Belçika Peppol E-Faturası Türkiye’de Alacak Delili mi? 2026 B2B Kuralı, TTK 21 ve HMK 199

Kısa ve net cevap

Belçika’nın 1 Ocak 2026’da başlattığı yapılandırılmış elektronik fatura zorunluluğu, Belçika içi B2B kapsamına yöneliktir; Türkiye’ye gönderilen her faturanın Peppol olması otomatik olarak zorunlu değildir. Taraflar Peppol sistemini uluslararası ticarette gönüllü kullanabilir. Bu fatura Türkiye’de HMK m.199 kapsamında elektronik belge olarak değerlendirilebilir. Türk hukukunun ilgili işleme uygulanabildiği durumda TTK m.21/2’nin faturanın alınmasından itibaren sekiz günlük içerik itirazı kuralı ayrıca incelenir; tek başına fatura mevcut olmayan sözleşme veya teslimi ispatlamaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa özet: belge, teslim ve hukuk ayrımı

Belçika’nın 1 Ocak 2026 e-fatura zorunluluğu hangi işlemler için getirildi?

Belçika Federal Maliye İdaresinin resmî e-invoice portalı, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Belçika’da KDV yükümlüsü işletmelerin birbirleriyle yaptığı B2B işlemlerde yapılandırılmış elektronik faturanın genel olarak zorunlu hâle geldiğini açıklamaktadır. Bu düzenleme, elektronik posta ekine PDF fatura koymaktan farklıdır. Fatura, tarafların yazılımları arasında işlenebilir yapılandırılmış elektronik veri biçiminde aktarılır. Belçika’da kurulu işletmelerin Türkiye’deki alıcılarıyla işlem yapması ise doğrudan aynı ülke içi B2B varsayımına indirgenmemelidir.

Belçika resmî sayfaları, zorunluluğun kapsamı ile uluslararası elektronik faturalamanın kullanılabilirliğini ayrı başlıklar hâlinde düzenler. Türkiye’deki şirketin Belçika’dan bir mal alması, o şirketin yalnız bu işlem nedeniyle Belçika’nın ülke içi elektronik fatura sistemine zorunlu katılımcı hâline geldiği anlamına gelmez. Sınır ötesi işlemin vergi niteliği, belge düzenleme yükümlülüğü, tarafların kuruluş ve KDV durumu ayrı değerlendirilmelidir. Resmî bilgi üzerinden kapsam belirlemeden ‘Belçika’dan Türkiye’ye bütün faturalar Peppol olmak zorunda’ sonucu çıkarılamaz.

Türkiye’deki alıcıya Peppol fatura gönderilmesi zorunlu mu?

Belçika’nın resmî ‘Can I also use e-invoicing outside Belgium, international?’ açıklaması, Peppol ağının uluslararası işlemlerde tarafların gönüllü tercihiyle kullanılabildiğini belirtir. İki taraf ağda bulunuyor ve bu yöntemi kabul ediyorsa Belçika şirketi Türkiye’deki alıcıya yapılandırılmış e-fatura gönderebilir. Ancak Belçika’nın 2026 yılı iç B2B yükümlülüğünden hareketle Türkiye’deki her ticari alıcıya aynı kanalın zorla uygulanacağı varsayılamaz.

Belçika’nın resmî açıklamasında, Peppol ağına kaydın belirli yapılandırılmış fatura biçimlerini alma yönünden kabul anlamına geldiğine yer verilir. Buna rağmen ağ bağlantısının varlığı, belirli siparişin, fiyatın, teslim tarihinin veya ticari sözleşmenin kabul edildiğini tek başına ispatlayan bir sözleşme değildir. Şirketlerin aralarındaki yazılı sözleşme, sipariş ve mal teslim belgeleri ile fatura iletim kayıtları birlikte tutulmalıdır. Peppol kullanılıyorsa kanal seçimi ile faturanın alacak ispatındaki hukuki değeri ayrı belirlenir.

Peppol nedir; UBL/XML ve PDF arasındaki fark

Peppol, katılımcı şirketlerin yapılandırılmış ticari belgeleri yazılımlar arasında güvenli biçimde iletmesine olanak veren bir elektronik değişim ağıdır. Belçika’nın resmî sayfaları Peppol BIS biçimine ve Avrupa elektronik fatura standardına atıf yapar. Faturadaki satıcı, alıcı, para birimi, mal veya hizmet, fiyat ve vergisel alanlar yapılandırılmış veri olarak tutulabilir. Bu veri, yalnız görsel PDF çıktısından farklı olarak bilgisayar sistemi tarafından okunup eşleştirilebilir.

