Aynı Rıhtımdaki İki Gemi Arasında Kaç Metre Mesafe Olmalı? Limanlar Yönetmeliği m.20/g (2026)

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-g hangi mesafeyi zorunlu tutar?

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-g, aynı iskele veya rıhtımda peş peşe bağlı bulunan iki gemi veya deniz aracı arasında asgari bir emniyet boşluğu bırakılmasını zorunlu tutar. Temel mesafe 10 metredir. Amaç, gemilerin rüzgâr, akıntı, yük operasyonu veya halat çalışması nedeniyle birbirine temas etmesini önlemek ve aradaki emniyet alanını korumaktır.

Bu kural yalnız gemilerin normal durumda birbirine değmemesine yönelik değildir. Rıhtıma bağlı gemi sürekli sabit bir cisim gibi davranmaz; rüzgâr ve akıntı altında baş-kıç yönünde hareket eder, halatlar esner ve su seviyesine bağlı olarak konumu değişebilir. 10 metrelik temel boşluk bu dinamik hareket için asgari güvenlik tamponu oluşturur.

10 metre kuralı hangi kıyı tesislerinde uygulanır?

Hüküm, aynı iskele veya rıhtımda arka arkaya bulunan gemiler için genel liman kuralıdır. Konteyner, genel kargo, dökme yük, yolcu, hizmet ve diğer kıyı tesislerinde iki geminin aynı bağlama hattını paylaştığı durumlarda uygulanır. Gemilerin aynı terminal işletmecisine ait bir rıhtımda bulunması kuralı değiştirmez.

İki gemi farklı rıhtımlarda veya fiziksel olarak ayrı iskelelerdeyse m.20/g’deki aynı bağlama hattı mesafesi doğrudan aynı şekilde uygulanmayabilir; ancak diğer manevra ve emniyet kuralları devam eder. Somut terminal geometrisi liman başkanlığının trafik-emniyet değerlendirmesinde belirleyicidir.

Yat ve balıkçı barınakları neden istisnadır?

m.20/1-g yat ve balıkçı barınaklarını 10 metrelik genel kuralın dışında tutar. Bu tesislerde tekneler çoğu kez daha küçük boyutlu olup bağlama düzenleri sıkışık ve farklıdır. Bu istisna, yat veya balıkçı teknesinin hiçbir mesafe ve emniyet kuralına tabi olmadığı anlamına gelmez. Barınak yönetimi, liman başkanlığı talimatları ve diğer özel düzenlemeler uygulanmaya devam eder.

Dolayısıyla “yat limanında 10 metre şart değil” sonucu yalnız m.20/g’deki sabit asgari mesafe bakımından doğrudur. Bağlama şekli, tonoz, halat, yangın güvenliği ve manevra alanı gibi başka güvenlik yükümlülükleri ayrıca korunur.

10 metre mesafe nereden nereye ölçülür?

Hükmün amacı gemilerin gövde ve donanımlarının birbirini tehlikeye sokmasını önlemektir. Uygulamada iki geminin en yakın uçları ve operasyon sırasında kaplayacakları alan esas alınır. Baş ve kıç çıkıntıları, rampa, yük ekipmanı veya taşan başka donanımlar varsa ölçüm yalnız gövde çizgisine bakılarak güvenli kabul edilmemelidir.

Terminal ve gemi ilgilileri rıhtım planlamasında geminin gerçek LOA değeri, baş-kıç çıkıntıları ve halat açılarını dikkate almalıdır. Liman başkanlığı sahadaki özel durum nedeniyle ölçüm ve bağlama konumuna ilişkin ayrıca talimat verebilir.

Liman başkanlığı 10 metreyi artırabilir mi?

Evet. Yönetmelik liman başkanlığına emniyet gerekleri doğrultusunda bu mesafeyi değiştirme yetkisi tanır. Büyük gemiler, kuvvetli akıntı veya rüzgâr, tehlikeli yük operasyonu, rıhtım geometrisi veya acil durum erişimi daha geniş mesafe gerektirebilir. Böyle bir durumda 10 metre “yeterlidir” denilerek daha dar bir düzen savunulamaz.

Liman başkanlığının bağlayıcı talimatı varsa kaptan, acente ve tesis işletmecisi buna uyar. Mesafe değişikliği yazılı operasyon talimatı, liman emri veya trafik planı kapsamında bildirilebilir. Güncel talimat operasyon başlamadan önce teyit edilmelidir.

Liman başkanlığı mesafeyi 10 metrenin altına indirebilir mi?

Yönetmelik, liman başkanlığının gemi özellikleri, rıhtım şartları ve emniyet değerlendirmesi doğrultusunda mesafeyi değiştirebilmesine imkân verir. Bu yetki, tarafların kendi aralarında “yer dar” diyerek 10 metrenin altında bağlama kararı alabileceği anlamına gelmez. Daha dar mesafe ancak yetkili liman başkanlığının somut emniyet değerlendirmesiyle uygulanabilir.

Terminal programı, yoğunluk veya ticari zorunluluk tek başına asgari mesafeyi azaltma yetkisi vermez. Kuraldan farklı uygulama idari otoritenin kararıyla olmalıdır.

Rüzgâr 10 metrelik mesafeyi neden etkiler?

Bağlı geminin baş ve kıç hareketi rüzgârın yönü ve şiddetiyle artabilir. Uzun bordalı ve yüksek üst yapılı gemiler daha geniş rüzgâr alanına sahiptir. Halatların elastik uzaması veya farklı gerilim dağılımı gemiyi komşu gemiye yaklaştırabilir. Bu nedenle kuvvetli rüzgârda yalnız ilk bağlama anındaki 10 metreye bakmak yeterli değildir.

Kaptan ve terminal, hava değişimini takip ederek halatları gerektiğinde yeniden düzenlemeli ve gemilerin fiilî mesafesini korumalıdır. Mesafe güvenli seviyenin altına düşüyorsa liman başkanlığı ve terminal koordinasyonuyla gemilerden biri kaydırılabilir.

Akıntı ve su seviyesi bağlama mesafesini etkiler mi?

Akıntı, geminin rıhtıma ve halatlarına uyguladığı kuvveti değiştirir. Su seviyesindeki değişim ise halat açılarını ve gemilerin rıhtım donanımına göre konumunu etkileyebilir. Özellikle uzun süreli operasyonlarda başlangıçtaki güvenli bağlama düzeni gün içinde değişebilir.

Bu nedenle vardiya zabitleri ve güverte ekibi halat gerilimlerini ve komşu gemiye mesafeyi periyodik olarak kontrol etmelidir. Terminalin palamar ekibi de kıyıdan yapılması gereken müdahalelerde gemiyle koordinasyon kurar.

Usturmaça sistemi iki gemi arasındaki 10 metreyi ortadan kaldırır mı?

Hayır. Usturmaçalar geminin rıhtımla temas enerjisini yönetmek için kullanılan tesis donanımıdır. İki gemi arasındaki m.20/g mesafesi ayrı bir liman emniyeti yükümlülüğüdür. Rıhtımın iyi usturmaça sistemine sahip olması iki geminin arka arkaya sıfır veya yetersiz mesafeyle bağlanmasını haklılaştırmaz.

Benzer şekilde gemilerin kendi taşınabilir usturmaçaları da idari mesafe kuralının yerine geçmez. Kural, fiziksel teması önlemenin yanında yangın, halat ve operasyon alanını da korur.

Yangın güvenliği bakımından gemiler arasındaki boşluk neden önemlidir?

Gemi yangınında kıyı itfaiyesi, terminal acil müdahale ekibi, römorkör veya diğer ekiplerin gemiye erişmesi gerekebilir. Gemilerin çok yakın bağlanması alev ve ısı yayılımını, duman etkisini ve müdahale alanını olumsuz etkileyebilir. 10 metre kuralının emniyet fonksiyonu yalnız çarpışma riskine indirgenemez.

Tehlikeli yük veya yakıt operasyonlarında terminalin acil durum planı daha geniş boşluk veya özel yerleşim gerektirebilir. Liman başkanlığı bu nedenle mesafeyi artırma yetkisini kullanabilir.

