Avusturya Ehepakt Türkiye’deki Evi Etkiler mi? MÖHUK m.15 ve Mal Rejimi | 2026

29 Ekim 2026 itibarıyla güncel hukuki rehber. Viyana, Graz, Linz, Salzburg ve Avusturya’nın diğer yerleşimlerinde yaşayan evli veya boşanmış kişilerin Türkiye’deki taşınmazlarına özgü hukuk seçimi ve tasfiye sorunlarına odaklanır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1. Avusturya Ehepakt nedir ve Türkiye’deki ev neden ayrıca incelenir?

Avusturya’da evli Türk vatandaşlarının bir kısmı evlilikten önce veya evlilik sırasında malvarlığını düzenlemek için Ehepakt adı verilen bir sözleşme imzalar. Avusturya Medenî Kanunu ABGB §1217, bu terimi evlilikle bağlantılı malvarlığı sözleşmeleri için kullanır. Böyle bir belgenin bulunması, eşlerin Türkiye’de kayıtlı bir dairesinin hangi eşe ait olduğunun kendiliğinden değiştiğini göstermez. Mal rejimi sözleşmesinin taraflar arasındaki borç ve paylaşım etkisi, taşınmazın mülkiyeti ve tapu sicilinde işlem yapılması ayrı hukukî katmanlardır. Türkiye’de ev adına yalnız bir eş yazılı olsa bile diğer eşin mal rejiminden kaynaklı talep hakkı gündeme gelebilir; fakat bu hak her zaman tapunun yarı yarıya devri şeklinde doğmaz. Aksi yönde, Avusturya’da mal ayrılığı bulunduğu için Türkiye’deki her taşınmazda diğer eşin hiçbir talebi yoktur demek de isabetsizdir. Önce evlilik tarihi, eşlerin o tarihteki vatandaşlıkları ve mutat meskenleri, sözleşmenin tam metni, taşınmazın edinilme tarihi ve ödeme kaynakları incelenir. Sorun yalnız boşanma ile değil ölüm veya başka mal rejimi sona erme nedenleriyle de ortaya çıkabilir.

2. Avusturya’da mal ayrılığı esası ve boşanmada paylaşım arasındaki fark

Avusturya’nın resmî kamu portalı, ülkenin yasal mal rejiminde Gütertrennung yani mal ayrılığının esas olduğunu belirtir. Bu çerçevede eşler evlilik öncesi ve evlilik içinde edindikleri malların malikidir. Ancak aynı resmî açıklama, boşanmada eşlerin birlikte kullandıkları malvarlığı ve evlilik birikimlerinin belirli hukukî kurallara göre paylaşılabileceğini de açıklar. Dolayısıyla “Avusturya’da mallar ayrıdır, boşanmada hiçbir paylaşım olmaz” önermesi Avusturya hukukunu eksik anlatır. Eşlerin sözleşmeyle düzenleme yapabildikleri alanlar da vardır; birlikte kullanılan konut ve birikimlere ilişkin anlaşmalarda kimi koşullarda Notariatsakt şekli öngörülmüştür. Bu Avusturya iç hukuku tespiti, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk kanunlar ihtilafı ve tapu rejiminin ayrıca işletilmesi gereğini ortadan kaldırmaz. Özellikle evli çift Türkiye’de bir konut satın almış, bedelinin bir bölümünü Avusturya’daki ortak birikimden ödemiş veya evlilik içinde konuta değer kazandıran yatırımlar yapmışsa mülkiyet ve tasfiye alacağı birbirinden ayrılmalıdır.

