Alacak Rehnini Borçluya İhbar Dilekçesi | TMK 955 Word

Alacak rehnini borçluya ihbar dilekçesi, belirli bir alacağın rehnedildiğini o alacağın borçlusuna bildirmek için hazırlanır. Hukuki dayanak 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.955/2 hükmüdür. Alacaklı veya rehneden, rehni borçluya ihbar edebilir. İhbarın ödeme bakımından sonucu TMK m.961/2–3 ile belirlenir: Rehin kendisine ihbar edilmiş borçlu, asıl alacaklıya veya rehin alacaklısına ancak diğerinin rızasıyla ödeme yapabilir. Rıza bulunmuyorsa borcu tevdi etmekle yükümlüdür.

Aşağıdaki düzenlenebilir Word belgesi, mevcut rehin ilişkisini borçluya tanıtır ve ödeme sırasında aranacak rızayı açıklar. Kullanıcı, alacak borçlusunu, rehnedilen alacağı ve rehin alacaklısını gerçek belgelerle eşleştirir. Bildirimin yanında bir belge eşleştirme tablosu bulunur. Bu tablo sayesinde finansman borcu ile teminat konusu alacağın tutarı, vadesi ve tarafları farklı satırlarda izlenir.

İhbarın muhatabı hangi borçludur?

Alacak rehninde iki borç ilişkisi birlikte bulunur. Birincisi, rehinle güvence altına alınan borçtur. İkincisi, teminat konusu yapılan alacağın borcudur. İhbarın muhatabı ikinci ilişkinin borçlusudur. Rehneden, kendi alacağını başka bir borcun teminatı olarak gösterir; rehin alacaklısı bu güvenceyi elde eder. Muhatap ise rehnedenin alacağının karşı tarafıdır. Sıfatların yalnız “borçlu” ve “alacaklı” şeklinde yazılması, aynı belgede iki farklı alacağın birbirine karışmasına yol açar.

Dosya açılırken üç tarafın adı ve sıfatı ayrı kaydedilir: Rehnedilen alacağın sahibi olan asıl alacaklı, rehin hakkının sahibi olan rehin alacaklısı ve rehnedilen alacağın borçlusu. Teminatı veren kişinin kimliği ile temel alacağın sahibi karşılaştırılır. Kurumun ticaret unvanı, sözleşmedeki taraf adı ve faturadaki muhatap farklıysa sebebi açıklanır. Muhatabın banka hesabı veya muhasebe çalışanı, borçlu kişinin hukuki kimliği yerine geçmez.

TMK 954 ve 955 bakımından ön inceleme

TMK m.954/1, başkasına devredilebilen alacaklar ve diğer hakların rehnedilebilmesini düzenler. Alacağın devredilebilirliği bu nedenle ilk inceleme konusudur. Alacak hakkının kaynağı ve üzerindeki sınırlamalar gerçek sözleşme ve mevzuat üzerinden belirlenir. Başkasına ait bir alacak için rehin veren sıfatı yazılmaz. Bir alacağın muhasebe sisteminde görünmesi, o alacak üzerinde tasarruf yetkisinin ayrıca incelenmesini gereksiz kılmaz. Daha önceki devirler ve hak sahipliğine ilişkin belgeler bu incelemeye dahildir.

TMK m.955/1, senede bağlı olan veya olmayan alacakların rehni için yazılı rehin sözleşmesi ister. Senede bağlı alacaklarda senedin teslimi de gerekir. Bu sayfadaki ihbar, ilgili sözleşme ve teslim dosyasına dayanır. Borçluya gönderilen yazı, henüz yapılmamış bir rehin sözleşmesini yapılmış gibi gösteremez. Sözleşmenin tarafları, tarihi ve kapsamı görülmeden “alacağın tamamı kesin olarak rehnedilmiştir” cümlesi kurulmaz. İhbar, gerçekleşen işlemi bildirir; eksik kuruluş işlemlerini tek başına tamamlamaz.

İhbar neden ayrı bir belge olarak düzenlenir?

