Almanya Hukuk Koruma Sigortası: Türkiye’deki Dava İçin 9 Kontrol

Kısa özet: Hangi belge neyi gösterir?

1. Almanya hukuk koruma sigortası kimi koruyor?

İncelemeye poliçenin üzerindeki kişiyle, Türkiye’de hukuki talepte bulunan kişinin aynı olup olmadığını belirleyerek başlayın. Poliçe sahibi, sigortalı kişi, araç sahibi, taşınmaz maliki ve dava tarafı farklı kişiler olduğunda bu farkı başvuruda açıkça gösterin. Aile poliçesinin bulunması, Türkiye’deki bütün akrabaların bütün uyuşmazlıklarının aynı dosyada sigortalı sayıldığı sonucunu doğurmaz. Bir kişinin ödediği prim, başka bir kişinin bağımsız ticari davasının kapsamını tek başına ispatlamaz.

Örneğin Almanya’da çalışan kişinin poliçesi mevcutken, Türkiye’deki taşınmaz yalnız annesinin adına kayıtlıysa, önce kimin adına hangi talebin ileri sürüleceği belirlenir. Ev için para göndermiş olmak ile tapuda malik olmak aynı şey değildir. Sigortacıya yalnızca “aile evimizle ilgili dava” denilmesi, gerçek taraf ilişkisini açıklamaz. Tapu, sözleşme ve ödeme belgeleri üzerinden talebin kime ait olduğu netleştirilmelidir.

Benzer şekilde Türkiye’de bir limited şirketin ortağı olmak, şirketin bütün alacaklarını kişinin kendi alacağına dönüştürmez. Başvuru şirket adına mı, ortak adına mı yapılacak; bu ayrım başlangıçta yazılmalıdır. Ticari faaliyetler için düzenlenen ayrı bir teminatın bulunup bulunmadığı da ancak ilgili sözleşmeden anlaşılır. Başvuru hazırlığında amaç, olayı sigortaya uygun göstermek değil; gerçek kişiyi ve gerçek hukuki ilişkiyi doğru tanımlamaktır.

2. Türkiye kapsamda mı ve dava türü sigortalı mı?

Ülke kapsamı ile konu kapsamını iki ayrı sütunda inceleyin. Bir poliçede Avrupa veya belirli Akdeniz ülkelerinin yer alması, aynı poliçenin Türkiye’deki her miras, boşanma, inşaat ya da şirket uyuşmazlığını da karşıladığı anlamına gelmez. Bunun tersi de doğrudur: Bir uyuşmazlık türünün ürün tanıtımında bulunması, onun bütün ülkelerde ve bütün mahkemelerde aynı şartlarla korunduğunu göstermez.

Poliçeyi incelerken özel hayat, meslek, trafik ve konut gibi başlıkların hangilerinin gerçekten sözleşmeye dahil olduğunu ayrı ayrı işaretleyin. Ek teminatın yalnız ürün tanıtımında görünmesi, sizin satın aldığınız sözleşmede de bulunduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde bir yakınınızın aldığı masraf onayı, sizin poliçenizin kapsamını belirlemez. İnceleme, şirket adına veya ürünün kısa pazarlama başlığına değil; elinizdeki poliçenin tarihine, genel ve özel şartlarına, eklerine ve somut olayına dayanmalıdır.

Türkiye’de kiracı tahliyesi için düşünülen dosyada, kişinin kiracı mı yoksa ev sahibi mi olduğu önemlidir. Almanya’daki kendi oturduğu ev için alınmış bir korumanın, Türkiye’de kiraya verdiği ikinci taşınmazı da içerdiği varsayılmamalıdır. Taşınmazın adresi, kullanım şekli ve poliçede ayrıca tanımlanıp tanımlanmadığı karşılaştırılmalıdır. Davanın esası için yurt dışındaki ev sahibinin tahliye rehberi ayrıca incelenmelidir.

Aile ve miras dosyalarında danışmanlık ile mahkemede temsil ayrımı özellikle açık yazılmalıdır. Yalnızca ilk görüşmeyi kapsayan bir hak, yıllar süren dava takibi için verilmiş onay değildir. Birden fazla talepli dosyada da her talebin ayrı değerlendirilmesi gerekir. Örneğin bir sözleşmeden doğan para alacağıyla tapu tescili isteğini aynı sigorta başvurusunda tek cümleye sıkıştırmak, kapsam incelemesini belirsizleştirir.

