Avusturya’da Ölen Sigortalının Türkiye’deki Eşi Ölüm Aylığı Alabilir mi? Anlaşma m.17 ve 5510 m.32–34

Kısa ve net cevap

Avusturya’da ölen sigortalının Türkiye’deki eşi ve diğer kanuni hak sahipleri, Türk sigortalılık şartları sağlanıyorsa 5510 sayılı Kanun m.32 ve 34’e göre ölüm aylığı talep edebilir. Türk prim süreleri tek başına yetmiyorsa Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması m.17 uyarınca çakışmayan hizmetlerin birleştirilmesi incelenir. Anlaşma m.28, başvurunun diğer ülkedeki yetkili kuruma yapılmasıyla ilgili koruma öngörür. Avusturya’daki dul veya yetim aylığı ayrıca Avusturya hukukuna göre belirlenir; otomatik iki tam maaş bağlanmaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1. Avusturya’da ölüm olayı Türk ölüm aylığını engeller mi?

Bir sigortalının Avusturya’da vefat etmesi, Türkiye’deki eş veya çocukların sosyal güvenlik haklarının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ölüm aylığına hak kazanma bakımından belirleyici olan ölümün coğrafi yeri tek başına değil, ölen kişinin Türk ve Avusturya sigortalılık kayıtları ile hak sahiplerinin mevzuattaki şartlarıdır. Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarını kapsar ve iki ülkede geçen sigorta sürelerinin belirli koşullarla birlikte değerlendirilmesini sağlar.

Türkiye’deki aile, Avusturya’da yaşayan sigortalının ölümüyle ilgili resmi belgeleri temin ettikten sonra ölen kişinin hangi ülkede hangi süreyle çalıştığını, Türkiye’den aylık alıp almadığını ve geride kalanların hukuki sıfatlarını belirlemelidir. Yalnız Avusturya’da sigortalı olduğu için Türk SGK’dan otomatik tam ölüm aylığı bağlanacağı sonucuna varılamaz. Türk ölüm aylığı için 5510 sayılı Kanun m.32 ve hak sahipleri için m.34 hükümleri; sözleşmeden kaynaklanan süre birleştirme bakımından Anlaşma m.17 ayrı incelenir.

2. 5510 sayılı Kanun m.32: ölüm aylığının başlangıç şartları

**5510 sayılı Kanun m.32**, ölüm aylığına hak kazanma koşullarını düzenler. SGK’nın resmî açıklamasına göre genel koşullardan biri en az **1.800 gün** malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş bulunmasıdır. 4/1-a sigortalısı için ayrıca her türlü borçlanma süresi hariç en az **beş yıldan beri sigortalı bulunup toplam 900 gün** prim bildirilmiş olması ayrı bir hak kazanma yoludur. Ölüm tarihinde başka statü ve aylık koşulları da hükümde düzenlenir.

Avusturya’da çalışmış kişinin Türk hizmet günleri bu miktarlara tek başına yetmiyorsa, iki ülke arasındaki sosyal güvenlik anlaşmasının 17. maddesine göre sürelerin birleştirilmesi gündeme gelir. Yurt dışı borçlanmasının 900 gün ve beş yıl şartına doğrudan otomatik ekleneceği varsayılmamalıdır; SGK, ilgili 4/a koşulunun borçlanma hariç olmasını açıklamaktadır. Bu nedenle hak kazanma hesabında önce Türk hizmet süresi, ardından anlaşma kapsamında doğrulanan Avusturya sigortalılık süresi ve çakışmalar araştırılır. SGK ölüm aylığı resmî açıklaması şartların karşılaştırılması için birincil kaynaktır.

3. Anlaşma m.17: Türk ve Avusturya süreleri nasıl birleştirilir?

Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması **m.17**, bir devletin sigorta süreleri yalnız başına yardıma hak kazanmaya yetmediğinde, diğer devletin sigorta sürelerinin aynı zamana rastlamayan kısmının dikkate alınmasını düzenler. Ölüm aylığı, anlaşmanın uzun vadeli sigorta kapsamındaki yardımlardan biridir. Burada Avusturya’da çalışılmış günlerin Türk hizmet dökümüne otomatik Türk prim günü olarak aktarılması söz konusu değildir; günler hak kazanma şartının değerlendirilmesi için kurumsal olarak birleştirilir.