3. MÖHUK m.15/1: eşler hangi ülke hukukunu seçebilir?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 15. maddesinin birinci fıkrası, evlilik malları konusunda eşlere açık hukuk seçimi imkânı tanır. Maddeye göre eşler evlenme anındaki mutat mesken veya millî hukuklarından birini seçebilir. Bu serbestlik, gelecekte akla gelen her üçüncü ülkenin hukukunu mal rejimine yazabilme yetkisi değildir. Hukuk seçiminin açık olması, seçilen hukukun kanundaki bağlantılardan birine dayanması ve sözleşmenin hukuken geçerli bulunması gerekir. Örneğin her iki eşin evlenme tarihinde Türk vatandaşı olduğu, Türkiye’de veya Avusturya’da yaşadığı dosyada seçilebilir hukuk seçenekleri, evlenme tarihindeki somut statüyle belirlenir. Türk vatandaşlığının sonradan kaybedilmesi veya kazanılması, evlenme tarihinde hangi hukukun seçilebildiğine ilişkin incelemeyi ortadan kaldırmaz. Kararın alındığı ülke ile sözleşmenin imzalandığı ülke de her zaman aynı değildir. Viyana noteri önünde atılan imzanın tek başına bütün bağlama kurallarını değiştirdiğini söylemek doğru olmaz.

4. MÖHUK m.15/1: hukuk seçimi yapılmadığında bağlama sırası

Eşler geçerli bir hukuk seçimi yapmamışsa MÖHUK m.15/1 belirli bir sıra kurar. İlk olarak evlenme anındaki müşterek millî hukuk uygulanır. Bu bulunmuyorsa eşlerin evlenme anındaki müşterek mutat mesken hukuku; o da bulunmuyorsa Türk hukuku uygulanır. Bu kuralı kişilerin bugün yaşadığı ülkeye bakarak uygulamak doğru değildir. Önemli olan maddede belirtilen evlenme anındaki bağlantıdır. Örneğin evlenirken iki eşin de Türk vatandaşlığı bulunduğu ve sonradan Avusturya’ya yerleştiği bir dosyada sadece Avusturya adresi gösterilip otomatik olarak Avusturya mal rejimine geçildiği söylenemez. Buna karşılık evlenme tarihinde farklı vatandaşlıkları bulunan fakat birlikte Avusturya’da mutat meskeni olan çiftte ikinci bağlantı tartışma konusu olabilir. Bir eşin Avusturya vatandaşlığına geçmiş olması veya çifte vatandaşlık statüsü de belgeler ve MÖHUK’un vatandaşlığa ilişkin kuralları kapsamında ayrıca denetlenir. Bağlama sırası yanlış kurulduğunda sonraki alacak hesabı da yanlış hukuk üzerinden yapılabilir.

5. MÖHUK m.15/2: Türkiye’deki taşınmazın tasfiyesinde yer hukuku

MÖHUK’un 15. maddesinin ikinci fıkrası açık hüküm içerir: malların tasfiyesinde taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır. Türkiye’deki daire, arsa, işyeri veya tarla bakımından bu kuralın etkisi, Avusturya’da hazırlanmış Ehepakt veya Avusturya’da verilmiş boşanma kararıyla sınırlı olmayabilir. Kanunlar ihtilafı incelemesi, evlilik malları üzerindeki genel hukuk seçimini taşınmaz tasfiyesindeki özel bağlama kuralından ayırır. Taşınmaz Türkiye’de ise tasfiye rejimi bakımından Türk hukukunun uygulanacağı belirlenirken, sözleşmenin başka bir ülke hukukuna göre düzenlenmiş olması göz ardı edilmez; fakat onun geçerliliği ve Türkiye’de doğuracağı etki ayrıca incelenir. Bu hüküm nedeniyle Avusturya’da düzenlenen bir paylaşım protokolünün Türkiye’deki tapu malikini kendiliğinden değiştirdiği söylenemez. Tapu sicili hukukunda mülkiyetin devrine ilişkin biçim ve tescil şartları ayrı başlıklardır. Somut alacak değerlendirmesinde taşınmazın edinildiği tarih, bedeli, kaynağı ve evlilik içindeki değer değişimi belgelenmelidir.

