Adalar’da Bireysel Elektrikli Araç İzni: Engelli Raporu ve Başvuru

Adalar’da elektrikli araç satın almak, o aracı ada içinde kullanma izni sağlamaz. Bireysel araç başvurusunda kişinin uygunluğu, araç özellikleri ve sürücü kaydı birlikte incelenir. Engelli kişiye özel tahsis edilmiş manuel veya elektrikli araçların durumu ise aynı izin başlığı altında değerlendirilemez: 29 Ocak 2026 değişiklikli Adalar İlçesi Ulaşım ve Lojistik Yönergesi, kapsam istisnası ile araç ve kullanıcı bilgilerinin bildirilmesini ayrı düzenler. Bu yazı yük taşımacılığına değil, İstanbul Adalar ilçesinde bireysel ulaşım için yapılacak başvuruya ilişkindir.

İlk ayrım: bireysel araç izni mi, özel tahsisli araç bildirimi mi?

Başvuru öncesinde kullanılacak aracın hukuki ve teknik niteliği açıklığa kavuşturulmalıdır. Satış ilanında “engelli aracı” yazması, aracın mevzuattaki bütün istisnalara girdiğini tek başına göstermez. Aracın hangi amaçla üretildiği, kimin kullanımı için tahsis edildiği ve kayıtlarının ne söylediği incelenir. Genel kullanıma yönelik bir dört tekerlekli elektrikli araç ile kişisel hareketliliğe özgülenmiş bir yardımcı aracın aynı başvuruya konu edilmesi yanlış değerlendirme riskini artırır.

Yönerge m.2/2 ve m.7/2-d-6 birlikte okunmalıdır. Engellilere özel tahsisli araçlar kapsam dışında tutulurken kullanıcı ve araç özelliklerinin Komisyona bildirilmesi istenir. Kapsam istisnasını “hiçbir kayıt gerekmez” şeklinde yorumlamak da bildirim yükümlülüğünü bütün araçlar için aynı izin şartına dönüştürmek de metindeki ayrımı bozar. Dilekçenin konusu, aracın niteliği belirlendikten sonra kurulmalıdır.

Başvurucunun elindeki teknik katalog, fatura ve varsa uygunluk belgesi birbirini desteklemelidir. Belgelerde farklı model adları veya farklı araç tanımları varsa bunlar açıklanır. Kayıtlardaki uyuşmazlık görmezden gelinerek yalnız ürün fotoğrafına dayanılmamalıdır. Teknik sınıflandırma gerektiren bir husus, kişinin sağlık durumuna ilişkin anlatımla çözülemez. Sağlık ihtiyacı ile aracın sınıfı, aynı dosyanın iki farklı inceleme konusudur.

Daimi adres ve sağlık raporu hangi aşamada önem taşır?

Adalar Belediyesinin 21 Ekim 2024 tarihli resmî açıklaması, bireysel izin için daimi Adalar adresini, uygun sürücü belgesini ve karar kapsamındaki aracı birlikte arar. Açıklanan gruplar; yüzde 90 ve üzeri engellilik, ÇÖZGER kapsamında çocuklar ve yüzde 40 veya üzeri engellilikle birlikte hareket kısıtlılığıdır. Bu çerçeve, 2026 yayımlanan yönergenin ilgili şartlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmelidir. İkinci adres kaydı, daimi adres şartının yerine konulamaz.

Yüzde 40 ve üzerindeki her raporun aynı sonucu doğurduğu kabul edilmemelidir. Hareket kısıtlılığına ilişkin koşul ayrıca incelenir. Başvuruda raporun yalnız oran yazan bölümünü sunmak yerine değerlendirmeyi etkileyen ilgili bölümlerin okunabilir olması gerekir. Tıbbi değerlendirmenin yerine dilekçedeki kişisel yorum geçmez. Raporda bulunmayan bir tespitin bulunduğu ileri sürülmemeli; açıklama veya yeni değerlendirme ihtiyacı, yetkili sağlık kuruluşunun süreci içinde ele alınmalıdır.

Daimi adres yönünden de tapu sahipliği ile yerleşim kaydı karıştırılmamalıdır. Adada konutunun bulunması, başvuranın daimi adres kaydını tek başına göstermez. Dosyaya sunulan belgelerin hangi olguyu kanıtladığı doğru yazılmalıdır. Tapu mülkiyete, kira sözleşmesi kullanım ilişkisine, resmî adres kaydı ise kayıtlı adrese ilişkindir. Bir belgenin ispat ettiği olgunun yerine başka bir olgu geçirilerek başvuru hazırlamak, sonradan açıklama istemlerine neden olur.

