Belçika Pacte Successoral Türkiye’deki Mirası Bağlar mı? TMK 528, 545 ve MÖHUK 20 (2026)

Kısa ve net cevap

Belçika noterinde düzenlenen pacte successoral, Türkiye’deki miras payını ve taşınmazı otomatik değiştiren bir Türk mirastan feragat belgesi değildir. Türkiye’deki taşınmaz hakkında MÖHUK m.20/1 uyarınca Türk hukuku uygulanır. Belgenin şekli ve ehliyeti m.20/4–5 ile m.7’ye göre, maddi feragat etkisi TMK m.528–530 ve m.545’e göre ele alınır. Belçika Medenî Kanunu m.4.249–4.251, miras sözleşmesinde noter, bilgilendirme ve bekleme usulünü düzenler. Ölümden sonra mirasın reddi ayrı işlem türüdür.

Kısa özet: iki ülke hukuku ve belge türleri

Belçika’daki pacte successoral Türkiye’deki mirastan feragatle aynı belge değildir

Belçika’da yaşayan bir Türk ailesinin, henüz anne veya baba sağken gelecekteki mirasın paylaşımı hakkında Belçika noterinde pacte successoral düzenlemesi mümkündür. Ancak Belçika’da noterde yapılmış bu tür bir aile miras anlaşmasının Türkiye’deki daireye, tarlaya veya başka taşınmaza etkisi, yalnız belgenin noter imzası taşıdığı gerekçesiyle kesinleştirilemez. Öncelikle belgenin hangi haklardan vazgeçildiğini veya hangi geçmiş kazandırmaların hesaba katıldığını belirleyen gerçek içeriği incelenmelidir. Ardından 5718 sayılı MÖHUK’un uygulanacak hukuk kuralları ve Türk miras hukukunun sözleşme, feragat ve tapu hükümleri devreye girer.

Özellikle ‘Belçika’da mirastan feragat ettim’ cümlesi iki farklı olayı anlatabilir. Birincisi, mirasbırakan hayattayken miras planlaması için bir sözleşme yapmak; ikincisi ölüm gerçekleştikten sonra açılmış mirası reddetmektir. Türk Medeni Kanunu m.528 birinci işleme, m.605 ve m.609 ikinci işleme ilişkin farklı hukukî hükümler içerir. Belçika Medenî Kanunu’nun ilgili miras planlaması hükümleri ve ölüm sonrası ret kuralları da aynı işlem değildir. Doğru analiz için belgenin orijinal adı, imza tarihi, tarafları ve feragat edilen hakkın kapsamı tespit edilmelidir.

Belçika Medenî Kanunu Kitap 4, maddeler 4.243–4.253

Belçika Medenî Kanunu Kitap 4, miras ve ölüme bağlı tasarruflara ilişkin düzenlemeleri içerir. Miras sözleşmeleri bakımından 4.243 belirli tür sözleşmelere, 4.244 küçükler ve koruma altındaki kişilere, 4.245 geçersizlik sonuçlarına, 4.249 noterlik senedi şartına, 4.250 bilgilendirme toplantısına, 4.251 imza sürecine ve 4.253 merkezî sicile kayıt işlemlerine ilişkin hükümler getirir. Bir belgenin tarafların dilediği her gelecekteki miras anlaşmasını geçerli hâle getireceği söylenemez; sadece kanunun izin verdiği türde düzenleme yapılabilir.

Belçika’nın 2018 reformlarıyla geliştirilen bu planlama alanında resmî noter işlemi, tarafların bilgilendirilmesi ve belirlenen bekleme süreleri önem taşır. Belçika’da yapılmış geçerli bir miras sözleşmesi ile Türkiye’deki Türk taşınmazının intikali iki ayrı hukukî sonuç olduğundan, noterlerin işlemden doğan etkileri ülke bazında ayrıştırılmalıdır. Belçika Medenî Kanunu Kitap 4 güncel metni ve Belçika noterlik açıklaması bu ayrımı incelemek için doğrudan kaynak oluşturur.

Belçika m.4.249: Pacte successoral noterlik senediyle yapılır

Belçika Medenî Kanunu m.4.249, ilgili miras sözleşmesinin noterlik senedi içinde yer almasını öngörür. Aile fertlerinin aralarında imzaladığı sıradan bir metin, notere hiç başvurulmadan düzenlenen özel yazışma veya bir e-posta zinciri bu hükmün öngördüğü noterlik şekli yerine geçmez. Bununla birlikte ilgili belgeye uygulanacak tam sözleşme türü öncelikle belirlenmelidir; Belçika mevzuatındaki belirli özel sözleşmelerde ayrı kurallar bulunabilir. Belgenin resmî niteliği, düzenleyen noter ve sicil bilgilerinden doğrulanmalıdır.

