BEFAS Nedir? Başka Emeklilik Şirketinin Fonları Nasıl Alınır? 2026
BEFAS’ın Hukuki Dayanağı Nedir?
Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik m.23/B, emeklilik yatırım fonlarının merkezi bir platformdan alınıp satılmasını düzenler. Maddeye göre SEDDK tarafından Sermaye Piyasası Kurulunun görüşü alınarak BEFAS’ta işlem görecek başka şirketlerin kurucusu olduğu fonların, Kurum tarafından belirlenen emeklilik planlarına dahil edilerek katılımcılara sunulması zorunludur.
Aynı maddede bu fonların alım-satımının İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. tarafından, SPK ile SEDDK’nın uygun görüşüyle belirlenen uygulama esasları çerçevesinde BEFAS üzerinden gerçekleştirileceği düzenlenmiştir. Sistem 1 Temmuz 2021 tarihinde fiilen devreye girmiştir.
BEFAS bu nedenle özel bir emeklilik şirketinin pazarlama sistemi değildir. Birden fazla emeklilik şirketinin uygun fonlarının merkezi platformda alınıp satılabilmesini sağlayan hukuki ve teknik altyapıdır.
BEFAS Nasıl Çalışır?
Katılımcı BES sözleşmesini mevcut emeklilik şirketinde tutmaya devam eder. Ancak fon dağılımının bir kısmını veya tamamını, BEFAS’ta işlem gören başka şirket kuruculuğundaki uygun fonlara yönlendirebilir. Fon alım-satım talebi katılımcının kendi emeklilik şirketinin internet veya mobil uygulamasından verilir; katılımcının doğrudan başka şirket nezdinde yeni BES sözleşmesi açması gerekmez.
Örneğin A Emeklilik şirketinde BES sözleşmesi bulunan bir katılımcı, BEFAS’ta işlem gören ve B Emeklilik tarafından kurulmuş uygun bir altın fonunu veya C Emeklilik tarafından kurulmuş uygun bir hisse fonunu kendi sözleşmesinin fon dağılımına dahil edebilir. Sözleşmenin tarafı A şirketi olarak kalır; yatırım fonu seçimi ise platform üzerinden farklı şirket fonlarına genişler.
Bu yapı, şirket değiştirme ile fon değiştirmeyi birbirinden ayırır. Katılımcı yalnız daha geniş fon seçeneklerine erişmek istiyorsa iki yıllık şirket aktarım süresini beklemeden, mevcut sözleşmesi BEFAS kapsamındaysa uygun başka şirket fonlarını seçebilir.
BEFAS’tan Kimler Yararlanabilir?
EGM’nin 2026 güncel açıklamasına göre emeklilik gelir planı katılımcıları hariç tüm katılımcılar BEFAS’ta işlem yapabilir. Gönüllü BES katılımcılarının yanı sıra ilgili düzenlemeler çerçevesinde otomatik katılım sistemi çalışanları da platform üzerinden sunulan başka şirket fonlarına erişebilir.
Bununla birlikte sözleşmenin veya sertifikanın türü, ilgili planın BEFAS’a açılmış olup olmadığı ve seçilmek istenen fonun platformda işlem görme koşullarını taşıyıp taşımadığı uygulamada kontrol edilmelidir. Bir fonun genel olarak emeklilik yatırım fonu olması, otomatik olarak BEFAS’tan alınabileceği anlamına gelmez.
BEFAS’ta Hangi Fonlar Alınıp Satılamaz?
EGM’nin güncel BEFAS bilgilendirmesine göre bazı fon türleri platform kapsamı dışındadır. Bunlar:
- grup fonları,
- unvanında “yabancı” ibaresi bulunan fonlar,
- para piyasası fonları,
- katkı fonları,
- başlangıç fonlarıdır.
Bu liste nedeniyle katılımcı, emeklilik şirketinin sitesinde gördüğü her fonu BEFAS’tan seçebileceğini varsaymamalıdır. Özellikle devlet katkısının değerlendirildiği katkı fonları katılımcının serbest BEFAS fon seçimine açık değildir. Devlet katkısı hesabı mevzuattaki özel fon kurallarına göre yönetilir.
Fonun BEFAS’ta işlem görüp görmediği EGM’nin BEFAS Bilgilendirme Platformu ve emeklilik şirketinin işlem ekranından kontrol edilmelidir. Fon adı, fon kodu ve kurucu şirket birbirine benzeyen ürünlerde yanlış fon seçiminin önüne geçmek için birlikte doğrulanmalıdır.
Başka Emeklilik Şirketinin Fonu BEFAS’tan Nasıl Alınır?
İlk adım mevcut emeklilik şirketinin internet şubesi veya mobil uygulamasındaki fon dağılımı değişikliği ekranına girmektir. EGM, emeklilik şirketlerinin kendi fonlarının yanı sıra BEFAS üzerinden başka şirketlerin fonlarını almak isteyen katılımcıların taleplerini internet ve/veya mobil uygulama üzerinden gerçekleştirmelerini sağladığını belirtmektedir.
İkinci adım mevcut birikim ve gelecek katkı payı için fon dağılımının kapsamını seçmektir. Katılımcı mevcut birikimin tamamını başka şirket fonuna taşıyabileceği gibi yalnız belirli bir yüzdesini BEFAS fonuna yönlendirebilir. Gelecek katkı paylarının dağılımı ayrıca seçilebiliyorsa iki talimatın birbiriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Üçüncü adım fon kodu, risk değeri, yatırım stratejisi, geçmiş performans, gider kesintisi ve alım-satım valörünü incelemektir. Dördüncü adım dağılım oranlarının toplamını yüzde 100 olarak onaylamaktır. Beşinci adım talimatın işlem numarasını veya elektronik kaydını saklamaktır.
BEFAS Kullanmak İçin Emeklilik Şirketi Değiştirilir mi?
Hayır. BEFAS’ın temel işlevi katılımcıya kendi şirketini değiştirmeden başka şirket fonlarına erişim sağlamaktır. Şirketler arası aktarım Yönetmelik m.12’de düzenlenen ayrı bir işlemdir. İlk aktarım için iki yıl, daha önce aktarımla kurulan sözleşmenin yeniden aktarımı için bir yıl bekleme şartı bulunur.
BEFAS işleminde ise sözleşme mevcut şirkette kalır. Bu nedenle yalnız “B şirketinin fonunu almak istiyorum” gerekçesiyle A şirketindeki sözleşmeyi kapatmak veya aktarmak zorunlu değildir. Ancak seçilmek istenen fon BEFAS kapsamı dışında kalıyorsa veya mevcut plan teknik olarak erişime açık değilse şirket/plan seçenekleri ayrıca değerlendirilebilir.
Şirket aktarımı gerekiyorsa BES Başka Şirkete Aktarım rehberimizde bekleme ve iş günü süreleri açıklanmıştır.
BEFAS İşlemlerinde 12 Değişiklik ve 20 Fon Sınırı Uygulanır mı?
Evet. BEFAS fonu seçmek, fon dağılımı değişikliği hakkının kullanılmasıdır. Yönetmelik m.10/3 uyarınca mevcut birikim ile ödenecek katkı paylarının fon dağılımı bir yılda en fazla 12 kez değiştirilebilir. Katılımcı her değişiklik işleminde, BEFAS üzerinden sunulan fonlar dâhil en fazla 20 fon tercih edebilir.
Bu nedenle BEFAS ayrı ve sınırsız bir fon değiştirme kotası vermez. Katılımcı yıl içinde kendi şirket fonları arasında sekiz kez değişiklik yapmışsa, BEFAS dahil kalan fon dağılımı değişikliği hakkını bu toplam içinde değerlendirmelidir.
Ayrıntılı yıllık hak ve iki iş günü uygulaması için BES Fon Dağılımı 12 Değişiklik ve 20 Fon rehberimize bakılabilir.
BEFAS Fonlarında Valör Nedir ve Para Aynı Gün Geçer mi?
Her emeklilik yatırım fonunun izahname ve yatırımcı bilgi formunda alım-satım esasları bulunur. Fonun valörü T+0, T+1 veya daha uzun olabilir. Katılımcı fon değişikliği talimatını bugün vermiş olsa bile eski fonun satışı ve yeni BEFAS fonunun alımı valör kuralları nedeniyle farklı günlerde sonuçlanabilir.
Emeklilik şirketinin Yönetmelik m.10 kapsamında iki iş günü içinde gerekli talimatı verme yükümlülüğü ile fonun kendi takas/valör süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Fon fiyatının hangi günün pay değeri üzerinden oluşacağı, talimat saatine ve fonun işlem esaslarına göre belirlenir.
EGM, valörlü fonlarda bekleyen tutarların nemalandırılmasına ilişkin BEFAS uygulamalarını ayrıca açıklamaktadır. Katılımcı özellikle yüksek tutarlı dağılım değişikliklerinde fonun alım-satım valörünü önceden okumalıdır.
BEFAS Fonlarında Kesinti ve Gider Yapısı Nasıl İşler?
BEFAS üzerinden başka şirket fonu alınması, fonun kendi fon toplam gider kesintisini ortadan kaldırmaz. Fonun işletim ve gider yapısı ilgili fon belgelerine göre uygulanır. Katılımcı yalnız geçmiş brüt getiriye bakmamalı; fon giderlerinin net performansa etkisini de karşılaştırmalıdır.
Yönetmelik m.23/B ayrıca BEFAS fonlarının bazı kesinti üst sınırı kontrol ve iade mekanizmaları bakımından özel kurala tabi olduğunu düzenler. Birikimin bir kısmı veya tamamı BEFAS fonlarına yönlendirildiğinde Yönetmelik m.22/A’nın belirli kontrol ve iade hesaplarında başka şirket fonlarından yapılan kesintilerin farklı şekilde dikkate alınması söz konusudur.
Bu nedenle BEFAS’a geçerken “başka şirket fonu olduğu için hiç gider kesintisi yoktur” sonucu çıkarılamaz. Fon gider oranı ve sözleşme planındaki diğer kesintiler ayrı ayrı incelenmelidir.
BEFAS’ta Başka Şirket Fonu Almak Devlet Garantisi Sağlar mı?
Hayır. BEFAS merkezi ve düzenlenmiş bir platformdur; ancak fon getirisi devlet tarafından garanti edilmez. Fon pay değeri yatırım yaptığı varlıkların piyasa hareketlerine göre artabilir veya azalabilir. Platformun Takasbank tarafından işletilmesi, yatırım zararının devletçe karşılanacağı anlamına gelmez.
Hisse senedi yoğun, altın, borçlanma araçları, katılım esaslı veya karma fonların riskleri farklıdır. Katılımcı fon adında geçen tek bir kelimeye bakmak yerine yatırım stratejisi ve risk değerini okumalıdır. Geçmiş getiri, gelecekteki getirinin garantisi değildir.
BEFAS Fonları Nasıl Karşılaştırılır?
EGM, Yönetmelik m.23/B/4 uyarınca başka şirket fonlarını seçmek isteyen katılımcıların seçenekleri değerlendirebilmesi için BEFAS Bilgilendirme Platformu altyapısını işletmektedir. Karşılaştırmada ilk olarak fon türü ve yatırım stratejisi aynı veya benzer ürünler ele alınmalıdır. Hisse fonu ile para piyasası benzeri düşük riskli bir fonu yalnız son bir aylık getiri üzerinden karşılaştırmak sağlıklı değildir.
İkinci kriter risk değeridir. Üçüncü kriter farklı dönemlerdeki performanstır; tek bir kısa dönem seçilmemelidir. Dördüncü kriter fon toplam gider kesintisidir. Beşinci kriter portföy büyüklüğü ve varlık dağılımıdır. Altıncı kriter alım-satım valörüdür. Yedinci olarak fonun katılım ilkelerine uygunluk veya belirli sektör/varlık sınıfına yoğunlaşma gibi yatırım amacı kontrol edilmelidir.
Katılımcı, performans sıralamasını otomatik yatırım tavsiyesi olarak görmemelidir. Aynı risk düzeyinde bile yatırım stratejileri değişebilir. BES uzun vadeli emeklilik tasarrufu amacı taşıdığından fon seçimi kişisel risk toleransı ve yatırım süresiyle uyumlu olmalıdır.
BEFAS Talimatı Uygulanmazsa Ne Yapılır?
Önce katılımcının talimat tarihi, seçilen fon kodu, dağılım oranı ve işlem onayı kayıt altına alınmalıdır. Şirketten talimatın hangi tarihte alındığı, fon satış ve alış emirlerinin ne zaman verildiği ve varsa valör nedeniyle bekleyen tutarın durumu yazılı olarak istenmelidir.
Yönetmelik m.25 uyarınca fon dağılımı değişikliği dahil katılımcının verdiği talimatlar en az beş yıl saklanır. Bu nedenle uyuşmazlıkta şirket “talimat bulunamıyor” dediğinde çağrı merkezi, internet/mobil kayıtları ve işlem zaman damgaları incelenebilir.
Şirketin mevzuata aykırı gecikmesi veya hatalı fon koduyla işlem yapması katılımcıda parasal zarara neden olmuşsa zarar hesabı somut işlem tarihleri ve fon pay fiyatları üzerinden yapılmalıdır. Şirket içi şikâyet, EGM/SEDDK kanalları ve uyuşmazlığın niteliğine göre tahkim veya yargı yolları değerlendirilebilir.
BEFAS ile Fon Almadan Önce 12 Maddelik Kontrol
- Mevcut sözleşmenizin BEFAS işlemine açık olduğunu kontrol edin.
- Seçmek istediğiniz fonun BEFAS’ta işlem gördüğünü doğrulayın.
- Fonun kapsam dışı gruplardan birine girip girmediğini kontrol edin.
- Fon kodu ve kurucu şirketi birlikte doğrulayın.
- Risk değerini okuyun.
- Yatırım stratejisini inceleyin.
- Fon toplam gider kesintisini karşılaştırın.
- Alım-satım valörünü kontrol edin.
- Yıl içinde kaç fon dağılımı değişikliği hakkı kullandığınızı görün.
- Yeni dağılımda toplam fon sayısının 20’yi aşmadığını kontrol edin.
- Mevcut birikim ile gelecek katkı payı talimatlarının ikisini de doğrulayın.
- İşlem onayı ve referans kaydını saklayın.
BEFAS Hakkında En Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata, BEFAS kullanabilmek için emeklilik şirketini değiştirmek gerektiğini sanmaktır. İkinci hata, bütün BES fonlarının platformda bulunduğunu kabul etmektir. Üçüncü hata, BEFAS işlemlerinin yıllık 12 fon değişikliği hakkından bağımsız olduğunu düşünmektir.
Dördüncü hata, başka şirket fonu olduğu için devlet katkısı hakkının kaybolacağını varsaymaktır. BEFAS fon tercihi sistemden ayrılma değildir. Beşinci hata, fonun geçmiş kısa vadeli getirisini gelecek için garanti kabul etmektir. Altıncı hata ise valör sürelerini dikkate almadan talimatla aynı gün yeni fon payının oluşmasını beklemektir.
Sık Sorulan Sorular
BEFAS nedir?
BEFAS, Takasbank tarafından işletilen ve emeklilik yatırım fonu paylarının merkezi olarak alınıp satıldığı Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformudur.
Başka BES şirketinin fonunu almak için şirket değiştirmek gerekir mi?
Hayır. Uygun başka şirket fonları BEFAS üzerinden mevcut sözleşme korunarak alınabilir.
BEFAS ne zaman başladı?
Başka şirket fonlarının platformdan alınabilmesi 1 Temmuz 2021 itibarıyla uygulanmaktadır.
Bütün BES fonları BEFAS’ta var mı?
Hayır. Grup, unvanında yabancı ibaresi bulunan, para piyasası, katkı ve başlangıç fonları kapsam dışındadır.
BEFAS işlemi yılda kaç kez yapılır?
BEFAS fon tercihi fon dağılımı değişikliği hakkına tabidir; dağılım yılda en fazla 12 kez değiştirilebilir.
BEFAS’ta kaç fon seçilebilir?
Her fon dağılımı değişikliği işleminde BEFAS fonları dahil en fazla 20 fon seçilebilir.
BEFAS fonlarında getiri garantisi var mı?
Hayır. Fon pay değeri piyasa koşullarına göre değişir ve getiri garanti edilmez.
BEFAS’ta devlet katkısı fonu seçilebilir mi?
Katkı fonları BEFAS üzerinden serbest fon tercihi kapsamı dışındadır.
BEFAS talimatları saklanır mı?
Fon dağılım değişikliği talimatları Yönetmelik m.25 uyarınca şirket tarafından en az beş yıl saklanır.
Resmî Kaynaklar
Hukuki dayanak Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik m.23/B ve fon dağılımı bakımından m.10’dur. Güncel kapsam ve işlem bilgileri için EGM BEFAS sayfası esas alınmıştır.
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde Av. Halil Bakırcı tarafından Yönetmelik m.23/B, m.10, m.25 ve EGM’nin güncel BEFAS bilgilendirmesi karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Platformun şirket değişikliğinden farkı, kapsam dışı fonlar, 12/20 sınırı ve valör yapısı açıkça ayrılmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