Araç sahibi, yararlanacak kişi ve sürücü nasıl eşleştirilir?

Bu dosyalarda üç kişinin aynı olması her zaman söz konusu değildir: sağlık raporu sahibi, araç sahibi ve fiilen sürücü olacak kişi. Her birinin rolü dilekçede belirtilmelidir. Araç sahibi olmayan kişinin hangi sıfatla başvurduğu; temsilci varsa kimin adına imza attığı anlaşılmalıdır. Araç satın alma işlemi tamamlanmadan önce bu eşleştirmenin yapılması, sonradan mülkiyet kaydının başvuruya uygun hâle getirilmesi ihtiyacını azaltır.

Yönerge m.7/2-k, aracın hak sahibi veya belgede belirtilen sürücü adına olmasını ve uygun sürücü belgesini düzenler. Hak sahibinin kullanamadığı durumda belirtilen yetişkin grupları için bir, ÇÖZGER kapsamında en fazla iki sürücü öngörülür. Bu sayılar ailedeki herkesin aracı sırayla kullanabileceği şeklinde genişletilemez. İzin belgesindeki kayıt ile fiilî kullanımın aynı kişiler üzerinden yürütülmesi gerekir.

Bir sürücünün sonradan değişmesi gerektiğinde, eski belgenin yeni kişi için geçerli olduğu varsayılmamalıdır. Değişikliğin nedeni, yeni kişinin kimliği ve sürücü belgesi dosyada gösterilir. Araç kaydı değişiyorsa bunun sürücü değişikliğinden ayrı etkisi de değerlendirilir. İdareye yapılmış değişiklik başvurusunun kayıt belgesi saklanır; ancak başvuru kaydı, sonuçlanmış izin değişikliği yerine kullanılmaz. Kullanım kararının hangi tarihte ve hangi kapsamda değiştiği yazılı belgeden izlenir.

Teknik özellikleri satın alma öncesinde kontrol etmek

Elektrikli aracın fiyatı veya satıcının “Adalar’a uygun” açıklaması, idarenin araç değerlendirmesinin yerini tutmaz. Yönerge m.4/1-i’deki bireysel araç tanımı; dört tekerlek, tam elektrikli çalışma, 45 kilometre/saat teknik üst hız, 4 kilovat sürekli güç ve batarya hariç 350 kilogram sınırlarını içerir. Ada içindeki kullanım ise ayrıca 20 kilometre/saat sınırlayıcı sisteme tabidir. Teknik tanımdaki hız ile fiilî kullanım sınırı farklı işlev taşır.

Satın alma dosyasına yalnız tanıtım broşürü konulmamalıdır. Modelin ruhsat ve teknik uygunluk bilgilerinde hangi değerlerin bulunduğu, sonradan yapılan tadilatın kayıtlara işlenip işlenmediği ve sınırlayıcı sistemin nasıl belgelendiği araştırılır. Araç satış sözleşmesinde vaat edilen teknik özelliklerin yazılı bulunması da önemlidir. Başvuru reddedildiğinde araçla ilgili hangi şartın eksik çıktığı bu kayıtlar üzerinden anlaşılır; idari izin ile satıcının sözleşmesel taahhüdü ayrı incelenir.

Bir aracın başka kullanıcı adına geçmişte izin almış olması, aynı aracın her yeni alıcı için kabul edileceğini göstermez. İzin değerlendirmesindeki kişisel şartlar araçla birlikte devredilmez. Buna karşılık sadece kişinin şartları taşıması da teknik eksikliği gidermiş sayılmaz. Satış, devir ve başvuru işlemlerinin sırası bu nedenle birlikte planlanmalıdır. İnceleme için araç üzerindeki etiketlerin ve kayıtların okunabilir görüntülerinin korunması yararlıdır; görsel belge resmî teknik kaydın yerine geçmez.

Araç satın alma sözleşmesinde hangi kayıtlar korunmalıdır?

Satış görüşmesinde aracın belirli bir adada kullanılabileceği söylenmişse, bu açıklamanın hangi teknik bilgiye dayandığı sorulmalıdır. Satıcıdan alınan belge yalnız modelin ürün özelliklerini mi anlatıyor, yoksa belirli bir idari izin kararını mı gösteriyor? Bu iki iddia aynı değildir. Önceki kullanıcıya ait izin örneği verilmişse izin sahibinin adı, araç kimliği ve geçerlilik dönemi okunur. Başka bir araca ait belge veya süresi bitmiş karar, yeni satışın uygunluk kanıtı gibi dosyaya eklenmemelidir.

