Belçika Sigortalısı Türkiye’de İstirahat Raporu Alırsa: TR/BE 116 ve İş Göremezlik Ödeneği (2026)

Kısa ve net cevap

Belçika mevzuatına tabi sigortalı Türkiye’de geçici bulunurken hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezliğe uğrarsa Türk SGK, durumu Belçika yetkili kurumuna TR/BE 116 formüleriyle bildirir. Dayanak SGK 2020/19 sayılı Genelge 3.7.2 ve İdari Anlaşma m.11’dir. Nakdî iş göremezlik ödeneği yalnız Belçika mevzuatına göre belirlenir ve ödenir; SGK bu ödemede aracılık yapmaz. Türkiye’de doktor raporu almak, Belçika ödeneğinin kendiliğinden bağlandığı anlamına gelmez.

Kısa özet tablosu

Türkiye’de istirahat raporu alan Belçika sigortalısında temel sorun nedir?

Belçika sosyal güvenlik mevzuatına tabi çalışan bir kişi Türkiye’de geçici olarak bulunurken hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamaz hâle gelebilir. Türkiye’deki hekimin verdiği raporun sağlık durumunu belgelemesi ile Belçika mevzuatına göre nakdî iş göremezlik yardımı alma hakkının doğması iki farklı hukukî aşamadır. SGK’nın 2020/19 sayılı Genelgesinin 3.7.2 bölümü, bu durumda Türkiye SGK’sınca Belçika kurumlarına TR/BE 116 formüleriyle bildirim yapılmasını açıkça düzenler.

Belçika’daki işverenin çalışanından rapor istemesi, Türkiye’deki hastanenin rapor düzenlemesi ve Belçika hastalık kasasının nakdî ödenek kararı birbirinin yerine geçen işlem değildir. Dosyanın doğru yürütülmesi için önce kişinin gerçekten Belçika mevzuatına tabi olup olmadığı, ardından Türkiye’de hangi sağlık olayı nedeniyle hangi süre için istirahat raporu aldığı belirlenmelidir. İstirahat raporunun bulunması, bütün nakdî yardımların otomatik ödendiği anlamına gelmez.

SGK Genelge 2020/19 bölüm 3.7.2 ve İdari Anlaşma madde 11

SGK’nın Belçika ile yürürlükteki anlaşmanın uygulanmasına ilişkin 2020/19 sayılı Genelgesi 3.7.2, ‘Belçika Sigortalısının İş Göremezlik Bildirimi’ başlığını taşır. Burada doğrudan İdari Anlaşmanın 11. maddesi gösterilir. Belçika mevzuatına tabi sigortalının Türkiye’de geçici bulunma sırasında hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı sigortası kapsamında geçici iş göremezliğe uğraması hâlinde bildirim SGK tarafından Belçika yetkili kurumlarına TR/BE 116 formüleriyle yapılır.

Bu kural tıbbi raporun otomatik olarak Türk nakdî yardım rejimine dönüştüğünü değil, iki kurum arasında tıbbi iş göremezlik bilgisinin resmî yolla iletilebildiğini gösterir. Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması 11 Nisan 2014’te imzalanıp 1 Eylül 2018’de yürürlüğe girmiştir. Genelge ve İdari Anlaşmanın birlikte uygulanması, iş göremezlik bildirimindeki kurumsal yetki ve belge akışını belirler.

TR/BE 116 ile BE/TR 116 neden karıştırılmamalıdır?

TR/BE 116, Belçika sigortasına tabi kişinin Türkiye’de geçici bulunması sırasında düzenlenen iş göremezlik raporunun SGK aracılığıyla Belçika kurumuna bildirilmesidir. Ters yönde BE/TR 116, Türk SGK mevzuatına tabi kişinin Belçika’da geçici bulunması sırasında Belçika yetkili kurumunca düzenlenen bildirim formüleridir. Her iki belge aynı aileden olsa da gönderen ve alan kurum farklıdır.

Belçika sigortalısının Türkiye’deki istirahat raporunu SGK’ya sunması üzerine Türk SGK’nın BE/TR 116 düzenleyeceği düşüncesi ülke yönünü karıştırır. Belge kodunun açıkça TR/BE 116 olması, Türkiye’deki kurumun bilgiyi Belçika’ya gönderdiği işlemi gösterir. Hangi kurumun sigortalılık yetkisinin bulunduğu ve raporun nerede düzenlendiği doğru tespit edilmeden başvuru yoluna karar verilmemelidir.

Hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalığı ayrımı

SGK Genelgesi 3.7.2, iş göremezlik bildirimi bakımından hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalığı sigortalarını birlikte sayar. Ancak bu olayların nakdî yardım şartları ve ispat konuları Belçika mevzuatında aynı kabul edilmez. Tıbbi raporun düzenlenme nedeni, çalışmaya engel olan durum ve raporun başlangıç-bitiş dönemi açık biçimde gösterilmelidir.

Özellikle iş kazası veya meslek hastalığına dayalı başvuruda olayın işle bağlantısını kanıtlayan kurumsal kayıtlar gerekebilir. Hastalık nedeniyle alınmış bir istirahat raporunu iş kazası kararı gibi kullanmak veya analık iznini genel hastalıkla aynı kabul etmek doğru değildir. Türkiye’de düzenlenmiş tıbbi rapor, ilgili sigorta kolunun koşullarını Belçika kurumunun kendi mevzuatı uyarınca inceleme yetkisini ortadan kaldırmaz.

Genelgedeki ‘Türkiye’de geçici ikamet’ koşulu

SGK’nın 3.7.2 açıklaması, Belçika sigortalısının Türkiye’de geçici ikamet sırasında geçici iş göremezliğe uğraması hâline ilişkindir. Bu olay, aktif Belçika sigortalısının ikametini kalıcı biçimde Türkiye’ye taşıması ve BE/TR 106 ile sağlık hakkı kullanması durumundan ayrı sınıflandırılmalıdır. Raporun hangi sosyal güvenlik ilişkisi kapsamında değerlendirileceği belirlenirken ikamet, bulunma ve fiili çalışma kayıtları bir arada incelenir.

Kişinin Türkiye’de ne kadar bulunduğu tek başına hangi nakdî yardım formülerinin kullanılacağını kesinleştirmez. Ülke dışındaki sigortalılık statüsü ve tıbbi raporun Belçika kurumu bakımından hangi iş göremezlik dönemini doğruladığı ayrıca incelenir. Başvuru dosyasında seyahat dönemleri ve rapor tarihleri doğru gösterilmelidir; Türkiye’de düzenlenen bütün doktor yazılarının uluslararası TR/BE 116 belgesiyle aynı etkiye sahip olduğu iddia edilmemelidir.

Türk hekim raporunda hangi bilgilerin bulunması önemlidir?

Türkiye’de istirahat raporu düzenleyen hekim veya sağlık kuruluşu, hastanın kimliği, tıbbi iş göremezlik durumu ve raporun başlangıç-bitiş süresini uygun sağlık mevzuatı çerçevesinde kayıt altına alır. Belçika kurumunun inceleme yapabilmesi için raporun hangi kişiye ve hangi tarih aralığına ilişkin olduğu açık olmalıdır. Raporun bir örneği, varsa elektronik doğrulama veya hastane kayıt numarasıyla birlikte saklanmalıdır.

Türkiye’deki raporun içeriği sonradan başvuru sahibince değiştirilmemeli; yanlış kimlik veya tarih bilgisi varsa düzenleyen sağlık kuruluşunun kendi usulüyle düzeltilmelidir. Hastalığın veya kazanın türünü gösteren tıbbi açıklamalar ile çalışmanın hukuken hangi statüde sürdüğü farklı ispat konularıdır. İş göremezlik raporunda gerçekte bulunmayan karar, teşhis veya süre uydurularak yabancı kuruma sunulmamalıdır.

TR/BE 116 bildirimi için SGK’ya nasıl başvurulur?

Belçika sigortalısı Türkiye’de geçici bulunurken istirahat raporu almışsa SGK’nın anlaşmalı ülkelerle yürüttüğü yurtdışı işlemlerine yönelik birime başvurarak ilgili belgenin Belçika yetkili kurumuna bildirilmesini talep eder. Genelge, bildirim formülerinin SGK tarafından Belçika kurumlarına gönderileceğini açıkça düzenler. Başvuru sahibinin yalnız raporu elden Belçika’ya postalamış olması, SGK’nın TR/BE 116 bildirim adımının gerçekleştiğini göstermez.

Başvuruya rapor ve kişinin Belçika sigortalılık bilgileri, kimlik kaydı ve varsa yurtdışı sağlık yardım formüleri eklenir. Hangi SGİM/SGM’nin işlem yaptığı, dosya numarası, bildirimin muhatap kurum ve tarihi kayıt altına alınır. Kurumun ek bilgi talebi doğarsa belgelerin bu talebe uygun biçimde tamamlanması gerekir. Belge gönderildiğinin yazılı teyidi olmadan işlemin sonuçlandığı varsayılmaz.

Belçika hastalık kasasının kararı hangi alanı kapsar?