M.955/2, rehnin borçluya ihbar edilebileceğini ayrıca düzenlemiştir. Dolayısıyla rehin sözleşmesinin imzalanması ile ihbarın borçluya ulaşması farklı kayıt konularıdır. Bildirimde rehin hakkının sahibi, sözleşme ve rehnedilen alacak tanımlanır. Muhatap hangi borcunun hangi kapsamda teminat konusu olduğunu okuyarak anlayabilmelidir. Sadece finansman sözleşmesinin ilk sayfasının gönderilmesi, borçlunun kendi borcuyla ilgili gerekli bağlantıyı kurmasına yeterli açıklığı sağlamayabilir.

İhbar için bu maddede özel bir yedi, on beş veya otuz günlük süre bulunmaz. Bu durum ödeme ve tahsilat akışının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Yazının gönderilmesinden önceki ve sonraki ödemeler ayrı tarihlerle kaydedilir. Bildirimi hazırlayan taraf, alacağın halen mevcut olan kısmını belirler. Ödenmiş bir alacak, yalnız eski fatura nüshası üzerinden devam ediyormuş gibi gösterilmez. Güncel bakiye belgesiyle rehin kapsamının karşılaştırılması, ihbarın maddi doğruluğunu sağlar.

Rehnedilen alacağın tanımı nasıl yapılır?

Tanımda temel sözleşmenin gerçek tarihi ve numarası, sözleşme tarafları, ilgili fatura veya hakediş kaydı, alacağın tutarı ya da sözleşmeden okunabilen kapsamı ve para birimi bulunur. Vadeler birden fazlaysa her ödeme kalemi ayrılır. Bildirim bir alacağın yalnız belirli bölümünü kapsıyorsa bu bölüm anlaşılır biçimde gösterilir. Muhataba ait olmayan başka müşteri alacakları aynı belgeye eklenmez. Borçlu kendi borcunu, teminat verenin bütün ticari portföyünden ayırabilmelidir.

Rehinle güvence altına alınan kredi veya başka borcun tutarı, rehnedilen alacağın tutarıyla aynı olmak zorunda değildir. İhbarın muhatabı kendi temel ilişkisinde borçlu olduğu tutarı görür. Finansman hesabının bakiyesi kendisine yeni borç olarak yüklenmez. Word ekindeki tablo bu iki tutarı ayrı alanlarda tutar. Tutarın henüz kesinleşmediği bir kayıt varsa gerçek hesap yöntemi ve ilgili dönem açıklanır. Gerçekte bulunmayan fatura, tarih veya sözleşme numarası örnek olay doldurmak amacıyla üretilmez.

TMK 961: Ödeme için iki taraflı rıza düzeni

Rehin ihbar edildikten sonra ödeme yönü m.961/2 bakımından önem kazanır. Borçlu asıl alacaklıya ödeyecekse rehin alacaklısının rızası, rehin alacaklısına ödeyecekse asıl alacaklının rızası aranır. Kanunun “diğerinin rızası” ifadesi iki ödeme seçeneğine göre okunmalıdır. İhbarın altına yalnız rehin alacaklısının banka hesabını yazmak, asıl alacaklının gereken rızasını kendiliğinden oluşturmaz. Aynı şekilde eski tahsilat hesabını kullanmak, rehin alacaklısının rızasını gereksiz kılmaz.

Rıza belgesi mevcutsa hangi alacağa, ödeme dönemine, tutara ve alıcıya ilişkin olduğu açıkça kaydedilir. Genel bir yazışmanın farklı borçlar için rıza sayıldığı ileri sürülmez. Ödeme hesabı, rıza veren tarafın beyanı ve hesap sahibinin kimliğiyle karşılaştırılır. Yetkili temsilcinin rızası kullanılıyorsa temsil sıfatı da belgelenir. Rızanın kapsamı dışında kalan ödeme için aynı belge kullanılmaz. Böylece borçluya gönderilen ihbar ile daha sonra verilen ödeme izni birbirinden ayırt edilebilir.