6. MÖHUK m.15/3: evlendikten sonra ortak hukukun değişmesi

MÖHUK m.15/3, eşlerin evlendikten sonra yeni bir müşterek hukuka sahip olmaları halinde, üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak üzere bu yeni hukuka tâbi olabilmelerini düzenler. Bu hüküm, Avusturya’da yıllarca yaşamanın veya evlendikten sonra yeni bir vatandaşlık edinmenin her durumda kendiliğinden önceki mal rejimini ortadan kaldırdığı anlamına gelmez. Yeni ortak hukuka tâbi olma iradesinin ve bunun üçüncü kişilere etkisinin incelenmesi gerekir. Bir eşin Türkiye’deki taşınmazını ipotek ettirdiği, başka bir alacaklı lehine hak kurulduğu veya taşınmaz üzerinde eski tarihli bir tasarruf işlemi bulunduğu dosyada üçüncü kişilerin hakkı önem kazanır. Rejim değişiklikleri eşler arasındaki ekonomik dengeleri düzenlese de alacaklıların daha önce doğmuş haklarını sınırsız biçimde geçersiz kılamaz. Bu nedenle evlilik tarihi ile Ehepakt imza tarihini aynı kabul etmek, sonradan yapılan bir sözleşmenin önceki işlem ve borçlara etkisini yanlış değerlendirmeye yol açabilir. Sözleşmenin bütün ekleri, tadilleri ve işlem tarihleri toplanmalıdır.

7. Avusturya AB 2016/1103 düzenlemesi ne zaman uygulanır?

Avusturya, 29 Ocak 2019 tarihinden itibaren bazı Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte uluslararası çiftlerin mal rejimlerine ilişkin 2016/1103 sayılı AB Tüzüğünü uygulamaktadır. Ancak tüzüğün geçiş hükümleri önemlidir. Özellikle 69. maddenin üçüncü fıkrası, uygulanacak hukuk hükümlerinin 29 Ocak 2019 veya sonrasında evlenen ya da mal rejimine uygulanacak hukuku bu tarihten itibaren belirleyen eşlerle bağlantısını kurar. Avusturya’nın resmî bilgi portalı bu döneme ilişkin genel açıklama sunar. Buna karşılık Türkiye AB üyesi değildir ve AB 2016/1103 Tüzüğü Türk mahkemelerinde doğrudan uygulanacak bir kanunlar ihtilafı normu hâline gelmez. Avusturya’daki uyuşmazlık için kullanılan bağlama kuralıyla Türkiye’deki taşınmaz tasfiyesinde MÖHUK m.15’in uygulaması bu yüzden farklı sonuçlara götürebilir. İki devletin kurallarının aynı olduğu varsayılmamalı; evlenme ve sözleşmeyle hukuk seçme tarihi ayrıca incelenmelidir. AB içindeki otomatik karar etkisi de Türkiye’ye aynen taşınamaz.

8. Ehepakt belgesinde Notariatsakt ve Türk TMK m.205

Avusturya resmî aile hukuku açıklamasına göre evlilik birikimleri veya eşlerin birlikte kullandığı konutun paylaşılmasına ilişkin bazı anlaşmalar Notariatsakt biçiminde yapılmalıdır; diğer belirli kullanım malları bakımından yazılı şekil yeterli olabilir. Türk Medenî Kanunu’nun 203. maddesi Türk hukuku bakımından mal rejimi sözleşmesinin evlenmeden önce veya sonra yapılabileceğini ve kanuni sınırlar içinde rejimin seçilip değiştirilebileceğini düzenler. TMK m.204 ehliyet hükümlerini, m.205 ise sözleşmenin noterde düzenleme veya onaylama biçimini ve evlenme başvurusundaki yazılı bildirim imkânını gösterir. Bu kuralların aynı dosyada uygulanması, hangi hukukun maddi geçerliliği ve hangi hukukun şekil şartını yönettiğine ilişkin milletlerarası özel hukuk sorularını da doğurur. Avusturya’daki belgenin Türkiye’de geçerli olup olmadığını yalnızca üzerinde noter mührü var diye açıklamak mümkün değildir. Belgenin aslı, imza tarihi, noterin görev ve yetkisi, tarafların iradesi ile mal rejimi seçiminin konusu incelenmelidir. Çeviri yalnız başlıkla sınırlanmamalıdır.