SGK Genelgesi 3.7.2, TR/BE 116 formülerine dayanan nakdî hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı yardımlarının yalnız Belçika mevzuatına göre belirlenip ödendiğini açıklar. Türkiye’deki SGK bu nakdî ödemede aracı değildir. Bu nedenle Türk SGK müdürlüğünün raporu Belçika kurumuna göndermesi, ödenek tutarını veya ödeme tarihini kendisinin belirlediği anlamına gelmez.

Belçika kurumu raporu ilgili sigorta kolunun şartlarına göre inceler. Sigortalının çalışmasının devam edip etmediği, raporun geçerliliği, sürenin nasıl hesaplandığı ve işveren bildirim usulleri Belçika hukukunun konusudur. Belçika hastalık kasasından yazılı karar alınmadan ‘SGK raporu ilettiği için tam maaş ödenecektir’ şeklinde garantili sonuç verilmemelidir. Bildirim ve ödeme kararı dosyada farklı evraklarla izlenir.

Türkiye’de sağlık hizmeti almak ile nakdî iş göremezlik yardımı

Türkiye’deki sigortalı YUPASS üzerinden sağlık hizmetine erişmiş olabilir. Sağlık yardımı, hastanede muayene ve tedavinin anlaşma kapsamında sunulmasına ilişkindir. Nakdî geçici iş göremezlik yardımı ise sigortalının çalışamaması nedeniyle ilgili ülke mevzuatının aradığı şartlar altında ödenen paradır. Bu iki hakkın aynı kişi tarafından kullanılması mümkün olsa da başvuru belgeleri ve karar makamları farklıdır.

BE/TR 111, 106 veya 119 gibi sağlık hakkı formları, TR/BE 116 iş göremezlik bildirim formunun yerini otomatik olarak almaz. Belçika’dan Türkiye’ye tatilde sağlık hizmeti rehberi tedavinin kapsamını ayrıca inceler. Bu makalede ise esas konu Türk doktorun raporunun Belçika yetkili kurumuna resmi bildirimidir.

Belçika’daki işverene rapor bildirmek ayrı bir yükümlülüktür

Türkiye’deki SGK’nın TR/BE 116 bildirimini yapması, çalışanın Belçika’daki işvereni veya hastalık kasası nezdindeki bütün bildirim yükümlülüklerini kendiliğinden yerine getirdiği anlamına gelmez. İlgili Belçika mevzuatı ve iş ilişkisi hangi makama, hangi süre içinde bilgi verilmesi gerektiğini belirler. Bu sürelere ilişkin kurallar somut statüye göre doğrulanmadan sabit bir gün sayısı bütün çalışanlara uygulanamaz.

İşverene yapılan hastalık bildiriminin kaydı, raporun alındığı tarih ve SGK’nın ilgili formüleri Belçika kurumuna gönderdiği tarih ayrı saklanmalıdır. Belçika kurumu, çalışanın yükümlülüklerine uyulup uyulmadığını kendi hukukuna göre inceleyebilir. Sağlık verilerinin gereksiz paylaşılmaması ve başvuruda yetkili makamların ihtiyaç duyduğu belgelerin kullanılması gerekir.

Rapor uzatılırsa ikinci bir bildirim gerekir mi?

Türkiye’de verilen ilk istirahat raporunda belirlenen süre bitmeden çalışma kapasitesinin geri kazanılmadığı tıbben tespit edilebilir. Bu durumda sonraki tarihli rapor, önceki raporla aynı olayın devamı olsa bile yeni bir dönem belgelendirebilir. SGK ve Belçika kurumuna bildirimin hangi dönemi kapsadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. İlk TR/BE 116’nın yeni süredeki tüm çalışamama günlerini sınırsız biçimde kapsadığı varsayılmamalıdır.

Belçika kurumunun yeni rapor ve ek tıbbi veri talebi varsa usulüne uygun şekilde karşılanır. İlk rapor, uzatma raporu ve işverene iletilen belgeler kronolojik dosyada tutulur. Farklı raporlarda birbirini tutmayan tanı veya tarihler bulunduğunda başvuru sahibinin kendi açıklamasıyla kayıtların değiştirilmesi yerine, ilgili sağlık kuruluşu ve yetkili kurumlardan yazılı düzeltme istenir.

Hastanede yatılı tedavide TR/BE 113 ayrıca gündeme gelebilir

SGK 2020/19 sayılı Genelgenin 3.7.4 bölümü, Belçika sigortalısının Türkiye’de geçici ikamet sırasında hastanede yatılı tedavisi için TR/BE 113 yatış ve taburcu bildirimini düzenlemektedir. Bu formüler, TR/BE 116 geçici iş göremezlik raporuyla aynı belge değildir. Hastane yatışı ve çalışamama süresi birbirini etkileyebilse de iki farklı idari kayıt söz konusudur.