Türkiye’deki miras payının belirlenmesi bakımından Belçika noterinin resmî belge düzenleme yetkisine sahip olması, Türk mahkemesinin uygulanacak hukuk incelemesini ortadan kaldırmaz. Türk hukukunda TMK m.545, miras sözleşmesinin resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi şartını getirir. Yabancı ülkede düzenlenen sözleşmenin şekil geçerliliği ise MÖHUK m.20/4 ve m.7 kapsamındaki bağlama noktalarıyla değerlendirilir. Farklı hukuk düzenlerinin şekil hükümlerini birbirine eşitlemek, belgenin Türk hukukunda kullanılma imkânına ilişkin hatalı sonuç doğurur.

Belçika m.4.250: Belgenin taslağı ve en az 15 günlük bilgilendirme aralığı

Belçika Medenî Kanunu m.4.250, ilgili pacte successoral taslağının taraflara noter tarafından iletilmesini ve ardından tarafların anlaşmanın sonuçlarının açıklandığı bilgilendirme toplantısına davet edilmesini düzenler. Toplantı, taslağın iletilmesinden itibaren on beş günlük süre dolmadan yapılamaz. Katılımcılar farklı danışman seçebilme ve noterle bireysel görüşme imkânları konusunda da bilgilendirilir. Bu süre, sözleşmeyi gerçek bir irade açıklamasıyla yapabilme güvencelerinden biridir.

Belçika’da düzenlenen miras sözleşmesi Türkiye’de delil olarak kullanıldığında, yalnız nihai sayfayı gösteren noter kopyası her zaman işlemin tüm oluşum aşamalarını açıklamayabilir. Düzenleyen noterin belge sureti, taslak gönderim tarihi ve bilgilendirme toplantısının kaydı, sözleşmenin ilgili Belçika şekil usulüne uyup uymadığının değerlendirilmesinde önem taşır. Kanun bazı sözleşme türlerine farklı usul veya istisna öngörebilir; bu nedenle belgenin hangi başlık altında düzenlendiği teyit edilir. Sadece belgenin üzerinde noter mührü olması süre kontrolünün yapılmasını gereksiz kılmaz.

Belçika m.4.251: Toplantıdan sonra en az bir ay geçmeden imza atılmaz

Belçika Medenî Kanunu m.4.251, sözleşmenin imzalanmasının m.4.250’de belirtilen bilgilendirme toplantısından itibaren en az bir ay geçmesine bağlandığını düzenler. Aynı maddede tarafların başka bir noterden yardım alabilmesi, bazı şartlarla özel noterlik vekâletiyle temsil edilmeleri ve taslak ile toplantı tarihlerinin senette gösterilmesi öngörülmüştür. Düzenlenen imza süreleri bütün tarafların uzlaşmasıyla keyfî biçimde kaldırılabilecek süreler değildir.

Belçika’daki noterde yapılan sözleşme Türkiye’deki bir miras davasında ileri sürülüyorsa, şekil koşulları hakkında gerçekte bulunan tarihli belgeler kullanılmalıdır. Belçika mevzuatına uygun temsil için verilen özel vekâletnamenin ne zaman düzenlendiği ve imzadan önceki süre şartına uygunluğu ayrıca araştırılır. Türkiye’de kullanılacak dava vekâletnamesi ile Belçika’da pacte successoral imzasını sağlayan özel vekâlet aynı hukukî işlevde değildir. Vekâlet belgelerinin birbirinin yerine geçeceği peşinen kabul edilmemelidir.

Belçika m.4.253 ve miras sözleşmesinin sicil kaydı

Belçika Medenî Kanunu m.4.253, miras sözleşmelerinin merkezî vasiyet siciline kaydedilmesine ilişkin düzenleme getirir. Bu kayıt, gelecekte miras açıldığında işlemin bulunabilmesi için önemlidir. Ancak sicilde bir miras sözleşmesi bulunduğunun gösterilmesi, o belgedeki bütün maddi taleplerin Türk tapu sicilinde ayrıca incelenmeden sonuç doğuracağı anlamına gelmez. Sicil kaydı ile belgenin Türk hukukuna göre tapu intikalinde hangi işlevi göreceği ayrı soru olarak ele alınır.

Belçika’daki noter veya yetkili makamdan alınan sicil bağlantısı, belgenin düzenlenme tarihi ve taraflarını doğrulamada yardımcıdır. Türk mahkemesi veya tapu makamına sunulan evrakın tam metni, yetkili noter sureti ve gerekiyorsa Türkçe tercümesi önem taşır. Miras sözleşmesinin yalnız kayda alınmış olması, Türkiye’deki taşınmazın vasiyet edilen kişi adına otomatik tescil edildiği veya feragat edenin Türk mirasçılık belgesinden kendiliğinden çıkarıldığı anlamına gelmez.

TMK 528: Mirastan feragat sözleşmesinin tarafları ve etkisi

Türk Medeni Kanunu m.528’e göre mirasbırakan, mirasçılarından biriyle karşılıksız yahut bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Hükmün temel sonucu, feragat edenin mirasçılık sıfatını kaybetmesidir. Bu nedenle Türkiye’deki bir taşınmazla ilgili feragat iddiasında, henüz mirasbırakan hayattayken onun da sözleşmenin gerçek tarafı olup olmadığı araştırılmalıdır. Başka mirasçılar arasında yalnız kendi aralarında imzalanan bir aile planı, TMK m.528 sözleşmesi olarak otomatik kabul edilmez.

Feragatin karşılıklı veya karşılıksız olması, karşılığın miktarı ve hakkın kapsamı açıkça belgelenmelidir. Bir mirasçı ‘bana Belçika’da para verildi, Türk evinden pay istemeyeceğim’ demişse bunun miras sözleşmesi koşullarını karşılayıp karşılamadığı yalnız banka dekontundan anlaşılamaz. Mirasbırakanın iradesi, anlaşmanın resmî biçimi ve hangi miras hakkından hangi şartlarla vazgeçildiği değerlendirilir. Belgeler arasında çelişki varsa buna dayanarak Türk taşınmazında kesin feragat sonucu yazılmaz.

TMK 528/3: Feragatin altsoya etkisi

TMK m.528’in üçüncü fıkrasına göre bir karşılık sağlanarak mirastan feragat edilmişse, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu bakımından da sonuç doğar. Bu düzenleme, Belçika’da miras planlaması yapan kişinin yalnız kendisini ilgilendiren bir imza attığını sanması hâlinde özellikle önem taşır. Çocuklar ve torunlar yönünden sonuç, sözleşmenin karşılıklı niteliği ve metindeki istisnalara göre araştırılır.

Belçika’daki pacte successoral metninde yalnız belirli bir bağışın tenkis hesabı bakımından tartışma dışı bırakılması, Türk hukukundaki tüm mirasçılık sıfatından feragat ile özdeş değildir. Feragat edenin altsoyuna hangi etkinin uygulanacağı kararlaştırılmadan önce belge gerçek içeriği ve MÖHUK’un hangi hukuk kurallarına gönderdiği tespit edilir. Çocukların hakları üzerinde sözleşme yapıldığı iddia ediliyorsa, belgenin tarafları ve onların ehliyetleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bir aile anlaşmasının bütün gelecek kuşaklar için otomatik feragat oluşturacağı varsayılmamalıdır.

TMK 529: Belirli kişi lehine mirastan feragat ve hükümden düşme

TMK m.529, mirastan feragat sözleşmesinin belli bir kişi lehine yapılması ve o kişinin herhangi bir nedenle mirasçı olamaması hâlinde feragatin hükümden düşmesini düzenler. Belli kişi lehine yapılmayan feragatte ise en yakın ortak kökün altsoyu ve onların mirasçı olamamasıyla ilgili özel sonuç vardır. Dolayısıyla feragat iddiasında sözleşmede kimin lehine hak tanındığı veya feragatin belirli kişiye yönelip yönelmediği açık biçimde incelenmelidir.

Belçika’daki aile toplantısında örneğin bir kardeşin Türkiye’deki miras evinden vazgeçip diğer kardeşin evi alacağı yazılmış olabilir. Sonradan bu kişinin mirasçı olamaması halinde TMK m.529’un uygulanacağı koşullar, sözleşmenin Türk hukukunda nasıl nitelendirildiğine göre ayrıca değerlendirilir. Feragat edenin imzasının varlığı tek başına belgenin her ölüm senaryosunda aynı sonucu doğuracağı anlamına gelmez. Sözleşmenin kim lehine kurulduğu ve uygulanacak maddi hukuk ayrı ayrı analiz edilir.