9. Yalnız Ehepakt imzalanması Türkiye’de tapu devri oluşturur mu?

Hayır. Mal rejiminin seçilmesi veya değiştirilmesi, Türkiye’deki belirli taşınmazın tapu sicilinde otomatik malik değiştirmesi anlamına gelmez. Tapu kütüğündeki mülkiyetin devri ile eşler arasındaki tasfiye alacağı farklı konulardır. Türk Medenî Kanunu m.706, taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerliliğinde resmî şekil şartını düzenler; tescile ilişkin hükümler de ayrıca uygulanır. Taraflar Avusturya’da “Türkiye’deki daire eşe bırakılmıştır” ibaresiyle sözleşme düzenlemiş olsa bile, Türkiye’deki taşınmazın devri için hangi hukukî sebebin ve hangi resmî işlemin gerektiği araştırılır. Eşlerden biri mali tasfiye sonunda para alacağına hak kazanmış olabilir, ancak bu doğrudan tapu iptali ve tescili talebiyle aynı değildir. Taşınmazın aynına yönelik bir uyuşmazlık varsa Türk hukukundaki yargı yetkisi ve kayıt sistemi ayrıca önemlidir. Sözleşmenin Avrupa’da uygulanabilir olması Türkiye’de tapu müdürlüğünün aynı belgeyle tüm talepleri yerine getireceği yönünde genel bir garanti yaratmaz.

10. Taşınmaz evlilikten önce alınmışsa ve sonra taksit ödenmişse

Türkiye’de bulunan evin evlenmeden önce bir eş adına satın alınması, sonraki bütün ekonomik katkıların hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelmez. Özellikle kredi borcunun evlilik sırasında ödenmesi, evlilik içinde önemli iyileştirmeler yapılması veya ödemenin kaynağının tartışılması hâlinde ilgili mal rejiminin değer ve katkı hükümleri gündeme gelebilir. Türkiye’de edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanabildiği bir dosyada Türk Medenî Kanunu’nun 219 ve devamı maddelerindeki mal grupları, 227. maddesindeki değer artış payı ve tasfiyeye ilişkin diğer maddeler somut delillere göre değerlendirilir. Ancak MÖHUK m.15 nedeniyle hangi döneme hangi ülke hukukunun uygulanacağı kesinleştirilmeden bu maddelerin bütün Avusturya bağlantılı evliliklerde aynen uygulanacağı söylenemez. Başvuruya taşınmaz tapusu, satın alma tarihi, banka kredisi ödeme çizelgesi, para transfer dekontları ve varsa değer artıran harcama kayıtları eklenmelidir. Sözleşmede eski borçların hangi eşe bırakıldığına dair açık hüküm bulunup bulunmadığı da önemlidir.

11. Türkiye’deki ev Avusturya’da kazanılan ücretle alınmışsa

Avusturya’da ücretli çalışan eşlerden birinin Türkiye’de taşınmaz edinmesi durumunda paranın nereden geldiği ile kimin tapu maliki olduğu ayrı delil konularıdır. Türkiye’deki daire yalnız bir eşin adına kayıtlı olsa da bedeli eşlerin ortak birikiminden, bir eşin maaşından, miras veya bağıştan karşılanmış olabilir. Uygulanacak hukuka göre bu kaynakların mal rejimi tasfiyesine farklı etkileri vardır. Somut dosyada Avusturya banka hareketleri, Türkiye’ye gelen SWIFT transfer kayıtları, tapudaki satış bedeli ve gerçek ödeme tarihi birlikte incelenir. Bir havalenin açıklama kısmında “ev parası” yazması bazı olguları destekleyebilir; fakat tek başına tapu malikinin başka kişi olduğunu kesin biçimde ispatlamaz. Üstelik miras ve bağış gibi bazı edinimlerin özel mal sayılması veya tasfiyede dışarıda tutulması hukukî rejime bağlıdır. Avusturya’da mal ayrılığı ilkesi bulunsa bile boşanma sonrası ortak kullanım ve birikim paylaşımı tartışması farklıdır. Türkiye taşınmazı bakımından MÖHUK m.15/2 dikkate alınmadan yalnız Avusturya hesaplarından sonuç çıkarılmaz.