3. Olay tarihi, poliçe başlangıcı ve bekleme süresi nasıl ayrılır?

Takvimde en az dört ayrı tarih gösterin: hukuki ilişkinin kurulduğu tarih, uyuşmazlığı doğuran olay, bu olayın öğrenildiği tarih ve dava hazırlığına başlanılan tarih. Bunlara poliçenin başlangıcı, yenilemeleri ve teminat değişiklikleri eklenir. Sigorta olayının hangi tarihte gerçekleşmiş sayıldığı, somut teminatın olay tanımına göre değerlendirilir. Dilekçenin daha sonra hazırlanması, daha eski bir olayı kendiliğinden yeni sigorta dönemine taşımaz.

Bir müteahhit örneğinde sözleşme tarihi, kararlaştırılan teslim günü, fiilî gecikme, ihtar ve fesih bildirimi farklı günlerde gerçekleşir. Bu günlerden yalnızca en yenisini seçmek doğru bir başvuru yöntemi değildir. Belgeler bir olay çizelgesine yerleştirilmeli ve sigortacıdan hangi olayı hangi şart maddesine göre esas aldığı açıklanması istenmelidir. Sigorta değişikliği varsa eski ve yeni şirketlerin dönemleri de ayrı gösterilmelidir.

Bekleme süresi için bütün poliçelere uygulanacak tek bir ay sayısı verilmez. Teminatın türü, ek sözleşme ve olayın niteliği kontrol edilmeden “üç ay geçince her dava karşılanır” sonucu çıkarılamaz. Poliçe geçmişini gizlemek veya olay tarihini değiştirmek yerine, eski uyuşmazlıkların ve yeni gelişmelerin tamamını belgelemek gerekir. Bekleme süresinin başlangıcı, kapsamı ve somut olayla bağlantısı sözleşmedeki düzenleme üzerinden açıklanmalıdır.

Bu bölüm bir dava zamanaşımı hesabı değildir. Sigortanın olay tarihiyle Türk hukukundaki dava süresinin başlangıcı farklı kurallara dayanır. Sigorta kapsamındaki tartışma ile alacağın veya dava hakkının süresinde korunması iki ayrı çalışma olarak yürütülmelidir.

4. Deckungszusage hangi işlemler için alındı?

Deckungszusage, belirli bir hukuki uyuşmazlıkta masrafların karşılanmasına ilişkin onay için kullanılan terimdir. Yazıda hangi tarafın, hangi olayın, hangi talebin ve hangi aşamanın kabul edildiğini bulun. “Dosyanız açıldı” şeklindeki kayıt mesajını, masraf ödeme taahhüdüyle karıştırmayın. Dosya numarası alınması, esas kapsam incelemesinin olumlu sonuçlandığını tek başına göstermez.

Onay yalnız dava öncesi ihtar ve görüşmeleri içeriyorsa mahkeme aşaması için açıklama isteyin. İlk derece davası kabul edilmişse istinaf, temyiz, ayrı tedbir talebi veya ilamlı icranın durumu ayrıca sorulmalıdır. Bu işlemlerin hepsinin her zaman ayrı onay gerektirdiği de varsayılmaz; belirleyici olan verilen onayın ve sözleşmenin kapsamıdır. Önemli nokta, belirsizliği masraf doğduktan sonra değil önce gidermektir.

Sigortacıya sunulan kısa dosya özetinde talep edilen sonucun ve gider tahmininin birlikte bulunması faydalıdır. “Türkiye’de avukat tutacağım” yerine, uyuşmazlığın türü, karşı taraf, mevcut belgeler, talep miktarı ve planlanan ilk işlem açıklanmalıdır. Cevapta yalnız bir tutar belirtilmişse bu tutarın vergi dahil olup olmadığı, hangi para biriminde hesaplandığı ve hangi hizmet dönemine ait olduğu yazılı olarak sorulmalıdır.

Bir onay yazısını başka bir dosyaya taşımayın. Aynı kişi ve aynı taşınmaz söz konusu olsa bile yeni bir karşı taraf, farklı talep veya yeni yargılama ayrı değerlendirme gerektirir. Örneğin kiracıyla kira uyuşmazlığı için verilen onay, komşuya karşı su baskını tazminatı için kendiliğinden delil değildir.

5. Türkiye’deki avukatı kim seçer, ücret borcu kime aittir?

VVG §127, serbest avukat seçimine ilişkin düzenlemeyi içerir. Bununla birlikte seçim hakkı, sözleşme kapsamı dışında kalan bütün giderlerin sınırsız ödenmesi anlamına gelmez. Türkiye’de seçilen avukatın ücreti bakımından uygulanacak kapsam ve hesap yöntemi, sigortacıdan somut dosya üzerinden açıklanmalıdır. Alman hukukundaki bu düzenleme tek başına Türkiye’deki her avukatla yapılan her ücret anlaşmasının sigortacıyı bağladığını göstermez.

Türkiye’de avukatlık hizmetinin kapsamı ve ücreti, avukat ile iş sahibi arasındaki hukuki ilişkidir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.163 ve m.164 sözleşme ve ücretin temel çerçevesini düzenler. Sigortanın bir gideri kabul etmemesi, avukatla yapılan sözleşmeyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle sigortacının ödeme yükümlülüğü ile müvekkilin ücret yükümlülüğü aynı belgede varsayılmamalıdır.

Ücret teklifinde ilk inceleme, ihtar, arabuluculuk, dava ve kanun yolu hizmetlerinden hangilerinin bulunduğunu sorun. “Dosya takibi” gibi tek bir ifadenin hangi işlemleri içerdiğini yazılı hale getirin. Sigortaya başvuru hazırlığının da avukatın üstlendiği hizmetin içinde bulunup bulunmadığını baştan netleştirin. Türk davasının takibi, Almanya’da sigortacıya karşı ayrı bir dava açılmasıyla aynı hukuki hizmet değildir.

Sigorta ödemesinin doğrudan avukata mı yoksa belge karşılığında sigortalıya mı yapılacağı da belirtilmelidir. Bir ödeme talimatı veya alacağın devri belgesi varsa kapsamı okunmadan imzalanmamalıdır. Yabancı dildeki belgenin başlığını anlamak yeterli değildir; hangi alacağın, hangi miktarın ve hangi dosyanın konu edildiği anlaşılmalıdır.

6. Muafiyet, yan giderler ve kur farkı nasıl bütçelenir?

Tek bir toplam ücret yerine giderleri sınıflandıran bir bütçe hazırlayın. Avukatlık ücreti, mahkeme harcı, bilirkişi gideri, tebligat, tercüme, noterlik, ulaşım ve olası karşı taraf gideri aynı kalem değildir. Bunların hangisinin sözleşmede bulunduğu ve hangi belgelerle ödeneceği ayrı ayrı gösterilmelidir. Başlangıç bütçesi kesin bir mahkeme maliyeti taahhüdü değil, bilinen aşamanın belgeli gider planıdır.

Selbstbeteiligung, sigortalının üzerinde kalan katılım payını ifade eder. Poliçedeki katılım tutarının bir olay için mi, belirli hizmetler için mi uygulandığını inceleyin. Aile üyelerinin birden fazla talebi veya aynı olaydan doğan ayrı dosyalar varsa bunların tek sigorta olayı sayılıp sayılmadığını yazılı sorun. Ürün reklamındaki örnek muafiyet tutarını kendi poliçenizdeki tutarın yerine kullanmayın.

Türk lirası üzerinden düzenlenen belge ile avro üzerinden belirlenen limit arasında hangi tarihin kurunun kullanılacağı önemlidir. Başvuruda fatura veya makbuz tarihi, ödeme tarihi, para birimi ve banka kesintisi birlikte gösterilmelidir. “Toplam masraf aynı kaldı” denilerek kur farkı göz ardı edilmemelidir. Bu konu, sözleşmedeki gider hesabı ile ödeme belgesinin eşleştirilmesi meselesidir; herkes için geçerli sabit bir dönüşüm yöntemi yoktur.

Özellikle teminat ile harcı karıştırmayın. Mahkemenin istediği güvence niteliğindeki para, olağan yargılama giderinden farklı bir ekonomik yük oluşturur. Bunun sigorta tarafından avans, borç veya gider olarak karşılanıp karşılanmadığı ayrıca açıklanmalıdır. Yurt dışında yaşayan davacının teminat ve adli yardım konuları için Türkiye’de adli yardım ve teminat rehberi ayrı değerlendirme sunar.