TMK 530: Feragat karşılığı ödenen bedel ve tereke alacaklıları

TMK m.530, mirasın açılması anında terekenin borçları karşılamaması ve borçların mirasçılar tarafından da ödenmemesi hâlinde feragat eden ve mirasçılarının belirli sınırlar içinde sorumluluğunu düzenler. Bu sorumluluk, feragat karşılığı mirasbırakandan ölümünden önceki beş yıl içinde alınan karşılık ve mirasın açıldığı andaki zenginleşme tutarıyla bağlantılıdır. Bu nedenle karşılık alınarak yapılan feragat, her borç ilişkisinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Belçika’da karşılık olarak para, taşınmaz veya başka bir ekonomik menfaat alınmışsa ödeme tarihi, menfaatin kimden geldiği ve mirasın açıldığı andaki değeri ayrı belgelenmelidir. Tereke borçlarının miktarı ve mirasçılar tarafından karşılanıp karşılanmadığı belirlenmeden TMK m.530’a dayanılarak sınırsız sorumluluk kurulamaz. İki ülkedeki malvarlığı ve borçların hangi hukukla değerlendirileceği MÖHUK’un ilgili bağlama kurallarıyla ayrıca incelenir. Belçika’daki aile planlaması Türk tereke alacaklılarının kanunî durumunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

TMK 545: Türk miras sözleşmesinde resmî vasiyetname şekli

TMK m.545, miras sözleşmesinin geçerliliği için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesini arar. Sözleşmenin tarafları iradelerini resmî memura aynı zamanda bildirir ve hazırlanan metni memur ile iki tanığın önünde imzalar. Türk hukuku uygulandığında bu hükmün aradığı unsurlar sıradan yazılı beyan veya tek tarafın noterde verdiği imza tasdikiyle özdeş değildir. Mirastan feragat sözleşmesinin geçerli olup olmadığı incelenirken m.545’in şekil koşulları açıkça tartışılır.

Ancak Belçika’da düzenlenen bir belgeye yalnız Türk m.545 metni gösterilerek otomatik geçersizlik sonucu çıkarılması da doğru yöntem değildir. MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufun şekli için m.7’yi ve ölenin millî hukukuna uygun düzenlemeyi dikkate alır. Yabancı unsur taşıyan sözleşmenin biçiminin incelenmesinde önce belgenin milletlerarası özel hukuk bakımından niteliği, sonra uygulanabilir geçerli şekil hukukunun hangi düzenlemeye işaret ettiği belirlenir.

MÖHUK 20/1: Türkiye’deki taşınmaz mirasında Türk hukuku

5718 sayılı MÖHUK m.20/1, mirası ölenin millî hukukuna bağlamakla birlikte Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça hükme bağlar. Bu nedenle mirasbırakan Belçika’da yaşasa, Belçika vatandaşlığına sahip olsa veya orada noterde aile anlaşması yapsa bile Türkiye’deki taşınmazın miras yoluyla kime hangi hakla geçeceğine dair maddi hukuk sorusu Türk hukukuna tabidir. Aynı mirasbırakanın Belçika’daki banka hesabının hukuku ile Mersin’deki taşınmazının hukuku aynı olmak zorunda değildir.

Türk taşınmazıyla ilgili miras payının hesaplanmasında yasal mirasçılar, feragat, saklı pay ve varsa miras sözleşmesinin maddi etkisi Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümleriyle değerlendirilir. Belçika noterinin miras planını düzenlemiş olması, Türk taşınmazının yabancı sicildeki anlaşma ile kendiliğinden devir ve tescilini sağlamaz. Belgeler Türk tapu kayıtları, mirasçılık statüsü ve ilgili mahkeme işlemleriyle ilişkilendirilmelidir.

MÖHUK m.20/4 ve m.7: Belçika senedinin şekli hangi hukuka bağlıdır?

MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufun şekline m.7 hükmünün uygulanacağını ve mirasbırakanın millî hukukuna uygun biçimde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğunu düzenler. M.7 hukukî işlemin yapıldığı ülke hukukuna veya esas hakkında yetkili hukukun maddi şekil kurallarına uygun yapılabilmesi esasını içerir. Yurt dışında noter senediyle düzenlenmiş bir miras sözleşmesinin Türkiye’de ileri sürülmesi bu iki maddenin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Şekil hukuku sorusu belgenin Türkiye’deki taşınmaz payına maddi etkisiyle aynı şey değildir. Belçika’daki usule göre şeklen düzenlenmiş bir metnin, Türk hukukunda TMK m.528 anlamında hangi hakları etkileyebileceği ayrıca belirlenir. Buna karşılık Türkiye’deki taşınmazın Türk hukukuna tabi olması, yurt dışındaki her miras belgesinin şeklen mutlaka Türk noterinde yeniden düzenlenmesi zorunluluğu bulunduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Somut sözleşmenin niteliği ve geçerli hukuk bağlantısı açıkça yazılmalıdır.

MÖHUK m.20/5 ve tarafların sözleşme ehliyeti

MÖHUK m.20/5, ölüme bağlı tasarruf ehliyetini tasarrufta bulunanın işlemi yaptığı andaki millî hukukuna bağlar. Belçika’da pacte successoral imzalanan tarihte mirasbırakanın vatandaşlığı ve sözleşmeye katılan diğer tarafların statüsü araştırılmalıdır. Mirasbırakanın ölümü anındaki vatandaşlık ile sözleşmenin düzenlendiği tarihteki vatandaşlık farklı olabilir; bunlar aynı tespitmiş gibi gösterilmez. Birden fazla vatandaşlığı bulunan kişiler için MÖHUK m.4’ün özel kuralları ayrıca önemlidir.

Belçika Medenî Kanunu m.4.244 küçükler ve koruma altındaki yetişkinlerin miras sözleşmelerine katılmasına ilişkin sınırlamalar içerir. Bu nedenle bir Belçika aile anlaşmasında küçük mirasçı veya koruma altında kişi bulunuyorsa, kişinin iradesinin kanunî şartlara uygun biçimde açıklanıp açıklanmadığı incelenir. Her aile bireyinin imzasının varlığı tek başına tam tasarruf ehliyeti bulunduğunu kanıtlamaz. Temsil veya mahkeme izni gerekiyorsa yalnız imza yeterli sayılmamalıdır.

Ölümden sonra mirasın reddi neden farklıdır? TMK 605 ve 609

TMK m.605, yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebilmesine ilişkin temel kuralı düzenler. TMK m.609 ise reddin sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılmasını öngörür. Bu işlem mirasbırakanın ölümüyle açılmış tereke hakkında yapılır; TMK m.528’deki mirastan feragat sözleşmesi ise mirasbırakanın sağlığında taraf olduğu bir sözleşmedir. Hukuki zaman ve irade yapısı birbirinden farklıdır.

Belçika’da ölümden sonra noterde yapılan renonciation à succession işlemi, yaşayan mirasbırakanla pacte successoral düzenlenmesi değildir. Türkiye’deki taşınmaz hakkında Belçika ret kaydının hangi usule göre sonuç doğuracağı, MÖHUK m.20/1 ve Türk miras hukukunun usul ve maddi hükümleriyle değerlendirilmelidir. Sitedeki Belçika noteri önünde miras reddi rehberi, ölümü izleyen ret işlemini ayrı inceler.

Belçika pacte successoral, Türkiye’deki saklı pay talebini kaldırır mı?

Belçika’da noter önünde yapılan aile miras sözleşmesinin, ileride Türkiye’deki taşınmaza ilişkin saklı pay ve tenkis davasında ileri sürülebileceği durumlar olabilir. Ancak hangi haktan feragat edildiği veya hangi kazandırmanın tenkis hesabında nasıl değerlendirileceği öncelikle sözleşme metninden çıkarılmalıdır. Türk Medeni Kanunu m.505, m.506, m.560 ve devamı saklı pay ile tenkis sistemini düzenler. Belçika’daki her aile anlaşmasının Türk saklı pay düzenini tamamen etkisiz bıraktığı ileri sürülemez.

Türk taşınmazı için MÖHUK m.20/1 gereği Türk hukuku uygulandığından, saklı pay hakkının bulunup bulunmadığı ve ihlal koşulları Türk miras hukuku bakımından araştırılmalıdır. Pacte successoral metniyle yalnız geçmiş bağışların dengeli olduğu kabul edilmişse bu, tek başına Türk m.528 uyarınca mirasçılık sıfatının tümden kaybı anlamına gelmeyebilir. Hak sahiplerinin kimlikleri, kazandırmaların tarihi, sözleşmenin gerçek kapsamı ve ölüm anındaki tereke ayrı ayrı değerlendirilir.

Belçika sözleşmesinin Türk tapu sicilinde doğrudan tescil gücü var mıdır?

Belçika’daki pacte successoral Türkiye’deki bir taşınmaz üzerinde hak iddiasını etkileyebilir; fakat yabancı noter senedinin mevcut olması Türk tapu sicilindeki malikin adını kendiliğinden değiştirmez. Türk Medeni Kanunu m.705 taşınmaz mülkiyetinin kazanılması; m.1022 ve devamı tescilin etkisi ile sicilin hukukî işlevini düzenler. Mirasın açılması, mirasçıların hakları ve varsa belirli mal bırakma veya feragat işleminin tapuya etkisi ayrıca tespit edilmelidir.

Türkiye’deki taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm kayıtları edinilir. Mirasbırakanın ölüm belgesi, mirasçılık durumunu gösteren belgeler ve Belçika sözleşmesinin tam metni incelenir. Belgede yazılı feragatle Türk mirasçılık belgesi veya tapu kaydı arasında farklılık bulunuyorsa doğrudan tapu memurundan hukukî değerlendirme yapılması beklenmeden uygun mahkeme ve kayıt işlemleri belirlenir. Belçika’daki merkezî sicil kaydının Türkiye’de resmî tescilin yerine geçtiği kabul edilmez.

Apostil, yeminli tercüme ve belge aslı

Belçika noter senedinin Türkiye’de resmi başvuruda kullanılabilmesi için yabancı belgenin aslının veya usule uygun resmî örneğinin güvenilir biçimde sunulması gerekir. İlgili belge bakımından apostil veya başka tasdik muafiyetinin bulunup bulunmadığı ve gerektiğinde Türkçe çeviri şekli ilgili uluslararası anlaşmalar ve Türk usul hukuku hükümlerine göre belirlenir. Apostil, belgedeki imza ve düzenleyen makamın resmî niteliğini doğrular; feragatin Türk hukukundaki tüm maddi sonuçlarının doğru ve kabul edilmiş olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Belçika’da Fransızca, Felemenkçe veya Almanca düzenlenen miras sözleşmesinin Türkçe tercümesinde ‘feragat’, ‘tenkis davasından vazgeçme’, ‘gelecekteki miras paylaşımı’ ve ‘bağışların denkleştirilmesi’ kavramları birbirine çevrilirken özen gösterilir. Hukuki kavramlar yanlış çevrilirse Türk mahkemesi önünde sözleşmenin niteliği hatalı sunulabilir. Tercümede metnin kapsamı genişletilmez; asıl belge ve noter kayıtları esas alınır.

Aile üyeleriyle yapılan sözleşmede karşılık ve ödeme ispatı

Mirastan feragat bir karşılık sağlanarak düzenlenmişse bu karşılığın hangi kişi tarafından, ne zaman ve hangi hukuki sebeple verildiği önemlidir. Türk Medeni Kanunu m.528 altsoya ilişkin sonuçlarda karşılığı dikkate alır; m.530 ise belirli koşullarda tereke alacaklılarına karşı karşılığa bağlı sorumluluğu düzenler. Belçika’da yapılan banka havalesi, taşınmaz bağışı veya başka ekonomik transfer, miras sözleşmesinin içeriğiyle ilişkilendirilmeden tek başına tüm mirastan feragat sonucunu kanıtlamaz.

Ödemeyi gösteren banka kayıtları, ilgili bağış işlemi, noter senedindeki karşılık açıklaması ve mirasbırakanın sonraki tasarrufları birlikte değerlendirilir. Sözleşmede sadece geçmişteki bağışların kabulü veya ileride tenkis talebi yapılmaması düzenlenmiş olabilir; bu olasılık metin incelenmeden TMK m.528 feragat sözleşmesi sayılmaz. Sözleşmenin hukukî amacı ile ekonomik işlemin delilleri birbirine uyumlu tutulmalıdır.

Belçika’da 2026 itibarıyla pacte successoral işlemlerinde dikkat edilecek maddeler

Belçika’da yürürlükteki Kitap 4 hükümlerine göre m.4.249 noterlik şeklini, m.4.250 tarafların bilgilendirilmesini, m.4.251 asgari bekleme süresini ve imzayı, m.4.253 sicil kaydını düzenler. 4.245 uygun olmayan miras sözleşmelerinin hükümsüzlüğünü, 4.244 ise bazı temsil ve ehliyet sınırlamalarını ele alır. Bu hükümler ülke dışındaki taşınmaz üzerinde Türk hukuku kurallarının tamamen uygulanmaz hâle geldiği anlamına gelmez. Sözleşme düzenlenirken Belçika hukukundaki şekil ve kapsam ile Türkiye’deki maddi miras hukuku birlikte araştırılmalıdır.

Belçika’daki resmî belgelerin tarihine bakmak da önemlidir. Değişmiş veya yeniden kodlanmış medeni kanun numaraları eski noter belgelerinde farklı ifadelerle görülebilir. Yürürlükteki 2026 kanun metni ile işlemin düzenlendiği tarihte uygulanan hükümler birbirinden ayrılır. Bu nedenle sözleşmenin imzalandığı tarihteki kanun ve bugünkü dava veya tapu işleminde uygulanacak normlar aynıymış gibi sunulmamalıdır.

Türkiye’deki mirasçılık belgesine ve feragat iddiasına itiraz

Belçika’daki pacte successoral sebebiyle Türk mirasçılık belgesindeki paylara itiraz eden kişi, önce belgenin içeriğini ve Türk taşınmazına uygulanacak hukuk sonucunu ortaya koymalıdır. Türk Medeni Kanunu m.598 mirasçılık belgesini ve bu belgenin geçersizliğinin ileri sürülmesini düzenler. Belçika sözleşmesi yanlış hukukî nitelendirmeyle Türk belgesine işlenmemişse hangi kayıt veya yargısal başvurunun gerektiği somut dosyaya göre belirlenir.

Türk hukuku bakımından ilgili dava ve yetkili mahkeme konusunda MÖHUK m.43’teki miras davalarında yer itibarıyla yetki ve HMK’nın görev hükümleri birlikte değerlendirilir. Yabancı noter senedinin geçerliliği, mirasçılığın gerçek kapsamı ve taşınmazın tapu kaydı ayrı istemler doğurabilir. Sözleşme metni araştırılmadan mirasçılık belgesinin mutlaka değiştirileceği veya hiç dikkate alınmayacağı yönünde kesin bir dava sonucu vaat edilmez.

Belçika sözleşmesinin Türk mirasçı tarafından imzalanması

Belçika’da bulunan Türk mirasçı bir pacte successoral metnini imzalayacaksa sözleşmenin yalnız kendisine mi yoksa altsoyuna da mı etki edebileceği, önce ilgili Belçika ve Türk hukuk kuralları üzerinden değerlendirilmelidir. Türkiye’deki taşınmazın bulunması, Türk hukuku bağlantısını güçlendirir; ancak belgenin yabancı ülke resmî noter işlemine ait şekil koşulları da yok sayılmamalıdır. İmza öncesinde mevcut mirasbırakan, ileride hak sahibi olabilecek kişiler ve hangi ülke mallarının anlaşma kapsamına girdiği yazılı olarak belirlenmelidir.

Belçika hukukunda m.4.250 taraflara taslak üzerinden bilgilendirilme ve ayrı danışmanla görüşme imkânı tanır. Özellikle Türkiye’deki malvarlığı üzerinde etkisi olabileceği düşünülen bir metinde, düzenleme öncesi hem Belçika noteri hem Türk miras hukuku açısından bağımsız değerlendirme alınması uyuşmazlık riskini azaltır. Karşılık, altsoy etkisi ve feragat edilen haklar açıklığa kavuşturulmadan belgenin genel bir aile anlaşması gibi imzalanması uygun değildir.

Belçika noterlik vekâleti ile Türkiye’deki dava vekâleti aynı değildir

Belçika Medenî Kanunu m.4.251, belirli koşulları taşıyan yetişkin ve ehil tarafların özel resmî vekâletnameyle miras sözleşmesinde temsil edilmesini düzenler. Türk hukukunda ise mahkeme, tapu ve sulh gibi işlemlerde vekâletnamenin içeriği ayrıca değerlendirilir. Belçika’da pacte successoral imzalamak için verilmiş özel vekâletnamenin Türkiye’de her miras veya tapu davasını yönetme yetkisini de kendiliğinden içerdiği kabul edilmez.

Türkiye’de kullanılacak vekâletnamenin şekli, varsa apostil ve tercüme ile özel yetki gerektiren işlemler kontrol edilir. Yurt dışından verilen vekâletnamede özel yetki rehberi Türk dava usulüne ilişkin bu farklı konuyu ele alır. Belçika noterine sunulan temsil belgesiyle Türk tapu memuruna sunulacak vekâlet arasında amaç ve hukukî etki bakımından farklılık olabileceği göz önünde tutulmalıdır.

Türk tapusunda taşınmaz payının hesaplanması için gerekli belgeler

Belgelerin ilk grubu Belçika’daki miras sözleşmesinin tamamı, düzenleyen noterin bilgileri, imza ve kayıt tarihleri, varsa apostil ve tercümedir. İkinci grup, mirasbırakanın ölüm ve vatandaşlık kayıtları ile Türk taşınmazının güncel tapu bilgileridir. Üçüncü grup, mirasçıların kimlikleri, aile bağı, varsa saklı pay ve karşılık ödemelerinin delilleridir. Bu kayıtlar olmadan Türk taşınmazı üzerinde kimin ne oranda hak sahibi olduğu güvenilir biçimde hesaplanamaz.

Noter senedinin yalnız sonuç paragrafı getirilmişse feragatin kapsamı, lehine sözleşme yapılan kişi ve altsoya etkisi araştırılmadan kesin paylaşım tablosu oluşturulmaz. Mirasçılık belgesi alınmış olsa bile yabancı sözleşmeyle çelişki varsa gereken açıklama ve işlemler tamamlanmalıdır. Evrakın tarihleriyle kurulan kronoloji, Belçika’daki işlem ve Türk mirasbırakanın ölüm anındaki hakların karıştırılmasını önler.

Belçika’daki reddi miras ve acte d’hérédité rehberleriyle ilişki

Belçika’da düzenlenen bir acte d’hérédité belgesi, ölümden sonra mirasçıların kimliğine ilişkin resmî kayıt işlevi görebilir. Ancak bu belge, mirasbırakan hayattayken yapılan pacte successoral ile aynı içerikte olmak zorunda değildir. Yine ölümden sonra noterde yapılan miras reddi, mirasbırakanla sağlığında yapılan TMK m.528 kapsamındaki sözleşmeden farklıdır. Türkiye’de kullanılacak belgelerin her biri ayrı hukukî sonuç için incelenir.

Sitedeki Belçika acte d’hérédité ve Türk tapusu rehberi ölüm sonrası miras belgesini, Belçika el yazılı vasiyet ve Türk taşınmazı yazısı tek taraflı ölüme bağlı tasarrufu inceler. Bu makalenin odak noktası ise yaşayan mirasbırakanın katıldığı Belçika aile miras sözleşmesinin Türk taşınmazıyla bağlantısıdır.

Türkiye’deki taşınmazı etkilediği iddia edilen pacte successoral için kontrol planı

Birinci adım Belçika belge türünü belirlemektir: pacte successoral mı, ölüm sonrası renonciation à succession mı, yoksa başka bir noter tutanağı mı? İkinci adım işlemin düzenlenme tarihinde Belçika Medenî Kanunu m.4.249–4.253 kurallarının sözleşme türü bakımından nasıl uygulandığını kontrol etmektir. Üçüncü adım mirasbırakanın imza tarihi vatandaşlığını ve tarafların ehliyetini tespit etmektir. Dördüncü adım Türk taşınmazı için MÖHUK m.20/1; şekil ve ehliyet için m.20/4–5 analizidir.

Beşinci adım Türk Medeni Kanunu m.528–530, m.545 ve varsa saklı pay hükümleri açısından sözleşmenin gerçek kapsamını değerlendirmektir. Altıncı adım veraset, tapu, mahkeme ve tereke belgelerini ayrı toplamak; yedinci adım yetkili Türk makamı önünde doğru istemi yöneltmektir. Bu sıraya uyulması yabancı aile planlaması belgesini otomatik tapu devri veya otomatik mirastan ret olarak görme hatasını önler. Belgesiz ve kanun dayanağı belirsiz bir pay hesaplamasıyla tescil yapılması istenmemelidir.

Belçika pacte successoral ve Türk mirası hakkında 12 soru

Türk ve Belçika mevzuatının resmî kaynakları

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.528–530 ve 545 (Adalet Bakanlığı); 5718 sayılı MÖHUK m.7 ve m.20 (Mevzuat Bilgi Sistemi); Belçika Medenî Kanunu Kitap 4, m.4.243–4.253 güncel metni; Belçika Noterler Federasyonu miras sözleşmeleri açıklaması.