Bir sigortalının Türkiye’de 850, Avusturya’da 2.000 doğrulanmış sigortalılık günü bulunduğu düşünülse bile yalnız toplam toplama işlemiyle nihai aylık kararı verilemez. Türk hukukundaki sigortalılık başlangıcı, ölüm tarihi, sigortalılık statüsü, prim koşulları ve anlaşmanın sürelerin çakışmamasına ilişkin hükmü ayrı uygulanır. Kurumların kabul ettiği gerçek gün sayısı ilgili formülerle doğrulanır. Türkiye’deki sigortalılık dönemleri ile Avusturya’daki sigortalılık dönemleri takvim üzerinde çakışıyorsa günler iki kez sayılmaz. Anlaşmanın resmî metni ve SGK 2020/6 sayılı Genelgesi esas alınmalıdır.

4. Ölüm tarihi anlaşmanın yürürlüğünden önceyse hangi metin uygulanır?

Türkiye ile Avusturya arasındaki ilk sosyal güvenlik anlaşması 1966 yılında imzalanmış, 1969’da yürürlüğe girmiş ve Avusturya tarafından 1 Ekim 1996 itibarıyla feshedilmiştir. Daha sonra 28 Ekim 1999 tarihinde yeni anlaşma imzalanmış ve 1 Aralık 2000’de yürürlüğe girmiştir. SGK 2020/6 Genelgesi, yeni anlaşmanın 1 Ekim 1996’dan itibaren hüküm ifade ettiğini ve önceki hizmetlerin de hak kazanma değerlendirmesinde dikkate alınabileceğini açıklar.

Bu tarih zinciri, eski hizmetleri bulunan vefat etmiş bir sigortalının ailesinin başvurusunda önemlidir. Ölen kişinin 1980’lerde Avusturya’da çalışmış olması, bu dönemlerin otomatik olarak yok sayılacağı anlamına gelmez. Ancak yalnız geçmiş çalışmanın varlığı da her durumda yeni aylık hakkı doğurmaz. Hak sahipliği şartları ve ilgili uygulama tarihi birlikte belirlenmelidir. Başvuruda eski sigorta kartları, Avusturya kurum numarası ve Türk hizmet kayıtları saklanmalı; bir dönemin eski anlaşma kapsamında kaldığı gerekçesiyle inceleme dışında bırakılması sorgulanmalıdır.

5. Türk dul eş kimdir? 5510 m.34’te evlilik bağı

**5510 sayılı Kanun m.34**, ölen sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığının bağlanması ve paylaşılması şartlarını düzenler. SGK’nın resmî açıklamasına göre ölüm tarihinde kişiyle **yasal evlilik bağı** bulunan eş, Türk ölüm aylığı bakımından hak sahibi sıfatıyla incelenir. Fiilî birliktelik, nişanlılık veya yalnız birlikte ikamet etmek yasal evlilik bağı yerine geçmez. Eşin Türk veya Avusturya vatandaşı olması tek başına ölen kişinin Türk sigortalılığını ortadan kaldırmaz.

Avusturya’da yapılan evliliğin Türkiye’de nüfus kayıtlarına henüz işlenmemiş olması halinde eşin hukuki evlilik bağını gösteren belgeler gerekir. Türkiye ve Avusturya nüfus kayıtları arasında ad veya soyadı farklılığı varsa ilişki doğrulanmalıdır. Mirasçılık belgesi, ölüm aylığı için tek başına aynı hak sahipliği belgesi değildir; sosyal güvenlikte “hak sahibi” sıfatı kanunla belirlenir. Eşin çalışması, kendi emekli aylığı veya çocuklara aylık bağlanıp bağlanmaması, aylık oranı bakımından ayrıca değerlendirilir.

6. Dul eşe yüzde 50 veya yüzde 75 hangi şartla bağlanır?

SGK’nın ölüm aylığı açıklaması, ölen sigortalının dul eşine genel olarak **yüzde 50** oranında aylık payı ayrıldığını belirtir. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan ve ilgili kanun hükümleri kapsamında veya yabancı ülke mevzuatına göre çalışmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış dul eş için **yüzde 75** oranı öngörülür. Bu oranlar hak sahipleri arasındaki dağıtım ve kanundaki diğer koşullar dikkate alınarak uygulanır.

