Yabancı Havayolunun Türkiye FIR’ındaki Emniyet Olayı SHGM’ye Bildirilir mi? | m.5/2

Kısa ve net cevap: Evet. Yabancı hava taşıyıcısının müdahil olduğu Türkiye FIR’ında ve Türkiye’deki havaalanlarında gerçekleşen emniyet olayları SHGM’ye raporlanır. Yabancı tescil veya yabancı işletme merkezi Türkiye’deki raporlama yükümlülüğünü kaldırmaz.

Sivil havacılık emniyet olayları raporlama ve uçak kokpiti — Photo by Andrés Dallimonti on Unsplash

Bu sayfa SHY-OLAY m.5/2 hükmünü “yabancı havayolu Türkiye FIR emniyet olayı” arama niyetiyle ele alır. Genel SHY-OLAY rehberini tekrar etmek yerine yalnız bu hukuki soruya cevap vermek için gerekli bağlantılı maddeler kullanılır.

SHY-OLAY 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. M.28 gereği 18 Mart 2027’de yürürlüğe girer. Geçici m.1 uyarınca uyumlu raporlama sistemi ve depolama kapasitesi için yürürlükten itibaren 18 ay vardır; geçiş sonu 18 Eylül 2028’dir.

Yönetmeliğin m.1’deki amacı raporlama, toplama, depolama, koruma, analiz, inceleme ve emniyet bilgisinin paylaşılmasıdır. Türkiye FIR’ında veya Türkiye havaalanında olaya müdahil yabancı hava taşıyıcıları ve ilgili hizmet sağlayıcılar bakımından ilk olay kaydından düzeltici faaliyetin kapanmasına kadar izlenebilir bir işlem zinciri kurulmalıdır.

Yönetmelik 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 46’ncı maddesi, Şikago Sözleşmesinin Ek-13 ve Ek-19 hükümleri ve ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanır. Bu sistem ticari uyuşmazlık veya disiplin süreciyle aynı amaçta değildir.

Madde 18-20 gizlilik, uygun kullanım, adil kültür ve koruma istisnalarını düzenler. Rapor verisi bireysel suç veya sorumluluk yüklemek için kullanılamaz; bilerek ve isteyerek ihlal ile açık ve ciddi riskin ağır biçimde göz ardı edildiği haller m.20/2 kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Hukuki Dayanak: SHY-OLAY m.5/2

Evet. Yabancı hava taşıyıcısının müdahil olduğu Türkiye FIR’ında ve Türkiye’deki havaalanlarında gerçekleşen emniyet olayları SHGM’ye raporlanır. Yabancı tescil veya yabancı işletme merkezi Türkiye’deki raporlama yükümlülüğünü kaldırmaz.

M.5-m.10 raporlama mekanizmasını; m.11-m.15 inceleme ve sonuç süreçlerini; m.16-m.23 ise veri, koruma, bilgi paylaşımı ve sorumluluk yapısını tamamlar. Somut olayda SHY-OLAY m.5/2 bu hükümlerle birlikte uygulanmalıdır.

yabancı havayolu Türkiye FIR emniyet olayı: Net Kural ve Sınırlar

Net kural

Coğrafi bağlantı Türkiye FIR’ı veya Türkiye’deki havaalanıdır; yabancı tescil ulusal emniyet raporlamasını bertaraf etmez.

Bu nokta kurum prosedüründe sorumlu kişi, yedek kişi, son tarih ve kayıt alanıyla açıkça tanımlanmalıdır. Yalnız mevzuat cümlesini prosedüre kopyalamak fiili uygulamanın hangi sistemde ve kim tarafından yapılacağını göstermez.

Muhatap

Türkiye FIR’ında veya Türkiye havaalanında olaya müdahil yabancı hava taşıyıcıları ve ilgili hizmet sağlayıcılar

Sınır

Yabancı otoriteye yapılan bildirim SHGM bildirimini kendiliğinden ikame etmez; aynı olay birden fazla otoriteye ayrı dayanaklarla raporlanabilir.

Kanıt

FIR/koordinat kaydı, havaalanı olay kaydı, uçuş numarası, yabancı taşıyıcı operasyon bilgisi ve varsa yabancı otorite rapor numarası

İşlem

Türkiye bağlantısını doğrulayıp SHGM bildirimini, diğer hizmet sağlayıcıların bağımsız m.5/4 raporlarını ve HKY-13 kontrolünü ayrı izlemek

Uygulama Adımları

Adım 1

Olayın SHY-OLAY m.5/2 kapsamına girip girmediğini olay tarihinde geçerli SHGM düzenlemeleri ve kurum kayıtları üzerinden belirleyin.

İşlem tamamlandığında tarih-saat, kullanıcı, onay, belge ve varsa rapor numarası kayıt altına alınmalıdır. Böylece süresinde işlem yapıldığı yalnız iddia edilmez, kanıtlanabilir hale gelir.

Adım 2

Olaydan haberdar olma zamanını sabitleyin; FIR/koordinat kaydı, havaalanı olay kaydı, uçuş numarası, yabancı taşıyıcı operasyon bilgisi ve varsa yabancı otorite rapor numarası içindeki süre delillerini koruyun.

Adım 3

M.7 kapsamındaki personel görevi ile hizmet sağlayıcının m.8/2 kapsamındaki kurumsal SHGM bildirimini ayrı takip edin.

Adım 4

Türkiye bağlantısını doğrulayıp SHGM bildirimini, diğer hizmet sağlayıcıların bağımsız m.5/4 raporlarını ve HKY-13 kontrolünü ayrı izlemek; gönderim zamanı ve rapor numarasını aynı olay dosyasına bağlayın.

Adım 5

M.11 kapsamındaki 14 günlük risk, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu ile m.16 saklama sürelerini ayrı izleyin.

72 Saat, 14 Gün, 30 Gün ve 90 Gün

İlk bildirim, risk değerlendirmesi ve sonuç raporu ayrı aşamalardır. Olayın öğrenildiği an, ilk rapor, kurumsal SHGM gönderimi, risk değerlendirmesi, ön sonuç ve sonuç raporu ayrı zaman damgalarıyla izlenmelidir.

72 saat: m.8 ilk zorunlu raporlama.
14 gün: m.11 risk değerlendirmesi.
30 gün: ön sonuç veya tamamlanmışsa sonuç raporu.
90 gün: sonuç raporu veya usulüne uygun ek süre talebi.
En az 5 yıl: olay ve sonuç raporları.
En az 2 ay / 1 yıl: görsel-işitsel / yazılı kayıtlar.

Süre başlangıcının delili önemlidir. FIR/koordinat kaydı, havaalanı olay kaydı, uçuş numarası, yabancı taşıyıcı operasyon bilgisi ve varsa yabancı otorite rapor numarası içindeki zaman kayıtları korunmalı; vardiya devri, saat dilimi veya sistem kesintisi varsa açıklayıcı kayıt tutulmalıdır.

Kaçınılması Gereken Hatalar

1. Hata

Kuralın muhatabını yanlış belirleyip Türkiye FIR’ında veya Türkiye havaalanında olaya müdahil yabancı hava taşıyıcıları ve ilgili hizmet sağlayıcılar içindeki bağımsız görevleri tek raporda eritmek.