12. Ehepakt boşanmadan önce mi sonra mı yapıldı? Tarih neden önemlidir?

Sözleşmenin evlenmeden önce, evlilik devam ederken veya fiilî ayrılıktan sonra yapılması farklı sorular doğurabilir. İlk olarak o tarihte geçerli mal rejiminin hangi hukukça belirlendiği, sonra yeni anlaşmanın önceki haklara etkisi ve üçüncü kişi alacaklarının korunması incelenir. Türk Medenî Kanunu m.203 ve m.205 mal rejimi sözleşmesinin zamanını ve şeklini düzenler; TMK m.225 ise Türk hukukunun uygulanabildiği hâllerde mal rejiminin sona erme zamanına ilişkin hükümler içerir. Ancak Avusturya’da yapılan bir sözleşmenin hangi mal rejimine hangi tarihten itibaren etki ettiği doğrudan Türk mevzuatına bakılarak her dosyada aynı şekilde cevaplanamaz. Boşanma kararının Avusturya’da kesinleşme tarihi ile Türkiye’deki tanıma kararı ya da nüfus tescili tarihi de farklı olabilir. Mal rejimi hesabında yalnız Türkiye’de boşanmanın kayda geçirildiği tarih üzerinden sonuç kurmak yanıltıcıdır. Evlilik tarihi, sözleşmenin düzenlenmesi, olası değişiklikler ve boşanma davasının açıldığı tarih kronolojik tabloda ayrı ayrı gösterilmelidir.

13. Avusturya boşanma kararında Türkiye’deki taşınmaz paylaştırılmışsa

Avusturya mahkemesi bir boşanma veya mal rejimi dosyasında Türkiye’deki taşınmazdan söz etmiş olabilir. Ancak bir yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması, parasal edim hükmünün tenfizi ve taşınmazın aynına ilişkin tapu değişikliği ayrı usullerdir. 5718 sayılı MÖHUK’un 50 ve devamı maddeleri yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin temel çerçeveyi kurar. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi ve tapu siciline ilişkin kurallar somut hükmün niteliğine göre değerlendirilir. “Şu evi eşe devret” içerikli yabancı karar ile “eşe belirli tutarda alacak öde” içerikli karar aynı hukuki sonucu doğurmaz. Bu nedenle Avusturya mahkeme kararındaki mal paylaşımı hükmü tam olarak tercüme edilip hüküm fıkrası üzerinden incelenmelidir. Türkiye’deki boşanma kaydının ayrıca yapılması için Avusturya boşanmasının Türkiye’de tescili rehberi, genel yabancı mal rejimi kararları için yabancı mal paylaşımı kararının tenfizi açıklaması incelenebilir.

14. Tapudaki konut aile konutu sayılıyorsa TMK m.194 etkisi

Türkiye’deki taşınmaz evlilik süresince aile yaşamının gerçekten sürdürüldüğü konut ise Türk Medenî Kanunu m.194 çerçevesinde aile konutu koruması gündeme gelebilir. Ancak Avusturya’da fiilen birlikte yaşayan eşlerin Türkiye’de sadece yaz aylarında kullandığı veya kiraya verdiği taşınmazı hiçbir araştırma olmadan aile konutu saymak doğru değildir. Aile konutu, yalnız tapu adresine veya Türk vatandaşlığına dayanarak belirlenmez. Fiilî yaşam düzeni, aile hayatının merkezi ve taşınmazın kullanım amacı önemlidir. Eğer aile konutu niteliği tartışılıyorsa eşin rızası, tapu kaydı ve ilgili hukukî talep ayrı değerlendirilmelidir. Ehepakt sözleşmesi yapılması, konutun gerçek kullanım durumunu tek başına değiştirmez. Öte yandan aile konutuna ilişkin tasarruf sınırlamasıyla mal rejimi tasfiyesi aynı hak değildir. Birinde belirli tasarruf işlemleri ve eş rızası, diğerinde sona eren rejim sonunda alacak veya pay istemi tartışılır. Türkiye’deki taşınmazın bu iki hukuki sebep bakımından birbirinden bağımsız incelenmesi gereklidir.

15. Miras ve ölüm hâlinde Ehepakt sözleşmesinin sınırı

Evlilik ölümle sona ermişse tasfiye ve miras hakları birlikte ele alınır. Türkiye’de bulunan taşınmazın miras yoluyla geçişi bakımından 5718 sayılı MÖHUK’un 20. maddesi, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını düzenler. Mal rejimi tasfiyesinde MÖHUK m.15 ile mirasta m.20 farklı sorunlara cevap verir. Avusturya’da ABGB §1217 kapsamındaki Ehepakt ibaresinin kimi malvarlığı anlaşmalarını ve miras sözleşmesini de konu alabilmesi, belgenin her hükmünün Türkiye’de aynı usulle sonuç doğuracağı anlamına gelmez. Ölümden önce eşin mal rejiminden doğan alacağı ile ölüm anında mirasçı olarak kazanacağı haklar ayrı ayrı hesaplanabilir. Önce Ehepakt belgesinin hangi hükümlerinin mal rejimi, hangilerinin ölüme bağlı tasarruf niteliğinde olduğu incelenir. Türkiye tapusuna ilişkin veraset ve intikal işlemleri, yabancı evrakla birlikte resmî kayıtlar üzerinden yürütülür. Yalnız “sözleşmede bütün mallar sağ kalana bırakıldı” cümlesiyle Türk miras hukukundaki zorunlu koşullar yok sayılamaz.

16. Yabancı belgeyi apostil ve tercüme ile sunmak yeterli midir?

Avusturya’da noterden alınan Ehepakt belgesi Türkiye’de kullanılacaksa önce belgeyi düzenleyen makam, belgenin hukuki niteliği, geçerli şekli ve istenen işlem belirlenir. Apostil, yabancı kamu belgesindeki imza ve sıfatın tasdikine ilişkin mekanizmadır; sözleşmenin Türk maddi hukukuna göre geçerliliğini veya Türkiye’de tapu devrini tek başına ispatlamaz. Buna karşılık bir yabancı belgenin Türk makamına sunulması gerektiğinde usulüne uygun tasdik veya apostil ve Türkçe tercüme gündeme gelebilir. Hangi formalitenin gerektiği işlemin türüne ve uygulanabilir milletlerarası belge sözleşmelerine göre belirlenir. Avusturya’dan gelen belgenin noter suretiyle aslının karıştırılması, imza sahiplerinin kimliklerinin çeviride farklı yazılması veya esaslı tasfiye hükmünün yalnız özetlenmesi sorun çıkarabilir. Hukuki temsilciye sadece belge başlığını göndermek yeterli bir inceleme değildir. Metinde mülkiyet, ortak borç, parasal denkleştirme, tasarruf yetkisi ve miras düzenlemeleri bir arada bulunabilir. Her hüküm ilgili mevzuata göre ayrı nitelendirilmelidir.