Rıza yoksa tevdi yükümlülüğü

TMK m.961/3, diğer tarafın rızası bulunmadığında borçlunun borcunu tevdi etmekle yükümlü olduğunu düzenler. Tevdi, gönderenin tek taraflı seçtiği herhangi bir hesaba havale yapmakla aynı işlem olarak sunulamaz. Bu ihbarın içine, kanunda bulunmayan bir tevdi makamı veya sahte mahkeme hesabı yazılmaz. Tevdi işleminin usulü ve yeri ayrıca hukuki dayanağıyla belirlenir. Belge, borçluya ödeme sırasında rıza düzenini ve rıza yokluğundaki kanuni yükümlülüğü haber verir.

Ödeme vadesi yaklaşırken asıl alacaklı ve rehin alacaklısından gelen talimatlar çelişiyorsa çelişki belgeye bağlı olarak kaydedilir. Bir tarafın tahsil isteğinin bulunması, diğerinin rızasının da bulunduğunu göstermez. Borçlu, yazışmadaki kişiler ile hukuki tarafları eşleştirir ve gereken rıza belgesini inceler. İhbarın alınmasına ilişkin teyit, ödeme izni anlamına gelmez. Aynı şekilde muhatabın sessiz kalması da borcu kabul, yeni teminat veya tahsilata rıza şeklinde yorumlanmaz.

Alacak rehninin borçluya ihbarı örneği

Aşağıdaki örnek, mevcut bir rehin sözleşmesinin borçluya bildirilmesi içindir. Eklerde yalnız gerçekten gönderilecek belgeler listelenir. İmza sahibi kendi sıfatına uygun tek seçeneği kullanır; kullanılmayan seçenekleri çıkarır.

Alacak rehnini borçluya ihbar dilekçesini ve belge eşleştirme tablosunu Word olarak indirin. Formdaki ödeme rızası alanı, bulunmayan bir iznin varlığını ileri sürmek için doldurulmaz. İmzalı ihbar ve gerçekten iletilen ekler birlikte saklanır.

Muacceliyet ihbarı ile rehin ihbarı ayrılır

TMK m.961/1, özenli yönetim rehnedilmiş alacağın muacceliyetinin ihbarını ve tahsilini gerekli kılıyorsa alacaklının bu işlemleri yapabileceğini; rehin alacaklısının da alacaklıyı bu işlemleri yapmaya zorlayabileceğini düzenler. Buradaki işlem, m.955/2 uyarınca rehnin varlığını borçluya bildirmekle aynı değildir. Rehin ihbarı metnine, temel sözleşmede karşılığı bulunmayan yeni bir vade yazılmaz. Alacağın muacceliyetini sağlayacak ayrı bir bildirim gerekiyorsa onun koşulları ve içeriği ayrıca ele alınır.

Bir yazıda birden fazla işlem yapılacaksa her açıklamanın amacı açıkça gösterilir. Alacak borçlusuna rehin bildirildiği günün, her durumda temerrüt başlangıcı olduğu kabul edilmez. Gerçek vade, mevcut ödeme, sözleşmedeki ihbar koşulu ve ayrı talebin kapsamı dosyada izlenir. Bu sayfadaki ana örnek, rehnin ihbarını yapar ve ödeme kuralını açıklar. Böylece alacaklı, belge başlığına güvenerek tamamlanmamış başka işlemleri de yapılmış saymaz.

Senet ve diğer özel rehin işlemleri

Alacağın senede bağlı olup olmadığı yalnız Word formundaki bir işaretleme değildir; kuruluş belgelerinin seçimini etkiler. M.955/1 kapsamındaki senet teslim kaydı mevcutsa tarih ve teslim alan kişi belirlenir. Kıymetli evrak için m.956 farklı kurallar içerir: Hamile yazılı senetlerin teslimi; diğer kıymetli evrakta ise ciro veya yazılı devir beyanıyla teslim gündeme gelir. Bu ayrımlar görülmeden, bütün senetler bakımından aynı şekil şartının geçerli olduğu ileri sürülmez.