Dolayısıyla Türkiye’deki dul eş Avusturya’da çalışıyorsa veya kendi Avusturya emekli aylığı varsa, Türk ölüm aylığındaki oran yönünden bu durum gizlenmemelidir. “Çocuğum yok, o halde her durumda yüzde 75 alırım” şeklinde kesin sonuç yanlış olabilir. Gerçek ücretli çalışma ve sigortalılık durumu ile kendi aylık dosyası karşılaştırılır. 5510 sayılı Kanun m.34 ve SGK’nın ölüm aylığı rehberi oranların normatif temelidir.

7. Yetim çocukların koşulları neden birbirinden ayrılır?

5510 sayılı Kanun m.34, çocukların hak sahipliği bakımından yaş, öğrenim, medeni durum, çalışmanın niteliği ve kendi sigortalılığından aylık alma gibi şartlar içerir. SGK’nın açıklamasında erkek çocuklar için yaş ve öğrenim sınırları, kız çocuklar için ilgili çalışma ve medeni durum koşulları, malul çocuklar içinse ayrıca özel hükümler bulunduğu belirtilir. Bu nedenle Avusturya’da okuyan çocuk ile Türkiye’de çalışan çocuğa tek tip yaş formülü uygulanamaz.

Çocuğun doğum kaydı, öğrenim belgesi, medeni durumu ve varsa kendi Türk veya Avusturya sigorta hakkı incelenir. Avusturya’daki eğitim kurumu belgesi gerekiyorsa hangi dönemleri kapsadığı ve Türk kurumunda kullanılabilecek biçimi doğrulanmalıdır. Ölüm aylığına başvuru bakımından çocukların yasal evlilikten doğmuş olması gibi kanunda bulunmayan genel bir engel varsayılmamalı; soybağı ve hak sahipliği ayrı tespit edilmelidir. Her hak sahibi için ayrı statü tablosu hazırlanması, oranların ve başvuru koşullarının doğru uygulanmasına yardımcı olur.

8. Anne ve baba da ölüm aylığı alabilir mi?

SGK’nın resmî ölüm aylığı açıklamasında eş ve çocukların yanı sıra ölen sigortalının **anne ve babası** da hak sahibi olabilecek kişiler arasında sayılmaktadır. Ancak anne ve babaya aylık bağlanması, eş ve çocuklara uygulanan aynı koşulların otomatik tekrar edilmesi demek değildir. Yaş, gelir ve kanundaki aylık paylaşımı koşulları ayrıca değerlendirilir.

Avusturya’da çalışan kişi Türkiye’de yaşayan anne ve babasına düzenli para gönderiyorsa bunun varlığı tek başına SGK ölüm aylığına hak kazanıldığını kanıtlamaz. Türk sosyal güvenlik mevzuatının aradığı koşullar, diğer hak sahiplerinin varlığı ve ölenin sigortalılık durumu incelenir. Başvuruda anne-babanın Türk aylık veya gelir kayıtları ile kimlik ve akrabalık bağı belgelenmelidir. Anlaşmanın m.17 süre birleştirmesi, anne-babanın kişisel hak sahipliği koşullarının yerine otomatik geçmez.

9. Türkiye ve Avusturya kurumları iki tam maaş mı bağlar?

İki ülkede sigortalılığı bulunan bir kişinin ölümü halinde geride kalanların her iki ülkenin mevzuatına göre ayrı hak talepleri olabilir. Ancak Türkiye–Avusturya anlaşması, iki ülkede geçen bütün süreler üzerinden aynı anda iki tam aylık bağlanacağını taahhüt etmez. Her ülke aylık şartlarını kendi mevzuatına göre inceler. Türk hizmetleri tek başına aylığa yetiyorsa Türk kurumunun müstakil aylık incelemesi, diğer ülke sürelerine ihtiyaç varsa kısmi sözleşme aylığı değerlendirmesi yapılır.

Aynı yaklaşım ölen sigortalının hak sahipleri için de önemlidir. Avusturya’da ödenen dul veya yetim yardımı, Türk mevzuatındaki ölüm aylığının bire bir Türk lirası karşılığı değildir. Hesap yöntemleri, aylık başlangıçları ve hak sahipliği koşulları farklı olabilir. Avusturya–Türkiye emeklilik anlaşması ve hizmet birleştirme rehberi aylık türlerini ayırır. SGK kararı ile Avusturya kurumunun kararı birbiriyle karıştırılmadan karşılaştırılmalıdır.

