SHY-OLAY Yönetmeliği Kimleri Kapsıyor? Gerçek ve Tüzel Kişiler | m.2 (2026)
Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu içerik SHY-OLAY m.2 hükmünü “SHY-OLAY kimleri kapsar” arama niyeti açısından inceler ve yalnız bu sorunun çözümü için gerekli bağlantılı maddeleri ele alır.
Yönetmelik m.28 gereği 18 Mart 2027’de yürürlüğe girer. Geçici m.1 uyumlu raporlama sistemi ve depolama kapasitesi için yürürlükten itibaren 18 ay öngörür; geçiş sonu 18 Eylül 2028’dir.
Hukuki Dayanak ve Sistem
SHY-OLAY’ın amacı yalnız bildirim almak değildir. Yönetmelik emniyet olaylarının raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analiz edilmesi, incelenmesi ve emniyet bilgisinin paylaşılmasını tek sistem içinde düzenler. İlk olay kaydı, zorunlu veya gönüllü rapor, risk değerlendirmesi, düzeltici faaliyet, sonuç raporu, veri saklama ve gizlilik birbirine bağlı aşamalardır.
Yönetmelik 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 46’ncı maddesi, Şikago Sözleşmesinin Ek-13 ve Ek-19 hükümleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanır. Emniyet raporlama süreci bu nedenle ticari uyuşmazlık, personel disiplini ve kaza inceleme sürecinden ayrı bir hukuki amaç taşır.
Madde 5 zorunlu raporlamanın temelini, m.6 raporlama sistemini, m.7 doğrudan raporlama personelini ve m.8 72 saatlik süreyi düzenler. Madde 11 ise 14 günlük risk değerlendirmesi, düzeltici faaliyetler, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu takvimini kurar.
Madde 16 olay ve sonuç raporlarının en az beş yıl saklanmasını öngörür. İncelemeye kaynak olabilecek görsel ve işitsel kayıtlar en az iki ay, yazılı kayıtlar en az bir yıl korunur. İlk aşamada toplanan bilgi ile veri tabanındaki kayıt arasında tutarlılık için kalite kontrol, doğrulama ve izleme süreci kurulmalıdır.
Madde 18-20 uygun kullanım, gizlilik, adil kültür ve koruma istisnalarını birlikte düzenler. Rapor verisi bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılamaz; bilerek ve isteyerek yapılan ihlal ile açık ve ciddi riskin ağır biçimde göz ardı edildiği haller ise korumanın dışındadır.
SHY-OLAY kimleri kapsar: Net Kural ve Sınırları
1. Temel ölçüt
Madde 2 bakımından ölçüt unvan değil, sivil havacılık faaliyeti sırasında meydana gelen emniyet olayıyla bağlantıdır. Hava taşıyıcısı, havaalanı işletmecisi, yer hizmetleri kuruluşu, bakım kuruluşu, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı ve ilgili personel farklı özel hükümlere tabi olsa da genel kapsam bu bağlantıyla başlar.
Bu nokta kurum prosedüründe ayrı bir karar adımı olarak yazılmalıdır. Kararı veren görevli, kullanılan veri, işlem zamanı ve olay numarası kaydedilirse aynı olayın farklı birimlerce farklı sınıflandırılması önlenir ve denetimde kararın dayanağı gösterilebilir.
2. Hukuki ayrım
Yolcu hakkı uyuşmazlığı ile emniyet olayı ayrılmalıdır. Bilet iadesi, gecikme tazminatı veya bagaj uyuşmazlığı sırf havacılık sektöründe yaşandığı için SHY-OLAY kapsamına girmez. Aynı vakada emniyeti etkileyen ayrı olay varsa raporlama rejimi ayrıca uygulanır.
Bu nokta kurum prosedüründe ayrı bir karar adımı olarak yazılmalıdır. Kararı veren görevli, kullanılan veri, işlem zamanı ve olay numarası kaydedilirse aynı olayın farklı birimlerce farklı sınıflandırılması önlenir ve denetimde kararın dayanağı gösterilebilir.
3. Raporlama zinciri
Madde 2 hangi kişinin kaç saatte rapor vereceğini belirlemez. Bunun için m.7 ve m.8 birlikte okunur. Böylece Yönetmelik kapsamında bulunmak ile doğrudan zorunlu raporlama personeli olmak ayrılır.