UBL/XML biçimindeki veri dosyasını ekranda açmak, her zaman insanın okuyabildiği bir fatura görüntüsü vermez. Buna karşılık PDF kopyası tek başına bütün özgün yapılandırılmış alanları veya ağın taşıma kayıtlarını içermeyebilir. Belçika portalı, elektronik faturanın bütün saklama dönemi boyunca erişilebilir ve okunabilir kalması gerektiğini; yapılandırılmış asıl belgenin saklanmasının önemini açıklar. Türkiye’deki yargılamada mümkün olduğunca XML/UBL veri, okunabilir görünüm ve belgeye ait doğrulanabilir iletim kayıtları bir arada korunmalıdır.

HMK madde 199: elektronik fatura Türk mahkemesinde belge olabilir

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinleri, fotoğrafları, çizimleri, görüntü ve ses kayıtlarını ve elektronik ortamdaki verileri belge olarak kabul eder. Belçika Peppol sisteminden alınan yapılandırılmış fatura, mahkeme önünde elektronik veri niteliği yönünden incelenebilir. Fakat bir verinin HMK m.199 anlamında belge olması, bütün içeriğinin tartışılmaz doğru olduğu veya tek başına alacağın ispatına mutlaka yettiği anlamına gelmez.

Elektronik faturanın hangi işletmeye ait olduğu, gerçekten hangi tarihte oluşturulduğu, kime iletildiği, verinin sonradan değiştirilip değiştirilmediği ve sözleşmeyle bağlantısı değerlendirilir. HMK m.198 delillerin kanuni istisnalar dışında serbestçe değerlendirilmesine ilişkin genel ilkeler içerir. Gerektiğinde elektronik kaydın uzman incelemesine elverişli aslı ve doğrulama metaverileri saklanır. Türkiye’de yargılamanın ihtiyaç duyduğu ispat ölçütü ile Belçika’nın vergi yönünden fatura düzenleme kuralları aynı hukukî soruyu çözmez.

HMK madde 205: her Peppol faturası güvenli elektronik imzalı senet değildir

HMK m.205/2, usulüne göre güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik verilerin senet hükmünde olduğunu düzenler. Bir fatura dosyasının Peppol kanalında taşınmış olması, o dosyanın Türk hukukunda geçerli güvenli elektronik imzayla oluşturulduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Belgenin aslına ait elektronik imza veya güven mekanizmasının niteliği ve Türkiye’de tanınması, özellikle 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nun ilgili hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

İmza niteliği tartışmalıysa belge HMK m.199 kapsamında elektronik delil olma özelliğini tamamen kaybetmiş sayılmaz; sadece m.205/2’nin güvenli elektronik imza için öngördüğü özel senet sonucu otomatik uygulanmaz. Peppol verisi, gönderim kaydı, sipariş onayı, fatura içeriği ve banka hareketleri birlikte incelenir. Belçika yazılım sağlayıcısının faturayı teknik olarak kabul etmiş olmasıyla Türk mahkemesindeki senet ve ispat hükümlerinin kapsamı karıştırılmamalıdır.

TTK madde 21/2: faturaya sekiz gün içinde itiraz kuralı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.21/2, fatura alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde fatura içeriğine itiraz etmemesi halinde içeriği kabul etmiş sayılacağına dair düzenleme getirir. Bu hüküm, uygulanacak hukukun ve fatura ilişkisinin Türk hukuku çerçevesinde değerlendirilmesi gereken dosyalarda önem taşır. Belçika’dan gelen her yabancı faturanın sırf Türkiye’deki alıcıya gönderilmiş olması nedeniyle TTK m.21/2’ye kesin biçimde tabi olacağı sonucu kurulamaz; MÖHUK m.24 kapsamında sözleşmeye uygulanacak hukuk önce belirlenir.

Türk hukukunun uygulandığı uyuşmazlıkta bile sekiz günlük itirazsızlık, taraflar arasında gerçekte bulunmayan bir satış sözleşmesini yoktan var eden işlem değildir. Fatura, sözleşmenin kurulmasından çok var olan ticari ilişkinin ifası ve fatura içeriğine yöneliktir. Alıcı mal tesliminin hiç gerçekleşmediğini veya sözleşmenin kurulmadığını ileri sürüyorsa temel hukuki ilişkinin ve teslimin ispatı ayrıca değerlendirilir. İtiraz süresi yalnız faturanın düzenlendiği tarihe değil alıcıya ulaştığının ispatına bağlanır.

Sekiz günlük süre hangi tarihte başlar?