Yükleme ve boşaltma operasyonu mesafeyi nasıl etkiler?

Rıhtım vinçleri, mobil vinçler, konveyörler, hortumlar veya yükleme kolları geminin çevresinde operasyon alanı oluşturur. İki gemi arasındaki boşluğun yalnız gövdelerin çarpışmaması için değil, ekipman ve personel güvenliği için de yeterli olması gerekir. Özellikle baş veya kıç tarafta vinç erişimi ve palamar ekiplerinin çalışma alanı korunmalıdır.

Terminal, yanaşma planını oluştururken her geminin yük operasyonunun niteliğini göz önünde bulundurur. İki geminin eşzamanlı operasyonu emniyetli değilse rıhtım planı değiştirilir veya operasyon sırası düzenlenir.

Tehlikeli yük taşıyan iki gemi için 10 metre yeterli midir?

m.20/g’nin genel asgari mesafesi 10 metredir; ancak tehlikeli yük, tanker operasyonu veya özel riskli faaliyetlerde başka mevzuat, terminal prosedürü ve liman başkanlığı talimatı daha geniş mesafe gerektirebilir. Genel kural, özel güvenlik gereğini bertaraf etmez.

Bu nedenle tehlikeli yük gemileri için “Yönetmelik 10 metre diyor, başka mesafe gerekmez” şeklindeki yaklaşım doğru değildir. İlgili tehlikeli yük düzenlemeleri, tesis emniyet planı ve liman otoritesi kararı birlikte uygulanır.

Kıyı tesisi yanaşma planını nasıl hazırlamalıdır?

Tesis, rıhtımın kullanılabilir uzunluğunu, gemilerin LOA değerlerini, baş-kıç güvenlik boşluklarını, palamar düzenini ve operasyon ekipmanını hesaba katar. İki gemi için toplam yer hesabı yapılırken aralarındaki en az 10 metrelik mesafe ayrıca bırakılır. Liman başkanlığının daha geniş mesafe talimatı varsa plan buna göre güncellenir.

Plan, gemi yanaşmadan önce acente ve kaptanla paylaşılmalıdır. Rıhtımın fiilî uzunluğu iki gemiyi güvenli biçimde almıyorsa gemilerden biri başka yere veya farklı zamana planlanmalıdır.

Kaptanın sorumluluğu nedir?

Kaptan, yanaşma öncesinde kendisine tahsis edilen pozisyonu ve komşu gemiye mesafeyi kontrol eder. Bağlama tamamlandıktan sonra geminin emniyetli pozisyonunu korur ve halat düzenini gözetir. Terminalin verdiği berth planı kaptanın emniyet sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Kaptan fiilî mesafenin yetersiz olduğunu veya hava nedeniyle hızla azalacağını görürse terminal ve liman başkanlığıyla iletişim kurmalıdır. Güvensiz bağlama düzenine yalnız operasyon baskısı nedeniyle devam edilmemelidir.

Acente hangi bilgileri teyit etmelidir?

Acente geminin doğru LOA, baş-kıç çıkıntıları, draft, yük operasyonu ve planlanan yanaşma pozisyonu bilgilerini terminale doğru iletmelidir. Yanlış boy bilgisinin terminal planına girmesi iki gemi arasındaki emniyet boşluğunu fiilen azaltabilir.

Yanaşma değişikliği, başka geminin ETA’sı veya terminal programı nedeniyle geminin kaydırılması isteniyorsa acente gerekli ordino ve liman işlemlerini takip eder. Farklı rıhtım veya iskeleye geçişte m.20/d ordino kuralı ayrıca uygulanır.

Mesafe yetersizse gemi yanaşmayı reddedebilir mi?

Kaptan geminin emniyetini tehlikeye sokacak bir bağlama düzenini kabul etmek zorunda değildir. Tahsis edilen pozisyon m.20/g’ye veya liman başkanlığının özel mesafe talimatına açıkça aykırıysa durum terminal ve liman otoritesine bildirilmelidir. Yeni bağlama planı veya yer değiştirme talimatı alınır.