Bu nokta kurum prosedüründe ayrı bir karar adımı olarak yazılmalıdır. Kararı veren görevli, kullanılan veri, işlem zamanı ve olay numarası kaydedilirse aynı olayın farklı birimlerce farklı sınıflandırılması önlenir ve denetimde kararın dayanağı gösterilebilir.
4. Belge ve kayıt
Bir çalışanın kurum içi bildirim yapması tüzel kişinin bütün kurumsal yükümlülüklerini sona erdirmez. Hizmet sağlayıcı m.6 uyarınca sistem kurmalı, m.8 uyarınca dış bildirimini yapmalı ve m.11 uyarınca risk değerlendirmesi ile sonuç raporlarını yürütmelidir.
Bu nokta kurum prosedüründe ayrı bir karar adımı olarak yazılmalıdır. Kararı veren görevli, kullanılan veri, işlem zamanı ve olay numarası kaydedilirse aynı olayın farklı birimlerce farklı sınıflandırılması önlenir ve denetimde kararın dayanağı gösterilebilir.
5. Son kontrol
M.5/2 yabancı hava taşıyıcısının Türkiye FIR’ındaki veya Türkiye havaalanındaki olayları ile yerli hava taşıyıcısı ve yetkili bakım kuruluşunun yurt dışındaki olaylarını ayrıca kapsar.
Bu nokta kurum prosedüründe ayrı bir karar adımı olarak yazılmalıdır. Kararı veren görevli, kullanılan veri, işlem zamanı ve olay numarası kaydedilirse aynı olayın farklı birimlerce farklı sınıflandırılması önlenir ve denetimde kararın dayanağı gösterilebilir.
Somut Olayda Uygulama Adımları
Adım 1
Olayın sivil havacılık faaliyeti sırasında meydana gelip gelmediğini belirleyin.
Adım tamamlandığında tarih-saat, sorumlu kişi, kullanılan sistem, rapor numarası ve dayanak belge aynı olay dosyasına bağlanmalıdır. Bu kayıt m.8 ve m.11 süreleri ile m.16 saklama yükümlülüğünün sonradan doğrulanmasını sağlar.
Adım 2
Olayla bağlantılı gerçek kişiler, tüzel kişiler ve hizmet sağlayıcıları ayrı listeleyin.
Adım tamamlandığında tarih-saat, sorumlu kişi, kullanılan sistem, rapor numarası ve dayanak belge aynı olay dosyasına bağlanmalıdır. Bu kayıt m.8 ve m.11 süreleri ile m.16 saklama yükümlülüğünün sonradan doğrulanmasını sağlar.
Adım 3
Her gerçek kişinin m.7 kapsamındaki doğrudan raporlama görevini kontrol edin.
Adım tamamlandığında tarih-saat, sorumlu kişi, kullanılan sistem, rapor numarası ve dayanak belge aynı olay dosyasına bağlanmalıdır. Bu kayıt m.8 ve m.11 süreleri ile m.16 saklama yükümlülüğünün sonradan doğrulanmasını sağlar.
Adım 4
Hizmet sağlayıcının m.6 ve m.8 kapsamındaki kurumsal raporlamasını ayrı yönetin.
Adım tamamlandığında tarih-saat, sorumlu kişi, kullanılan sistem, rapor numarası ve dayanak belge aynı olay dosyasına bağlanmalıdır. Bu kayıt m.8 ve m.11 süreleri ile m.16 saklama yükümlülüğünün sonradan doğrulanmasını sağlar.
Adım 5
Kaza veya ciddi olay ihtimalinde m.5/7 ve HKY-13 kontrolünü yapın.
Adım tamamlandığında tarih-saat, sorumlu kişi, kullanılan sistem, rapor numarası ve dayanak belge aynı olay dosyasına bağlanmalıdır. Bu kayıt m.8 ve m.11 süreleri ile m.16 saklama yükümlülüğünün sonradan doğrulanmasını sağlar.
Süre Takvimi ve Kanıt Zinciri
İlk bildirim, risk değerlendirmesi ve sonuç raporu aynı işlem değildir. Elektronik sistem 72 saat, 14 gün, 30 gün ve 90 gün için ayrı son tarih alanları tutmalıdır. Tek bir “rapor gönderildi” işareti sonraki işlemlerin tamamlandığını göstermez.
- Öğrenme anı: 72 saatin başlangıcı kaydedilir.
- 72 saat: m.7 kişisi ile hizmet sağlayıcının görevleri ayrı izlenir.
- 14 gün: risk değerlendirmesi tamamlanır.
- 30 gün: ön sonuç veya tamamlanmışsa sonuç raporu gönderilir.
- 90 gün: sonuç raporu tamamlanır veya m.11/7 usulüyle ek süre istenir.
- Saklama: m.16’daki beş yıl, iki ay ve bir yıllık süreler uygulanır.
Süre hesabında en önemli delil olayın ne zaman öğrenildiğidir. Vardiya kaydı, teknik log, operasyon sistemi, olay formu ve e-posta zamanları arasında fark varsa kurum bu farkı açıklayabilmelidir.
Kaçınılması Gereken Hatalar
1. Kapsamı yalnız hava yolu şirketleriyle sınırlamak
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
2. Her havacılık uyuşmazlığını emniyet olayı saymak
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
3. Kapsam ile m.7 personelini aynı kavram kabul etmek
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
4. Çalışan raporunu şirketin bütün yükümlülüğü saymak
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
5. Sınır ötesi olayları kapsam dışı görmek
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
6. HKY-13 ayrımını yapmamak
Bu uygulama Yönetmeliğin raporlama zincirini bozar. Doğru yöntem ilgili hükmü tamamlayıcı maddelerle birlikte uygulamak, kararın dayanağını dosyada göstermek ve iç denetimde işlem zamanını ayrıca doğrulamaktır.
Denetim Dosyası ve Kurumsal Uyum
M.24 uyarınca Genel Müdürlük Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri denetler. Aykırı iş veya işlem yapan hizmet sağlayıcı hakkında 2920 sayılı Kanunun 143’üncü maddesi ve SHY-İPC hükümlerine göre işlem yapılır.
- ilk olay kaydı ve öğrenme zamanı
- m.7 personel raporu veya doğrudan SHGM kaydı
- hizmet sağlayıcının SHGM gönderim kaydı
- 14 günlük risk değerlendirmesi
- 30/90 günlük sonuç raporları
- düzeltici faaliyet sorumlusu, hedef tarihi ve kapanış kanıtı
- m.16 saklama ve veri bütünlüğü kayıtları
- m.18-m.20 gizlilik ve erişim kayıtları
- m.22 asıl-yedek sorumlu görevlendirmesi
M.11/5 yalnız faaliyetin belirlenmesini değil, zamanında uygulanmasını ve etkinliğinin takip edilmesini de hizmet sağlayıcının sorumluluğuna bırakır.
M.18 ve m.19 nedeniyle raporlayan kişinin kimliği ve adı geçen kişilere ait veriler için erişim matrisi oluşturulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Açık dayanak nedir?
SHY-OLAY m.2. Yönetmelik 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Ne zaman yürürlüğe girer?
M.28 uyarınca 18 Mart 2027.
72 saat nerede düzenlenir?
M.8; kişi ve hizmet sağlayıcı için olaydan haberdar olma anına bağlıdır, mücbir sebep saklıdır.
İç bildirim SHGM raporu yerine geçer mi?
Hayır. Dış bildirim ayrıca öngörülmüşse kurum içi kayıt tek başına yeterli değildir.
Birden fazla hizmet sağlayıcı varsa?
M.5/4 gereği her biri kendi raporunu verir.
Kaza veya ciddi olayda?
M.5/7 gereği HKY-13 ayrıca uygulanır.
Raporlamadan sonra?
M.11 kapsamında 14 günlük risk, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu takvimi vardır.
Kimlik korunur mu?
M.18 ve m.19 gizlilik, KVKK uyumu ve raporlayanın korunmasını düzenler.
Kasıtsız eylemde yaptırım?
M.20/1 idari yaptırım uygulanmayacağını düzenler; m.20/2 istisnaları saklıdır.
Geçiş sonu?
Geçici m.1 ve m.28 birlikte değerlendirildiğinde 18 Eylül 2028.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
- Uçuş 3 Saatten Fazla Gecikirse Tazminat
- Uçuş İptalinde Yolcu Hakları
- Uçakta Wi-Fi ve KVKK
- Sivil Havacılık Hukuku
- Resmî Gazete
- SHGM Mevzuat
Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 18 Eylül 2026. Doğrulanmamış yargı kararı kullanılmamıştır.
Uygulama Notu 1
Bu başlık bakımından uygulama planı yalnız hukuk birimine bırakılmamalıdır. SHY-OLAY kimleri kapsar konusu emniyet yönetimi, operasyon, kalite, bilgi teknolojileri ve kişisel veri süreçlerini birlikte etkileyebilir. SHY-OLAY m.2 hükmüne göre verilen kararın raporlama sisteminde karşılığı bulunmalı; kullanıcı rolleri, yedek sorumlu ve eskalasyon mekanizması önceden tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 2
Denetim kanıtı bakımından her olaya benzersiz kayıt numarası verilmesi ve ilk öğrenme anından sonuç raporunun kapanışına kadar bütün belgelerin bu numaraya bağlanması gerekir. SHY-OLAY kimleri kapsar değerlendirmesinde kullanılan mevzuat sürümü ve SHGM listesi de dosyada saklanırsa olay tarihinde geçerli kural sonradan doğrulanabilir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 3
Eğitim SHY-OLAY m.2 hükmünü genel bir sunum olarak değil görev bazlı senaryolarla anlatmalıdır. Personel hangi olayda kimi arayacağını, hangi ekranı kullanacağını, 72 saatin hangi andan başladığını ve iç raporun SHGM raporundan nasıl ayrıldığını uygulamalı olarak görmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 4
İç denetimde yalnız raporlanmış olaylar değil, raporlanmama kararı verilen olaylar da örnekleme alınmalıdır. Yanlış negatif sınıflandırma zorunlu olayın sistem dışında kalmasına yol açabilir. Raporlanmama kararında hangi liste ve hukuki gerekçenin kullanıldığı açıkça kayda bağlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 5
Elektronik sistem kesintisi için yedek kanal bulunmalıdır. Sistem erişilemez olduğunda SHY-OLAY m.2 kapsamındaki yükümlülük ortadan kalkmaz. Manuel kayıt, alternatif bildirim ve sonradan sisteme işleme yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 6
Yürürlükten önce yapılacak uyum testinde SHY-OLAY kimleri kapsar için en az bir uçtan uca senaryo çalışılmalıdır. Olayın öğrenilmesi, personel raporu, hizmet sağlayıcının dış bildirimi, risk değerlendirmesi, düzeltici faaliyet ve sonuç raporu adımları birlikte denenmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 7
Bu başlık bakımından uygulama planı yalnız hukuk birimine bırakılmamalıdır. SHY-OLAY kimleri kapsar konusu emniyet yönetimi, operasyon, kalite, bilgi teknolojileri ve kişisel veri süreçlerini birlikte etkileyebilir. SHY-OLAY m.2 hükmüne göre verilen kararın raporlama sisteminde karşılığı bulunmalı; kullanıcı rolleri, yedek sorumlu ve eskalasyon mekanizması önceden tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 8
Denetim kanıtı bakımından her olaya benzersiz kayıt numarası verilmesi ve ilk öğrenme anından sonuç raporunun kapanışına kadar bütün belgelerin bu numaraya bağlanması gerekir. SHY-OLAY kimleri kapsar değerlendirmesinde kullanılan mevzuat sürümü ve SHGM listesi de dosyada saklanırsa olay tarihinde geçerli kural sonradan doğrulanabilir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 9
Eğitim SHY-OLAY m.2 hükmünü genel bir sunum olarak değil görev bazlı senaryolarla anlatmalıdır. Personel hangi olayda kimi arayacağını, hangi ekranı kullanacağını, 72 saatin hangi andan başladığını ve iç raporun SHGM raporundan nasıl ayrıldığını uygulamalı olarak görmelidir.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 10
İç denetimde yalnız raporlanmış olaylar değil, raporlanmama kararı verilen olaylar da örnekleme alınmalıdır. Yanlış negatif sınıflandırma zorunlu olayın sistem dışında kalmasına yol açabilir. Raporlanmama kararında hangi liste ve hukuki gerekçenin kullanıldığı açıkça kayda bağlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Uygulama Notu 11
Elektronik sistem kesintisi için yedek kanal bulunmalıdır. Sistem erişilemez olduğunda SHY-OLAY m.2 kapsamındaki yükümlülük ortadan kalkmaz. Manuel kayıt, alternatif bildirim ve sonradan sisteme işleme yöntemi prosedürde tanımlanmalıdır.
Bu kontrol yeni bir hukuki yükümlülük yaratmaz; mevcut yükümlülüğün izlenebilir, zamanında ve kanıtlanabilir uygulanmasını sağlar. Prosedürün fiili operasyonla uyumu düzenli aralıklarla test edilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