17. Türkiye’de dava türü ve görevli mahkeme nasıl belirlenir?

Ehepakt ile ilgili uyuşmazlığın Türkiye’de hangi dava yoluyla çözüleceği, istenen hükme göre değişir. Eşler arasındaki mal rejiminden kaynaklı parasal alacak, bir taşınmazın aynına ilişkin tapu davası ve yabancı mahkeme kararının tenfizi aynı usul kurallarına tâbi değildir. 6100 sayılı HMK m.12 taşınmazın aynına ilişkin davalarda kesin yetki düzenler; ancak her mal rejimi parasal alacağını kendiliğinden bir ayni dava saymak bu maddenin kapsamını yanlış genişletir. Mal rejiminden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Türk aile mahkemelerinin görev alanı ve milletlerarası yetki, tarafların yerleşim yerleri ile uyuşmazlığın türüne göre değerlendirilir. Yetki ve görev kuralları ayrı aşamalardır. Avusturya’da aynı konuda yürüyen dava bulunması da Türk mahkemesinin yetkisinin daima ortadan kalktığı anlamına gelmez. Paralel davalar, kesin hüküm, derdestlik ve kararların tanınması bakımından ayrıca ele alınmalıdır. Dava dilekçesinde Ehepakt belgesinin hangi hükmüne, hangi alacağa ve hangi tapu kaydına dayanıldığı açık gösterilmelidir.

18. Tarafların hangi delilleri toplaması gerekir?

Türk mahkemesi veya tapu işlemi öncesinde kronolojik delil dosyası hazırlanması önemlidir. İlk bölümde evlenme tarihi, tarafların o tarihteki vatandaşlık belgeleri ve mutat mesken kayıtları; ikinci bölümde Ehepakt belgesinin aslı, noter kayıtları ve varsa sonradan yapılan değişiklikler; üçüncü bölümde Türkiye tapu kaydı, iktisap tarihi, devir bedeli ve banka ödeme belgeleri bulunur. Taşınmaz için kredi kullanılmışsa sözleşme ve ödeme çizelgeleri, aile içi bağış veya miras iddiası varsa bunlara dayanak resmî evrak eklenir. İlgili hukuki rejim gerektiriyorsa değerleme tarihi ile edinim ve tasfiye dönemi ayrıştırılmalıdır. Delil listesi bütün olası belgelerin kontrolsüz şekilde paylaşılması için gerekçe değildir; kişisel veriler ihtiyaca göre kullanılmalıdır. Avusturya’da alınmış boşanma veya mal paylaşımı kararı varsa tam metin ve icra edilebilirlik kayıtları ayrıca saklanır. Türk mahkemesi önünde sunulacak yabancı belge ve karar arasında çelişki bulunup bulunmadığı ön incelemede ortaya konur.

19. Avusturya’daki Türk vatandaşları için adım adım dosya planı

Birinci adım, evlilik tarihi ve o tarihte eşlerin vatandaşlık ile mutat mesken durumunun belgelenmesidir. İkinci adım, geçerli bir Ehepakt veya başka mal rejimi sözleşmesi varsa tam metnin incelenmesi ve her hükmün hukuki niteliğinin ayrılmasıdır. Üçüncü adım, Avusturya hukukundaki sözleşme şekli ve 2016/1103 sayılı AB Tüzüğünün geçiş hükümlerinin Avusturya’daki işlem üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Dördüncü adım, Türkiye bakımından MÖHUK m.15/1, m.15/2 ve gerekirse m.15/3 bağlama kurallarının ayrı ayrı uygulanmasıdır. Beşinci adım, Türkiye’deki taşınmazın tapu ve ödeme delillerinin toplanması; altıncı adım, yalnız parasal alacak mı yoksa tapu üzerinde ayni bir hak mı talep edildiğinin saptanmasıdır. Yedinci adım, varsa Avusturya mahkeme kararının Türkiye’de tanıma veya tenfiz açısından incelenmesi ve doğru dava yolunun seçilmesidir. Bu plan, Avusturya’daki sözleşmenin Türkiye’de otomatik uygulanacağı iddiasını değil, somut hak kaybını önlemeye yönelik denetimi anlatır.