Art rehin, bu ihbarın başka başlıkla çoğaltılması değildir. M.958, rehinli alacak üzerinde sonra gelen rehnin geçerliliği bakımından önce gelen rehin alacaklısına yazılı bildirim düzenler. Bu maddede muhatap ve kuruluş amacı farklıdır. Buradaki borçluya ihbar, önce gelen rehin alacaklısına gereken ayrı bildirimin yerine kullanılmaz. Başvuru öncesinde işlemin ilk rehin mi, art rehin mi yoksa özel kanun kapsamındaki bir rehin mi olduğu belirlenir.

Dönemsel gelirler hangi kapsamda bildirilir?

TMK m.959, faiz veya kâr payı gibi dönemsel gelir getiren alacaklarda, aksi kararlaştırılmadıkça henüz vadeleri gelmemiş gelirlerin rehin kapsamına girmesini; vadesi geçmiş edimlerin kapsam dışında kalmasını düzenler. Bu nedenle bildirimde ana alacak ve dönemsel gelirler tek toplama dönüştürülmeden önce sözleşme kontrol edilir. Geçmiş dönem gelirinin kapsama alınması konusunda gerçekten bir anlaşma varsa ilgili kayıt gösterilir. Olmayan anlaşma, formdaki genel ifade kullanılarak yaratılmaz.

Yan edimler için özel senet düzenlenmişse m.959/2’nin şekil koşuluna ilişkin düzeni de incelenir. Muhataba sunulan ek, hangi gelir dönemini gösterdiğini açıklar. Rehin tarihi, gelir vadesi ve bildirim tarihi farklı alanlardır. Tahsilat sonrasında bakiye tablosu güncellenir. Bu kayıt, ilk gönderilen ihbarın içeriği değiştirilmeden yeni bir ödeme belgesiyle ilişkilendirilir. Böylece aynı gelir kaleminin hem eski tabloda hem yeni hesapta mükerrer borç gibi gösterilmesi önlenir.

Ödeme rızasının kayda geçirilmesi

M.961/2’nin metninde rıza için ayrıca yalnız noter işlemi veya belirli bir belge adı şartı yer almaz. Buradaki belge düzeni, verilen rızanın kimden geldiğini ve hangi ödemeyi kapsadığını denetlenebilir hale getirmek içindir. Mevcut rıza sözleşmenin içinde bulunuyorsa ilgili madde numarası gösterilir; ayrı bir yazıyla verilmişse yazının tarihi ve imzalayanın sıfatı kaydedilir. Rızanın gerçekte verilmediği bir dosyada taraflardan birinin kendi hazırladığı ödeme tablosu, diğer tarafın onayı gibi gösterilemez.

Rıza belirli taksitleri kapsıyorsa tüm borç için sınırsız tahsil izni yazılmaz. Belgede alıcı taraf ile banka hesabının sahibi farklı görünüyorsa bu fark açıklanmadan ödeme yönlendirilmez. Temsilcinin imzası kullanıldığında sadece imzanın okunaklı olması yeterli inceleme değildir; hangi taraf adına ve hangi yetkiyle hareket ettiği de belirlenir. Borçluya gönderilen rıza nüshasıyla alacaklı dosyasındaki nüsha aynı kapsamda saklanır. Sonraki bir değişiklik ayrıca tarihlenir; önceki belge sonradan verilmiş izin varmış gibi yeniden düzenlenmez.

Eklerin borçluya bilgi sağlayan kapsamı

Rehin sözleşmesindeki her sayfa, muhatabın kendi borcunu anlaması için aynı ölçüde gerekli olmayabilir. Gönderilen nüshada taraflar, rehin konusu alacak, kapsam ve varsa ödeme düzeni görülebilmelidir. Sadece imza sayfası gönderilip ilgili alacak tanımı saklı bırakılırsa ihbarın hangi borca ilişkin olduğu açıklığa kavuşmaz. İlgili bölümün nüshası kullanılıyorsa ek listesinde bu durum doğru yazılır. Başka borçlulara ait alacak listelerinin bulunması, muhatabın kendi kalemini karıştırmasına yol açmamalıdır.