Genelgeye göre TR/BE 113, MEDULA verilerinden YUPASS üzerinden elektronik oluşturulur; çıktıların onay ve gönderim usulü ayrıca açıklanır. Bu yatış bildiriminin bulunması Belçika kurumunun nakdî iş göremezlik ödeneğini otomatik bağlayacağı anlamına gelmez. Hastane yatışı, istirahat raporu ve Belçika hastalık kasasının ödenek kararı ayrı evrak olarak izlenmelidir.

Büyük önem taşıyan sağlık yardımı izni iş göremezlik raporundan farklıdır

SGK 2020/19 Genelgesinin sağlık yardımlarına ilişkin 4. bölümünde, acil hâller dışında büyük cihazlar, protezler ve idari anlaşmanın ekindeki listede yer alıp muhtemel maliyeti 1.000 avro veya karşılığı Türk lirasını aşan yardımların yetkili kurum iznine bağlandığı açıklanır. Türkiye’de tedavi gören Belçika sigortalısı için bu izin sürecinde TR/BE 114 kullanılabilir. Bu form, iş göremezliğin TR/BE 116 üzerinden bildirilmesiyle aynı işlem değildir.

Bir hastanın hem ameliyat hem istirahat raporuna konu olması, her iki formülün de aynı şartla otomatik düzenleneceği anlamına gelmez. Cihaz veya protez yardımının kapsamı ile nakdî hastalık yardımı ayrı hukukî sorulardır. Yetkili kurumun hangi hizmet için hangi belgeyi istediği belirlendikten sonra başvuru yapılmalıdır. İlgili kişi, belgeleri tek dosyada saklarken hukuki işlevlerini ayırmalıdır.

TR/BE 116 dosyasının kanıtlayıcı belgeleri

Türkiye’de düzenlenen tıbbi istirahat raporu, hastanın kimlik kaydı, Belçika sigortalılık bilgisi ve sağlık olayının tarihleri başlıca delillerdir. SGK’ya yapılan başvuru ile TR/BE 116’nın Belçika kurumuna gönderildiğine ilişkin yazışma veya kayıt, işlemin kurumsal aşamasını doğrular. Belçika hastalık kasasının ödenek kararı ve işverenin aldığı bildirim ise iki ayrı tamamlayıcı belge grubudur.

Yabancı kurumun rapordaki tıbbi ifadeleri anlayabilmesi için gerekli usulüne uygun tercüme veya ek belge, talep eden makamın kuralına göre sağlanır. Türk tıbbi raporunun bütün ülke kurumlarında hiçbir ek inceleme olmadan kabul edileceğine dair anlaşma genelgesi böyle bir garanti vermez. Dosya hazırlığında belge üzerinde olmayan sağlık, tarih veya imza bilgileri varsayılarak tamamlanmamalıdır.

Ödenek ödenmediğinde hangi kurumun işlemi incelenir?

Türkiye SGK’sının TR/BE 116 bildirimini yapmaması veya hatalı bilgi göndermesiyle Belçika hastalık kasasının nakdî ödeneği reddetmesi birbirinden farklı işlemlerdir. İlk olayda Türk kurumunun kayıt ve bildirim yükümlülüğü, ikinci olayda Belçika sosyal güvenlik mevzuatına göre ödeme şartları tartışılır. Yalnız Belçika kurumunun ret mektubuna dayanarak Türk SGK’sının tazminat veya ödenek ödemek zorunda olduğu sonucuna varılamaz.

Başvuruyu değerlendirmek için ilk önce ilgili kurum kararının aslı, muhatabı, tebliğ tarihi ve gerekçesi temin edilir. Türkiye’deki kurumun işlemine karşı 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4–5 ve özel usuller; Belçika kurumunun ödenek kararına karşı ise Belçika mevzuatındaki başvuru yolu ayrı değerlendirilir. Dava yolunun ve sürenin ne olduğu somut karar türü doğrulanmadan kesinleştirilmez.

İşveren ücret ödemesi ile sigorta nakdî yardımı arasındaki fark

Belçika sigortalısının Türkiye’deki hastalık döneminde işvereninden alabileceği ücret veya başka sözleşmesel ödeme ile hastalık kasasından alınabilecek nakdî iş göremezlik yardımı aynı hukuki sebebe dayanmayabilir. İş sözleşmesi, toplu iş düzenlemeleri ve Belçika sigorta mevzuatı somut ödemeleri belirler. SGK’nın TR/BE 116 bildirimini iletmesi, işverene ilişkin bütün ücret uyuşmazlıklarını otomatik çözmez.