Bu durumda esas yöntem geminin kendi takdiriyle farklı yere yanaşması değil, yetkili liman başkanlığı ve tesisle koordinasyon kurmaktır. Liman trafik düzeni korunarak güvenli çözüm belirlenir.

İki gemi arasındaki mesafe hangi delillerle ispatlanır?

Rıhtım planı, berth allocation kaydı, gemilerin LOA verileri, terminal kamera görüntüleri, fotoğraflar, drone veya saha ölçümleri, AIS pozisyonları ve palamar kayıtları kullanılabilir. Olay sonrası hasar doğmuşsa survey raporları ve gemi jurnalleri de önem taşır.

Mesafe uyuşmazlığında yalnız gemi personelinin tahmini yeterli değildir. Mümkün olan en objektif ölçüm ve terminal kayıtları kullanılır. Liman başkanlığının verdiği özel mesafe talimatı da dosyaya eklenmelidir.

Gemiler birbirine temas ederse hangi sorumluluklar gündeme gelir?

Temas veya sürtme hâlinde olayın nedeni teknik olarak belirlenir. Yetersiz bağlama mesafesi, halat kusuru, rüzgâr, rıhtım planı, komşu geminin hareketi ve tarafların aldığı tedbirler incelenir. İdari mesafe ihlali özel hukuk sorumluluğunu tek başına otomatik belirlemese de önemli bir kusur olgusudur.

Hasar gemi gövdesi, rıhtım donanımı veya yük ekipmanında olabilir. Sigorta ve P&I bildirimleri gecikmeden yapılmalı; survey ve delil koruma işlemleri başlatılmalıdır.

İhlal hâlinde idari sonuç nedir?

Limanlar Yönetmeliğinin m.20/g hükmüne aykırı bağlama veya liman başkanlığının mesafe talimatına uymama m.39 kapsamında idari yaptırımı gündeme getirir. Gerektiğinde geminin rıhtım üzerindeki konumu değiştirilir veya rıhtım planı yeniden düzenlenir. Amaç yalnız ceza vermek değil, devam eden emniyetsiz durumu ortadan kaldırmaktır.

İşlem tarihinde geçerli idari para cezası tutarı ilgili kanun ve yıllık tarife üzerinden belirlenmelidir. Eski nominal rakamlar güncel ceza tutarı gibi kullanılmamalıdır.

Mersin Limanında 10 metre kuralı nasıl uygulanır?

Mersin liman idari sahasındaki rıhtım ve iskelelerde m.20/g geçerlidir. Konteyner ve genel kargo operasyonlarında aynı rıhtımı paylaşan gemiler arasında temel 10 metre emniyet mesafesi bırakılır; Mersin Bölge Liman Başkanlığı somut şartlara göre farklı mesafe belirlemişse güncel talimat uygulanır.

Mersin’de rıhtım yoğunluğu nedeniyle berth planının gemi gelmeden önce doğru LOA verileriyle yapılması önemlidir. yanaşma ordinosu, rıhtım değişikliği ve kılavuzluk kuralları aynı operasyonun diğer bileşenleridir.

Uygulama kontrol listesi

• İki geminin güncel LOA ve çıkıntı bilgilerini teyit edin.
• Yat ve balıkçı barınağı dışındaki aynı rıhtım/iskelede en az 10 metre temel mesafeyi planlayın.
• Liman başkanlığının daha geniş veya farklı mesafe talimatını kontrol edin.
• Rüzgâr, akıntı ve su seviyesi değişikliklerini vardiya boyunca izleyin.
• Halat ve usturmaça düzenini komşu gemiye yaklaşmayı önleyecek şekilde yönetin.
• Yangın ve acil müdahale erişim alanını kapatmayın.
• Tehlikeli yük için özel mesafe ve tesis kurallarını ayrıca uygulayın.
• Mesafe yetersizse yanaşma veya kaydırma planını liman başkanlığıyla yeniden düzenleyin.

İlgili içerikler

• Rıhtım veya iskele değişikliğinde ordino
• Liman yanaşma ordinosu
• Faaliyeti biten geminin rıhtımdan ayrılması
• Römorkör alma zorunluluğu
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular