Basit Yargılama Kapsam Kontrolü 2026: Suç, Madde ve Fıkra
basit yargılama kapsam kontrolü: Bir ceza dosyasının CMK 251 kapsamında olup olmadığı yalnız suç adına veya resmî listeye bakılarak belirlenmez; iddianamedeki madde-fıkra, ceza üst sınırı, görev, bağlantılı suçlar, kişisel-usulî engeller ve lehe kanun birlikte incelenir.
Kısa cevap: Bir ceza dosyasının basit yargılama kapsamında olup olmadığı için önce iddianamedeki tam sevk maddesi ve fıkra belirlenir; ardından kanuni ceza üst sınırı, asliye ceza görevi, bağlantılı suçlar, CMK 251’deki uygulama engelleri ve suç tarihine göre lehe kanun ihtimali kontrol edilir. Adalet Bakanlığının 18 Ağustos 2026 tarihli 527 satırlık tablosu bu incelemede yardımcı kaynaktır; tek başına kesin sonuç vermez.
Basit Yargılama Kapsamı Nasıl Belirlenir?
CMK 251/1’e göre temel ölçüt, suç için kanunda öngörülen yaptırımdır. Yalnız adlî para cezası öngörülen veya hapis cezasının üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda asliye ceza mahkemesi basit yargılama usulünü uygulamayı değerlendirebilir. Hapis ve adlî para cezasının birlikte veya seçimlik öngörülmesi tek başına engel değildir; belirleyici olan ilgili madde ve fıkranın somut dosyaya uygulanacak hâlidir.
Suçun günlük dildeki adı yeterli olmaz. Aynı suç başlığı altında farklı fıkraların cezaları ve nitelikli hâlleri değişebilir. Bu nedenle iddianamedeki sevk maddesi, fıkra, zorunlu artırım nedenleri ve birlikte görülmesi istenen diğer suçlar okunmalıdır. Liste, mahkemenin görev ve usul incelemesinin yerini tutan otomatik bir sonuç tablosu değildir.
18 Ağustos 2026 Tarihli Resmî Liste Ne İçeriyor?
Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı tarafından yayımlanan “Basit Yargılama Kapsamında Kalan Suçlara İlişkin Tablo” 47 sayfadır. Tablo her satırda suçun adını, madde/fıkra bilgisini ve kanunda öngörülen ceza miktarını gösterir. İlk bölüm Türk Ceza Kanunundaki suçları; sonraki bölüm ise seçim, avukatlık, trafik, basın, internet, bankacılık, çek, orman, tebligat ve başka özel ceza kanunlarındaki hükümleri içerir.
Listenin ilk satırlarında TCK 86/2 kasten yaralama, TCK 89/1 taksirle yaralama, TCK 90/4 insan üzerinde deney, TCK 91/2 ve 91/6 organ veya doku ticareti, TCK 97/1 terk, TCK 105/1 cinsel taciz ve TCK 106/1 tehdit yer alır. Tablo 527. satırda 7269 sayılı Kanunun 47/b maddesindeki ceza hükmüyle sona erer. Bu genişlik, yalnız yaygın TCK suçlarının değil çok sayıda meslek, sektör ve idari düzenlemenin de incelenmesi gerektiğini gösterir.
TCK’da Basit Yargılama Kapsamında Değerlendirilen Suç Örnekleri
| Suç ve madde | Resmî tabloda gösterilen yaptırım |
|---|---|
| Kasten yaralama — TCK 86/2 | Altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezası; kadına karşı işlenmesi hâli ayrıca gösterilmiştir. |
| Taksirle yaralama — TCK 89/1 | Dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası. |
| Cinsel taciz — TCK 105/1 ilk cümle | Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası. |
| Tehdit — TCK 106/1 | Farklı cümlelerde iki aya kadar alt sınırdan iki yıllık üst sınıra uzanan seçenekler yer alır. |
| Konut dokunulmazlığının ihlali — TCK 116 | İlgili fıkraya göre altı aydan iki yıla kadar hapis veya seçimlik adlî para cezası. |
| Hakaret — TCK 125 | Fıkraya göre üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası; bazı hâller ayrıca listelenmiştir. |
| Güveni kötüye kullanma — TCK 155/1 | Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası. |
| Trafik güvenliğini tehlikeye sokma — TCK 179/2-3 | Dört aydan veya altı aydan başlayan ve iki yıla kadar uzanan hapis cezaları. |
| Bilişim sistemine girme — TCK 243 | Fıkraya göre bir yıla kadar veya altı aydan iki yıla kadar hapis ve bazı hâllerde adlî para cezası. |
| Görevi kötüye kullanma — TCK 257 | Birinci fıkrada altı aydan iki yıla, ikinci fıkrada üç aydan bir yıla kadar hapis. |
Bu tablo örnek niteliğindedir. Aynı suçun nitelikli hâli, zincirleme suç, teşebbüs, iştirak, özel artırım veya farklı bir fıkra nedeniyle yaptırım değerlendirmesi değişebilir. “Suç adı listede var” yaklaşımı yerine iddianamedeki tam madde/fıkra esas alınmalıdır.
Özel Ceza Kanunlarında Hangi Alanlar Var?
Resmî listenin önemli bölümü TCK dışındaki kanunlardan oluşur. Örnek olarak 298 sayılı Seçim Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5187 sayılı Basın Kanunu, 5651 sayılı İnternet Kanunu, 5941 sayılı Çek Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6222 sayılı Sporda Şiddet Kanunu, 6831 sayılı Orman Kanunu ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu kapsamında satırlar bulunur.
Özel kanun dosyalarında yalnız ceza üst sınırı değil; özel soruşturma usulü, izin veya talep şartı, görevli mahkeme ve sonraki mevzuat değişiklikleri birlikte incelenmelidir. Bazı satırlarda yalnız adlî para cezası, bazılarında hapis ve adlî para cezası birlikte öngörülür. Bu nedenle meslek veya sektör mevzuatında suç başlığının güncel metinle eşleştirilmesi zorunludur.
Dosyanızın Kapsamda Olup Olmadığını Nasıl Kontrol Edersiniz?
- İddianamedeki suç adını değil, tam kanun, madde, fıkra ve cümleyi kaydedin.
- Karar tarihinde yürürlükteki metinden hapis cezasının üst sınırını ve adlî para cezasını doğrulayın.
- Zorunlu artırım nedeni, nitelikli hâl veya bağlantılı başka suç bulunup bulunmadığını inceleyin.
- Suçun asliye ceza mahkemesinin görevinde olup olmadığını kontrol edin.
- Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, izin/talep şartı veya duruşma günü belirlenmesi gibi engelleri ayırın.
- Mahkemenin basit yargılamayı uygulamasının zorunlu değil, takdirî olduğunu dikkate alın.
Listeye Rağmen Basit Yargılama Neden Uygulanmayabilir?
CMK 251; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ile soruşturma veya kovuşturmanın izin ya da talebe bağlı olduğu suçlarda basit yargılamaya izin vermez. Kapsamdaki suç, basit yargılamaya girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse usul uygulanmaz. CMK 175/2 uyarınca duruşma günü belirlendikten sonra da sonradan basit yargılamaya geçilemez. Bunlara ek olarak şartlar mevcut olsa bile mahkeme olağan duruşmalı yargılamayı tercih edebilir.
Ayrıntılı engel analizi için basit yargılama usulünün uygulanmayacağı hâller rehberi incelenebilir.
Ceza Üst Sınırı ve Bağlantılı Suç Nasıl Kontrol Edilir?
İki yıllık eşik, yalnız suçun gündelik adına veya savcının kısa nitelendirmesine bakılarak uygulanmaz. İddianamede gösterilen kanun, madde, fıkra ve bent; suçun temel ya da nitelikli hâli ve o hükümdeki seçimlik veya birlikte yaptırım yapısı okunur. TCK 61 uyarınca daha sonra yapılacak kişiselleştirilmiş temel ceza hesabı ile CMK 251’deki usule giriş incelemesi aynı şey değildir. Teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, takdiri indirim veya tekerrür başlıkları sonuç cezayı etkileyebilse de dosyanın hangi suç hükmüne dayandığı ayrıca belirlenmelidir.
CMK 251/8 uyarınca kapsamdaki bir suç, basit yargılama kapsamına girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse basit usul uygulanmaz. Bu nedenle tek iddianamede birden fazla sevk maddesi varsa her suç için ayrı satır açılmalı; mağdur, fiil tarihi, hukuki bağlantı ve görevli mahkeme kontrol edilmelidir. Dosyaların sonradan birleştirilmesi veya suç vasfının değişmesi de usulün yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Dosya Bazlı Kapsam Matrisi Nasıl Hazırlanır?
Resmî listedeki başlığa bakmak yerine iddianamedeki her fiil için ayrı bir kontrol satırı oluşturulmalıdır. Satırda kanun ve madde/fıkra, suç tarihi, temel şeklin ceza üst sınırı, iddia edilen nitelikli hâl, zorunlu artırım sonucu, görevli mahkeme, sanığın kişisel durumu ve bağlantılı suç bilgisi yer almalıdır. Aynı dosyada birden fazla sanık veya mağdur varsa değerlendirme kişi ve fiil bazında ayrılmalıdır.
İddianamede yalnız sevk maddesinin yazılmış olması nihai hukuki nitelendirmeyi garanti etmez. Anlatılan fiilin başka bir fıkra veya suç tipine uyma ihtimali bulunuyorsa her olasılık bakımından ceza sınırı ve görev yeniden hesaplanmalıdır. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, izin veya talep koşulu ile kapsam dışı bağlantılı suç gibi usul engelleri ayrı sütunda gösterilmelidir.