Gönderim ve sonraki ödeme dosyası

İhbarın nihai nüshası ile kullanılan iletim yönteminin kayıtları birlikte saklanır. Kayıtta muhatap, gönderilen belge, ekler ve gerçek ulaşma tarihi bulunur. İade veya teslim sorunu varsa tamamlanmış ihbar kaydı oluşturulmaz. Muhatabın verdiği cevap, borç miktarı yönünden bir uyuşmazlık içeriyorsa bu cevap ayrı belge olarak eklenir. Bir teslim teyidinin bütün alacak kalemlerinin kabulü anlamına geldiği yazılmaz. Kanunda olmayan otomatik kabul veya cevap verme süresi ihbara eklenmez.

Sonraki ödeme denetiminde ödeme tarihi, alıcı taraf, diğer tarafın rızası, rızanın kapsamı ve ödemenin hangi alacak kalemine ait olduğu beraber görülür. İki borç ilişkisi bulunduğu için teminat konusu alacağın tahsili ile güvence altındaki borcun kapanması ayrı kayıtlardır. Borçlunun yaptığı ödeme, kendi borç hesabında izlenir. Rehin ilişkisine ilişkin diğer hesaplamalar aynı tutarın ikinci kez talep edilmesine yol açacak biçimde kurulmaz. Güncel dosya, ihbar, rıza ve ödeme belgelerinin birbirine bağlandığı bir kayıt düzenidir.

İlgili içerikler ve resmî kaynaklar

Özel kanun kapsamındaki işlemleri ayırmak için 6750 kapsamında alacakların rehni rehberini ve TARES’te alacak hakkının rehni yazısını okuyabilirsiniz. Deniz ticaretindeki ayrı kanuni güvence düzeni gemi kira bedeli ve alacak rehni rehberinde açıklanır. Bu örnek, özel rejimlerin bütün işlemlerini tek ihbarla tamamladığı iddiasını taşımaz.

TMK m.954–955 ve m.961 hükümleri 9 Ekim 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı mevzuat sisteminin güncel kanun indeksinden doğrulanmıştır. İlgili m.954–961 metinleri ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Türk Medenî Kanunu nüshasından okunmuştur.

Sık sorulan sorular

İhbarı hangi taraf yapabilir?

TMK m.955/2, alacaklı veya rehnedenin rehni borçluya ihbar edebilmesini düzenler. Gönderenin sıfatı belgeye açıkça yazılır.

İhbar hangi kişiye yöneltilir?

Rehnedilen alacağın borçlusuna yöneltilir. Teminat verilen finansman borcunun borçlusu farklı kişi olabilir.

Bu yazı tek başına rehin kurar mı?

Hayır. M.955/1’deki yazılı sözleşme ve senede bağlı alacakta teslim koşulları ayrıca yerine getirilir.

Asıl alacaklıya ödeme yapılabilir mi?

Rehin ihbar edilmişse m.961/2 uyarınca rehin alacaklısının rızası gerekir. Rızanın ilgili ödemeyi kapsadığı kontrol edilir.

Rehin alacaklısına ödeme için ne gerekir?

M.961/2 bakımından asıl alacaklının rızası gerekir. İhbarda hesap numarası bulunması, bu rızanın varlığını tek başına kanıtlamaz.

Diğer tarafın rızası yoksa ne olur?

M.961/3, borçlunun borcu tevdi etmekle yükümlü olduğunu düzenler. Tevdi usulü ayrıca hukuki dayanağıyla belirlenir.

İhbarın kanuni cevap süresi var mı?

M.955/2 özel bir cevap süresi veya sessizliğe bağlı borç kabulü düzenlemez. Böyle bir sonuç örneğe eklenmez.

İhbar vadeyi kendiliğinden değiştirir mi?

Hayır. Rehin ihbarı ve m.961/1’deki muacceliyet ihbarı farklı işlemlerdir. Temel alacağın gerçek vadesi ayrıca izlenir.

Art rehin bildirimi aynı muhataba mı yapılır?

M.958’deki kuruluş bildirimi önce gelen rehin alacaklısına yöneltilir. Borçluya yapılan ihbar bu farklı işlemin yerine geçmez.

Word tablosu neden iki ayrı tutar içerir?

Güvence altındaki borç ve rehnedilen alacak iki farklı ilişkidir. Her tutar, vade ve taraf kendi belgesiyle eşleştirilir.