliği bulunmaz. Bu nedenle “fiil hiç işlenmedi” veya “fiil suç değildir” şeklinde beraat gerekçesi kurulmaz. Somut neden ilgili Türk Ceza Kanunu hükmüyle birlikte gösterilir.

CMK m.223/4’te kanun açıkça fiilin suç olma özelliğini sürdürdüğünü belirtir. Etkin pişmanlık, şahsî cezasızlık, karşılıklı hakaret veya haksızlık içeriğinin azlığı gibi özel bir sebep ceza verilmesini engeller. m.223/4 kararı beraat değildir ve fiilin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Ayrım, kararın başka işlemlerle ilişkisi, güvenlik tedbiri ihtimali, tazminat veya kanun yolu değerlendirmesi bakımından önem taşıyabilir.

Kusur yeteneği ve Tazminat Komisyonu ret kararına itiraz rehberi, kesinleşmiş hükmün tazminat başvurusundaki etkisine yöneliktir. CMK m.230/3 dilekçesi ise henüz hüküm kurulmadan doğru fıkra ve bendin gerçek kayıtlarla tartışılmasını hedefler. Kavramlar kesişse de makam, zamanlama ve talep sonucu farklıdır.

CMK 223/3 kapsamında kusurluluğun bulunmadığı hâller

Yaş küçüklüğü akıl hastalığı sağır ve dilsizlik veya geçici neden

CMK m.223/3-a, TCK’daki kusur yeteneği hükümleriyle birlikte okunur. Sanığın fiil tarihindeki yaşı kesin nüfus kaydıyla; akıl sağlığı veya geçici nedeni somut sorulara cevap veren yetkili uzman ya da sağlık kurulu raporuyla değerlendirilir. Her çocuk fail, her ruhsal tanı veya geçici rahatsızlık otomatik olarak ceza verilmesine yer olmadığı sonucu doğurmaz. TCK m.32/1’de algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneğine ilişkin ağır durum ile m.32/2’deki azalma farklı sonuçlara bağlanır. Raporun tarihi, düzenleyen kurum, sorulan hususlar ve fiil tarihiyle bağı gösterilmelidir.

Yaş küçüklüğünde TCK m.31’in yaş grupları ve algılama-yönlendirme değerlendirmesi dikkate alınır. Yaş duruşma tarihine göre değil fiil tarihine göre belirlenir. Sağır ve dilsizlikte TCK m.33’ün yaş eşikleri, geçici nedenlerde TCK m.34’ün koşulları ayrı incelenir. Raporun yalnız tanı bildirmesi ile cezai sorumluluk sorusuna gerekçeli cevap vermesi aynı değildir.

Bağlayıcı emir zorunluluk hâli cebir veya tehdit

Hukuka aykırı fakat bağlayıcı emir iddiasında emrin kim tarafından verildiği, hiyerarşik ilişkinin niteliği, emrin suç teşkil edip etmediği ve emri yerine getiren kişinin konumu ortaya konulmalıdır. Suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemeyeceğinden her üst talimatı bu bent kapsamında görmek yanlıştır. Emrin yazılı kaydı, görev tanımı, kurum içi yazışma ve tanık beyanları gerçek kimlikleriyle gösterilir.

Zorunluluk hâli, cebir veya tehditte tehlikenin ya da baskının ağırlığı, güncelliği, kaçınma olanağı ve gerçekleştirilen fiille ilişkisi açıklanır. Soyut “baskı altındaydım” cümlesi yeterli değildir. Mesaj, ses kaydı, sağlık raporu, kolluk müracaatı veya olay tutanağı varsa tarih ve doğrulama bilgisi yazılır; yoksa varmış gibi ek listesine konulmaz.

Meşru savunmada sınırın korku veya telaşla aşılması

Meşru savunmanın şartları ile sınırın mazur görülebilecek heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılması aynı aşama değildir. Önce haksız saldırının varlığı, güncelliği ve savunma gereği değerlendirilir. Ardından sınır aşımının failin o andaki ruhsal durumundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı incelenir. Olay yeri tutanağı, kamera kaydı, yaralanma raporları, hareket sırası ve tanık anlatımları birlikte gösterilmelidir. Sırf kullanılan aracın türü veya yara sayısı üzerinden otomatik sonuç kurulmaz.

Kusurluluğu ortadan kaldıran hata

Hata savunmasında kişinin neyi bilmediği veya yanlış bildiği, yanılgının hangi kayıttan kaynaklandığı ve kaçınılabilir olup olmadığı açıklanır. Kastı kaldıran maddi unsur hatası ile kusurluluğu kaldıran haksızlık yanılgısı aynı değildir. CMK m.223/3-d, TCK m.30/4’teki kaçınılmaz hata değerlendirmesiyle ilişkilidir. Sözleşme, izin, resmî bildirim, uzman görüşü, idari karar veya iletişim kaydı gibi dayanaklar gösterilmeden yalnız “hukuka aykırı olduğunu bilmiyordum” demek yeterli olmaz.

CMK 223/4 kapsamında fiil suçken ceza verilmeyen hâller

Etkin pişmanlık

Etkin pişmanlık genel ve sınırsız cezasızlık nedeni değildir. Hangi suçta, hangi davranışın, hangi aşamaya kadar ve hangi oranda sonuç doğuracağı özel hükümde düzenlenir. Bazı hükümler tamamen ceza verilmemesini, bazıları yalnız indirim yapılmasını öngörür. Yalnız indirim sağlayan düzenleme m.223/4-a kapsamında ceza verilmesine yer olmadığı sonucu doğurmaz. Suç tipi, özel madde, davranışın tarihi, giderim veya iadenin kapsamı ve belgesi yazılmalıdır.

Soruşturma evresinde etkin pişmanlık veya şahsî cezasızlık nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı talebi, CMK 171/1 KYOK dilekçesi kapsamında farklı bir usul konusudur. Dava açıldıktan sonra hüküm aşamasındaki m.223/4 ve m.230/3 değerlendirmesi bununla karıştırılmamalıdır.

Şahsî cezasızlık karşılıklı hakaret ve haksızlık içeriğinin azlığı

Şahsî cezasızlık sebepleri kanunda belirli kişiler veya ilişkiler bakımından düzenlenir. Hangi suçun, hangi yakınlık derecesinin ve hangi iştirak biçiminin kapsamda olduğu özel madde üzerinden kontrol edilmelidir. Kimlik ve nüfus kayıtları, ilişkinin fiil tarihindeki durumu ve istisnalar gösterilir. “Akrabasıdır, ceza verilmez” biçimindeki genel ifade dayanak değildir.

Karşılıklı hakarette söz veya davranışların tamamı, zaman sırası, aynı olay içindeki bağlantısı ve taraflara isnadı önemlidir. TCK m.129/3 koşulları duruşmada tartışılan kayıtlarla belirlenir. Tek cümle bağlamından koparılmaz. Haksızlık içeriğinin azlığı da mahkemeye her suç için sınırsız bir önemsiz görme yetkisi vermez; özel normun şartları ve somut olayın özellikleri birlikte değerlendirilir.

Başvuru makamı süre ve gerçek kayıtlar

Hüküm kurulmamışsa dilekçe yargılamayı yürüten ceza mahkemesine sunulur. Mahkemenin tam adı, esas numarası ve sanık bilgileri yazılır. En uygun aşama, ilgili rapor ve kayıtların dosyaya girdiği ve esas hakkındaki mütalaanın açıklandığı dönemdir. Sanık savunma dilekçesi rehberi ana savunmanın düzenlenmesine yardımcı olabilir; CMK m.230/3 istemi olası kararın gerekçesini somutlaştıran ayrı bir sonuç talebidir.

CMK m.193/2 uyarınca mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı veya güvenlik tedbiri kararı sanığın sorgusu yapılmadan kurulamaz. Sanığın sorgusu yapılmadan yokluğunda beraat veya düşme rehberi, yalnız kanundaki yokluk istisnasını ele alır. CMK m.230/3 dilekçesi sanığın sorgusu yerine geçmez.

Hüküm öncesi bu talep için sabit bir “CMK 230/3 süresi” yoktur. Hükümden sonra dilekçe vermek kararı kendiliğinden değiştirmez, istinaf veya temyiz yerine geçmez ve kanun yolu süresini durdurmaz. Gerekçeli karar tebliğ edildiğinde başvuru hakkı, hukuki yarar, süre ve geçiş hükümleri karar tarihi ile somut kanun yoluna göre ayrıca incelenir.

• İddianamenin tarih ve sayısı, somut fiil ve sevk maddeleri.
• Esas hakkındaki mütalaa ve dayandığı kayıtlar.
• Fiil tarihindeki yaşı gösteren nüfus kaydı ve gerekiyorsa uzman raporu.
• Akıl hastalığı veya geçici nedende fiil tarihine ilişkin yetkili sağlık raporu.
• Emir, görev ve hiyerarşi belgeleri; cebir veya tehditte gerçek iletişim ve başvuru kayıtları.
• Meşru savunmada olay yeri, kamera, yaralanma ve tanık kayıtları.
• Hata iddiasında yanılgının konusu, kaynağı ve kaçınılmazlığına ilişkin belgeler.
• Etkin pişmanlıkta özel hüküm, davranışın zamanı, ödeme, iade veya giderim belgesi.
• Şahsî cezasızlıkta nüfus kaydı; karşılıklı hakarette sözlerin bütünü ve sırası.
• UYAP evrak numarası veya mahkeme teslim alındısı.

CMK 230/3 ceza verilmesine yer olmadığı dilekçesi örneği

CMK 230/3 ceza verilmesine yer olmadığı dayanak neden dilekçesini Word olarak indir

Başvurudan sonra takip ve somut hatalar

Dilekçenin UYAP evrak numarası veya teslim alındısı saklanır. Sonraki duruşmada dayanak raporların taraflara açıklanıp tartışıldığı kontrol edilir. Yeni rapor veya mütalaa gelirse eski dilekçenin bunları kendiliğinden kapsadığı düşünülmez. Hüküm açıklandığında kısa karar kaydedilir; yazılı gerekçe tebliğ edildiğinde hüküm fıkrası, uygulanan bent, özel TCK hükmü ve belirleyici kayıtlar karşılaştırılır. CMK 230/1-b delillerin tartışılması talebi tamamlayıcı kaynaktır.

• CMK 223/3 ile 223/4’ü aynı gerekçe gibi yazmak.
• Yaş veya ruhsal tanıyı otomatik cezasızlık saymak.
• TCK 32/1 ile 32/2’nin farklı sonuçlarını ayırmamak.
• Suç teşkil eden emri bağlayıcı emir gibi sunmak.
• Meşru savunma şartlarıyla korku veya telaş nedeniyle sınır aşımını aynılaştırmak.
• Hata savunmasında yanılgının konusu ve kaçınılmazlığını göstermemek.
• Yalnız indirim sağlayan etkin pişmanlığı tam cezasızlık saymak.
• Şahsî cezasızlık veya karşılıklı hakaretin özel koşullarını göstermemek.
• Dosyada olmayan rapor, tehdit, ödeme veya iletişim kaydını varmış gibi yazmak.
• Dilekçenin kanun yolu süresini durdurduğunu varsaymak.

Sık sorulan sorular

1. Ceza verilmesine yer olmadığı kararı beraat midir?

Hayır. CMK m.223 ayrı hüküm türleri düzenler. Özellikle m.223/4’te fiil suç olma özelliğini sürdürür; kanuni nedenle ceza verilmez.

2. CMK 230/3 gerekçede neyin yazılmasını ister?

Kararda CMK m.223/3 veya m.223/4’teki hangi hâle dayanıldığının gösterilmesini ister. Özel hüküm ve belirleyici kayıtlar da anlaşılır olmalıdır.

3. Akıl hastalığı tanısı tek başına yeterli midir?

Hayır. Fiil tarihindeki algılama ve davranış yönlendirme yeteneği, yetkili rapor ve TCK m.32’nin ilgili fıkrası değerlendirilir.

4. Yaş küçüklüğünde hangi tarih esas alınır?

Fiilin işlendiği tarihteki yaş esas alınır. TCK m.31’deki yaş grubu ve kusur yeteneği gerçek kayıtlardan belirlenir.

5. Meşru savunmada sınır aşımı her zaman 223/3-c midir?

Hayır. Önce meşru savunma ve sınır aşımı belirlenir; aşımın mazur görülebilecek heyecan, korku veya telaştan kaynaklanması gerekir.

6. Her etkin pişmanlık hükmü ceza verilmemesini sağlar mı?

Hayır. Özel düzenleme bazen cezasızlık, bazen yalnız indirim öngörür. m.223/4-a yalnız cezasızlık sağlayan hükümde uygulanabilir.

7. Şahsî cezasızlık mahkemenin genel takdirine mi bağlıdır?

Hayır. Sebep kanunda belirli kişiler ve koşullar için düzenlenir. Gerçek ilişki ve özel normun şartları incelenir.

8. Ceza verilmesine yer olmadığı kararı güvenlik tedbirini engeller mi?

Her durumda engellemez. Özellikle akıl hastalığında güvenlik tedbiri ayrıca değerlendirilebilir.

9. Karar sonrası bu dilekçe süreyi durdurur mu?

Hayır. Bu örnek istinaf veya temyiz değildir. Tebliğ tarihi, hukuki yarar ve güncel süre kuralları ayrıca incelenmelidir.

10. Word örneği doğrudan sunulabilir mi?

Hayır. Gerçek esas numarası, iddianame, mütalaa, özel hüküm ve belge kimlikleri yazılmalı; dosyaya uymayan alternatifler silinmelidir.

Yazar ve kapsam

Bu içerik, ceza verilmesine yer olmadığı kararı değerlendirilirken CMK m.223/3 veya m.223/4’teki somut dayanak nedenin m.230/3 uyarınca gerekçede gösterilmesi talebine yöneliktir. Dosyanın iddianamesi, mütalaası, raporları ve duruşma kayıtları incelenmeden kullanılmamalıdır. Başvurunun kabulü, belirli hüküm, güvenlik tedbiri, kanun yolu, trafik veya sıralama sonucu garanti edilmez.