Sözleşmede teslim edilecek model, şasi bilgisi, ruhsat durumu, teknik belgeler ve vaat edilen donanım açıkça gösterilebilir. Hız sınırlayıcının sonradan kurulacağı söyleniyorsa işlemi kimin yapacağı, hangi belgenin verileceği ve teslimin ne zaman tamamlanacağı netleştirilmelidir. Uyuşmazlık çıktığında yalnız satıcının internet ilanı değil, satın alınan somut araca ilişkin kayıt gerekir. Reklam sayfası, mesajlaşma ve teknik ekler tarihleriyle korunmalıdır. Bu kayıtların amacı idareyi satıcının beyanıyla bağlamak değil, özel hukuk ilişkisinde neyin vaat edildiğini belirlemektir.

İzin reddedilirse idari gerekçenin doğrudan satıcıya ait kusur olduğu peşinen söylenemez. Ret, alıcının kişisel veya adres şartından da kaynaklanabilir; araçta bulunmayan teknik özellikten de doğabilir. Sözleşmesel talep kurulmadan önce kararın gerçek sebebi ile satılan araç ve açıklanan özellikler karşılaştırılır. Aracın kullanılmamasından doğduğu ileri sürülen giderler de belgesiz tek toplam olarak yazılmamalıdır. Depolama, taşıma veya teknik inceleme gideri varsa her kalemin tarihi, nedeni ve ödeme kaydı ayrı tutulur.

Sağlık raporu ile sürücü belgesinin farklı işlevi

Başvurudaki engellilik veya özel gereksinim belgesi, ulaşım ihtiyacı ve ilgili yararlanma koşuluyla bağlantılıdır. Sürücü belgesi ise aracı kullanacak kişinin sürücülük yetkisini gösterir. Birinin bulunması diğerinin incelenmesini gereksiz kılmaz. Başvuru dosyasında rapor sahibinin aracı kendisinin kullanacağı mı, belgede gösterilecek başka bir kişinin süreceği mi açıkça belirtilir. Sürücü belgesindeki sınıf ve varsa kısıtlama kayıtları somut araçla karşılaştırılmalıdır. Bu eşleştirme tıbbi yorum veya internetten seçilmiş genel bir ehliyet tablosuyla değil, kişinin geçerli resmî kayıtları üzerinden yapılmalıdır.

Ön onay, UKOME kararı ve kullanım belgesi

Yönerge m.5, Komisyonun ön onayı, UKOME kararı ve ilgili birimin belgelendirmesinden oluşan bir süreç kurar. Bireysel izin belgesini Adalar Belediyesi düzenler. Belge yıllıktır ve düzenleme dönemi ocak ayıdır. Dolayısıyla müracaat alındısı, değerlendirme yazısı ve kullanım izin belgesi aynı evrak değildir. Hangi aşamada bulunulduğu, dosyada mevcut kararın başlığı ve sonucu üzerinden belirlenmelidir.

Belediyenin yukarıda bağlantısı verilen açıklamasında, başvurunun alındığını gösteren belgenin kullanım izni olmadığı özellikle belirtilmektedir. Bu uyarı başvurunun teslim edildiği gün araç kullanımına başlanmaması bakımından önemlidir. Geçmiş tarihli duyurulardaki geçiş takvimleri ise güncel son başvuru tarihi gibi sunulmamalıdır. Özellikle 2024 yılına ait toplama veya çıkarma tarihleri, 2026 başvurusu için yeni süre oluşturmaz.

Başvurunun hangi birim tarafından alındığı, eksik belge isteminin kimden geldiği ve nihai kararın hangi makamca kurulduğu kaydedilir. Kurumlar arasında yazışma yapılması başvuranın her aşamayı tahmin ederek tamamlanmış saymasını gerektirmez. Kayıt numarasıyla süreç sorulabilir; ihtiyaç duyulan karar örneği ayrıca istenebilir. Dosyada kararın yalnız başlık sayfası bulunuyorsa kişi, plaka ve süreyi gösteren eklerinin de temin edilmesi gerekir.

Başvuru için kişiye özgü dosya nasıl hazırlanır?

Bir aileye ait dosya başka başvurucu için isim değiştirilerek kullanılmamalıdır. Sağlık grubu, araç sahibi ve sürücü sayısı değiştikçe başvurunun dayanakları da değişir. İlk sayfada hak sahibi, araç ve sürücüler arasındaki ilişki gösterilir. Ardından adres kaydı, ilgili sağlık belgesi, araç teknik kayıtları, sürücü belgeleri ve temsil evrakı düzenlenir. Bu liste hukuki inceleme düzenidir; kurumun yürürlükteki başvuru formunda istediği tüm eklerin yerine geçtiği ileri sürülmemektedir.

