Belçika’da El Yazısıyla Yapılan Vasiyetname Türkiye’deki Ev İçin Geçerli mi? MÖHUK 20 (2026)

Kısa ve net cevap

Belçika’da el yazısıyla hazırlanan vasiyetnamenin Türkiye’deki ev veya arsa üzerinde sonuç doğurup doğurmayacağı, önce MÖHUK m.20/4 ve m.7 ile şekil, m.20/5 ile ehliyet, m.20/1 ile Türk taşınmazına uygulanacak hukuk ayrımına göre belirlenir. Türk hukukuna göre el yazılı vasiyetnamenin şekli TMK m.538’de açıklanmıştır. Belirli mal bırakmanın tapuda tescili, TMK m.517 ve m.600 uyarınca doğan istem ile usulî işlemlerden ayrılmaz. Yabancı belgenin varlığı tek başına Türk tapusunda otomatik devir yapmaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa özet: hangi hüküm hangi soruyu cevaplar?

Belçika’da el yazılı vasiyetname ile Türkiye’de taşınmaz devri aynı işlem değildir

Belçika’da yaşayan bir kişinin el yazısıyla düzenlediği vasiyetnamede Türkiye’deki daireyi, arsayı veya başka bir taşınmazı belirli kişiye bırakmış olması, o kişinin adına Türk tapu sicilinde kendiliğinden tescil yapıldığı anlamına gelmez. Önce vasiyetnamenin hangi hukuk uyarınca şeklen geçerli sayılabileceği, sonra Türkiye’deki taşınmaz hakkında hangi maddi miras hukukunun uygulanacağı ve son olarak mirasçı veya vasiyet alacaklısının tapuda hangi belgeye dayanacağı belirlenir. Bu üç aşamanın birbirine karıştırılması dosyanın hatalı başvuruya yönelmesine neden olur.

Belçika’daki vasiyetnamenin düzenlendiği tarih, dil, imza, düzenlenme yeri ve mirasbırakanın o andaki vatandaşlığı ayrı kayda geçirilmelidir. Türkiye’deki taşınmazın ada, parsel, bağımsız bölüm bilgileri ve mülkiyet kaydı da araştırılır. Bir belgeyi yalnız ‘Belçika’da yazılmış’ diye geçersiz veya ‘noter onaylı’ diye her işlemi bitirir saymak 5718 sayılı MÖHUK’un çatışan hukuk sistemlerini ayıran kurallarıyla uyuşmaz.

MÖHUK madde 20/1: Türkiye’deki taşınmaz için Türk hukuku

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.20/1, mirasın ölenin millî hukukuna tabi olduğunu; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukukunun uygulanacağını açıkça düzenler. Dolayısıyla mirasbırakan Belçika’da ikamet etse veya Belçika vatandaşlığına sahip olsa bile Türkiye sınırları içindeki taşınmazın miras yoluyla kazanılması bakımından bu özel bağlama kuralı öncelikle incelenir. Belçika’daki malvarlığı ve Türkiye’deki taşınmaz aynı hukukî sonuca otomatik bağlanamaz.

Aynı kanunun m.20/2 fıkrası, mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerde terekenin bulunduğu ülke hukukuna gönderme yapar. Bu nedenle Türkiye’deki taşınmaz için miras payının ve devrin hukukî dayanağının belirlenmesinde Türk hukukuna ilişkin maddeler dosyada ayrı gösterilmelidir. Belçika resmî evrakında yazılı paylaşım oranları, Türk tapu kütüğüne hiçbir işlem yapılmaksızın kopyalanacak nihai kararlar olarak kabul edilemez.

MÖHUK madde 20/4: yabancı vasiyetnamenin şekli

MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufun şekli hakkında Kanunun 7. maddesinin uygulanacağını ve ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğunu hükme bağlar. MÖHUK m.7 ise hukukî işlemin, yapıldığı ülke hukukunun veya esası hakkında yetkili olan hukukun maddi şekil kurallarına uygun biçimde yapılabileceğini düzenler. Bu nedenle Belçika’da yapılmış bir vasiyetname yalnızca Türk Medeni Kanunu’ndaki bir vasiyet türünün şekliyle birebir aynı değil diye doğrudan geçersiz ilan edilemez.

Şekli geçerlilik iddiasında hangi bağlama noktasına dayanıldığı açıkça gösterilir: işlemin Belçika’da yapılmış olması, esasa uygulanan hukuk yahut mirasbırakanın millî hukuku. Seçilen hukukun yürürlükteki maddi şekil şartları resmî kaynak üzerinden tespit edilmelidir. Hukuk seçimini ve vasiyetnamenin gerçekten o hukuk şartlarını karşıladığını göstermeden ‘Belçika’da yazılan tüm el yazılı vasiyetler Türkiye’de geçerlidir’ demek de aynı derecede yanlış olur.

Türk Medeni Kanunu madde 538 ve el yazılı vasiyetname

Türk Medeni Kanunu m.538, Türk maddi hukukuna göre el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesini, başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmasını ve imzalanmasını zorunlu kılar. Türk hukukunun şekil yönünden uygulanacağı dosyalarda, yalnız bilgisayarda hazırlanmış metnin altına imza atılması, m.538’deki el yazısı şartını karşılamaz. Vasiyetnamenin saklanmak üzere notere veya yetkili memura bırakılması ise aynı maddenin ikinci fıkrasında imkân olarak düzenlenir; bu imkân ayrı bir zorunluluk gibi gösterilmez.

Yurt dışında düzenlenen bir vasiyetnamede MÖHUK m.20/4 ile m.7’nin gösterdiği başka hukuk geçerli şekil kurallarını belirliyorsa, Türk m.538 kuralı otomatik tek ölçüt kabul edilmez. Önce çatışma kuralı uygulanır; sonra seçilen hukukun maddi düzenlemesiyle belgenin biçimi karşılaştırılır. Bu ayrım, Belçika’da düzenlenmiş el yazılı vasiyetnamenin Türkiye’deki tapu işlemi sırasında yorumlanmasında temel meseledir.

Vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki ehliyet: MÖHUK m.20/5

MÖHUK m.20/5, ölüme bağlı tasarruf ehliyetini tasarrufta bulunanın işlemi yaptığı andaki millî hukukuna bağlar. Bu hüküm, vasiyetnamenin şeklen uygunluğundan farklı bir soruya cevap verir. Mirasbırakanın vasiyetnameyi imzaladığı tarihte hangi vatandaşlığa sahip olduğu ve kendi hukukuna göre tasarruf ehliyetinin bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılır. Sonradan vatandaşlık değişikliği meydana gelmiş olması, işlemin yapıldığı andaki ehliyet incelemesini ortadan kaldırmaz.

Birden fazla vatandaşlık bulunduğunda MÖHUK m.4’teki özel bağlama kuralları dikkate alınır. Türk vatandaşlığının da bulunduğu çok vatandaşlıklı kişilerde m.4/1-b’nin Türk hukuku bağlantısı ayrıca değerlendirilir. Belgeye sonradan eklenen milliyet açıklaması veya yalnız ikamet kartı, tasarruf tarihindeki vatandaşlığın tek başına kesin kanıtı sayılamaz. Ehliyete ilişkin uyuşmazlık doğarsa döneme ait sağlık ve resmi kimlik kayıtlarıyla somut değerlendirme yapılmalıdır.

Mirasçı atama ile belirli taşınmaz bırakma arasındaki ayrım

Türk Medeni Kanunu m.516, mirasbırakanın mirasının tamamı veya belirli bir oranı için bir veya birden çok kişiyi mirasçı atamasını düzenler. M.517 ise kişiyi mirasçı atamaksızın belirli bir mal bırakma yoluyla kazandırmada bulunulmasına ilişkindir. ‘Mersin’deki dairemi torunuma bırakıyorum’ cümlesinin hukuki niteliği ile ‘bütün mirasımın yarısını torunuma bırakıyorum’ cümlesi aynı değildir. Tasarrufun kapsamı ve amacı hukukî nitelendirmede belirleyici olabilir.

Bu ayrım tapu yönünden özellikle önemlidir. Mirasçılar TMK m.599 uyarınca mirası mirasbırakanın ölümüyle kanunen kazanırken, belirli mal bırakma vasiyetinin lehtarı kural olarak vasiyetin yerine getirilmesini isteme hakkına sahiptir. Vasiyet alacaklısının doğrudan mirasçı gibi tüm terekeye el atması ve mülkiyeti ölüm anında adına geçmiş sayması doğru değildir. İşlemin niteliği vasiyet metni ve Türk hukukunun özel hükümleri üzerinden ortaya konmalıdır.

Vasiyet alacaklısı adına tapu tescilinin hukukî temeli

Türk Medeni Kanunu m.600, vasiyet alacaklısının vasiyetin yerine getirilmesini görevliye, görevli yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı ileri sürebileceği kişisel istem hakkını düzenler. Belirli mal bırakılmış olması, lehtarın ilgili dairenin tapu kaydında ölüm anıyla birlikte malik olarak görünmesine yol açmaz. Gerekli devir ve tescil usulü ayrıca tamamlanmalıdır. Tapu Sicili Tüzüğü ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün belirli mal vasiyetine ilişkin işlem düzenlemeleri bu aşamada uygulanır.

Önce vasiyetnamenin açılması ve lehine kazandırma yapılan kişinin hakkının belirlenmesi, sonra ilgili taşınmazın tapu kayıtlarının incelenmesi gerekir. Mirasçıların işbirliği, tasarrufun niteliği ve uyuşmazlık olup olmaması tescil yolunu etkiler. İşlemlerin yazılı talimatla ve doğru yetkiye sahip kişi tarafından yürütülmesi önemlidir. Apostilli bir yabancı vasiyetnameyi tek başına tapu müdürlüğüne götürmek, zorunlu tüm Türk hukuk işlemlerinin tamamlanmış olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’de vasiyetnamenin teslimi ve açılması

Türk Medeni Kanunu m.595, bir kimsenin ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın derhal sulh hâkimine teslim edilmesine ilişkin yükümlülüğü düzenler. M.596 uyarınca vasiyetname, teslimden başlayarak bir ay içinde yetkili sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. M.597 ise mirasta hak sahibi olanlara ilgili kısımların bildirilmesini düzenler. Yabancı ülkede tutulmuş bir belgeye ilişkin Türk mahkemesi işlemleri bu düzenlemelerle birlikte değerlendirilmelidir.

Mirasbırakanın son yerleşim yeri Belçika ise Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bakımından MÖHUK m.43 ayrıca incelenir. M.43, miras davalarında ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesini; böyle bir yerleşim yeri bulunmuyorsa terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesini yetkili kılar. İşin türüne göre görevli mahkemenin belirlenmesi bu yer itibarıyla yetki incelemesinden ayrıca yapılmalıdır.

Mirasçılık belgesi ile vasiyetnamedeki kazandırmanın belgesi

Türk Medeni Kanunu m.598/1, başvuru üzerine yasal mirasçılara sulh mahkemesi veya noterlik tarafından mirasçılık sıfatlarını gösteren belge verileceğini düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına ilişkin belge için ilgili tasarrufun kendilerine bildirilmesinden başlayan itiraz süreci öngörülmektedir. Bu iki belgenin amacı ve dayanağı farklıdır.

Belçika’da düzenlenen miras belgesi, vasiyetnamenin kendisi ve Türkiye’de kullanılan mirasçılık belgesi arasında da ayrım yapılmalıdır. Yabancı bir evrak, mirasçı veya lehtar statüsünün tespitine yardımcı delil olarak kullanılabilir; fakat Türk hukukunda tapu tescili için aranan belgelendirme şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Belçika acte d’hérédité belgesinin Türkiye’de kullanımı hakkında mevcut rehber bu farklı konuyu açıklar.

Türkiye’deki taşınmazda saklı pay ve tenkis hakkı

MÖHUK m.20/1 Türkiye’deki taşınmaz hakkında Türk hukukunu uygulanacak hukuk olarak belirlediğinden, bu taşınmaza ilişkin vasiyetin mirasçıların saklı paylarına etkisi Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre incelenir. TMK m.505 ve m.506 tasarruf edilebilir kısım ile saklı payları; m.560 ise saklı payı karşılanmayan mirasçının tenkis talebini düzenler. Mirasbırakanın tüm malvarlığını bir kişiye bırakmış olması, her dosyada saklı pay iddiasını ortadan kaldırmaz.

Saklı pay oranlarının hesaplanması, mirasbırakanın ölüm tarihindeki tereke değerine, yasal mirasçı grubuna ve denkleştirme veya tenkise konu kazandırmalara göre yapılır. Belçika’daki tüm tereke ile Türkiye’deki taşınmazın kapsamı doğrudan özdeş sayılmamalıdır. Tenkis hakkı bulunduğu ileri sürülürse davanın tarafları, süresi ve hesaplaması ayrı bir hukuki inceleme gerektirir. Belge üzerinde yalnız ‘tüm mallarımı bıraktım’ yazıyor diye bu işlemler atlanmaz.

Vasiyetnamenin iptali: TMK 557 ve 559

Türk Medeni Kanunu m.557, vasiyetnamenin tasarruf ehliyeti bulunmadan yapılması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu düzenlenmesi, içeriğinin veya şartlarının hukuka ya da ahlaka aykırı olması ve kanuni şekillere uyulmaması gibi iptal sebeplerini sayar. M.558, iptal davasını isteme hakkını iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısına tanır. Bu sebepler birbirinden farklı ispat konularıdır ve her iddia için ilgili kayıt araştırılır.

TMK m.559 uyarınca dava hakkı tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyi niyetli davalıya karşı on yıl, iyi niyetli olmayana karşı yirmi yıl içinde düşer. Bu sürelerin somut başlangıçları ve Belçika’da yapılan işlemlerin Türkiye’deki usul sonuçları ayrı incelenir. Yabancı vasiyetnamenin varlığı, sürelerin başlangıcının hiçbir araştırma yapılmadan kesin olarak ölüm tarihi kabul edilmesi anlamına gelmez.

Yabancı belgede apostil, tercüme ve asıl belge kontrolü

Belçika’da düzenlenen veya orada saklanan vasiyetname Türkiye’deki bir mahkemeye veya tapu müdürlüğüne sunulacaksa belgenin kaynağı, düzenleme biçimi, onayı ve tercümesi belirlenmelidir. Yabancı resmî belgelerin ispat niteliği bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.224, ilgili uluslararası anlaşmalar ve belge türüne ilişkin özel muafiyetler birlikte değerlendirilir. Apostil doğrulaması, belgenin içeriğindeki bütün maddi iddiaların Türk hukukunca kabul edildiğini göstermez.

El yazılı bir belgenin Belçika’da resmi kuruma tevdi edilmesi ile resmî memur tarafından doğrudan düzenlenmesi aynı işlem olmayabilir. Mahkeme, belgenin aslı, tarih ve imza özellikleri veya gerekli yabancı hukuk içeriği üzerinde ayrıca inceleme yapabilir. Çeviride vasiyetin belirli mal bırakmaya mı, mirasçı atamaya mı yönelik olduğu doğru aktarılmalıdır. İçeriğe ilişkin belirsizlik, yalnızca tercümeye mühür eklenerek giderilmez.

Belçika vatandaşlığı ve Türk çifte vatandaşlık ayrımı

Mirasbırakanın yalnız Belçika vatandaşı olması, Türk vatandaşı olması ya da hem Türk hem Belçika vatandaşı olması MÖHUK m.20/5’teki vasiyet ehliyeti ve m.20/1’in genel millî hukuk bağlantısı bakımından önem taşır. MÖHUK m.4/1-b, birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olup aynı zamanda Türk vatandaşı olanlar için vatandaşlık esaslı bağlantıda Türk hukukunun uygulanacağını belirtir. Ancak Türkiye’deki taşınmaz hakkında m.20/1’in özel Türk hukuku kuralı ayrıca yerinde kalır.

Bir kişinin Belçika’da uzun süre ikamet etmesi onu kendiliğinden yalnız Belçika vatandaşlığına sahip yapmaz. Vatandaşlık belgeleri, tasarrufun düzenlendiği tarih ve ölüm tarihi farklı inceleme konularıdır. Vatandaşlığın tasarruf tarihi ile ölüm tarihinde değişmiş olması, ehliyet ve miras bağlama noktalarının ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirir. Belgelerde gerçekte bulunmayan vatandaşlık veya ikamet bilgileri varsayılarak dava kurulamaz.

Tapu intikali ile veraset ve intikal vergisinin ayrılması

Türkiye’deki bir taşınmazın miras yoluyla intikali sırasında mirasçılık statüsünün tespiti, vasiyetin açılması ve varsa vasiyet alacağına dayalı tescil süreci birbirinden ayrılır. Veraset ve intikal vergisine ilişkin bildirim ve vergisel işlemler ise mali hukukun ayrıca yürütülen parçasıdır. Tapu kaydının incelenmesi, vergi ödevinin varlığı veya süresi hakkında tek başına nihai sonuç vermez.

Belçika’da miras vergisine ilişkin işlem yapılmış olması, Türkiye’de hiç vergi yükümlülüğü bulunmadığına dair otomatik belge sayılmaz. Türk veraset ve intikal vergisi mevzuatı, ilgili ikili vergilendirme anlaşmalarının kapsamı ve kişi/varlık bağlantıları ayrıca araştırılır. Türk taşınmazı üzerinde aynî hak tescili ile vergi beyannamesi aynı kurum işlemi değildir. Belçika’dan Türkiye’ye gelen müvekkilin dosyasında bu iki iş akışı ayrı liste halinde takip edilmelidir.

Belçika’daki mirasçının Türkiye’de avukatla işlem yürütmesi

Türkiye’de taşınmazı bulunan mirasbırakanın mirasçıları veya vasiyet alacaklıları Belçika’da ikamet ediyor olabilir. Türkiye’deki dava ve tapu işlemlerinin usulüne uygun temsil yetkisi çerçevesinde vekille yürütülebilmesi, her mirasçının her aşamada fizikî olarak Türkiye’de bulunmasını zorunlu kılan genel bir kural bulunmadığını gösterir. Bununla birlikte vekâletnamenin Türkiye’deki belirli işlem için yeterli yetkiyi içermesi gerekir.

Vekâlet yetkisi davanın takibi, sulh, paylaşma, tapu satışı ve bedel tahsili bakımından aynı kapsamda kabul edilmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74’ün özel yetki gerektiren işlemleri ayrıca incelenir. Belçika’da belge hazırlamadan önce yapılacak iş ve işlemin hangi kişiye ait hakla ilgili olduğu doğru tanımlanmalıdır. Mevcut yurt dışından vekâletname özel yetki rehberi bu ayrımı açıklar.

Belçika el yazılı vasiyetnamenin Türkiye’de incelenme sırası

İlk adım vasiyetnamenin aslını veya doğrulanabilir kaynağını, düzenlenme tarihini ve imza bilgilerini tespit etmektir. İkinci adım MÖHUK m.20/4 ve m.7 üzerinden şekil hukukunu belirlemektir. Üçüncü adım m.20/5 kapsamında tasarruf tarihinde ehliyete uygulanacak millî hukuku seçmektir. Dördüncü adım Türkiye’deki taşınmaz için MÖHUK m.20/1 ve ilgili TMK hükümlerini uygulamaktır.

Beşinci adım, vasiyetnamenin açılması, mirasçı veya vasiyet alacaklısı statüsünün belgelendirilmesi ve tapu tescili için uygun işlemin saptanmasıdır. Altıncı adım saklı pay, iptal ve tenkis iddiaları varsa bunların ayrı dava konusu ve sürelerine göre incelenmesidir. Türkiye’de taşınmaz bulunan miras dosyalarında hedef, Belçika’daki belgenin varlığına dayanarak tapuda doğrudan sonuç vaat etmek değil, geçerli kaynak belge, kanun maddesi ve uygun usul üzerinden işlem yürütmektir.

Belçika vasiyetnamesi Türkiye’de: sık sorulan 12 soru

Hukukî kaynaklar ve mevzuat

Türk Medeni Kanunu 4721 — resmî Adalet Bakanlığı mevzuat metni; Mevzuat Bilgi Sistemi — 5718 sayılı MÖHUK m.7, m.20, m.43; TBMM 5718 sayılı MÖHUK kanun kaydı; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü.