Askerî Hava Trafik Kontrol Ünitesi ile Sivil Tarafın Emniyet Olayı Nasıl Raporlanır? | SHY-OLAY m.5/6
Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu içerik yalnız “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” sorgusuna cevap vermek için hazırlanmıştır ve SHY-OLAY m.5/6 hükmünün uygulamasını merkezine alır.
Yönetmelik m.28 uyarınca 18 Mart 2027 tarihinde yürürlüğe girer. Geçici m.1, uyumlu raporlama sistemi ve depolama kapasitesi için yürürlükten itibaren 18 ay öngörür; geçiş sonu 18 Eylül 2028’dir.
Hukuki Dayanak: SHY-OLAY m.5/6
SHY-OLAY m.5/6, askerî hava trafik kontrol ünite ve merkezlerinden hizmet alan sivil tarafların karıştığı olaylar ile sivil hava seyrüsefer hizmet birimlerinin askerî taraflarda sebep olduğu olaylarda sivil ve askerî raporlama kanallarının birlikte işletilmesini öngörür. Sivil tarafın SHY-OLAY yükümlülüğü devam eder.
Yönetmeliğin m.1’deki amacı olayların raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analiz edilmesi, incelenmesi ve emniyet bilgisinin paylaşılmasıdır. Bu nedenle SHY-OLAY m.5/6 yalnız tek bir bildirim cümlesi olarak değil, ilk kayıttan sonuç raporuna kadar uzanan emniyet yönetimi zincirinin parçası olarak uygulanmalıdır.
M.5-m.10 raporlama mekanizmasını; m.11-m.15 inceleme ve sonuç süreçlerini; m.16-m.23 ise veri saklama, gizlilik, bilgi paylaşımı ve sorumluluk düzenini tamamlar.
askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama: Kural, Sınır ve Özel Sonuç
1. Hukuki ölçüt
Bu başlığın temel ayrımı şudur: Sivil ve askerî raporlama kanalları birbirini ikame etmez; olayın taraflarına ve hizmet ilişkisine göre paralel ve koordineli raporlama gerekir. Bu kuralın kurum içinde doğru uygulanabilmesi için olay veya değişiklik kaydının hangi birimce açılacağı, kimin hukuki sınıflandırma yapacağı ve hangi sistemde izleneceği önceden belirlenmelidir.
Bu bölümdeki karar, sorumlu kişi, zaman damgası, kullanılan kaynak ve olay numarasıyla birlikte kayda bağlanmalıdır. Böylece denetimde yalnız nihai sonuç değil, sonuca götüren karar zinciri de doğrulanabilir.
2. Muhatap ve görev dağılımı
Muhatap grubu askerî hava trafik birimiyle etkileşen sivil taraflar ve sivil hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları. Bu grubun tamamı aynı teknik veriye sahip olmayabilir. Yönetmelik uygulamasında sahip olunan doğrulanabilir bilgiyle süresinde işlem yapılması, eksik verinin ise sonraki inceleme aşamasında izlenebilir biçimde tamamlanması gerekir.
Bu bölümdeki karar, sorumlu kişi, zaman damgası, kullanılan kaynak ve olay numarasıyla birlikte kayda bağlanmalıdır. Böylece denetimde yalnız nihai sonuç değil, sonuca götüren karar zinciri de doğrulanabilir.
3. Özel uygulama sonucu
Bu olaylarda bilgi güvenliği ve erişim yetkisi özel önem taşır. Sivil hizmet sağlayıcı kendi erişimindeki doğrulanabilir veriyi süresinde raporlamalı; askerî taraftan gelecek ek veriyi beklemek ilk raporu geciktirme gerekçesi yapılmamalıdır.
Bu bölümdeki karar, sorumlu kişi, zaman damgası, kullanılan kaynak ve olay numarasıyla birlikte kayda bağlanmalıdır. Böylece denetimde yalnız nihai sonuç değil, sonuca götüren karar zinciri de doğrulanabilir.
4. Sınırın belirlenmesi
Kuralın sınırı da açık tutulmalıdır: Askerî tarafta yapılan bildirim sivil hizmet sağlayıcının SHY-OLAY raporunu kaldırmaz. Askerî mevzuat ve protokoller ayrıca uygulanır. Sınırın dosyada gerekçelendirilmesi, sonradan farklı birimlerin aynı olaya farklı hukuki sonuç bağlamasını önler.
Bu bölümdeki karar, sorumlu kişi, zaman damgası, kullanılan kaynak ve olay numarasıyla birlikte kayda bağlanmalıdır. Böylece denetimde yalnız nihai sonuç değil, sonuca götüren karar zinciri de doğrulanabilir.
5. İspat ve sürüm yönetimi
İspat bakımından ATC ses ve radar kayıtları, uçuş verisi, tarafların kimliği, sivil olay/rapor numarası, koordinasyon yazışmaları ve ilgili askerî bildirim kaydı birlikte saklanmalıdır. Olay veya değişiklik tarihinde kullanılan sürüm ve kayıt daha sonra değiştirilmişse ilk hal korunmalı; sonraki revizyon ayrı işlem olarak görünmelidir.
Bu bölümdeki karar, sorumlu kişi, zaman damgası, kullanılan kaynak ve olay numarasıyla birlikte kayda bağlanmalıdır. Böylece denetimde yalnız nihai sonuç değil, sonuca götüren karar zinciri de doğrulanabilir.
Somut Olayda Uygulama Adımları
1. Güncel hukuki kaynağı belirleyin
Olayın veya raporlama bilgisinin SHY-OLAY m.5/6 kapsamına girip girmediğini olay tarihinde geçerli SHGM düzenlemeleri ve resmî kaynaklar üzerinden doğrulayın. Kullanılan sürümü dosyaya ekleyin.
2. İlk öğrenme zamanını ve veriyi sabitleyin
M.8 kapsamındaki süreler için olayın ne zaman öğrenildiği önemlidir. ATC ses ve radar kayıtları, uçuş verisi, tarafların kimliği, sivil olay/rapor numarası, koordinasyon yazışmaları ve ilgili askerî bildirim kaydı içindeki zaman kayıtları korunmalı ve sonradan tek bir tarihe indirgenmemelidir.
3. Kurum içi ve dış görevleri ayırın
Personelin kurum içi raporu ile hizmet sağlayıcının SHGM’ye yapacağı dış bildirim gereken durumlarda ayrı görevlerdir. Başka kuruluşun, başka devletin veya başka makamın raporu kendi yükümlülüğün yerine geçtiği varsayılmamalıdır.
4. İlk raporu süresinde tamamlayın
Teknik incelemenin tamamen bitmesi beklenmeden mevcut doğrulanabilir bilgiyle ilk işlem tamamlanır. Sonraki bulgular, ilk kaydın üzerine yazılmadan yeni tarih ve sürümle dosyaya eklenir.
5. Risk ve sonuç raporlarını takip edin
M.11 uyarınca 14 günlük risk değerlendirmesi, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu ile düzeltici/önleyici faaliyet takibi ayrı takvimler halinde yönetilir.
Süre ve Saklama Takvimi
- 72 saat: m.8 kapsamındaki zorunlu ilk rapor.
- 14 gün: hizmet sağlayıcının risk değerlendirmesi.
- 30 gün: ön sonuç veya tamamlanmışsa sonuç raporu.
- 90 gün: sonuç raporu; tamamlanamıyorsa m.11/7 usulüyle ek süre.
- En az 5 yıl: olay ve sonuç raporları.
- En az 2 ay / 1 yıl: görsel-işitsel / yazılı kayıtlar.
Süreler birbirinin alternatifi değildir. İlk raporun yapılmış olması risk değerlendirmesini veya sonuç raporu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Her aşama ayrı sorumlu, son tarih ve eskalasyon kuralıyla izlenmelidir.
Kayıt, Veri Bütünlüğü ve Gizlilik
M.16 ilk aşamada toplanan bilgiler ile veri tabanındaki kayıt arasında tutarlılık sağlamak üzere kalite kontrol, doğrulama ve izleme süreçleri kurulmasını gerektirir. İlk veri seti ve sonraki değişiklikler birbirinden ayırt edilebilir olmalıdır.
M.18 ve m.19 raporlayan kişinin ve olayda adı geçen kişilerin gizliliğini, kişisel verilerin 6698 sayılı Kanuna uygun işlenmesini ve raporlayanın raporlama nedeniyle olumsuz muameleye maruz bırakılmamasını düzenler.
M.20/1 kasıt bulunmayan eylemler bakımından idari yaptırım uygulanmayacağını düzenler. M.20/2’de bilerek ve isteyerek ihlal ile açık ve ciddi bir riskin ağır biçimde göz ardı edildiği haller için koruma istisnaları bulunur.
Denetim ve Kurumsal Kontroller
M.24 uyarınca SHGM Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri denetler. Aykırı iş veya işlem gerçekleştiren hizmet sağlayıcı hakkında 2920 sayılı Kanunun 143’üncü maddesi ve SHY-İPC hükümlerine göre işlem yapılabilir.
Denetim dosyasında hukuki sınıflandırma, ilk öğrenme zamanı, raporlar, ATC ses ve radar kayıtları, uçuş verisi, tarafların kimliği, sivil olay/rapor numarası, koordinasyon yazışmaları ve ilgili askerî bildirim kaydı, risk değerlendirmesi, düzeltici faaliyet, sonuç raporu, saklama kaydı ve erişim yetkileri birlikte bulunmalıdır.
İç denetimde yalnız raporlanan olaylar değil, raporlanmama kararı verilen olaylar da örnekleme alınmalıdır. Yanlış negatif sınıflandırma zorunlu olayın sistem dışında kalmasına yol açabileceğinden raporlanmama kararının gerekçesi kayda bağlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Bu yazının doğrudan dayanağı nedir?
SHY-OLAY m.5/6.
Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girer?
18 Mart 2027.
Geçiş süresi ne zaman sona erer?
18 Eylül 2028.
72 saatlik raporlama süresi nerede düzenlenir?
SHY-OLAY m.8.
Birden fazla hizmet sağlayıcı varsa?
M.5/4 uyarınca her biri kendi raporunu verir.
Kaza veya ciddi olayda?
M.5/7 uyarınca HKY-13 ayrıca uygulanır.
Risk değerlendirmesi süresi nedir?
M.11 uyarınca 14 gün.
Ön sonuç ve sonuç raporu?
30 gün ve 90 gün.
Raporlayan kişi korunur mu?
M.18-m.20 kapsamındaki gizlilik ve adil kültür hükümleri uygulanır.
Raporlar ne kadar saklanır?
Olay ve sonuç raporları m.16 uyarınca en az beş yıl saklanır.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
- SHY-OLAY Yönetmeliği Kimleri Kapsıyor?
- Zorunlu Havacılık Emniyet Olayları
- Yabancı Havayolu Türkiye FIR Emniyet Olayı
- Sivil Havacılık Hukuku
- 18 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete
- SHGM Mevzuat
İçerik SHY-OLAY m.5/6 ve bağlantılı SHY-OLAY hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Doğrulanmamış yargı kararı kullanılmamıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 18 Eylül 2026.
Uygulama Notu 1
Elektronik sistem kesintisi raporlama yükümlülüğünü durdurmaz. Yedek kanal, manuel kayıt, kesinti başlangıç-bitiş zamanı ve sonradan sisteme aktarım yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 2
Yürürlükten önce “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” senaryosu masa başı tatbikatla test edilmelidir. İlk öğrenme, rapor, dış bildirim, risk analizi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu uçtan uca denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 3
Kurumun eğitim materyali SHY-OLAY m.5/6 hükmünü soyut olarak tekrar etmek yerine görev bazlı örnekle açıklamalıdır. Personel hangi kayıtları koruyacağını ve hangi durumda başka bir raporun kendi yükümlülüğünün yerine geçmeyeceğini bilmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 4
“askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” başlığı bakımından değişiklik yönetimi kurulmalıdır. SHY-OLAY m.5/6 ile bağlantılı resmî kaynak, form, sınıflandırma veya operasyonel bilgi değiştiğinde hukuk, emniyet ve operasyon birimlerinin aynı revizyonu kullandığı doğrulanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 5
Elektronik sistem kesintisi raporlama yükümlülüğünü durdurmaz. Yedek kanal, manuel kayıt, kesinti başlangıç-bitiş zamanı ve sonradan sisteme aktarım yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 6
Yürürlükten önce “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” senaryosu masa başı tatbikatla test edilmelidir. İlk öğrenme, rapor, dış bildirim, risk analizi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu uçtan uca denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 7
Kurumun eğitim materyali SHY-OLAY m.5/6 hükmünü soyut olarak tekrar etmek yerine görev bazlı örnekle açıklamalıdır. Personel hangi kayıtları koruyacağını ve hangi durumda başka bir raporun kendi yükümlülüğünün yerine geçmeyeceğini bilmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 8
“askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” başlığı bakımından değişiklik yönetimi kurulmalıdır. SHY-OLAY m.5/6 ile bağlantılı resmî kaynak, form, sınıflandırma veya operasyonel bilgi değiştiğinde hukuk, emniyet ve operasyon birimlerinin aynı revizyonu kullandığı doğrulanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 9
Elektronik sistem kesintisi raporlama yükümlülüğünü durdurmaz. Yedek kanal, manuel kayıt, kesinti başlangıç-bitiş zamanı ve sonradan sisteme aktarım yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 10
Yürürlükten önce “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” senaryosu masa başı tatbikatla test edilmelidir. İlk öğrenme, rapor, dış bildirim, risk analizi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu uçtan uca denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 11
Kurumun eğitim materyali SHY-OLAY m.5/6 hükmünü soyut olarak tekrar etmek yerine görev bazlı örnekle açıklamalıdır. Personel hangi kayıtları koruyacağını ve hangi durumda başka bir raporun kendi yükümlülüğünün yerine geçmeyeceğini bilmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 12
“askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” başlığı bakımından değişiklik yönetimi kurulmalıdır. SHY-OLAY m.5/6 ile bağlantılı resmî kaynak, form, sınıflandırma veya operasyonel bilgi değiştiğinde hukuk, emniyet ve operasyon birimlerinin aynı revizyonu kullandığı doğrulanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 13
Elektronik sistem kesintisi raporlama yükümlülüğünü durdurmaz. Yedek kanal, manuel kayıt, kesinti başlangıç-bitiş zamanı ve sonradan sisteme aktarım yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 14
Yürürlükten önce “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” senaryosu masa başı tatbikatla test edilmelidir. İlk öğrenme, rapor, dış bildirim, risk analizi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu uçtan uca denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 15
Kurumun eğitim materyali SHY-OLAY m.5/6 hükmünü soyut olarak tekrar etmek yerine görev bazlı örnekle açıklamalıdır. Personel hangi kayıtları koruyacağını ve hangi durumda başka bir raporun kendi yükümlülüğünün yerine geçmeyeceğini bilmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 16
“askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” başlığı bakımından değişiklik yönetimi kurulmalıdır. SHY-OLAY m.5/6 ile bağlantılı resmî kaynak, form, sınıflandırma veya operasyonel bilgi değiştiğinde hukuk, emniyet ve operasyon birimlerinin aynı revizyonu kullandığı doğrulanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 17
Elektronik sistem kesintisi raporlama yükümlülüğünü durdurmaz. Yedek kanal, manuel kayıt, kesinti başlangıç-bitiş zamanı ve sonradan sisteme aktarım yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 18
Yürürlükten önce “askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” senaryosu masa başı tatbikatla test edilmelidir. İlk öğrenme, rapor, dış bildirim, risk analizi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu uçtan uca denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 19
Kurumun eğitim materyali SHY-OLAY m.5/6 hükmünü soyut olarak tekrar etmek yerine görev bazlı örnekle açıklamalıdır. Personel hangi kayıtları koruyacağını ve hangi durumda başka bir raporun kendi yükümlülüğünün yerine geçmeyeceğini bilmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Uygulama Notu 20
“askeri hava trafik sivil emniyet olayı raporlama” başlığı bakımından değişiklik yönetimi kurulmalıdır. SHY-OLAY m.5/6 ile bağlantılı resmî kaynak, form, sınıflandırma veya operasyonel bilgi değiştiğinde hukuk, emniyet ve operasyon birimlerinin aynı revizyonu kullandığı doğrulanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük üretmez; Yönetmelikteki yükümlülüğün kurum içinde zamanında, izlenebilir ve kanıtlanabilir biçimde uygulanmasını sağlar.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