Ödenmeyen ücret iddiası ve sağlık yardımı başvurusu için farklı deliller gerekebilir. Hangi kurumun hangi tarihte hangi ödemeyi durdurduğu ayrıca belirlenmelidir. Türkiye’deki hasta dosyası yalnızca nakdî yardıma ilişkin rapor ve bildirim sürecini aydınlatır; Belçika iş hukukundaki maaş, izin veya başka alacakların tümü hakkında doğrudan hüküm oluşturmaz.

Kişinin Türk vatandaşı olması formüler yönünü değiştirir mi?

TR/BE 116 bildirimini belirleyen esas unsur, kişinin Belçika sosyal güvenlik mevzuatına tabi olması ve Türkiye’de geçici bulunurken iş göremezliğe uğramasıdır. Kişinin Türk vatandaşı olması, Mavi Kartlı olması veya başka bir vatandaşlığı bulunması formüler yönünün tek başına değiştiği anlamına gelmez. İşlem, sigortalılık kurumu ve olayın geçtiği ülke bağlantısıyla yürütülür.

Türk kimlik numarası ile Belçika sigorta numarası arasındaki kayıt eşleştirmesi, yanlış kişi hakkında rapor gönderilmesini engellemek için önemlidir. Aynı kişinin farklı belge türlerinde adının çeşitli yazımlarla geçmesi durumunda bağlantı resmî kimlik ve sigorta kayıtlarıyla sağlanır. Vatandaşlık veya ikamet konusunda gerçeğe aykırı bir varsayım yapılarak Belçika ödenek kurumu yerine Türkiye SGK’sına ödeme başvurusu yöneltilmemelidir.

Türkiye’deki bildirim ve Belçika’daki itirazın vekille takibi

Türkiye’de sağlık sorunu yaşayan sigortalı bizzat kuruma başvuru yapamayabilir. Bu durumda Türkiye’deki SGK bildirim dosyasının usulüne uygun yetkiyle takip edilmesi değerlendirilebilir. Belçika hastalık kasasında nakdî yardıma ilişkin başvuru ve itiraz işlemleri ise Belçika kurumlarının uyguladığı temsil usulüne tabidir. Türk avukata verilmiş genel bir belge, Belçika hukukundaki bütün idari yetkileri kendiliğinden sağlamayabilir.

Belçika’da yaşayan kişinin Türkiye’deki SGK işlemleri Mersin’den hukuki temsil kapsamında izlenebilir; ancak yabancı kurumun ödenek kararı kendi mevzuatına göre değerlendirilecektir. Yurt dışından düzenlenen vekâletnamelerde özel yetki hakkında mevcut rehber, belge şekli konusunu ayrı bir başlık olarak açıklar.

Belçika sigortalısının Türkiye’deki istirahat raporu için işlem sırası

İlk adım kişinin Belçika sosyal güvenlik mevzuatına tabi olduğunun ve Türkiye’de geçici bulunduğunun belirlenmesidir. İkinci adım Türkiye’deki yetkili hekim veya sağlık kuruluşundan tıbbi istirahat raporunun usulüne uygun teminidir. Üçüncü adım rapor tarihleri ve sigorta bilgileriyle SGK yurtdışı işlemleri birimine başvurulmasıdır. Dördüncü adım SGK’nın TR/BE 116’yı Belçika kurumuna bildirdiğinin yazılı kayıttan doğrulanmasıdır.

Beşinci adım Belçika işvereni ve hastalık kasasına yönelik ilgili Belçika hukuku bildirimlerinin ayrı tamamlanmasıdır. Altıncı adım Belçika yetkili kurumunun nakdî yardım kararının takip edilmesidir. Rapor uzamış veya hastanede yatış gerçekleşmişse ilgili yeni rapor ve TR/BE 113 gibi ayrı bildirimler değerlendirilir. Türk SGK bildirimi ile Belçika’nın nakdî ödeme kararı birbirine karıştırılmadığında dosya hukuki açıdan denetlenebilir hâle gelir.

TR/BE 116 hakkında 12 sık sorulan soru

Resmî anlaşma ve SGK kaynakları

Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması ve İdari Anlaşma; SGK Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşların Sosyal Güvenlik Rehberi; SGK Yurt Dışı Sağlık İşlemleri; SGK 2020/19 sayılı Genelge, bölüm 3.7.2 ve 3.7.4; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.