Sağlık belgeleri herkesin erişebileceği bir internet bağlantısıyla paylaşılmamalıdır. Başvuru için gereken kopyalar yetkili kanallara iletilmeli, dosyanın hukuk bürosuna gönderiminde de güvenli yöntem seçilmelidir. Tüm sağlık geçmişinin ilgisiz bölümlerini yaygın biçimde dağıtmak yerine, talep edilen değerlendirmeyle ilgili kapsam belirlenir. Bu koruma, idareye gerekli belgenin sunulmasını engelleyecek bir eksiltme anlamına gelmez; hangi belgenin hangi amaçla verildiği kontrol altında tutulur.

İzin çıktıktan sonra kullanımın sınırları

İzin belgesinde yazan kişi ve plakaya uygun kullanım, belge alındıktan sonra da önem taşır. Yönerge m.7/2-h, hız, park, kayıt dışı kişi veya plaka ve trafik kurallarına aykırılık nedeniyle iptali düzenler; iptal süresi en az bir yıldır. Yayalaştırılmış alanlar ile kullanım amacı yönünden de sınırlamalar vardır. Bu kuralların denetiminde hangi olayın saptandığı ve hangi belgenin iptal edildiği ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bireysel ulaşım aracı, işletmenin teslimat aracı veya ücretli yolcu taşıma aracı gibi kullanılmamalıdır. Aile içindeki bir ihtiyacın karşılanmasıyla başkasına ticari hizmet verilmesi farklı faaliyetlerdir. Yük taşıma faaliyeti planlanıyorsa Adalar yük aracı giriş ve güzergâh izni rehberindeki ayrı sistem incelenmelidir. Bireysel izin belgesinin varlığı, o sistemde gerekli izinlerin de alınmış olduğu anlamına gelmez.

Denetim sırasında tutanak düzenlenmişse tarih, yer, kullanıcı, plaka ve iddia edilen davranış karşılaştırılır. Yanlış kişiye ait kayıt veya hatalı plaka bulunduğu ileri sürülüyorsa bu itiraz belgeyle açıklanır. Sadece “araç izinliydi” demek, izinli aracın kullanım koşullarına ilişkin iddiayı cevaplamaz. Araç izninin varlığı ile denetimde belirtilen fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği birbirinden farklı sorulardır.

Başvuru reddi veya izin iptalinde hukuki yol

Ret yazısı geldiğinde önce gerekçe sınıflandırılır: kişinin şartları, adres kaydı, raporun kapsamı, araç özellikleri veya karar sürecindeki eksiklik. Eksiklik tamamlanması istenen yazı ile kesin ret kararının sonuçları aynı değildir. Hangi belgeye dayanılarak ne talep edileceği buna göre belirlenir. Kararın tarih ve sayısı, tebliğ kaydı ve başvurunun ilk hâli birlikte saklanır; sonradan tamamlanan belgenin hangi aşamada sunulduğu da gösterilir.

İYUK m.7, 11 ve 27 kapsamında dava süresi, idari başvurunun süreye etkisi ve yürütmenin durdurulması ayrı değerlendirilir. Özel süre bulunmayan iptal davalarında genel süre 60 gündür; dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz. İzin reddi ile ayrıca verilen para cezasının başvuru yolu aynı kabul edilmemelidir. Yürütmenin durdurulması şartları izin işleminin dava aşamasında ayrıca önem taşır.

Başvurunun dayandığı teknik kaydın veya karar örneğinin idarede bulunması hâlinde bunların temini planlanır. Bilgi edinme başvurusunun cevap süresi ile asıl izin kararına karşı dava süresi tek bir takvim olarak ele alınmamalıdır. Bilgi istemek, işlemin kaldırılması talebinin yerine kendiliğinden geçmez. Ulaşım ihtiyacının aciliyeti de somut belgelerle açıklanır; hiçbir başvuru sonucu önceden garanti edilemez.

Sık sorulan sorular

Adalar’da elektrikli araç almak için önce izin araştırması yapılmalı mı?

Evet. Satın alma sözleşmesi, aracın ada içinde kullanılacağına ilişkin idari karar değildir. Kişinin şartlarıyla araç kayıtlarının uygunluğu birlikte incelenmelidir. Özellikle sahiplik ve sürücü düzeni satın alma öncesinde belirlenirse, yanlış kişi adına araç edinilmesi veya uygun olmayan model seçilmesi riski azaltılır.

Adalar’da yazlık sahibi olmak daimi adres şartını karşılar mı?

