Aracılık Ücreti Hesap Dökümü Talep Dilekçesi | TBK 404

Bir bordroda toplam prim tutarının görünmesi, hangi satış veya aracılık işlemlerinin o tutara dâhil edildiğini her zaman göstermez. Bu sayfadaki örnek, işlem bazında hesap ve gerekli dayanak incelemesi içindir. İşverene yöneltilen para ödeme ihtarı, arabuluculuk başvurusu veya dava dilekçesiyle aynı belge değildir. Önce hesabın kapsamı belirlenir; ödeme talebi ayrı değerlendirilecekse hangi hesap sonucuna dayandığı gösterilir. Satış çalışanının kendi yaptığı işlemlerle başka çalışanların işlemleri birbirine karıştırılmaz.

TBK 404 kapsamındaki hesap talebi nasıl belirlenir?

TBK m.404, belirli işlerde aracılık karşılığı ücret kararlaştırılmasını esas alır. Sözleşmede işçiye kendi aracılık ücretinin hesabını tutma yükümlülüğü getirilmemişse, işveren ücretin muaccel olduğu her dönem için ilgili işlemleri içeren yazılı hesap verir. Hesabı gözden geçirme ihtiyacında bilgi ve dayanak defter-belge incelemesi de maddede düzenlenmiştir. Talep hazırlanırken sözleşmedeki görevlendirme ve ücret koşulu birlikte okunur.

İşyerinde kullanılan “prim”, “komisyon” veya “bonus” adı tek başına yeterli değildir. Kararlaştırılan ödeme belirli müşteri işlemlerine aracılık karşılığı mı, genel performans hedefi karşılığı mı, ciro veya kârdan pay olarak mı belirlenmiştir? Belgeyi gerçek ödeme düzenine göre hazırlayın. Genel performans primi hesabını otomatik olarak m.404 kapsamındaki aracılık hesabı gibi adlandırmayın. Sözleşmedeki kelimelerle uygulamadaki işlem bağlantısını karşılaştırın.

Bağımsız emlak aracısı veya başka bağımsız aracıyla işverenine bağlı çalışan işçi aynı hukuki sıfata sahip değildir. Bu örnek işçi tarafından işverene sunulan hesap talebidir. Bağımsız aracının ücret sözleşmesi başka hükümlerle incelenir. Pazarlamacılık sözleşmesinde ücret ve komisyon rehberi, özel sözleşme türünün kapsamı için ayrıca okunmalıdır. İlgili özel düzenlemeler göz ardı edilerek bütün satış faaliyetlerine tek form uygulanmaz.

Sözleşmedeki hesap ve işlem kuralları nasıl çıkarılır?

Başlangıç belgesi iş sözleşmesi ve ona bağlı ücret düzenidir. Dönem içinde değişiklik yapılmışsa değişiklik tarihi ve hangi işlemlere uygulandığı kaydedilir. Eski oranla yeni oranı tek hesapta karıştırmayın. Hedef tablosu, ücret politikası, yazılı taahhüt ve bireysel sözleşme farklı belgelerse hangi belgenin hangi hükmü gösterdiğini açıklayın. İşverenin yalnız bilgilendirme için gönderdiği taslak, imzalanmış değişiklik gibi adlandırılmaz.

Oran dışında hesap tabanını da belirleyin. Toplam sözleşme bedeli, vergi hariç satış bedeli, tahsilat veya başka bir ölçü kullanılmışsa belgedeki düzeni açıkça yazın. İade, indirim ve kısmi ifa bilgilerinin hesabı nasıl etkilediği ayrıca gösterilmelidir. Aynı yüzde farklı tabanlara uygulanınca farklı sonuç verir. Bu nedenle yalnız “oranım yanlış hesaplandı” demek yerine, hangi işlemde hangi tabanın ve oranın kullanıldığı sorulur.

Sözleşmede hesap tutma yükümlülüğünün işçiye verildiği ileri sürülüyorsa ilgili hükmü inceleyin. Müşteri ziyaret raporu hazırlamakla aracılık ücretinin hesabını tutmak aynı görev olarak kabul edilmez. İşçinin kendisinde bulunmayan verilere dayanarak kesin hesap yapması beklendiğinde eksik veriler belirlenir. Hesap incelemesi talebinde ihtiyaç duyulan belge ve bilgi somut işlemle eşleştirilir. Genel bir “tüm şirket kayıtları” istemi yerine belirlenen dönemin ilgili işlemleri gösterilir.

Hesap dönemi ve işlem listesi nasıl hazırlanır?

Dönemin başlangıç ve bitiş tarihini yazın. Çalışmanın takvim ayı, işlem sözleşmesinin kurulma tarihi, tahsilat tarihi ve ücretin hesaplandığı ay farklı olabilir. Bu tarihleri ayrı sütunlara koyun. Bir önceki dönemde kurulan işlemin bu dönemde tahsil edilmiş olması, işlemin kuruluş tarihini değiştirmez. Hangi tarih bilgisinin ücret düzeninde esas alındığı sözleşmeden belirlenir.

İşlem listesini müşteri adı üzerinden belirsiz bir toplama dönüştürmeyin. İşlem numarası, sözleşme tarihi ve aracılık faaliyetinizin kaydı birlikte gösterilmelidir. Bir müşterinin birden fazla sözleşmesi varsa her sözleşme ayrı satırdır. Yenilenen işlemle önceki işlemi aynı ücret alacağına iki kez eklemeyin. Ortak yürütülen satış varsa sizin katkınıza ilişkin mevcut kayıtları ve ücret paylaşımının belgesini açıklayın.

Listenin amacı, işverenin yazılı hesabıyla karşılaştırılacak ortak bir çerçeve oluşturmaktır. İşçide kesin veri bulunmayan sütunda “bilinmiyor” veya “işverenden isteniyor” açıklaması kullanılabilir. Bilinmeyen tutar sıfır olarak işaretlenmez. Sıfır yazılması, o kalem için hiç hak talep edilmediği görünümünü doğurmamalıdır. Henüz hesaplanmamış veri ile kesin olarak bulunmayan işlem birbirinden ayrılır.

İşverene aracılık ücreti hesap dökümü talep dilekçesi örneği

Aşağıdaki metinde yalnız kendi sözleşme ve çalışma kayıtlarınıza dayanan açıklamalar kullanın. Dilekçeye rastgele satış tutarları veya oranlar eklemeyin. İşverenin hesabı daha önce verilmişse o hesabın tarihi ve tartışılan satırları belirtilmelidir. Hiç hesap verilmemiş olmasıyla verilmiş hesaptaki belirli hata aynı başlık altında gizlenmez. İnceleme talep ediliyorsa hangi veriye neden ihtiyaç duyulduğu ayrıca yazılır.

İşlem karşılaştırma tablosunda hangi sütunlar bulunur?

Tabloyu doldururken her satırın tek bir işlem kimliğine bağlı olduğundan emin olun. İşlem numarası bilinmiyorsa bilinen tarih ve müşteri bilgisiyle eşleştirme talep edin; yeni numara üretmeyin. İşveren hesabında farklı numara kullanılmışsa iki numaranın aynı işlem olup olmadığı açıklansın. Belirsiz eşleştirme, iki ayrı satış yapılmış gibi toplam tutarı artırmamalıdır.

Toplam satırında yalnız karşılaştırılabilir rakamlar bulunmalıdır. Vergi dâhil ve hariç tutarların karışması, para birimlerinin farklı olması veya bir satırın ücret yerine satış bedelini göstermesi sonucu değiştirir. Kendi çalışma tablonuzla işverenin resmî hesabını ayrı dosyalarda tutun. Çalışma hesabınızı işveren tarafından verilmiş belge gibi başlıklandırmayın. İki belge arasındaki farklar ayrı bir açıklama listesine aktarılır.

Bordro talebi ile işlem hesabı talebi arasındaki fark

Ücret hesap pusulası talep dilekçesi, bordro ve ücret belgesine erişim ihtiyacını ele alır. Buradaki hesap talebi ise aracılık ücretini oluşturan işlemlerin açıklanmasına yöneliktir. Bordro mevcut olduğu hâlde işlem bazında döküm eksik olabilir. Dilekçede hangi belgenin bulunduğu ve hangi bilginin hâlâ eksik olduğu belirtilmelidir.

Bankaya yatmış toplamın bordroyla uyuşması, bütün aracılık işlemlerinin hesaba alındığını tek başına göstermez. Önce temel ücret, ilgili aracılık ücreti ve diğer ödemeler birbirinden ayrılır. Sonra dönem işlem hesabı kontrol edilir. İşveren bir ödeme kaydını farklı döneme bağlamışsa bu bağlantı açıklanmalıdır. Bir ödemenin alınmış olmasıyla belirli hesap satırının kabul edilmiş olması aynı beyan olarak yazılmaz.

Dayanak incelemesi talebi nasıl sınırlandırılır?

Hesabı incelemek için gerekli bilgi, somut farkla ilişkilendirilmelidir. Belirli işlemde iade bulunduğu ileri sürülüyorsa o iadenin tarihi, hangi işlemle bağlantısı ve hesapta ne şekilde kullanıldığı sorulur. Bütün müşterilerin tüm özel bilgilerinin teslimi istenmez. İlgili ücret hesabını açıklayan belge ve kayıtların inceleme düzeni içinde sunulması talep edilir.

İncelemenin işçi yerine bir uzmanla yapılması gündeme gelirse kanundaki birlikte kararlaştırma veya hâkim tarafından atanma düzeni dikkate alınır. Kendi seçtiğiniz bir kişiyi işverenin bütün sistemlerine erişme yetkisi kazanmış gibi göstermeyin. İnceleme konusu, dönem ve erişilecek belge grupları yazılı olarak açıklanır. Yetkisiz hesap girişi veya başka çalışanın şifresini kullanmak hesap talebinin bir parçası değildir.

İşveren cevabı ve eksik kalan hesap nasıl takip edilir?

Başvurunun imzalı nüshasını, ekleri ve teslim bilgisini koruyun. Cevapta yalnız toplam tutar verilmişse işlem listesinin de sunulup sunulmadığını kontrol edin. Başvuranın işlem numaralarıyla işverenin listesini aynı sıraya getirmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Karşılanmayan bilgi talebi yeni listede açıkça gösterilir. İşverenin cevap vermemesi, çalışma tablonuzdaki bütün tutarların kabul edildiği anlamına gelmez.

Para alacağı veya çalışma koşullarının değiştirilmesi hakkında ayrı uyuşmazlık ortaya çıkarsa onun konusu ve usulü ayrıca belirlenir. Prim sisteminin ve hedeflerin değiştirilmesi rehberi başka bir hukuki sorunu ele alır. Bir hesap talebini kendiliğinden fesih bildirimi gibi kullanmayın. Metnin sonundaki talep, hesabın verilmesi ve somut inceleme ihtiyacına uygun kalmalıdır.

Hesap dökümünü teslim alırken hangi ifadeler kontrol edilir?

İşverenin verdiği belgenin başlığını ve imza alanını okuyun. Hesabın bir nüshasının teslim edildiğini gösteren kayıt ile bütün satırların doğruluğunu kabul eden mutabakat farklı açıklamalardır. İmza alanında hangi beyan bulunduğunu anlamadan belgeyi yalnız teslim formu olarak adlandırmayın. Tarih, dönem ve belge sayfa sayısı açık olmalıdır. Ek işlem listesi belirtilmiş fakat liste verilmemişse bu eksiklik teslim kaydında ayrıca gösterilir.

İnceleme sırasında tespit ettiğiniz farkları belgenin aslına gelişigüzel işaretlemek yerine ayrı bir çalışma sayfasına yazın. Her farkın karşısında ilgili işlem numarası, işveren hesabındaki tutar ve açıklanması istenen unsur bulunmalıdır. Kendi hesabınız da kesinleşmemişse bunu belirtin. Çalışma notu, ücretin tamamen tahsil edildiğini veya uyuşmazlığın kapandığını gösteren belge değildir. İşveren cevabıyla desteklenen değişiklikler son sürümün tarihine bağlanır.

Aynı döneme ilişkin ikinci hesap verilirse ilk hesap dosyada kalmalıdır. Düzeltilen işlem sayısı, değişen taban veya oran ve bunun toplam sonuca etkisi karşılaştırılır. Yalnız yeni toplamın farklı olması, hangi hatanın düzeltildiğini açıklamaz. İki sürüm arasında hiç değişmeyen satırları da kontrol edin; bir fark giderilirken başka işlem listeden çıkarılmış olabilir. Son karşılaştırma, dönem boyunca alınan banka ödemeleri ve açıklamalarıyla birlikte yapılır. Böylece hesap teslimi, hesap incelemesi ve ödeme takibi ayrı kayıtlarla yürütülür.

Sık sorulan sorular

Aracılık ücreti hesap dökümü talep dilekçesi kim tarafından verilir?

Belirli işlemlere aracılık karşılığında ücret kararlaştırılan işçi kendi işverenine sunar. İşçi sıfatı ve ilgili sözleşme düzeni önce kontrol edilir. Bağımsız aracı bu metni yalnız başlığı değiştirerek kullanmamalıdır.

Bordrom var; yine de işlem hesabını isteyebilir miyim?

Bordroda toplam tutar bulunmasıyla işlemleri içeren yazılı hesap aynı içerik değildir. Hangi bilginin eksik olduğunu açıklayın. Talebin m.404 kapsamı ve sözleşmedeki hesap yükümlülüğü ayrı değerlendirilir.

İşlem numarasını bilmiyorsam ne yaparım?

Bilinen müşteri, tarih ve sözleşme bilgisiyle işlemin eşleştirilmesini isteyin. Tahminî numara yazmayın. Kendi çalışma listenizdeki satırla işverenin kullandığı numara arasındaki bağlantı açıklansın.

Hesap tablosuna bilinmeyen tutarı sıfır yazmalı mıyım?

Hayır. Bilinmeyen veri ile sıfır olduğu belirlenmiş tutar farklıdır. İlgili sütuna bilginin işverenden istendiğini yazın. Eksik bilgi kesin hesap gibi gösterilmemelidir.

Başka çalışanın satışını kendi listeme ekleyebilir miyim?

Aracılık katkınızı ve varsa ücret paylaşımı düzenini belgeyle açıklayın. Başkasına ait işlem otomatik olarak sizin hesabınıza eklenmez. Ortak yürütülen işlerde işlem kimliği ve katkı kayıtları birlikte karşılaştırılır.

Oran değiştiyse hangi oranı yazmalıyım?

Her işlemin ilgili olduğu dönem ve geçerli düzen belirlenir. Eski ve yeni oran farklı satırlarda gösterilir. Değişikliğin tarihini ve dayanağını bilmeden bütün işlemlere aynı oran uygulanmaz.

İşverenin bütün defterlerini almak için bu dilekçe yeterli mi?

Talep, belirlenen hesabı incelemek için gerekli bilgi ve dayanaklara yöneliktir. Bütün işletme arşivinin sınırsız teslimi istenmez. İlgili işlem, dönem ve ihtiyaç duyulan belge grubu açıklanmalıdır.

Hesap dökümüne itiraz etmek fesih anlamına gelir mi?

Bu örnek hesap ve inceleme talebidir. Fesih beyanı içermez. İş ilişkisini sona erdiren bir işlem yapılacaksa onun sebebi, iradesi ve sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

İşveren cevap vermezse istediğim tutar kesinleşir mi?

Cevapsızlığı bütün tutarların kabulü gibi kaydetmeyin. Talep edilen bilgi, eldeki belge ve hesap farklılıkları korunur. Alacak uyuşmazlığı için kullanılacak başvuru yolu ayrıca incelenir.

Dilekçeye kişisel müşteri bilgilerini eklemeli miyim?

İşlemi ayırt etmeye yetecek bilgi kullanılır. Olayla ilgisiz kimlik, banka ve özel hayat verileri eklenmez. Belge sunumu, somut hesap incelemesinin ihtiyacıyla sınırlı tutulur.

Resmî kanun dayanağı ve son kontrol

Temel hüküm Adalet Bakanlığının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu metnindeki m.404 düzenlemesidir. Konsolide metin Mevzuat Bilgi Sisteminden kontrol edilir. Kaynak kontrol tarihi: 30 Eylül 2026. Sunum öncesinde işveren unvanı, çalışma sıfatı, ücret düzeni, hesap dönemi ve gerçek işlem listesi karşılaştırılır. Kullanılmayan seçenekler çıkarılır ve ek numaraları gönderilecek belgelerle eşleştirilir.