TTK m.21/2 sürenin faturanın alındığı tarihte başladığını açıkça belirtir. Peppol ağında bir XML dosyasının hazırlanma tarihi, satıcının sisteminden gönderildiği tarih ve alıcının sistemine ulaştığı tarih birbirinden farklı olabilir. Fatura muhatabının belirtilen iletim kanalında gerçekten hangi tarihte faturayı aldığı, somut teknik ve ticari kayıtlarla belirlenmelidir. Ağda kayıtlı katılımcı bulunması, her tekil faturanın o kişiye hukukî anlamda ulaşmış olduğunu otomatik kanıtlamaz.

Teslim durumunun gösterilmesi için yalnız gönderim ekranının görüntüsü yerine ilgili belgeye özgü mesaj kimliği, gönderici ve alıcı tanıtıcıları, iletim zamanı, kullanılan ağ geçidi veya erişim noktası kayıtları ve varsa alıcının teyidi muhafaza edilir. Elektronik sistem kaydının güvenilirliği ve bütünlüğü de değerlendirilebilir. Türk mahkemesinde süre itirazı yapılacaksa ‘sistem çalışıyordu’ gibi genel açıklamalar yerine belirli faturanın teslimini gösteren olay ve kayıtlar sunulmalıdır.

Belçika’dan gelen faturaya itiraz nasıl belgelendirilir?

Türk ticaret hukuku açısından tacirler arasındaki temerrüt, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin belirli ihtar ve ihbarlar için TTK m.18/3’te özel bildirim araçları düzenlenmiştir. Fatura içeriğine TTK m.21/2 kapsamında itirazın nasıl yapıldığı değerlendirilirken m.18/3’teki ihtarlarla aynı nitelikte olup olmadığı ve ispat durumu ayrıca incelenir. Bir e-posta yanıtı, sistem üzerinden gönderilen itiraz veya kayıtlı elektronik posta bildiriminin hukuki etkisi işlemin türüne ve uygulanacak usule göre belirlenmelidir.

İtirazın gerçekte hangi faturaya yönelik olduğu, faturanın numarası, tarihi ve hangi kalemlerinin kabul edilmediği yazılı biçimde gösterilmelidir. Alıcının teslim eksikliği, fiyat farkı veya miktar uyuşmazlığı ileri sürmesi durumunda iddia konuya özgü belgelerle desteklenir. Sadece ‘fatura hatalı’ demek her uyuşmazlığı çözmez; fakat süresinde ve kayıtlı itirazın varlığı fatura içeriğine ilişkin ispat karinesinin değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

Peppol faturası ile sipariş ve taşıma belgeleri arasındaki bağ

Belçika’dan Türkiye’ye yapılan satışta alacak iddiasının yalnız fatura dosyasına dayanması her zaman yeterli değildir. Satım veya hizmet sözleşmesi, sipariş onayı, tarafların üzerinde anlaştığı bedel, teslim koşulları, fiilî teslim ve kabul kayıtları bir arada olmalıdır. Uluslararası taşımada CMR senedi veya taşıyıcı teslim belgesi, ilgili taşınan eşyanın seyri hakkında delil sağlayabilir. Ancak fatura ile taşıma belgesinin düzenlenmiş olması, sözleşmeden doğan bütün taleplerin otomatik kabul edildiğini göstermez.

Peppol UBL verisindeki ürün kodu, miktar veya fiyat alanları ile ticari sipariş belgelerinin karşılaştırılması, bir uyuşmazlıkta somut itirazı belirlemeye yardımcı olur. Mal iadesi, eksik sevk, indirim veya düzeltme faturası bulunuyorsa bunlar belge zincirinde yer almalıdır. İki tarafın hesap mutabakatı ve banka tahsilatı da alacağın güncel tutarının belirlenmesinde önem taşır. Belçika’da kesilen her faturanın mutlak ve tek delil kabul edilmesi kanuni sistemle bağdaşmaz.

Belçika elektronik faturasının özgün dosyasını nasıl korumalı?

Belçika resmî e-invoicing portalı, yapılandırılmış elektronik fatura alan işletmenin belgenin asıl yapısal biçimini saklamasına ve saklama dönemi boyunca okunabilirliğini güvence altına almasına dikkat çekmektedir. Türkiye’de delil olarak kullanılacak dosyada XML/UBL aslı, dosyanın hash veya bütünlük doğrulama bilgileri, faturanın makinece okunur ve insanın okuyabileceği görünümü, taraf kimlikleri ve ilgili iletim kayıtları korunmalıdır. Yalnız ekranda görülen bir görüntü, teknik içerik ile teslim durumunun tamamını göstermeyebilir.

Dosyada belgenin nereden ve nasıl alındığı not edilmelidir. Faturanın alıcı veya satıcı ERP sisteminden yeniden oluşturulmuş kopyası ile ağ üzerinde iletilmiş özgün belge birbirinden ayrılır. Çeviriye ihtiyaç varsa orijinal tutar, para birimi, vergi kategorisi, alıcı kimliği ve tarih alanları korunarak Türkçe açıklama sağlanır. Özgün verinin sonradan düzeltildiği veya başka belgeyle birleştirildiği iddiası varsa belgenin bütünlüğü ayrıca uzman incelemesine konu olabilir.

MyMinfin, Peppol ve Türk GİB e-Fatura sistemleri karıştırılmamalıdır

Belçika Federal Maliye İdaresinin MyMinfin gibi vergi hizmetleri, Peppol ağının yapılandırılmış fatura değişimi ve Türk Gelir İdaresi Başkanlığının e-Fatura düzeni farklı sistemlerdir. Bir işletmenin Belçika’da yapılandırılmış belge düzenlemesi, belgenin Türkiye’deki vergi sisteminde usulüne uygun elektronik fatura olarak kendiliğinden kaydedilmiş olduğu anlamına gelmez. Vergisel belge geçerliliği ile özel hukuk alacağının mahkemede ispatı birbirinden bağımsız sorulardır.

Türkiye’deki müşteri ithalat veya hizmet alımı nedeniyle kendi vergi ve muhasebe yükümlülükleriyle karşılaşabilir. Bunların hangi faturaya, gümrük kaydına veya hizmet ifasına dayanacağı Türk vergi mevzuatı ve uluslararası işlem niteliği üzerinden belirlenir. Belçika Peppol XML’inin tek başına Türk fatura kesme zorunluluğunu ortadan kaldırdığı veya faturanın Türkiye’de vergi yönünden zorunlu biçimi sağladığı şeklinde genelleme yapılmamalıdır. Uyuşmazlığın sözleşme, vergi ve usul boyutları ayrı tutulur.

MÖHUK madde 24: sözleşmeye uygulanacak hukuk fatura karinesini etkiler

5718 sayılı MÖHUK m.24, sözleşmelerden doğan borç ilişkilerinde tarafların hukuk seçimine ve seçimin bulunmadığı durumlarda uygulanacak hukukun belirlenmesine ilişkin temel hükümler getirir. Belçika satıcıyla Türk alıcının sözleşmesinde geçerli bir hukuk seçimi bulunabilir. Böyle bir durumda Türk mahkemesinde dava açılması, sözleşmenin esasına ve tüm ispat karinesi meselelerine Türk maddi hukukunun hiçbir bağlantı değerlendirmesi yapılmaksızın uygulanacağı sonucunu doğurmaz.

Mahkemenin usul hukuku ile sözleşmeye uygulanacak maddi hukuk arasında ayrım yapılmalıdır. Faturanın belge olarak sunulması ve mahkemenin delili değerlendirme usulü Türk yargılamasındaki HMK hükümleriyle ilişkilidir. Sözleşmenin maddi niteliği, ödeme yükümlülüğü ve itirazın sonucu ise uygulanacak hukuka göre belirlenir. Karşılıklı satış, hizmet, taşıma veya acentelik ilişkilerinde özel milletlerarası sözleşmelerin kapsamı da gündeme gelebilir. Basitçe ‘Belçika faturası = TTK m.21 kesin ispat’ formülü hukuki bakımdan doğru değildir.

Peppol faturası ödenmezse Türkiye’de dava veya icra nasıl planlanır?

Belçika satıcı, Türkiye’deki alıcının faturayı ödemediğini ileri sürüyorsa önce borç ilişkisinin dayanağı, vade, teslim ve varsa itiraz kayıtları belirlenir. Elektronik faturanın özgün veri dosyası ve iletim kayıtları, sipariş ve ödeme belgeleriyle birlikte hazırlanır. Uyuşmazlığın Türk mahkemelerinin yetki alanına girip girmediği, hukuk seçimi veya tahkim şartı bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılır. Böylece yalnız fatura varlığından hareketle hatalı yargı yolu seçilmesi önlenir.

Türkiye’de para alacağı için uygun koşullarda dava, icra takibi veya ihtiyati haciz mekanizmaları gündeme gelebilir. İhtiyati haciz başvurusunun koşulları İİK m.257 ve devamında düzenlendiğinden Belçika şirketinin Türkiye’de ihtiyati haciz istemi konulu ayrı yazı bu aşamada yararlıdır. Elektronik faturanın bulunması, ihtiyati haciz kararı veya kesin alacak hükmünün kendiliğinden çıkacağı anlamına gelmez.

Belçika şirketinin dava veya icra takibinde teminat incelemesi

Belçika’da kurulu şirket Türkiye’de dava veya icra takibi başlatıyorsa MÖHUK m.48’in yabancı gerçek ve tüzel kişiler için öngördüğü teminat ve karşılıklılık muafiyeti kuralları ayrıca incelenir. Şirketin Belçika’da KBO/BCE kayıtlı olması tüzel kişi kimliğini açıklamaya yardımcı olur; fakat karşılıklılığa ilişkin bütün hukukî soruları kendiliğinden çözmez. Yabancı davacı teminatı ile elektronik fatura delilinin güvenilirliği aynı hukuki kurum değildir.

Vekâletname, şirketin temsil yetkisi ve resmî şirket belgeleri Türk mahkemesine sunulacağı zaman belge ve tercüme şartları gözetilir. Belçika’da faaliyet gösteren işletmenin Türkiye’deki alacağı için yalnız elektronik fatura ibraz etmek, şirketin hukuki ehliyeti veya vekilin yetkisini tek başına kanıtlamaz. Bu nedenle taraf sıfatı, temsil, yetki, delil ve dava konusu alacak farklı kontrol başlıkları altında yönetilmelidir.

Alıcının faturayı reddetmesi, düzeltme ve ticari uyuşmazlık

Türkiye’deki alıcı, Belçika satıcının faturasında ürün miktarı, fiyat, teslim yeri veya vergi bilgisinin hatalı olduğunu ileri sürebilir. Önce hatanın gerçekten özgün fatura içeriğinde mi, okunabilir PDF görünümünde mi, yoksa muhasebe sistemine aktarım sırasında mı oluştuğu belirlenir. Peppol ağının yapılandırılmış verisi ile şirket muhasebesindeki satırların karşılaştırılması gerekebilir. Faturanın karşılıklı düzeltildiği iddiası varsa düzeltme belgesinin kimlik ve tarih bilgileriyle ilk faturaya bağlantısı kurulur.

İtirazın zamanında yapıldığı tartışmalıysa belgeye ait gönderim/teslim kaydı, alıcının itiraz bildirimleri ve varsa taraflar arasında kabul edilmiş iletişim yöntemi incelenir. TTK m.21/2’nin uygulanabilir olduğu dosyada sekiz günlük karinenin etkisi değerlendirilebilir; ancak malın hiç teslim edilmediği iddiası sırf karine var diye baştan dışlanmaz. Uyuşmazlığı çözen şey belge sayısını çoğaltmak değil, her belgenin hangi fiilî vakıayı gösterdiğini açıkça belirlemektir.

Belçika–Türkiye Peppol faturası için hukuki kontrol listesi

Önce işlemin Belçika içindeki B2B yükümlülüğüne mi yoksa Türkiye’ye yönelen uluslararası ticari işleme mi ilişkin olduğu belirlenir. Sonra satıcı ve alıcının şirket kimlikleri, sözleşme ve uygulanacak hukuk seçimi incelenir. Peppol belge formatı, özgün UBL/XML dosyası, insanın okuyabileceği görünüm ve belgenin alıcıya ulaştığını gösteren kayıtlar ayrıştırılır. TTK m.21/2 uygulanacaksa sekiz günlük sürenin hangi alınma tarihinde başlayacağı dosyaya yazılır.

Alacak uyuşmazlığında temel sözleşme, sipariş, teslim, banka ve itiraz kayıtları faturaya eklenir. HMK m.199 ve m.205 yönünden elektronik belgenin delil niteliği ile varsa güvenli elektronik imza unsurları ayrı değerlendirilir. İcra veya dava ihtiyacı doğmuşsa yetki, teminat ve uygun takip yolu araştırılır. Hukuki yaklaşımın amacı Belçika’nın 2026 e-fatura kuralını Türkiye’ye doğrudan taşımak değil, iki ülkenin farklı hukuki düzenini doğru sınırlarla uygulamaktır.

Belçika Peppol e-faturası Türkiye’de: 12 soru

Resmî kaynaklar

Belçika Federal Maliye: B2B zorunluluğu; Belçika Federal Maliye: uluslararası Peppol; Belçika e-invoice 2026 SSS; T.C. Adalet Bakanlığı: 6102 sayılı TTK m.21; T.C. Adalet Bakanlığı: 6100 sayılı HMK m.199 ve m.205.