Mülkiyet belgesi ile resmî adres kaydı farklı olguları gösterir. Başvurunun dayandığı adres şartı, konutun kime ait olduğuna bakılarak tek başına karşılanmış sayılmaz. Dosyada hangi adres kaydının bulunduğu ve bu kaydın güncelliği incelenmelidir. İkinci adresle daimi adres birbirinin yerine yazılmamalıdır.

Engelli raporunun oranı tek başına yeterli midir?

Başvurunun hangi gruba dayandığı belirlenmelidir. Oran yanında ilgili grupta hareket kısıtlılığı gibi ayrıca aranan koşul varsa bu da rapor üzerinden incelenir. Raporun içermediği bir tespiti dilekçeye eklemek doğru değildir. Tıbbi açıklama ihtiyacı yetkili sağlık kuruluşunun değerlendirmesiyle giderilir.

Özel tahsisli tekerlekli sandalye ile bireysel elektrikli araç aynı mı?

Hayır. Özel tahsisli yardımcı araçlarla yönergedeki bireysel araç kategorisi ayrılmalıdır. Bu ayrımda satıcının kullandığı isim tek başına belirleyici değildir. Aracın teknik kaydı ve tahsis amacı incelenir. Kapsam dışında kalan araçların kullanıcı ve özelliklerine ilişkin bildirim hükmü de gözden kaçırılmamalıdır.

Başvurunun alındığına dair belgeyle araç kullanılabilir mi?

Müracaat alındısı, başvurunun teslimini gösterir; kullanım izni verildiğini göstermez. Dosyanın hangi aşamada olduğu ve hangi kapsamda karar verildiği kontrol edilir. Bir sonraki aşamaya sevk yazısı da nihai kullanım belgesi yerine geçirilmemelidir. Belge üzerinde kişi ve araç bilgilerinin doğru olması gerekir.

İzinli araç ailede başka birine verilirse sorun olur mu?

Fiilî kullanıcının izin kaydına uygunluğu kontrol edilmelidir. Akrabalık ilişkisi, belgede yer almayan kişiye kendiliğinden sürücülük yetkisi vermez. Kullanıcı değişikliği gerekiyorsa buna ilişkin idari işlem izlenir. Başvuru yapılmasıyla değişikliğin kabul edilmesi aynı tarih ve aynı hukuki sonuç değildir.

Araç için önceki sahibine verilen izin yeni alıcıya geçer mi?

Kişisel uygunluk şartları araç satışıyla yeni alıcıya aktarılmaz. Yeni başvurucunun sıfatı, sürücüler ve kayıtların uygunluğu ayrıca değerlendirilir. Önceki izin, aracın geçmişteki durumuna ilişkin bir belge olarak incelenebilir; yeni kullanıcı adına geçerli izin bulunduğu şeklinde sunulmamalıdır.

Bireysel araçla işletmenin paketleri dağıtılabilir mi?

Bireysel izin, işletmenin yük taşımacılığı yetkisi değildir. Planlanan faaliyetin amacı değiştiğinde ilgili taşıma rejimi ayrıca incelenmelidir. Araçta az miktarda eşya bulunmasıyla düzenli ticari dağıtım hizmeti aynı olay değildir. Denetimde kullanımın gerçek amacı ve izin kapsamı birlikte değerlendirilir.

İzin iptaline dava açınca aracı kullanmaya devam edilebilir mi?

Dava açılması tek başına idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. İYUK m.27 kapsamında talep ve mahkeme kararı ayrı değerlendirilir. Mevcut belgenin durumu ile ayrıca uygulanan yaptırımlar da kontrol edilmelidir. Dava dilekçesinin kayıt numarası, yeniden kullanım izni verilmiş gibi gösterilemez.

Eski belediye duyurusundaki tarih güncel başvuru süresi sayılır mı?

Hayır. Bir geçiş dönemine ilişkin geçmiş tarih, sonraki yıllarda kendiliğinden yeni son başvuru günü oluşturmaz. İşlem tarihinde yürürlükteki düzenleme, başvurucuya bildirilen karar ve belgenin süresi birlikte incelenir. Eski duyuruların hangi değişikliği açıkladığı belirtilmeden güncel kural gibi kullanılmaması gerekir.

Resmî kaynaklar ve hukuki dayanak

• Adalar İlçesi Ulaşım ve Lojistik Yönergesi: m.2, 4, 5 ve 7; 29 Ocak 2026 değişiklikli metin
• Adalar Belediyesi: bireysel elektrikli araç izin şartlarına ilişkin 21 Ekim 2024 açıklaması
• TUHİM resmî mevzuat sayfası
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.9
• 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11 ve 27

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →