Hizmet Buluşu İçin Patent Başvurusu Yapılması Talep Dilekçesi | SMK 116/4

Hizmet buluşu için patent başvurusu yapılması talep dilekçesi, buluş üzerinde tam hak isteyen işverene, henüz yapmadığı başvuruyu tamamlaması için çalışanın süre verdiği yazılı bildirimdir. Doğrudan dayanak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.116/4 hükmüdür. İşveren tam hak talebinde bulunduğu hizmet buluşu için başvurmaz ve çalışanın belirlediği süre içinde de başvuruyu yapmazsa buluş serbest buluş niteliği kazanır. Dilekçe, hangi buluşa ilişkin olduğu ve sürenin ne zaman sona ereceği anlaşılacak biçimde hazırlanır.

Patent başvurusu yapılması talebi hangi durumda kullanılır?

Örneğin muhatabı, hizmet buluşu üzerinde tam hak talebinde bulunan işverendir. Çalışanın ilk buluş bildirimi ile işverenin hak talebi farklı belgelerdir. Bir proje yöneticisinin buluşla ilgilendiğini söylemesi, şirketin teknik sunumu kabul etmesi veya araştırma ekibinin toplantı yapması, yazılı tam hak bildirimi olarak kaydedilmez. Dosyada tam hak talebini içeren gerçek yazı bulunmalı ve bunun çalışana ulaştığı tarih belirlenmelidir.

SMK m.115/2 uyarınca tam hak talebine ilişkin bildirimin çalışana ulaşmasıyla buluş üzerindeki bütün haklar işverene geçer. Bu aşamadan sonra başvuru yükümlülüğü m.116 çerçevesinde ele alınır. Başvuru yapma talebinde tam hak yazısının tarihi, sayısı ve ilgili buluşun adı belirtilir. Farklı araştırma projelerindeki yazışmalar tek hak talebiymiş gibi birleştirilmez. Tam ve kısmi talebin ayrımı için işverenin hizmet buluşunda hak talebine ilişkin rehber kullanılabilir.

İkinci kontrol, patent başvurusunun gerçekten yapılmamış olmasıdır. Çalışanın başvuru numarasını bilmemesi tek başına hiç başvuru yapılmadığını kanıtlamaz. İşverenden gelen başvuru belgesi, ilgili dosya yazışmaları ve bilinen kayıtlar karşılaştırılır. Henüz kamuya açılmamış dosyanın genel aramada bulunmaması kesin yokluk sonucu olarak yazılmaz. İşveren başvurunun yapıldığını bildiriyorsa tarih ve numara ile belgenin sureti istenir; ispatlanmış başvuru yokmuş gibi süre verme metni gönderilmez.

SMK 116/1 ve 116/2 birlikte neden incelenir?

M.116/1, tam hak talep eden işverenin patent verilmesi amacıyla ilk başvuruyu Kuruma yapma yükümlülüğünü düzenler. Aynı fıkra işletme menfaatleri gerektiriyorsa başvurmaktan kaçınmayı da öngörür. Başvurudan kaçınılması durumunda, ikinci fıkra saklı kalmak üzere, bedel hesaplanırken patent alınmamasından kaynaklanan çalışan aleyhine ekonomik kayıplar dikkate alınır. Bu nedenle dilekçede “işveren her durumda koşulsuz başvurmak zorundadır” şeklinde eksik bir hukuki çerçeve kullanılmaz.

M.116/2, ilk başvuru yükümlülüğünün sona erdiği üç hâli belirtir: hizmet buluşunun serbest nitelik kazanması, çalışanın başvuru yapılmamasına rıza göstermesi ve işletme sırlarının korunmasının başvurmamayı gerektirmesi. En az birinin gerçekleşmesi yükümlülüğün kalkması için düzenlenmiştir. Talep hazırlayan kişi, bu nedenlerden birinin dosyada mevcut olup olmadığını incelemelidir. Çalışanın geçmişte imzaladığı bir belge varsa belgenin tam metni okunur; başlığına bakılarak rıza var veya yok sonucuna ulaşılmaz.

İşletme menfaatine dayanılan kaçınma ile işletme sırları nedeniyle başvuru yükümlülüğünün kalkması aynı gerekçenin iki farklı adı değildir. Dilekçe bu değerlendirmeyi çözen mahkeme kararı gibi yazılmaz. İşveren belirli bir istisnaya dayanıyorsa gerekçe ve ilgili buluş bağlantısı açıkça istenir. Çalışanın bildiği bir rıza belgesini gizleyerek “hiç rıza vermedim” beyanı kurması da doğru değildir. Metinde bilinen belgeler tarihleriyle gösterilir; uyuşmazlık varsa anlaşılabilir biçimde açıklanır.

Başvuru için verilecek süre nasıl belirlenir?

M.116/4’te süreyi çalışanın belirlemesi öngörülür. Kanun bu işlem için herkese uygulanacak sayısal gün sınırı yazmamıştır. Dilekçeye hazır şablondan alınan bir gün sayısı konulup bunun kanuni süre olduğu ileri sürülmez. Çalışan, bildirimden sonra yapılacak işlemin kapsamını, daha önce geçen zamanı ve teknik belgelerin hazırlık durumunu inceleyerek belirli bir süre yazar. Sürenin başlangıcı ile bitişi aynı metinde anlaşılır olmalıdır.

Sürenin bildirim ulaşmasından itibaren hesaplanacağı seçilmişse bu tercih açıkça yazılır. Belirli bir son tarih kullanılacaksa işverene gerçek ulaşma günüyle tutarlılığı kontrol edilir. Aynı dilekçede bir yerde takvim tarihi, başka yerde onunla uyuşmayan gün sayısı bırakılmaz. Yazının gönderildiği tarih ile ulaştığı tarih farklı olduğunda kayıtlara ikisi de alınır. Çalışanın süre belirleme iradesi şirket içindeki bir görüşme notuna bırakılmamalıdır.

İşverenin başvuru hazırlığı yaptığını bildirmesi ile başvurunun Kuruma verilmesi ayrı olaylardır. Patent vekiliyle görüşme, tarifname taslağı hazırlanması veya yönetimden bütçe onayı alınması, tek başına yapılmış başvuru belgesi değildir. Talep edilen edim gerçek başvurudur. Bununla birlikte hazırlanmış teknik evrakın kapsamı süre değerlendirmesinde göz ardı edilmez. Çalışanın sağlaması gereken eksik bilgi varsa m.118/1 kapsamındaki yardım yükümlülüğü de karşılaştırılır.

Çalışanın teknik yardım yükümlülüğü talebe nasıl yansır?

SMK m.118/1, çalışanın patent alınabilmesi için gerekli bilgileri vermesini ve gerekli yardımı yapmasını düzenler. Başvuru talebi hazırlayan çalışan, kendi teknik bildiriminde bulunan bilgileri ve sonradan sağladığı ekleri listeleyebilir. İşverenin gerçekten istediği bir teknik açıklama cevaplanmamışsa bu durum dürüstçe gösterilir. Talep yazısı, teslim edilmemiş tarifname verilerini verilmiş gibi kayda geçirmek için kullanılmaz.

Teknik yardımı belgelemek için ekin adı, sürümü, gönderilme günü ve teslim kaydı yazılır. Aynı dosyanın eski ve yeni sürümleri birbirinin yerine konulmaz. Ortak buluşta her çalışanın katkısı ile sunduğu bilgi ayrı takip edilir. İşverene gizli yöntem açıklanacaksa uygun dosya paylaşım düzeni kullanılır. Sırf başvuru yapılmasını hızlandırmak için buluşun teknik içeriğini herkese açık bir sayfada paylaşmak, bu yazılı bildirimin gerekli bir parçası değildir.

Hizmet buluşu için patent başvurusu yapılması talep dilekçesi örneği

Aşağıdaki örnek işverene gönderilecek bildirimdir. Mahkeme dava dilekçesi veya doğrudan TÜRKPATENT başvuru formu değildir. Köşeli parantezler gerçek belge bilgileriyle doldurulur. İstisna ve rıza açıklamasında dosyaya uymayan seçenekler çıkarılır. Talepteki süre, çalışan tarafından somut hazırlık durumu incelenerek belirlenir; örnekte bilerek sabit bir gün sayısı verilmemiştir.

Başvuru talebine hangi belgeler eklenir?

Temel ekler ilk buluş bildirimi, tam hak talebi ve bu iki yazının ulaşma kayıtlarıdır. Dilekçenin dayandığı olay sırası bu belgelerden anlaşılır. Başvuru yapılmadığını gösteren işveren cevabı mevcutsa eklenir. Hiç cevap alınmamış bir bilgi talebi, cevapsız kaldığı şekliyle gösterilir; işveren açıkça başvurmadığını kabul etmiş gibi aktarılmaz. Gönderim ve cevap yokluğu birbirinden ayrılmalıdır.

Teknik belge listesi, her ekin tam içeriğini herkese açıklamak için değil, işverene sağlanan yardımın izlenmesi için kullanılır. Bildirimde beş ek olduğu yazılmış fakat yalnız dört dosya teslim edilmişse bu tutarsızlık gönderimden önce düzeltilir. Bir ek yalnız bağlantıyla paylaşılmışsa erişimin ne zaman sağlandığı ve bağlantının hangi dosyaya ait olduğu belirlenir. Erişim süresi bitmiş dosya için teslimin doğrulandığı varsayılmaz.

İşverene teslim ve cevap kaydı nasıl tutulur?

Gönderilen nüsha, ek listesi ve teslim belgesi birlikte saklanır. İşveren unvanı ile şirketin kullandığı marka birbirinden farklıysa hukuki muhatap doğru unvanla belirtilir. Şirket grubundaki başka bir kuruluşa yapılmış iletim, otomatik olarak ilgili işverene ulaşmış bildirim diye kaydedilmez. Birim veya temsilci üzerinden teslim yapılacaksa o kişinin bu bildirim bakımından konumu kontrol edilir.

Elden teslimde hangi nüsha ve eklerin alındığı belirli olmalıdır. Elektronik iletimde sadece giden kutudaki başlık yeterli dosya kaydı sayılmaz; yazının tam metni, ekleri ve ulaşma bilgileri korunur. İşveren cevap verirse başvuru belgesiyle ilişkilendirilir. Cevabın sadece gelecekte başvurulacağını söylemesi ile gerçek başvuru tarihini bildirmesi ayrı sütunlara alınır. Takip kaydı bu ayrımı görünür tutmalıdır.

Belirlenen süre bittiğinde hangi inceleme yapılır?

Süre sonunda dosya, sadece takvim alarmına göre kapatılmaz. Belirlenen sürenin içeriği, gerçek ulaşma zamanı ve başvurunun yapılıp yapılmadığı birlikte kontrol edilir. M.116/4’teki sonuç için tam hak talebine konu buluşun doğru tanımlanmış olması da önemlidir. Aynı teknik çalışmanın farklı numarayla başvurulması ileri sürülüyorsa belgeler karşılaştırılır. Kuruma verilen başka bir buluşun başvurusu bu yükümlülüğün yerine getirilmesi olarak yazılmaz.

Hizmet buluşu serbest nitelik kazanmışsa m.116/3 çalışanın bizzat başvuru hakkını düzenler. M.115/12 ise serbest buluş niteliği kazanmış hizmet buluşunda m.119 hükümlerine tabi olmaksızın tasarruf imkânını belirtir. Bu hükümler, buluşun serbest nitelik kazanmasına ilişkin gerçek koşulların yerini tutmaz. Uyuşmazlık devam ediyorsa tek dilekçe gönderildi diye tartışmasız hak sahipliği varmış gibi dış lisans veya devir beyanı hazırlanmaz.

Yapılmış bir patent başvurusundan vazgeçmek isteyen işveren bakımından farklı işlem m.118/2’de yer alır. O durumda işverenin vazgeçtiği patent için devir talep dilekçesi incelenir. Bu yazıdaki süre verme metni, mevcut patent hakkını devreden sözleşme yerine kullanılamaz. Başvuru yapılmaması, başvurudan vazgeçilmesi ve yabancı ülkelerde koruma istenmemesi ayrı işlem başlıklarıdır.

Üniversite bilimsel buluşu için bu süre verme örneği kullanılır mı?

SMK m.121/5, yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlarda m.116 hükmünün uygulanmayacağını açıkça düzenler. Üniversitenin hak sahipliği istemesi hâlindeki başvuru yükümlülüğü m.121/3 kapsamında ayrıca ele alınır. Bu nedenle m.116/4 süre verme dilekçesi üniversite dosyasına yalnız işveren adı değiştirilerek uygulanmaz. İlk inceleme, buluşun ilgili özel hüküm kapsamına girip girmediğini belirlemektir.

Sık sorulan sorular

Talep TÜRKPATENT’e mi işverene mi gönderilir?

Örnek işverene gönderilir. Amaç, tam hak talebine konu hizmet buluşu için yapılmamış başvurunun belirlenen sürede yapılmasını istemektir. Kuruma yapılacak patent başvurusu ayrı evrak ve işlemlerle yürütülür.

Kanuni süre mutlaka otuz gün müdür?

Hayır. SMK m.116/4 çalışanın belirleyeceği süreyi düzenler. Bu fıkrada sabit otuz günlük süre yoktur. Bildirimde gerçek başlangıç ve bitiş anlaşılır biçimde gösterilir.

Tam hak talebi olmadan bu örnek kullanılır mı?

M.116/4’ün düzenlediği işlem, işverenin tam hak talep ettiği hizmet buluşuna ilişkindir. Hiç hak talebi bulunmaması veya kısmi talep olması ayrıca incelenir; tam talep varmış gibi belge düzenlenmez.

Başvurunun internette görünmemesi yeterli midir?

Hayır. Henüz kamuya açılmamış dosyanın aramada bulunmaması başvuru yokluğunun tek başına kanıtı değildir. İşverenin belgesi ve yazılı açıklamasıyla başvuru durumu doğrulanır.

İşveren hiçbir gerekçe göstermeden bekleyebilir mi?

M.116’nın başvuru yükümlülüğü, kaçınma ve yükümlülüğün kalkmasına ilişkin fıkraları birlikte okunur. Dilekçede bilinen başvurmama gerekçesi gösterilir ve somut hukuki durum değerlendirilir.

Başvuru yapılmamasına verdiğim rıza önem taşır mı?

Evet. M.116/2-b, çalışanın başvuru yapılmamasına rızasını ilk başvuru yükümlülüğünü kaldıran hâller arasında sayar. Rıza belgesinin kapsamı okunmadan aksi beyan verilmez.

İşveren patent vekiliyle görüşmüşse başvuru yapılmış sayılır mı?

Görüşme hazırlık faaliyetidir. Başvuru tarihi ve belgesi ayrıca aranır. Tarifname taslağı veya bütçe onayı, Kuruma verilmiş başvuru belgesinin yerine konulmaz.

Çalışan başvuru için yardım etmek zorunda mı?

M.118/1 gerekli bilgi ve yardım yükümlülüğünü düzenler. Çalışanın verdiği teknik ekler ve işverenin tamamlayıcı taleplerine gerçek cevapları dosyada izlenir.

Süre içinde başvuru yapılmazsa kanun ne düzenler?

M.116/4, tam hak talep ettiği hizmet buluşu için başvurmayan işverenin çalışanın belirlediği sürede de başvurmaması durumunda buluşun serbest buluş niteliği kazanmasını düzenler. İlgili koşulların dosyada gerçekleşmesi kontrol edilir.

Bu yazıyla mevcut patent devralınır mı?

Hayır. Örnek yapılmamış başvuruya süre vermek içindir. Mevcut patentten vazgeçme ve çalışana devir, m.118/2’deki ayrı koşullar ile değerlendirilir.

Resmî dayanak ve gönderimden önce son kontrol

Doğrudan kaynak TÜRKPATENT tarafından sunulan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.116’dır. Hak talebi m.115, teknik iş birliği m.118/1 ile birlikte kontrol edilir. Başvuru yükümlülüğünün genel açıklaması hizmet buluşunda işverenin patent başvurusu rehberinde bulunur. Diğer sınai hak işlemleri için fikri mülkiyet hukuku sayfası kullanılabilir.

İmza öncesinde buluşun adı, tam hak yazısı, başvuru durumunu gösteren kayıt, başvurmama gerekçesi, rıza belgeleri, belirlenen süre ve teslim adresi karşılaştırılır. Teknik eklerin sürümleri gerçek teslim listesine bağlanır. Belirli bir son tarih seçilmişse metindeki diğer süre ifadeleriyle uyumu denetlenir. Dilekçe gönderildikten sonra ulaşma kaydı ve işverenin cevabı aynı buluş dosyasında saklanır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki hukuki dosya ve süreçler Mersin merkezli olarak yönetilir. Ofis adresi: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.