7. Sigorta cevap verene kadar Türk mahkemesi bekler mi?

Sigortacıyla yazışılması, Türkiye’deki mahkemenin verdiği süreyi kendiliğinden uzatmaz. Sürenin değiştirilmesi veya korunması, ilgili usul kuralına ve dosyada yapılması gereken işleme bağlıdır. Bu nedenle sigorta dosyasının takvimi ile dava dosyasının takvimi ayrı tutulmalıdır. Türk mahkemesine veya icra dairesine sunulması gereken cevap, yalnız sigorta şirketine gönderilmiş olmakla verilmiş sayılmaz.

Bir tebligat alındığında belgenin tamamını, zarfını ve teslim bilgilerini koruyun. Belgeyi çevirmeden yalnız ilk sayfasının fotoğrafını göndermek, süreyi hesaplamak için yeterli veriyi sağlamaz. Örneğin mahkeme adı, dosya numarası, tebliğ tarihi ve istenen işlem birlikte görülmelidir. Elektronik tebligat veya vekile tebligat varsa başlangıç anı ayrıca kontrol edilir. Ayrıntılar için yurt dışına dava ve icra tebligatı rehberine bakılmalıdır.

Masraf onayı beklenirken acil hukuki işlem gerekiyorsa, işin kapsamı ve geçici finansmanı açıkça kararlaştırılmalıdır. Avukata sadece “sigortam var” bilgisinin iletilmesi, sınırsız işlem talimatı değildir. Hangi işlemin yapılacağı, hangi tarihe kadar yapılacağı, maliyetin kimin tarafından karşılanacağı ve sigorta reddinde ne olacağı yazılı şekilde netleştirilmelidir. Bu yaklaşım hem süre riskini hem ödeme uyuşmazlığını görünür hale getirir.

Sigortacıya karşı başvurunun Türk davasını durdurduğu yönünde bir kayıt oluşturmayın. Birbiriyle ilişkili iki hukuki mesele bulunsa da taraflar, talepler ve yetkili merciler farklıdır. Türkiye’deki hak kaybını önlemek için gereken adımlar, Almanya’daki kapsam tartışmasının sonucuna bırakılmamalıdır.

8. Masraf talebi reddedilirse hangi gerekçeye bakılır?

Ret yazısını önce gerekçesine göre ayırın: sigortalı kişi dışında kalma, ülke kapsamı, uyuşmazlık türü, olay tarihi, istisna, gider sınırı veya hukuki girişimin başarı beklentisi. Bunların hepsine aynı itiraz dilekçesiyle cevap vermek doğru değildir. Ülke kapsamı tartışmasında poliçe maddesi; tarih tartışmasında kronoloji; gider tartışmasında hesap ve belge; başarı değerlendirmesinde ise hukuki ve delil temeli öne çıkar.

VVG §128, hukuki girişimin yeterli başarı olasılığı taşımadığı veya sigortacının “Mutwilligkeit” gerekçesine dayandığı retlerde objektif incelemeye ilişkin özel bir düzenleme içerir. Bu düzenlemeyi her türlü kapsam reddi için otomatik ödeme kuralı gibi okumamak gerekir. Başvuru yolu, sözleşme metni, ret gerekçesi ve yapılan bilgilendirmeyle birlikte incelenmelidir. Bir teminat istisnası tartışması ile başarı şansı tartışması aynı başvuru sorunu değildir. Başarı ihtimali veya Mutwilligkeit gerekçeli retlerde izlenecek inceleme yolu, Almanca § 128 VVG kapsamında Türkiye dosyası için sigorta ret incelemesi rehberinde ayrıca ele alınmaktadır.

Almanya’daki Versicherungsombudsmann başvuru sistemi, şartları sağlanan tüketici sigorta uyuşmazlıkları için ayrı bir yoldur. Kurumun açıklamasına göre sigortacı üyeliği ve uyuşmazlık değeri gibi kabul koşulları vardır. Sigorta şirketine yönelik uyuşmazlıklarda 100.000 avroyu aşmayan başvurular incelenir; 10.000 avroyu aşmayan şikâyet değeri bakımından sigortacı aleyhine karar bağlayıcıdır. Bu sınırlar Türk davasının tüm değerine değil, ilgili sigorta şikâyetinin değerine göre değerlendirilmelidir.

Ombudsman başvurusunun konusu Türk tapusunu düzeltmek veya Türkiye’deki kiracıyı tahliye etmek değildir; sigorta ilişkisine ait uyuşmazlıktır. Sigortacıya ve sigorta aracısına karşı başvuruların kuralları da aynı değildir. Kullanılacak yol, talep ve süreler Almanya’da yetkili bir hukukçuyla ayrıca değerlendirilmelidir. Türkiye’deki dava bakımından baroya kayıtlı bir avukatın görevlendirilmiş olması, Almanya’daki bütün yargı mercileri önünde temsil yetkisi vermez.

9. Başvuru dosyası nasıl hazırlanır?

Belgeleri üç ana bölümde düzenleyin. Birinci bölümde poliçe, genel şartlar, özel şartlar, ek teminatlar ve yenilemeler bulunsun. İkinci bölümde olay özeti, sözleşme, ödeme kanıtları, ihtarlar ve karşı tarafın açıklamaları yer alsın. Üçüncü bölümde avukatın hizmet teklifi, gider planı, mevcut tebligatlar ve daha önce alınan sigorta cevapları saklansın. Bu düzen, hukuki talebin kanıtı ile sigorta kapsamının kanıtını birbirinden ayırır.

Başvurunun ilk sayfasına tek bir paragrafta kim olduğunuzu, Türkiye’de hangi işlemle karşılaştığınızı, karşı tarafı, ilk olay tarihini ve talep ettiğiniz masraf onayını yazın. Altına belgelere dayanan kısa bir tarih çizelgesi ekleyin. Uyuşmazlığı duygusal biçimde anlatmak yerine, her önemli olayı ilgili belgeyle eşleştirin. Eksik belgeyi varmış gibi göstermeyin; henüz alınmadığını ve nereden temin edileceğini belirtin.

Aynı olay için iki farklı onay örneği

Tamamen varsayımsal bir örnekte, Türkiye’deki satıcıya karşı para iadesi talep eden kişinin sigortacısı yalnız dava öncesi görüşmeyi onaylamış olsun. Bu yazı, mahkeme başvurusuna ilişkin bütün harçların kabul edildiği şeklinde okunmaz. İkinci bir örnekte, aynı uyuşmazlıkta belirli ücret sınırıyla ilk derece yargılaması onaylanmış olsun. Burada da sınırı aşan sözleşmesel avukatlık ücreti ile ilerideki icra aşaması ayrıca karşılaştırılmalıdır. Örneklerin farkı, davanın haklılığı değil verilen onayın kapsamıdır.

Son kontrolü bir eşleştirme tablosuyla yapın: planlanan işlem, avukatlık sözleşmesindeki hizmet, sigorta onayındaki ifade, gider belgesi ve ödeme sorumlusu. Her satırda aynı işlemin anlatıldığından emin olun. Böylece “sigorta her şeyi ödüyor” veya “sigorta hiçbir şeyi ödemiyor” gibi iki yanlış uç yerine, hangi masrafın hangi gerekçeyle karşılanacağı görünür hale gelir.

Belgeleri kamuya açık yorumlara veya ortak erişimli bağlantılara yüklemeyin. İlk iletişimde yalnız temel bilgileri ve yaklaşan süreyi paylaşın; kapsamlı poliçe, kimlik ve dava evrakı için güvenli belge paylaşım yöntemi belirleyin. Başvuru özetinin doğru hazırlanması, gereksiz belge çoğaltmaktan daha değerlidir.

Mersin’den Türkiye’deki dosyanın koordinasyonu

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun Mersin ve İstanbul’da ofisleri bulunmaktadır. Türkiye’deki hukuki işlem ve dosya takibi, görev ve yetki kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir. Almanya’daki sigorta sözleşmesinin incelenmesi ile Türk mahkemesi dosyasının takibi arasındaki sınır baştan belirlenmelidir. Almanya’da bir şube veya Alman mahkemelerinde sınırsız temsil yetkisi bulunduğu ileri sürülmez.

İlk görüşme için poliçenin türü, Türkiye’deki uyuşmazlığın kısa açıklaması, mevcut dosya numarası ve yaklaşan süre bilgisi hazırlanmalıdır. Uzaktan temsilin genel düzeni vekaletli avukatlık ve uzaktan hukuki temsil sayfasında açıklanır. Almanca bilgilendirme için Almanca hukuk sayfası, büroyla bağlantı için iletişim bilgileri kullanılmalıdır.