Kontrol tarihi de kaydedilmelidir. Böylece sonradan kanun değişikliği, dosya birleştirme kararı, ek savunma gerektiren yeni nitelendirme veya görev değişikliği ortaya çıktığında listenin hangi veriye göre hazırlandığı anlaşılır. Sonuç “kapsamdadır” şeklinde tek kelimeyle değil; uygulanabilirlik şartları ve açık kalan risklerle birlikte yazılmalıdır.
Resmî Liste Nasıl Güvenli Kullanılır?
Adalet Bakanlığının güncel tablosu kapsam taraması için güçlü bir başlangıçtır; fakat normatif dayanak CMK 251 ve suç tarihinde uygulanacak ceza hükmüdür. Tablodaki satır güncel kanun metniyle karşılaştırılmalı, özellikle özel kanunlarda değişiklik, mülga hüküm ve lehe kanun ihtimali araştırılmalıdır. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, soruşturma veya kovuşturmanın izin ya da talebe bağlı olması ve kapsam dışı bağlantılı suç bulunması ayrıca engel oluşturur. Mahkeme bütün şartlar bulunsa bile duruşmalı genel usulü seçebilir.
Suç Tarihi ve Lehe Kanun Neden Önemlidir?
Ceza hükmü sonradan değişmişse yalnız 2026 tarihli güncel metne bakılmaz. TCK 7 gereğince fiil tarihindeki hüküm ile sonradan yürürlüğe giren hükümler karşılaştırılır ve fail lehine olan düzenleme bütün sonuçlarıyla uygulanır. Bu karşılaştırma, yaptırım üst sınırını ve dolayısıyla basit yargılama kapsamı değerlendirmesini de etkileyebilir. İddianame eski madde numarası kullanıyorsa yürürlük, değişiklik ve karşılık maddesi ayrıca gösterilmelidir.
Mahkemenin asliye ceza sıfatıyla görevli bulunması da bağımsız koşuldur. Yalnız ceza üst sınırının iki yıl olması, özel görev kuralı bulunan bir dosyayı kendiliğinden CMK 251 kapsamına sokmaz.
Basit Yargılama Rehberi
Basit Yargılama Kapsam Kontrolü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Listede kaç satır vardır?
18 Ağustos 2026 tarihli resmî tabloda 527 numaralı madde/fıkra satırı bulunur.
Listede olmak basit yargılamayı zorunlu kılar mı?
Hayır. Mahkemenin takdiri ve CMK 251’deki kişisel, usulî ve bağlantılı suç engelleri ayrıca incelenir.
Üst sınırı tam iki yıl olan suç kapsamda mıdır?
Diğer şartlar da varsa “iki yıl veya daha az” ölçütüne girer.
Nitelikli hâl ayrıca kontrol edilir mi?
Evet. Uygulanacak fıkra ve zorunlu artırım, ceza üst sınırını veya usulü değiştirebilir.
Özel kanun suçları da listede midir?
Evet. Seçim, basın, internet, bankacılık, çek, orman ve tebligat dâhil çok sayıda özel kanun yer alır.
Resmî PDF tek başına yeterli midir?
Hayır. Başvuru tarihindeki güncel kanun metni, iddianame, artırım nedenleri ve usul engelleri birlikte okunmalıdır.
Suç tarihi kapsam kontrolünü neden etkiler?
Ceza hükmü sonradan değişmişse TCK 7 uyarınca fiil tarihindeki ve sonraki hükümler karşılaştırılır. Lehe kanun değerlendirmesi, uygulanacak yaptırım hükmünü ve buna bağlı kapsam incelemesini etkileyebilir.
Aynı iddianamede birden fazla suç varsa nasıl kontrol edilir?
Her sevk maddesi ayrı değerlendirilir. Kapsama giren suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte işlenmişse CMK 251/8 uyarınca basit yargılama uygulanmaz.
Görevli mahkeme neden ayrıca kontrol edilir?
CMK 251 basit yargılama yetkisini asliye ceza mahkemesine tanır. Yaptırım sınırı uygun olsa bile özel görev kuralı nedeniyle başka bir mahkemenin görevli olduğu dosya bu usule girmez.
Duruşma günü belirlenmişse sonradan basit yargılamaya geçilebilir mi?
Hayır. CMK 175/2 uyarınca duruşma günü belirlendikten sonra basit yargılama usulü uygulanamaz.
Madde ve Fıkrayı Birlikte Kontrol Edin
Suç başlığı tek başına yeterli değildir. İddianamedeki sevk maddesi, ceza üst sınırı ve CMK 251 engelleri belgeler üzerinden incelenmelidir.
Dosya İnceleme TalebiResmî Kaynaklar
- Adalet Bakanlığı — Genel Bilgiler
- 18 Ağustos 2026 tarihli 47 sayfalık resmî suç tablosu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
Son hukuk kontrolü: 13 Eylül 2026.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından resmî liste, güncel mevzuat ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.
Avukat Halil Bakırcı — Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen Av. Emirhan Keskin — Sicil No: 5507. İçerik genel bilgilendirmedir; sonuç garantisi içermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.