10. Avusturya Witwenpension ve Waisenpension ayrı hukuktur

Avusturya’da ölüm nedeniyle eşe veya çocuğa bağlanabilecek yardımlar, Avusturya sosyal sigorta mevzuatı kapsamında değerlendirilir. Uygulamada dul aylığı için **Witwenpension/Witwerpension**, yetim aylığı için **Waisenpension** terimleri kullanılır. Bunlar Türk ölüm aylığındaki 5510 m.34 paylarının Almancaya çevrilmiş eşdeğerleri değildir. Avusturya yetkili kurumunun kendi sigorta süreleri ve hak sahipliği şartları hakkında ayrı kararı bulunmalıdır.

Türkiye’de yaşayan eşin Avusturya’daki dul aylığı talebini değerlendiren makamın uygulayacağı hukuk Avusturya sosyal sigorta mevzuatıdır. Türk SGK’nın Anlaşma m.17 kapsamındaki hizmet sürelerini doğrulaması ve ilgili kurumlar arası belge alışverişi başka bir boyuttur. Bir ülkeden ret alınması, diğer ülkede de her durumda ret verileceği anlamına gelmez. Ancak bir ülkedeki başvurunun zamanını diğer ülke bakımından koruma yönündeki anlaşma hükümleri doğru işletilmelidir.

11. Anlaşmanın 28. maddesi sınır ötesi başvuruyu nasıl korur?

Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması **m.28**, bir akit tarafta yapılması gereken başvurunun diğer akit taraftaki yetkili kuruma yapılmasının belirli koşullarda ilgili tarafa yapılmış sayılmasını öngörür. SGK 2020/6 sayılı Genelgesi bunu açıkça belirtir. Bu düzenleme, Türkiye’de bulunan dul eşin Avusturya kurumuna ayrı başvuru yapma gereğini ve usulî tarih ilişkisini ele almak açısından önemlidir.

Bununla birlikte hangi başvurunun hangi aylık türünü kapsadığının açıkça belirtilmesi gerekir. “SGK’ya herhangi bir dilekçe verdim, Avusturya’ya ilişkin her yardım otomatik başlatıldı” iddiası resmî talebin içeriği görülmeden doğrulanamaz. Formüler, başvuru tarihi, hangi kuruma hangi sıfatla verildiği ve dilekçede Avusturya aylığı talebinin yer alıp almadığı incelenir. Gönderim ve teslim bilgileri korunursa daha sonra ortaya çıkan aylık başlangıcı uyuşmazlığı somut tarihler üzerinden değerlendirilebilir.

12. TR/A 12, TR/A 14 ve sağlık raporu formüleri

SGK 2020/6 Genelgesinin aylık ve gelir işlemleri bölümünde iki ülke arasında emeklilik başvurusu hakkında bilgi alışverişi için **TR/A 12** ve Türk sigortalılık süreleri bakımından **TR/A 14** gibi formülerler açıklanmaktadır. **TR/A 15** ise ayrıntılı tıbbi raporla bağlantılıdır. Ölüm aylığı dosyasında doğrudan tıbbi malullük tartışması yoksa her formun aynı amaçla doldurulacağı düşünülmemelidir.

Ölen kişinin hizmet dönemleri, SGK kayıtları ve hak sahiplerinin durumu hangi bilgiye ihtiyaç bulunduğunu belirler. Avusturya kurumunun ayrıca hizmet süresi doğrulaması gerekiyorsa resmi kurumsal yazışma yapılır. Hak sahiplerinin özel olarak hazırladığı çalışma çizelgesi, kurumsal hizmet belgesinin yerine geçmez. Belgelerin isimleri, amaçları ve düzenleyen kurum ayrı tutulmalıdır. Bu, formülere konu olmayan bir başvurunun yanlışlıkla tıbbi rapor ya da geçici sağlık yardım süreci gibi işlem görmesini engeller.

13. Türk sigorta günleri neden tek tek kontrol edilmelidir?

Ölüm aylığında gün hesabı yapılırken ölen kişinin Türk 4/1-a, 4/1-b veya 4/1-c statülerindeki hizmetleri ve ilgili geçiş hükümleri kontrol edilir. SGK Genelgesi Türkiye–Avusturya anlaşması bakımından uzun vadeli sigorta sürelerinin belirli koşullarla birleştirilmesine olanak tanır. Ancak farklı Türk sigortalılık statüleri ve özel aylık şartları aynı kuralları otomatik kullanmaz.

Avusturya’da geçirilen çalışma günlerinin başlangıç ve bitiş tarihleri, Türk hizmet dökümüyle yan yana konulur. Çakışan gün iki kere sayılmaz; Avusturya hizmet belgesinde kayıtlı fakat Türk sisteminde görünmeyen çalışma, öncelikle yetkili Avusturya kurumunca doğrulanmalıdır. Sadece çalışma hatırası, iş arkadaşının beyanı veya maaş makbuzu üzerinden yabancı süre kesinleştirilmiş gibi aylık kararı istemek doğru değildir. Kurumlar arası resmi belge alışverişi anlaşmadaki süre birleştirmenin esasıdır.

14. 5510 m.32 ile 3201 yurt dışı borçlanması ayrımı

Ölüm aylığına hak kazanma yönünden sigortalılık süresinin anlaşma kapsamında birleştirilmesi, 3201 sayılı Kanuna göre yurt dışı borçlanması yapılmasıyla aynı işlem değildir. Süre birleştirmede yabancı dönem prim ödenerek otomatik Türk hizmetine çevrilmez. Borçlanma ise kanunun belirlediği koşullarda prim karşılığı hizmet kazanılması için ayrıca başvuruyu ve ödemeyi gerektirir.

Özellikle SGK’nın 4/1-a sigortalıları bakımından 5 yıl ve 900 günlük ölüm aylığı seçeneğinde borçlanma günlerinin bu koşul için dikkate alınmadığına ilişkin açıklaması önemlidir. Bu nedenle “Avusturya’da eksik üç ayı borçlanınca 900 gün tamamlanır” şeklindeki kısa bir öneri kişiyi yanlış yönlendirebilir. Hangi statüde hangi Türk veya yabancı sürelerin değerlendirilebildiği netleştirilmelidir. SGK ölüm aylığı koşulları ile anlaşma hükümleri ayrı hesaplanmalıdır.

15. Ölüm belgesi ve nüfus kaydı neden ayrıca gereklidir?

Türkiye’de ölüm aylığına başvuru yapılırken ölümün ve hak sahibinin evlilik veya soybağı ilişkisinin resmi belgelere dayanması gerekir. Avusturya’daki ölüm olayı için düzenlenen yabancı belge ile Türkiye’deki nüfus kayıtlarının tutarlı olması önemlidir. Ölüm tarihi, kişinin kimlik bilgisi ve aile bireyleri açısından sonuç doğuran medeni hâl kayıtları aylık dosyasının temel unsurlarıdır.

Avusturya ölüm belgesi, Formül C ve Türkiye’de nüfus tescili rehberimiz yabancı ölüm belgesinin kullanımını ayrıca açıklar. Belgeyi Türk nüfusuna işletmek ile SGK’dan ölüm aylığı istemek aynı idari işlem değildir. İlkinde ölümün resmi kayda alınması, ikincisinde sigorta ve hak sahipliği şartlarının incelenmesi amaçlanır. Dosyada aynı belgenin farklı kurumlarda nasıl kullanıldığını belirlemek yanlış işlem tekrarlarını önler.

16. Avusturya’da önceki evlilik ve yeniden evlenme

Sigortalının ölüm tarihinde evli olduğu kişinin kimliği aylık başvurusunda temel önem taşır. Avusturya’da boşanmış önceki eş ile ölüm tarihinde hukuken evli bulunan eşin Türk ölüm aylığı bakımından aynı hak sahibi sıfatıyla değerlendirilmesi doğru değildir. Evlilik veya boşanma kararının Türkiye’deki nüfus kayıtlarına henüz işlenmemesi, belgeler ve uygulanacak tanıma-tescil kuralları yönünden ayrı inceleme gerektirebilir.

Hak sahibinin ölümden sonraki dönemde yeniden evlenmesi veya kendi sigorta hakkının değişmesi, devam eden aylık bakımından kanunun düzenlediği sonuçları doğurabilir. Bu nedenle yalnız başvurunun yapıldığı günün medeni durumu değil, aylığın sürdüğü dönemdeki kanuni koşullar da takip edilmelidir. Türk SGK kayıtlarıyla Avusturya medeni hal belgesinde bir fark varsa hukuki sıfat ve tarih belgelerle açıklanmalıdır. Her yabancı boşanma kararının kendiliğinden Türk nüfus kayıtlarına doğrudan yazıldığı varsayılmamalıdır.

17. Çocukların Avusturya’daki eğitim belgesi

Ölen sigortalının çocuğu Avusturya’da okuyor ve Türk ölüm aylığı bakımından öğrenim şartına dayanıyorsa kayıtlı eğitim kurumu, öğrenim türü ve devam süresi önem kazanır. SGK’nın resmi açıklaması belirli çocuklar için ortaöğretim ve yükseköğretim yaş sınırlarını ve çalışma statüsü bakımından kanuni istisnaları belirtir. Avusturya’daki eğitimin Türk hukukundaki ilgili öğrenim türüyle uyumunun gerekirse resmi belgelerle açıklanması gerekir.

Eğitim kurumundan alınan tarihli belge ve Türk SGK’nın talep ettiği evrak eşleştirilmelidir. Kişinin bir dönemde Türkiye’de, sonraki dönemde Avusturya’da eğitim alması, kayıt boşluklarının gerçek olduğu anlamına gelmez; ancak okulun belgesi olmadan sürenin tamamı kesinleşmiş sayılmaz. Çocuk için sağlanan ölüm aylığına ilişkin kararda hangi dönem ve hangi hak sahipliği şartının kabul edildiği açıkça okunmalıdır. Değişen öğrenim veya çalışma durumu kuruma doğru biçimde bildirilmelidir.

18. Ölen sigortalı Avusturya’dan zaten emekli aylığı alıyorsa

Vefat eden kişi Avusturya’dan yaşlılık aylığı alırken Türkiye’de de prim hizmetleri bulunabilir. Bu durumda geride kalan eşin başvurusunda hem ölenin aylık statüsü hem Türk sigortalılık geçmişi ve mevcut Türk aylığı varsa onun türü incelenir. 5510 sayılı Kanun m.32, belirli aylıkları almakta iken vefat eden sigortalılar yönünden hak sahipleri için ayrıca düzenleme içerir.

Ancak Avusturya’dan yaşlılık aylığı almak, Türkiye’de yaşlılık aylığı bağlanmış olduğu anlamına gelmez. Türk ölüm aylığı hangi sigorta statüsüne ve hangi kanuni şartlara dayanıyorsa ona göre incelenir. Avusturya yetkili kurumunun ölüm nedeniyle bağlı aylığı sona erdirmesi ve hak sahipleri için kendi mevzuatında yeni aylık incelemesi yapması, Türk SGK’nın müstakil işlemiyle karıştırılmamalıdır. İki kurumun aylık dosya numaraları ve karar tarihleri ayrı tutulmalıdır.

19. Cenaze ödeneği ile ölüm aylığı aynı yardım değildir

5510 sayılı Kanun ölüm sigortasından doğan aylık hakkının yanında cenaze ödeneği gibi ayrı sosyal sigorta yardımlarını düzenler. Ölüm aylığı sürekli veya dönemsel hak sahipliği ve sigorta koşullarına bağlıdır; cenaze ödeneğinin amacı ve şartları farklıdır. Türkiye–Avusturya sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında ölüm yardımına ilişkin kurumların karşılıklı yükümlülükleri de ayrıca incelenebilir.

SGK’nın sosyal güvenlik sözleşmeleri sayfası, sözleşmeli ülkelerde ölüm olayı ve cenaze yardımlarına ilişkin genel açıklamalar içerir. Aile, cenaze masrafına yönelik bir ödeme talebini dul veya yetim aylığı dilekçesiyle aynı koşullara bağlamamalıdır. Ölümün gerçekleştiği ülke, sigortalılığın hangi devlette olduğu ve hangi yardımın talep edildiği ayrı belirlenmelidir. Ödemelerin mükerrer olup olmadığına ve hangi kuruma başvurulacağına ilgili kanun ve anlaşma hükümleriyle karar verilir.

20. Türkiye’deki miras işlemi ölüm aylığı talebini karşılamaz

Ölen kişinin Türkiye’de taşınmazı, banka hesabı veya ticari payı varsa ailesi mirasçılık belgesi, tapu intikali veya tereke tespitini de gündeme getirebilir. Fakat miras hakkı ile sosyal güvenlik ölüm aylığı aynı hukuki nitelikte değildir. Türk Medenî Kanununa göre mirasçı olan kişi, 5510 sayılı Kanuna göre ölüm aylığı hak sahibi olmayabilir; tersi yönde kanuni koşullar da ayrı incelenir.

Örneğin mirası reddetme, mirasın borçlarından sorumluluk veya veraset ve intikal vergisi meseleleri ile SGK ölüm aylığı koşulları ayrı normlara bağlıdır. Yurt dışındaki mirasçının mirası reddetmesi yazımız miras hukuku sorunlarını ayrı ele alır. Ölüm aylığı için kurumun istediği evrakların tamamlanması, tereke davasında yapılan işlemlerin otomatik sonucu olarak kabul edilmemelidir. Dosyalar birbirini etkileyebilecek belge ilişkileri açısından incelenir ama ayrı talepler olarak yürütülür.

21. SGK başvurusunda öncelik hangi müdürlüktedir?

SGK 2020/6 sayılı Genelgesi, iki ülke arasında aylık ve gelir başvurularının kurumlar arası belge alışverişini ve Türk sigortalının son çalışmasının bulunduğu SGK biriminin görevini açıklar. Türkiye’de kişinin daha önce aylık dosyası varsa ilgili dosyanın bulunduğu birimin işlemleri üstlenebileceği durumlar bulunmaktadır. Bu nedenle başvurunun hangi SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezinde yürütüleceği sigortalının hizmet ve aylık kayıtları incelenerek belirlenmelidir.

Başvuruya ölüm tarihi, hak sahiplerinin kimliği, Avusturya’daki sigortalılık bilgileri, Türk hizmet dökümü ve talep edilen aylık türü eklenmelidir. Yalnız “Avusturya’dan maaş bağlayın” şeklindeki genel açıklama Türk ölüm aylığı ve Avusturya hak sahipliği dosyasını karıştırabilir. Kurumlar arası belge talebi varsa gelen evrak tarihi ve hangi formülerin istendiği saklanmalıdır. İşlemin yazılı kaydı, sonraki aylık başlangıcı ve eksik belge uyuşmazlığının çözümünü kolaylaştırır.

22. Başvuru ve ödeme tarihleri neden ayrı takip edilir?

İki ülke arasında ölüm aylığı için başvuru yapılması, aynı gün ödeme başlayacağı anlamına gelmez. Hak sahibi olma şartları, başvurunun ilgili kuruma ulaştığı tarih, eksik belgeler ve ilgili ülkenin kendi aylık başlangıç hükümleri ayrıca değerlendirilir. Türkiye–Avusturya Anlaşması m.28’in başvurunun diğer ülkede yapılmasına ilişkin kuralı, özellikle sınır ötesi talebin tarihi ve resmî iletilişi bakımından önem taşır.

Eş ve çocukların başvuruları farklı tarihlerde yapılmışsa her hak sahibinin talep ve statüsü ayrıca gösterilir. SGK’dan gelen kararın hizmet günlerini kabul ettiği halde aylık miktarı veya başlangıcıyla ilgili itiraz konusu bulunabilir. Avusturya kurumunun kararındaki para birimi, aylık başlangıcı ve hak sahipliği koşulları Türk kararıyla karıştırılmamalıdır. Uyuşmazlık yazılırken reddedilen veya eksik kabul edilen talebin hangi kişi ve hangi döneme ait olduğu kesin biçimde belirtilmelidir.

23. Mersin’den Türkiye genelinde ve Avusturya bağlantılı başvuru takibi

Avusturya’da yakınını kaybeden kişi Türkiye’ye gelmeden Türk SGK kayıtlarının incelenmesini veya mevcut ölüm aylığı kararının gerekçesinin denetlenmesini isteyebilir. İşlem türüne uygun vekâletnameyle Türkiye’deki kurum başvuruları avukat aracılığıyla takip edilebilir. İlk incelemede ölümü gösteren resmi belge, sigortalılık dönemleri, önceki aylık kararı, Türk nüfus kayıtları ve talepte bulunan aile bireylerinin statüsü birlikte değerlendirilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’den Türkiye genelindeki dosyaların koordinasyonunu yapar. Yurt dışındaki müvekkiller rehberi

24. 2026 resmî mevzuat kaynakları ve kontrol

Bu çalışmanın Türk ölüm aylığı yönünden ana dayanakları **5510 sayılı Kanun m.32 ve m.34**; sınır ötesi süre ve başvuru yönünden **Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması m.17, m.22 ve m.28** ile **SGK 2020/6 sayılı Genelgesi**dir. Her kurum kendi mevzuatına göre ayrı aylık kararı verir ve çakışmayan hizmet süreleri anlaşma kapsamında değerlendirilir.

Resmî kaynaklar: Türkiye–Avusturya Sosyal Güvenlik Anlaşması, SGK ölüm aylığı şartları, SGK sosyal güvenlik sözleşmeleri ve 5510 sayılı Kanun. Kaynak kontrol tarihi: **30 Ekim 2026**. Avusturya Witwenpension ve Waisenpension hak sahipliği, Türk oranlarından farklı Avusturya kanun hükümleriyle ayrıca değerlendirilir; doğrulanmamış Avusturya aylık oranı veya hayalî sigorta kararı bu yazıda kullanılmamıştır.

12 sık sorulan soru

Avusturya’da ölen Türk sigortalının eşi Türkiye’de ölüm aylığı alabilir mi?

5510 m.32 ve m.34 koşulları ve anlaşma kapsamındaki hizmet süreleri sağlanıyorsa Türk SGK’dan ölüm aylığı talep edilebilir.

Ölümün Avusturya’da gerçekleşmesi hakları kaldırır mı?

Hayır. Hak kazanma sigortalılık, hak sahipliği ve ilgili kanun hükümlerine göre belirlenir.

Avusturya günleri Türk ölüm aylığında sayılır mı?

Anlaşma m.17’ye göre çakışmayan Avusturya süreleri hak kazanma koşullarının değerlendirilmesinde birleştirilebilir.

Türk ölüm aylığında kaç prim günü aranır?

5510 m.32 kapsamında en az 1800 gün veya 4/a için borçlanmalar hariç beş yıllık sigortalılık ve 900 gün yolları bulunur.

Dul eşin aylık oranı kaçtır?

5510 m.34 ve SGK açıklamasında genel yüzde 50, belirli ek koşullarda yüzde 75 oranı düzenlenir.

Avusturya’da çalışan dul eş yüzde 75 alır mı?

Yabancı ülke mevzuatına göre çalışma ve kendi aylığının bulunması yüksek oran koşulunu etkileyebilir; SGK m.34 değerlendirmesi yapılır.

Çocuk Avusturya’da okuyorsa Türk yetim aylığı alabilir mi?

5510 m.34’teki yaş, öğrenim ve diğer hak sahipliği koşulları sağlanıyorsa başvuru değerlendirilebilir.

Türkiye ve Avusturya iki tam aylık öder mi?

Hayır; her ülke kendi kanununa göre hak ve tutar hesabı yapar. Süre birleştirme otomatik iki tam maaş doğurmaz.

SGK’ya başvuru Avusturya’da yapılmış sayılabilir mi?

Anlaşma m.28 belirli koşullarda diğer akit ülke kurumuna yapılan başvurunun ilgili kuruma yapılmış sayılmasını düzenler.

Avusturya Witwenpension ile Türk ölüm aylığı aynı mı?

Hayır. Avusturya dul aylığı Avusturya hukukuna, Türk ölüm aylığı 5510 sayılı Kanuna tabidir.

Avusturya ölüm belgesi Türk nüfusa kaydedilmeli mi?

Ölümün Türk nüfus kayıtlarına işlenmesi ayrı bir işlemdir; SGK başvurusunda resmi ölüm kaydı gerekir.

Mirası reddeden kişi sosyal güvenlik aylığını kaybeder mi?

Miras hukuku ile sosyal güvenlik hak sahipliği ayrı kurallara dayanır; ret beyanının etkisi konuya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Mersin ofis konumu