Avusturya Ehepakt ve Türkiye tapusu hakkında 12 soru

1. Ehepakt Türkiye’deki tapunun malikini otomatik değiştirir mi?

Hayır. Mal rejimi sözleşmesi ile Türk tapu sicilindeki mülkiyet devri ayrı hukukî işlemlerdir. TMK m.706 ve tescil koşulları ayrıca incelenir.

2. Türkiye’deki taşınmaz için MÖHUK m.15/2 ne der?

Malların tasfiyesinde taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır. Türkiye’deki taşınmaz bakımından özel bağlama kuralı önemlidir.

3. Eşler Avusturya hukukunu serbestçe seçebilir mi?

MÖHUK m.15/1 ancak evlenme anındaki millî hukuk veya mutat mesken hukuklarından biri arasında açık hukuk seçimi öngörür.

4. Evlendikten sonra Avusturya’ya taşınmak mal rejimini otomatik değiştirir mi?

MÖHUK m.15/1’de evlenme anındaki bağlantılar önemlidir. Sonradan yeni ortak hukuka geçiş m.15/3 ve üçüncü kişilerin hakları çerçevesinde değerlendirilir.

5. Avusturya’da yasal rejim mal ayrılığı mıdır?

Avusturya resmî portalına göre yasal rejim Gütertrennung’dir. Bununla birlikte boşanmada evlilikte kullanılan mallar ve birikimler için özel paylaşım kuralları bulunur.

6. Ehepakt için noter şartı var mı?

Avusturya’da belirli evlilik birikimi ve konut paylaşımı anlaşmalarında Notariatsakt şartı vardır. Türk hukukuna tâbi mal rejimi sözleşmesinde TMK m.205 uygulanır.

7. 2016/1103 AB Tüzüğü Türk tapusuna doğrudan uygulanır mı?

Hayır. Tüzük Avusturya ve katılan AB ülkeleri için bağlayıcıdır; Türkiye’de MÖHUK ve Türk tapu hukuku ayrıca uygulanır.

8. Ev evlenmeden önce satın alınmışsa paylaşım dışında kalır mı?

Bu sorunun yanıtı uygulanacak rejim, sonradan yapılan katkılar ve delillerle belirlenir. Sırf tapu tarihi üzerinden bütün taleplerin reddedileceği söylenemez.

9. Avusturya mahkemesi Türk evini eşe bırakırsa tapu geçer mi?

Yabancı karar Türkiye’deki tapuyu kendiliğinden değiştirmez. Kararın hüküm türü, tanıma-tenfiz rejimi ve tapu sicilinin şartları ayrıca incelenir.

10. Avusturya’da yaşayan çiftin Türkiye’deki yazlığı aile konutu mudur?

Yalnızca yazlık veya kiralık yatırım taşınmazı olması aile konutu niteliği için yeterli değildir. TMK m.194 bakımından gerçek aile yaşamının merkezi araştırılır.

11. Ehepakt miras haklarını da düzenliyorsa ne olur?

Mal rejimi ve ölüme bağlı tasarruf hükümleri ayrıştırılır. Türkiye’de bulunan taşınmazların miras yolu bakımından MÖHUK m.20 ayrıca önem taşır.

12. Türkiye’ye gelmeden işlemler yapılabilir mi?

Uygun vekâlet ve resmî belgelerle hukuki temsil mümkündür; ancak taşınmaz devri, dava veya tenfiz için gerekli özel şekil ve usuller korunur.

Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler

• MÖHUK 5718 – Resmî Gazete ve Kanun m.15
• TMK 4721 m.202–205 – Adalet Bakanlığı Mevzuat
• Avusturya – Ehegüterrecht und partnerschaftliches Vermögen
• Avusturya – Yabancılık unsurlu evlilik mal rejimi
• Avusturya resmî mevzuatı – ABGB §1217
• AB – 2016/1103 sayılı Tüzük
• Avusturya vekâlet ve temsil yetkisinin Türkiye tapu işlemlerinde kullanılması
• Avusturya’dan Türkiye’deki hukuki işlemlerin yürütülmesi

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →